PL136004B1 - Process for manufacturing novel 9-/1,3-dihydroxy-2-propoxymethyl/-guanine - Google Patents

Description

Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarzania nowej 9-/1*3-dwuhydrok8y~2-propok3yae~ tylo/guanlny to jest zwiazku o wzorze 1, w którym Y oznacza etan wodoru, e takze farmakolo¬ gicznie dopuszczalnych soli tych zwiazków.Infekcje wirusowe sa szeroko rozpowszechnione 1 powoduje duze game objawów* Niektóre infekcje wirusowe sa latwo zwalczane przez mechanizmy obronne organizmu, podczas gdy inne se znacznie powazniejsze i prowadza do trwalych uszkodzen, np. slepoty, a nawet smierci.Oedna z takich rodzin wirusów, mogecyeh wywolywac powazne infekcje, sa wirusy Herpes.Obecnie stosowano leki do leczenia infekcji wirusowych sa w wielu przypadkach niesku¬ teczne lub, jesli dzialaja, skutecznie, wymagaja podawania w duzych i/lub cieglych dawkach, co wywoluje powazne dzialania uboczne i/lub toksycznosc. Dlatego istnieje zapotrzebowanie na skuteczny zwiazek o dzialaniu przeciwwirusowym, skuteczny przy nizszych dawkach niz leki obecnie dostepne, zmniejszajecy tym samym 9zanse wystepowania ewentualnych efektów ubocznych 1 toksycznosci.W opisie patentowym st. Zjedn. Am. nr 4199574 ujawniono zwiezki o ogólnym wzorze 2, w którym X oznacza atom tlenu lub siarki, R oznacza atom wodoru, chlorowca, grupe hydroksy¬ lowej alkoksylowe, azydowa, tio, elkilotio, aminowe, alkiloaminowe lub dwualkiloaminowe, 2 3 R oznacza atom wodoru, chlorowca, grupe alkilotio, acyloaminowa, aminowe lub azydowa, R oznacza atom wodoru, grupe alkilowa o lancuchu prostym lub rozgalezionym albo grupe cyklo- alkilowe, hydrokayalkilowa, benzylokeyalkilowe lub fenylów** R4 oznacza atom wodoru, grupe hydroksylowe lub alkilowe, R oznacza atom wodoru, grupe hydroksylowe, aminowe, alkilowe, hydroksyalkilowe, benzylokeylowa, benzoiloksylowe, benzoiloksymetylowe,- eulfamoiloksylowa, fosforanowe, karboksypropiamyloksylowa, grupe alkoksylowe o prostym lancuchu lub cykliczne, np# grupe acetoksylowe lub podstawione grupe karbamoilowe o wzorze NHCO-Z, w którym Z oznacza2 136 004 grupe alkilowa arylowe lub aralki!©^ ewentualnie podstawione Jedne lub wiecej grupe sulfo« nylowe; aminowe, karbamoilowe lub &tam®m chlorowca; R oznacza atom wodoru lub grupe alkilowe, przy czym gdy X oznacza atom tlenu* a R , R , R IR oznaczeje atomy wodoru* to R ma znacze- nie Inn© niz grupa aminowa lub metyloarainowa gdy R° oznacza atom wodoru lub grupe hydroksylo¬ we; lub ich sole* Klase zwiezków przedstawionych wzorem 2 i ich farmakologicznie dopuszczalne sole addycyj¬ ne opisane aby wykazac ich dzialanie przeciwwirusowe* Patrz takze Tetrahedron Letters; 21; 327-30 /1980/.Obecnie nieoczekiwanie stwierdzono, ze 9«/lt3-dwuhydroksy-2-propok8ymetylo/guanine i Jej eole ee szczególnie aktywnymi zwiezkami przeciwwirusowymi* Selektywne dzialanie tego zwiezku Jest wybitn© gdy porównac go z najbardziej zblizonymi strukturalnie zwiezkami ujawnionymi w opisie patentowym St* Zjedn. Am. nr 4199574.Ceche eposobu wedlug wynalazku Jest to; ze dearalkiluje eie zwiezek o ogólnym wzorze 3; w którym Y ma wyzej podane znaczenie, a R* oznacza grupe ochronne; take Jak grupa benzylowa, ewentualnie podstawiona Jedne lub dwiema grupami alkokeylowymi; w których rodnik alkilowy sta¬ nowi prosty lub rozgaleziony lancuch weglowodorowy o 1-4 atomach wegla; bedz Jedne lub dwiema nizszymi grupami alkilowymi; bedecyrai prostymi lub rozgalezionymi lancuchami weglowodorowymi o 1-4 atomach wegla , po czym ewentualnie powstaly zwiezek o wzorze 1 przeprowadza sie w Jego farmakologicznie dopuszczalne sól lub przeprowadza sie eól zwiezku o wzorze 1 w zwiazek o wzo¬ rze 1 lub Jego farmakologicznie dopuszczalne sól* Korzystnymi grupami stanowlecymi podstawniki benzylowej grupy ochronnej R* ee grupa me¬ tylowa lub metokeylowa* "Farmakologicznie dopuszczalne sole" oznaczaje tu te sole, które odznaczaje sie dziala¬ niem biologicznym i wlasciwosciami wolnego zwiezku i które nie se nlepozedane biologicznie ani w zaden inny sposób* Sole te moge byc zarówno solami addycyjnymi z kwasami jak i nieorga¬ nicznymi solami motali, korzystnlo solami metali ziem alkalicznych* Kwasami odpowiednimi do tworzenia soli se kwasy nieorganiczne, takie jak kwas solny, bromowodorowy, siarkowy, azotowy, fosforowy i podobne; i kwasy organicznev takie jak kwas trójfluorooctowy, metanosulfonowy, etanoeulfonowy, p-toluenosulfonowy 1 podobne* Odpowiednimi zasadami dla tworzenia soli se za¬ sady organiczne i zasady nieorganiczne takie jak wodorotlenek miedziowy lub srebrowy, a zwlasz¬ cza zwiezki metali alkalicznych, takie jak wodorotlenki metali alkalicznych, np» wodorotlenek sodu, wodorotlenek potasu i podobne* Benzylowe grupy ochronne usuwa eie ze zwiezku o wzorze 3 Jedne z kilku metod, w reakcji i katalitycznego uwodorniania z kwasami Lewisa lub na drodze acetolizy.Katalityczne uwodornienie prowadzi sie zwykle w obecnosci katalizatora uwodorniania, takiego jak pallad, platyna, rod lub nikiel na nosniku takim jak wegiel, i w obecnosci obo¬ jetnego rozpuszczalnika zwiezku o wzorze 1. Wodór dodaje sie do roztworu pod cisnieniem 1,034 . 106 - 13,790 . 105 Paf korzystnie 2,058 • 105 - 5,516 • 105 Pa* Reakcje prowadzi sie zwykle w temperaturze 0-50°C* W korzystnych warunkach, do roztworu zwiezku o wzorze 3 w rozpuszczal¬ niku takim jak wodny roztwór nizszego alkanolu, w którym czesc alkilowa stanowi prosty lub rozgaleziony lancuch weglwodorowy o 1-4 atomach wegla, korzystnie w wodnym roztworze metanolu, dodaje sie zawiesine palladu na weglu* Korzystnie zwiezek o wzorze 3 kontaktuje sie z kwasem Lewisa lub kwasem octowym* Farmakologicznie dopuszczalne sole zwiezku o wzorze 1 wytwarza sie, poddajec zwiezek o wzorze 1 reakcji z odpowiednie wspomniane wyzej zasade lub kwasem* Przeksztalcenie to mozna prowadzic w rozpuszczalniku, dodajac w odpowiednim obojetnym rozpuszczalniku w temperaturze 0-50°C do zwiazku o wzorze 1 w przyblizeniu stechiometryczne równowazniki zasady lub kwasu.Podobnie, zwiezek o wzorze 1 mozna uwalniac z jego soli przez dodanie stechiometrycznego równowaznika zasady do soli addycyjnej z kwasem lub kwasu do soli addycyjnej zwiezku o wzorze 1 z zasade; w rozpuszczalniku w temperaturze 0-50aC*136 004 3 Podobnie; eól zwiezku o wzorze 1 mozna przeksztalcac w farmakologicznie dopuszczalna sól zwiazku o wzorze l; np* przez konwencjonalna reakcje podwójnej wymiany; dzieki czemu anion lub kation wyjsciowy soli zastepuje sie farmakologiczni* dopuszczalnym anionem lub kationee* Reakcja podwójnej wywiany na te zalete* ze w temperaturze 0-50°C otrzymuje sie w niej sól o mniejszej rozpuszczalnosci z soli o wiekszej rozpuszczalnosci* Zwiazek o wzorze i i jego farmakologicznie dopuszczalna sola wyrózniaja sie tym;' za znaj¬ dujaca sie w nich grupa l,3-dwuhydroksy-2»propoksyaetylowa podstawiona w pozycji 9 pierscie¬ nia guaniny zapewnia nieoczekiwanie wysoka aktywnosc* Zwiezek o wzorze 1 i jego farmakologicznie dopuszczalna sole* podawane zwierzetom, zwlasz¬ cza ssakom /z ludzmi wiecznie/, zwierzetom zimnokrwistym takim jak ryby i ptakom, a zwlaszcza ludziom, wykazuje silne dzialanie przeciwwirusows* Np* zwiezek wytwarzany sposobem wedlug wy¬ nalazku wykazuje doskonale dzialanie przeciw wirusowi I i II Hsrpes Simplex i przeciw wirusom pokrewnym, takim jak cytomegalowirus, wirus Epstsin-Barra i wirus ospy wietrznej Zoater* Zwiezek o wzorze 1 mozna podawac pozajelitowe np. przez wstrzykniecls dozylne; dootrzew¬ nowe lub domiesniowa /£ doustnie, miejscowo lub doodbytniczej w zalotnosci od tego, czy pre¬ parat atosuja ale do leczenia zewnetrznej czy wewnetrznej infekcji wirusowej• Alternatywnie, w przypadku infekcji oczu lub innych tkanek zewnetrznych, np* jamy ustnej i skóry; preparaty stosuje sie na zainfekowane czesc ciala pacjenta w postaci masci, kremu, aerozolu lub pudru, korzystnie masci lub kremu* Ze zwiezków wytworzonych sposobem wedlug wyna¬ lazku mozna sporzedzac prsparaty w postaci masci, np* z rozpuszczalnym w wodzie nosnikiem mas¬ ci; lub w postaci kremu, np* z podstawe krsmu typu emulsji olej w wodzie, o stezeniu substancji czynnsj od okolo 0,01 - 10%, korzystnie 0,1-7%, zwlaszcza 0,5% wagowo/objetosciowych. Ponadto wirusows infskcjs oczu, takie jak zapalenie rogówki wywolane* wirussm Merpes, mozna leczyc przy uzyciu ukladu utrzymujecego uwalnianie dostarczanego leku, jak opisano w oplsis patentowym St* Zjedn* Am* nr 4217898.Preparaty farmaceutyczne zawierajece zwiezki wytworzone sposobem wedlug wynalazku se rów¬ niez przydatne do leczenia ssaków innych lub ludzi, ptaków', np* kurczet i indyków 1 zwierzet zimnokrwistych, takich jak ryby* Chorobom wirusowym typu Avlan, takim jak choroba New Castle, choroba Ma raka i podobne, mozna zapobiegac i/lub leczyc je zwiezkami wytwarzanymi sposobem we¬ dlug wynalazku sposobami dobrzs znanymi w weterynarii; takimi jak zanurzanie niewyklutych Jaj w roztworze zawiarajecym taki zwiezek, wstrzykujec ptakom kompozycje zawierajece taki zwiezek lub dodajec taki zwiezek do pokarmu lub wody do picia* Ryby, przebywajece w ograniczonej przestrzeni takiej jak sadzawki* akwaria lub zbiorni¬ ki do ich przechowywania mozna równiez leczyc przeciw infekcjom wirusowym, takim jak powodo¬ wane przez wirusy typu Herpes, np* wirus zebacza kanalowego /CCV/, wirus Herpes Tosori, wirus Nsrka i podobne, przez dodawanie zwiezku wytwarzanego sposobom wsdlug wynalazku bezposrednio do wody w sadzawce, akwarium lub zbiorniku do przechowywania ryb, albo przez wprowadzanie tego zwiezku do karmy* Dokladny sposób podawania zwiezków wytworzonych sposobem wedlug wynalazku 1 zawierajecych go ujawnionych tutaj kompozycji bedzie zaweze zalezec od potrzeb leczonego pacjenta, rodzaju kuracji i oczywiscie doswiadczenia leczecego* Wyjatkowo silne dzialanie przeciwwlrusowe zwiezku o wzorze 1 potwierdzono w nastepujacych próbach* W hodowlach komórek REp-2 wytwarza sie szczep C wirusa Herpes simplsx infekowania. Wirus adsorbujs sie w clegu 1 godziny, na komórkach umieszcza sie swieze pozywke 1 inkubuje sie ja w temperaturze 35°C az wszystkie komórki zostaje zainfekowana* Zawisslne komórek zamraza sie w temperaturze -70°C* stapia 1 odwirowuje w celu usuniecia resztek komórek* Ciecz znad osadu dzieli sie na szsreg próbek i przechowuje w stanie zamrozenia w temperaturze -70°C do dalszego uzycia* Rozcienczanie 10 ' cieczy znad osadu stanowi dawke infekujece 50% hodowli /CCIDgg/ w komórkach Hep-2, a rozcienczenie 10 ' stanowi dawke powodujece 50% smiertelnych zakazen /Lo50/ u »y*zy*4 138 004 Grupy 20 zenskich esohników wy asy ezcx@p£t Switf© fetebstar /15-*17 g/ zakaza sie dootrzewnowe* stosujac 0?2 EHEM zawierajecego wiru® w ilosci 10 Le50/myaz. Myszy zakazona dawka wirusa 10 * mniejsza lub wieksza niz dawka 10 LD50 sluza jako prób® porównawcza jedowitosci wiru©u aby upewnic sie",- *• model dziala prawidlowo* Traktowanie badanymi zwiazkami rozpoczyna sie w S godzin po zakazaniu» Myszom? podzialo* nym na grupy po 20 sztuk; podaje ©i 10 mg/kg i 20 mg/kg* Jedne grupa 20 Byszy uzywa sie jako porównawcza i podaj© jaj podskórnie roztwór 8oli« Traktowanie takie postarza sie w 24, 48, 72 1 96 godzin po zakazeniu* Jako badane zwiazki stosuje sie zwiazek wytwarzany sposobea wedlug wynalazku i trzy zwiaz¬ ki ujawnione w opisie patentowym Sto ZJedn* Anu r\r 4199574, o budowie strukturalnej podobnej do budowy zwiazku wytwarzanego sposobem wedlug te*ynalazku* T a b e 1 a 1 j Badany zwiazek I Próba porównawcza 9-/1 f3«°dwubenzoksy-2- I propoksymatylo/adenlna j 9-»/l;3-»dmben2ak&y<-2* I propvk@y&etylo/-6*m«r» kaptopuryna 9«/l~hydroksy**2-»atoksy« metylo/guanina 9-/lt3-dwuhydroksy-2-prsJ poksynetylo/guanlna Dawka 5 mg/kg 10 mg/kg 20 mg/kg 5 mg/kg 10 mg/kg 20 «g/kg 5 mg/kg 10 mg/kg 20 atg/kg i 5 mg/kg | 10 mg/ kg 20 mg/kg ! 1 Ilosc osobników /sposród 20/ kt^re przezyly Ilosc dni po zakazeniu 0 2 1 i 2 1 o " 1" ' °~ i 3 5 , 15 1S " " J,,_T^,, .LJ,..,, \ z 0 i 1 0 B ¦""" i 0 i 3 1 —f~~~-- 14 ' "TG 1 ""ir™^ — 1 10 1 ^2j 0 1 1 1 0 1 o 1 0 1 1 3 1 4"" 14 ] 18 1 15 ' Wyniki przedstawiona w tablicy stanowiace porównanie ilosci zwierzat, które przozyly po podaniu im zwiazku wytwarzanego sposobam wedlug wynalazku a iloscia zwierzat, które przezyly po podawaniu trzech znanych zwiazków wskazuje wyraznie na znacznie wyzsze dzialanie przeciwwirusow© zwiazku wytwarzanego sposobem wedlug wynalazku.Wynalazek ilustruja nastepujac© przyklady* P r zyk l a d I* Mieszanina 0#87 g /2 mmol©/ 9-/l#3-dwubenzyloksy-2-propoksymetylo/ guaniny i 1 g 20% Pc/OH/^/C w 20 ml etanolu i 10 rai cykloheksanu ogrzewa sie w temperaturze wrzenia pod chlodnice zwrotna w ciagu 24 godzin* Roztwór rozciencza sie 100 ml wody i prze¬ sacza na goraco* Przesacz chlodzi sie i przesacza/ otrzymujac krysztaly 9-/1,3-dwuhydroksy-2- propokeymetylo/guaniny* Przyklad II* W temperaturze -78eC dc roztworu 0,87 g /2 mmola/ 9-/l,3-dwubenzy- loksy-2-propoksymetylo/guaniny w 100 sal chlorku metylenu dodaje sie 4 mmole BBr3« Po uplywie 24 godzin do roztworu dodaje ©ie 5 ml ©atenclu, a potem calosc odparowuje sie* Pozostalosc przemywa sie chlorkiem metylenu /2 x 20 ml/t a potem rskrystslizuje sie ja z woda* otrzymu¬ jac 9-/l#3-dwuhydroksy-2-propoksymetylo/guanine*136 004 5 Przyklad ZXI« Do roztworu 0,83 g /3 mmcle/ soli sodowej 9-/1#3~dwuhydroksy»2» propoksymetylo/guaniny w 10 ml wody dodaje sie 0*48 g /9 mmoli/ chlorku amonowago 1 powstaly roztwór ochlodzi sie do temperatury 0°C. Powstale krysztaly odsacza sie 1 rozpuszcza w 100 rcl wody zawierajecej 0,17 g /3 mraole/ KOH. Roztwór zamraza sie, a potesi liofilizuje; otrzysaujec sól potasowa 9-/l*3-dwuhydroksy«2-propoksymetylo/«guaniny# Przyklad IV* W roztworze wodny cc, zawierajecym 1 równowaznik molowy wodorotlenku sodu; rozpuszcza sie 9-/lv3-dwuhydroksy«2-propoksymetylo/guanine# Nastepnie roztwór liofili~ zuje sie^ otrzymujec sól sodowe 9-/l,3-dwuhydrokey«2-propoksyaetylo/gueniny w postaci bialego proszku* Przyklad V* Sól sodowe 9-/l,3-dwuhydroksy-2-propok8ymetylo/guftniny rozpuszcza sie w niewielkiej ilosci wody i dodaje rozcienczony kwas solny; nastawiaJec pH roztworu na wartosc 7« Z roztworu krystalizuje 9«/i,3-dwuhydrok8y-2"propok9ymstylo/guaninB o temperaturze topnienia 250°C /z rozkladam/.Zastrzezenia patentowe 1* Sposób wytwarzania nowej 9-/l,2-dwuhydroksy-2-propoksyBetylo/guaniny o ogólnym wzo¬ rze 1, w którym Y oznacza atom wodoru; a takie farmakologicznie dopuszczalnych soli tego zwiezku; znamienny ty* ze dearalkiluje sie zwiezek o ogólnym wzorze 3; w którym Y ma wyzej podane znaczenie; a R* oznacza grupe ochronne; take jak grupa benzylowa, ewentual¬ nie podstawiona jedne lub dwiema grupami alkoksylowymi; w których rodnik alkilowy stanowi prosty lub rozgaleziony lancuch weglowodorowy o 1-4 atomach wegla, bedz jedne lub dwiema niz¬ szymi grupami alkilowymi, bedecymi prostymi lub rozgalezionymi lancuchami weglowodorowymi o 1-4 atomach wegla, po czym ewentualnie powstaly zwiezek o wzorze 1 przeprowadza sie w Jego farmakologicznie dopuszczalne sól Ib przeprowadza sie sól zwiezku o wzorze 1 w zwiezek o wzorze 1 lub jego farmakologicznie dopuszczalne sól* 2. Sposób wedlug zastrz* 1, znamienny tym/ z© zwiezek o wzorze 3 poddaje sie reakcji z kwasem Lewisa* 3. Sposób wedlug zastrz* 1, znamienny t y m, ze zwiezek o wzorze 3 poddaje sie reakcji z kwasem octowycu136 004 HN' Y-N •N W^N CH,OCHCH,OH CH2OH Wiór ! R R' O CHXCHCH-R5 iii R6 R3R4 •. Wiór 2 & CH2XHCHpR' CH2OR' Wzór 3 Pracownia Poligraficzna U? PRL. Naklad 100 cgz.Cena 100 zl PL PL

Claims (3)

1. Zastrzezenia patentowe 1. * Sposób wytwarzania nowej 9-/l,2-dwuhydroksy-2-propoksyBetylo/guaniny o ogólnym wzo¬ rze 1, w którym Y oznacza atom wodoru; a takie farmakologicznie dopuszczalnych soli tego zwiezku; znamienny ty* ze dearalkiluje sie zwiezek o ogólnym wzorze 3; w którym Y ma wyzej podane znaczenie; a R* oznacza grupe ochronne; take jak grupa benzylowa, ewentual¬ nie podstawiona jedne lub dwiema grupami alkoksylowymi; w których rodnik alkilowy stanowi prosty lub rozgaleziony lancuch weglowodorowy o 1-4 atomach wegla, bedz jedne lub dwiema niz¬ szymi grupami alkilowymi, bedecymi prostymi lub rozgalezionymi lancuchami weglowodorowymi o 1-4 atomach wegla, po czym ewentualnie powstaly zwiezek o wzorze 1 przeprowadza sie w Jego farmakologicznie dopuszczalne sól Ib przeprowadza sie sól zwiezku o wzorze 1 w zwiezek o wzorze 1 lub jego farmakologicznie dopuszczalne sól*

2. Sposób wedlug zastrz* 1, znamienny tym/ z© zwiezek o wzorze 3 poddaje sie reakcji z kwasem Lewisa*

3. Sposób wedlug zastrz* 1, znamienny t y m, ze zwiezek o wzorze 3 poddaje sie reakcji z kwasem octowycu136 004 HN' Y-N •N W^N CH,OCHCH,OH CH2OH Wiór ! R R' O CHXCHCH-R5 iii R6 R3R4 •. Wiór 2 & CH2XHCHpR' CH2OR' Wzór 3 Pracownia Poligraficzna U? PRL. Naklad 100 cgz. Cena 100 zl PL PL