Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarzania po¬ lipeptydów wykazujacych dzialanie agonistyczne do lu- liberyny. „Luliberin" jest miedzynarodowa nazwa zwy¬ czajowa czynnika uwalniajacego hormon lutcinizujacy, oznaczonego LH-RF (J. Biol. Chem. 1975, 250, 3215).Znany jest fakt, ze jezeli w luliberynie w pozycji 6 lub 10 podstawi sie a-aza-aminokwas to wytworzone zwiazki wykazuja mniejsza aktywnosc uwalniania hormonu lu- teinizujacego (LH) z przysadki mózgowej niz zwiazek pierwotny. Obecnie stwierdzono, ze jednoczesne podsta¬ wienie azaglicyny w pozycji 10 i podstawienie róznorod¬ nych D-a-aminokwasów w pozycji 6 luliberyny albo podstawienie azaglicyny lub azaalaniny w pozycji 6 i zas¬ tapienie koncowego amidu glicyny grupa etyloaminowa w luliberynie prowadzi do zwiazków aktywniejszych od luliberyny jako czynnika uwalniajacego LH.Polipeptydy wytwarzane sposobem wedlug wynalazku objete sa wzorem -E-F, w którym A oznacza D-Tyr, D-Tyr(Me), D-Ser, D-Ser(Bu*j, D-Phe, D-Ala lub D-Trp, B oznacza Leu lub MeLeu, E oznacza Azgly, a F oznacza grupe aminowa albo A oznacza Azgly lub Azala, B oznacza Leu, E-ozna- cza bezposrednie wiazanie, a F oznacza grupe etyloami¬ nowa, przy czym powyzszy wzór obejmuje te zwiazki równiez w postaci soli addycyjnych z kwasami.Wystepujace w niniejszym opisie reszty aminokwasowe .zostaly oznaczone standardowymi skrótami wg „Pure and Applied Chemistry" 1974, 40, 317-331, (nomenkla¬ ture polska przyjeto wg publikacji „Polskie slownictwo A. Morawieckiego, PWN 2 biochemiczne" pod redakcja 1974).Reszta a-aza-aminokwasowa oznacza reszte aminokwa¬ su, w którym czlon a-CH zostal zastapiony atomem azo- 5 tu. Symbol a-aza-aminokwasu tworzy sie przez dodanie przedrostka „Az" do symbolu odpowiedniego aminokwa¬ su. Tak wiec Azgly oznacza azaglicyne, a Azala oznacza azalanine. Aminokwasy, przy których nie zaznaczono w opisie ich konfiguracji, maja naturalna konfiguracje L 10 (nie dotyczy to a-aza-aminokwasów, które nie maja cen¬ trum asymetrii przylegajacego do grupy karboksylowej).Do korzystnych zwiazków wytwarzanych w sposób wedlug wynalazku naleza zwiazki o wyzej podanym wzo¬ rze, w którym A oznacza D-Tyr(Me), D-Ser, D-ser(But), 15 D-phe, D-Ala lub D-Trp, B oznacza Leu lub MeLeu E oznacza Azgly i F oznacza grupe aminowa. , Korzystniejsza grupa zwiazków wytwarzanych w spo¬ sób wedlug wynalazku obejmuje te zwiazki, w których A oznacza D-Tyr (Me), D-Ser (Bu1) lub D-Phe, B oznacza 20 Leu lub MeLeu, E oznacza Azgly i F oznacza grupe ami¬ nowa.Trzy najkorzystniejsze zwiazki wytwarzane w sposób wedlug wynalazku maja nastepujace wzory: 25 -NH2 < Glu-His-Trp-Ser-Tyr-D-Tyr (Me)-Leu-Arg-Pro- Azgly-NH2 ^ < Glu-His-Trp-Ser-Tyr-D-Ser (But)-Leu-Arg-Pro- -Azgly-NH2 30 Korzystnymi dopuszczalnymi farmaceutycznie solami 1108 860108 860 zwiadów wytwarzanych wedlug wynalazku sa, na przy¬ klad, chlorowodorek, fosforan, cytrynian lub octan.Wedlug wynalazku, sposób wytwarzania polipeptydów o ogólnym wzorze A, B, E i F maja wyzej okreslone znaczenia, polega na tym, ze poddaje sie reakcji zwiazek o wzorze -OH, < Glu-His-Trp-Ser-Tyr-OH, < GIu-His-Trp-Ser- -Tyr-A-OH, -His-Trp-Ser-Tyr-A-B-Arg-OHlub -Tyr-A-B-Arg-Pro-OH, albo odpowiednia jego aktywna pochodna, z odpowiednim zwiazkiem o wzorze H-His-Trp-Ser-Tyr-A-B-Arg-Pro-E-F, H-Trp-Ser-Tyr-A-B-Arg-Pro-E-F, 15 H-Sfer-Tyr-A-B-^Arg-Pro-E-F, H-Tyr-A-B-Afg-Pro-E-F, H-A-B-Arg-Pro-E-F, H-l-Ar^grPra^E-F, H-Arg-Pro-E-F, *• 20 H-Pro-E-F~lub H-Azgly-NH2 albo z opowiednia jego aktywna pochodna, w typowych warunkach sprzegania peptydów.W sposobie wedlug wynalazku mozna stosowac stan¬ dardowe, opisane w literaturze dotyczacej chemii pepty- 25 dów, reakcje sprzegania peptydów, na przyklad M. Bo- dansky i M.A. Ondeti, „Peptide Synthesis", Interscience, New York .1966, rozdz. V oraz Specialist Periodical Re- ports, Chemical Society, tomy 1—8, Amincnacids, Pep- tydes andProteins. 30 W sposobie wedlug wynalazku korzystna reakcje sprze¬ gania stanowi sprzeganie azydku, sprzeganie aktywnego - estru lub sprzeganie z udzialem N,N'-dwucykloheksylo- karbodwuimidu i 1-hydroksybenzotriazolu. Szczególnie korzystna reakcje sprzegania jest sprzeganie azydku, a 35 zwlaszcza sprzeganie prowadzace do Wytworzenia wiazan His-Trp lub Ser-Tyr.Zwiazki wyjsciowe stosowane w sposobie wedlug wy¬ nalazku mozna wytworzyc ze zwiazków znanych," stosu¬ jac znane w praktyce peptydowej typowe reakcje sprze- 40 gania peptydów, wprowadzania grup ochronnych i ich usuwania z peptydów, na przyklad jak Opisano w przy¬ kladach I—X. Jak wyzej wspomniano, nowe zwiazki wy¬ kazuja dzialanie agonistyczne do luliberyny, to znaczy nasladuja dzialanie luliberyny, naturalnego hormonu wy- 45 dzielanego przez podwzgórze, pod wplywem którego przysadka mózgowa wydziela hormon luteinizujacy (LH) i hormon folikostymulujacy (FSH). Te dwa hormony sa niezbedne do regulacji cyklu, plciowego, FSH pobu¬ dza dojrzewanie pecherzyków jajników, natomiast LH 50 pobudza jajeczkowanie. Nieoczekiwanie stwierdzono, ze zwiazki o wzorze A, B, E i F maja wyzej okreslone znaczenia, sa aktywniej¬ sze od luliberyny, jako czynnik uwalniajacy LH i dzieki 56 temu moga byc stosowane do regulacji i/lub poprawy reprodukcji zwierzat. Zwiazki te znajduja szczególne zas¬ tosowanie przy' reprodukcji duzych zwierzat hodowlanych w okresie bezrujowym (anoestrus) i przy sztucznym za- pladnianiu do dokladnej regulacji czasu jajeczkowania. 60 Zwiazki te moga miec zastosowanie dó poprawy stanu bezplodnosci u mezczyzn i kobiet.Agonistyczne do luliberyny dzialanie zwiazków wy¬ twarzanych w sposób wedlug wynalazku mozna wykazac na przyklad w tescie na wywolywanie jajeczkowania u 65 sterylizowanych androgenem samic szczurów w utrzy¬ mujacej sie fazie rujowej albo na uwalnianie LH i FSH do osocza krwi u niedojrzalych samców szczurów lub do osocza krwi u samic w fazie anoestrus lub dioestrus. Po¬ wyzszy test na sterylizowanych androgenem szczurach przeprowadza sie w nastepujacy sposób: Sterylizowane androgenem samice szczurów przygo¬ towuje sie podajac im w 3, 4 i 5 dniu zycia 100 ug pro- pionianu testosteronu. Samice te maja utrzymujace sie rozmazy pochwowe fazy rujowej oraz liczne przedowu- lacyjne pecherzyki nasienne w jajnikach. Podanie lulibe¬ ryny i }c). aktywnych analogów powoduje uwolnienie LH i FSH w ilosci .Wystarczajacej do spowodowania ja¬ jeczkowania, co mozna stwierdzic na podstawie, obecnosci jajeczka w jajowodzie i swiezego cialka zóltego w jajni¬ kach.Wszystkie zwiazki podane w' niniejszym opisie wyka¬ zuja wyzsza aktywnosc od luliberyny w wywolywaniu jajeczkowania u samic szczurów w utrzymujacej sie fazie rujowej, a oprócz tego zwiazki te nie wykazuja dzialania toksycznego w d-^.wce co najmniej czterokrotnie wyzszej od minimalnej dawki skutecznej. ' Korzystne zwiazki wedlug wynalazku, opisane w przy¬ kladach IV, VI i VII, sa w przyblizeniu^ stukrotnie aktyw¬ niejsze od luliberyny i nie wykazuja dzialania toksycznego przy podawaniu w dawce stukrotnie wiekszej od ich mi¬ nimalnej dawki skutecznej.Polipeptydy wytworzone sposobem wedlug wynalaz¬ ku moga byc stosowane w postaci srodka farmaceutycz¬ nego lub weterynaryjnego, w którym wystepuja jako- substancja czynna lAcznie z odpowiednim dopuszczal¬ nym farmaceutycznie lub weterynaryjnie rozcienczalni¬ kiem lub nosnikiem.Srodek farmaceutyczny moze byc n*, przyklad w pos¬ taci odpowiedniej do podawania doustnego, np. w pos¬ taci tabletek, kapsulek, roztworu lub ziwicsiny, w postaci do podawania do nosa, np. w postaci proszku do wacha¬ nia, jako spray lub krople do nosa, w postaci do podawa¬ nia dopochwowego lub doodbytniczego, np. w postaci czopków albo w postaci do podawania pozajelitowego, np. w postaci jalowego roztworu lub zawiesiny do wstrzy— kiwan. , Powyzsze srodki farmaceutyczne mozna przygotowac w standardowy sposób, stosujac typowe dodatki. Jednak w przypadku srodka do podawania doustnego moze byc korzystne, aby zawieral on odpowiednie powleczenie zabezpieczajace polipeptydowa substancje czynna przed dzialaniem enzymów w zoladku.Srodek farmaceutyczny obok omawianego polipepty- du moze zawierac dodatkowo jeden lub wiecej znanych srodków leczniczych z grupy pochodnych prostaglandyn takie jak prostaglandyna F2a, cloprostenol lub flupros- tenol _albo inny lek jak clomiphene lub tamoxifen, ^Corzystna postacia srodka farmaceutycznego, zawie¬ rajacego jako substancje czynna polipeptyd wytworzony sposobem wedlug wynalazku, jest postac do podawania doustnego, jak tabletki, kapsulki, wlewki doustne dla zwierzat lub pigulki, zawierajace dawke 2,5—J00 mg, korzystnie 10—100 mg polipeptydu, albo postac do po¬ dawania pozajelitowego, zawierajaca od 5 ug do 1 mg po- lipetydu w mililitrze, korzystnie 10 ugp-100 ug poKpety- du w mililitrze roztworu. ¦__ Srodek do podawania pozajelitowego korzystnie sta¬ nowi roztwór polipeptydu w izotonicznym roztworze soli lub w izotonicznym roztworze dekstrozy, zbuforowanyni-108 860 w razie potrzeby do pH 5—9. Alternatywnie,vsrodek do podawania pozajelitowego moze byc w postaci o prze¬ dluzonym dzialaniu i w tym przypadku dawka jednora¬ zowa bedzie wieksza niz w typowym preparacie do wstrzy- kiwan. Srodek o przedluzonym dzialaniu do podawania pozajelitowego korzystnie zawiera od 100 ug do 1,0 mg Tjolipeptydu w pojedynczej dawce.Srodek, farmaceutyczny, zawierajacy jako substancje ~czynna polipeptyd wytworzony w sposób wedlug wyna¬ lazku, normalnie powinien byc podawany, tak aby doust^ na dawka dzienna wynosila od 50 ug/kG do 20 mg/kg wagi ciala, a pozajelitowa dawka dzienna, np. podawana dozylnie, podskórnie lub domiesniowo, przez wstrzyk¬ niecie lub wlewke, wynosila od 0,2ug/kg do 100 |/g/kg.Dla ludzi dawki te odpowiadaja dawce dziennej wyno¬ szacej od 3,5 mg do 1,4 g przy podaniu doustnym i od 14 ug do 7 mg przy podaniu pozajelitowym. W przypad¬ ku podawania przez blony sluzowe stosuje sie clawke poz -srednia miedzy wyzej podana dawka doustna i dawka pozajelitowa.Wynalazek ilustruja, podane nizej przyklady.W przykladach tych Rf dotyczy wstepujacej chroma- . tografii cienkowarstwowej na plytkach z zelem krzemion¬ kowym (Kieselgel G). Jako uklady rozwijajace w tej chro¬ matografii stosowano nastepujace mieszaniny: butanol-1 (kwas octowy) woda w stosunku objetosciowym 4:1:5 (RfA), butanol-1 (kwas octowy/woda) pirydyna w stos. obj. 15:3:12:10 (RfB), butanol-2(3% wag.) obj. wodny roztwór amoniaku w stos. obj. 3:1 (RfC), acetonitryl/wo¬ da w stos. obj. 3:1 (RfD), aceton/chloroform w stos. obj. 1:1 (RfE), chloroform/etanol w Stos. obj. 1:4 (RfF), -cykloheksatf/octan etylu w stos. obj. 1:1 (RfG), cyklo¬ heksan/octan etylu/metanol w stos. obj. 1:1:1 (Rf)H, -chloroform/metanol/woda w stos. obj. 11:8:2 (RfK), •chloroform/metanol w stos. obj. 19:1 (RfP), chloroform/ /metanol w stos. obj. 9:1 (RfQ). We-wszystkich przypad¬ kach plytki kontrolowano w swietle ultrafioletowym i traktowano fluoreskamina, ninhydryna i odczynnikiem chloro-jodo-skrobiowym. Jesli nie podano inaczej, po¬ dana wartosc Rf odnosi sie do pojedynczej plamy wywo¬ lanej tymi metodami.Hydrolizaty kwasowe wszystkich zwiazków opisanych w tym opisie wytworzono przez - ogrzewanie peptydu lub chronionego peptydu z 6N kwasem solnym zawierajacym 1% wag./obj. fenolu w zatopionej rurze prózniowej, w temperaturze 100 °C, w ciagu 16 godzin. Sklad amino- , kwasów kazdego hydrolizatu okreslano za pomoca ana¬ lizatora aminokwasów „LoCarte Aminoacid Analyser" i w kazdym przypadku uzyskano przewidywane sklady aminokwasów. Stosowane w przykladach okreslenie „prze¬ robiono ,w zwykly sposób" oznacza, ze po reakcji stala pozostalosc odsaczono, przesacz odparowano do sucha w temperaturze ponizej 40°C, otrzymana pozostalosc przeniesiono do octanu etylu, przemyto 20% roztworem kwasu cytrynowego, woda, nasyconym roztworem kwas¬ nego weglanu sodowego i woda, nastepnie osuszono bez¬ wodnym siarczanem sodowym i odparowano octan etylu pod zmniejszonym cisnieniem otrzymujac zadany zwiazek.Przyklad I—VIII. Wytwarzanie L-piroglutamylo- -L-histydylo-tryptofilo-L-serylo-L-tyrozylo-A-L-leucylo- -L-arginylo-L-prolilo-E-F..Metoda ogólna (m). Schematy 1 i 2.Do zawiesiny 0,2 mmola hydrazydu L-piroglutamyló- -L-histydyny w 0,9 ml dwumetyloformamidu i 0,7 ml metylowego sulfotlenku, schlodzonej do temperatury 0°C, dodano przy mieszaniu 0,8 mmola chlorowodorku w postaci 5,7 N roztworu w dioksanie. Po 5 minutach ener¬ gicznego mieszania ottzymano klarowny roztwór. Roz¬ twór ten schlodzono do temperatury —20 °C, dodano 5 0,2 mmola Illrz^-bujylonitrylu i mieszano w ciagu 25 minut. Nastepnie obnizono temperature do —30 °C i roztwór zobojetniono przez dodanie -0,8 mmola trójety- loaminy, po czym dodano do niego schlodzona do tempe¬ ratury —20°C mieszanine 0,1 mmola dwuchlorowodor- 10 ku L-tryptofilo-L-serylo-L-tyrozylo-A-L-leucylo-L-arginy- lo-L-prolilo-E-F (wytworzonego przez wodorolize N- -benzyloksykarbonylowej pochodnej w 80% obj. /obj. uwodnionym metanolu, zawierajacym dwa równowazni¬ ki chlorowodoru, na katalizatorze 5% wag./wag. pallad 15 na weglu, w ciagu 16 godzin) i 0,1 mmola trójetyloaminy w 1 ml dwumetyloformamidu, po czym calosc miesza¬ no w ciagu 24 godzin w temperaturze 4°C. Dwumetylo- foimamid odparowano, a otrzymana pozostalosc podda¬ no chromatografii na adsorbencie „Sephadex LH-20", 20 stosujac jako eluent dwumetyloformamid. Chlorowodo¬ rek peptydu oczyszczono nastepnie metoda chromato¬ grafii rozdzielczej, stosujac jako adsorbent „Sephadex G-25", a jako eluent mieszanine n-butanol (kwas octo¬ wy) woda/pirydyna o stos. obj. 5:1:5:1. 25 Wytwarzanie amidu L-piroglutamylo-L-histydylo-L-try- ptofilo-L-serylo-L-tyrozylo-A-B-L-arginylo-L-prolilo-aza- , glicyny. Metoda ogólna (n). Schematy 3, 4 i 5. 0,2 mmola hydrazydu L-piroghitamylo-L-histydylo-L- -tryptofilo-L-seryny rozpuszczono w 4 ml dwumetylo- 30 formamidu i przeksztalcono w azydek, tak jak w metodzie (m). Nastepnie azydek ten poddano sprzeganiu, jak w metodzie (m) z 0,15 mmola chlorowodorku amidu L- -tyrozylo-A-B-L-arginylo-L-prolilo-azaglicyny, wytworzo¬ nego przez redukcje katalityczna amidu N-benzyloksy- 35 -karbonylo-O-benzylo-L-tyrozylo-A-L-leucylo-(N^-ni- tro)-L-argmylo-L-prolilo-azaglicyny w 80% obj./obj. uwodnionym metanolu, na katalizatorze 5% wag./wag. pallad na weglu. Produkt finalny w postaci chlorowodorku oczyszczono jak w metodzie (m), 40 Sposobem wedlug wynalazku wytworzono, . stosujac jedna z dwu opisanych metod, nizej podane zwiazki (Ta¬ bela 1).Zwiazki wyjsciowe mozna wytworzyc, jak przedsta¬ wiono na schematach 1 i 2 — metoda (m), oraz na sche- 45 matach 3, 4 i 5 — metoda (n). . . ' ,W schematach zastosowano nastepujace oznaczenia skrótowe: But — HIrz.-butyl ^ Ocp — 2,4,5-trójchlorofenoksy 50 Bzl — benzyl Z — benzyloksykarbonyl Boc — IIIrz*-butoksykarbonyl DMF — dwumetyloformamid Cyfry w nawiasach oznaczaja poszczególne, dalej opi- "55 sane etapy, które nalezy przeprowadzic.Etap 1. 19,94 (80 mmoli) N-benzyloksykarbonylo- -L-proliny i 8,8 ml (80 mmoli) N-metylomorfoliny roz¬ puszczono w 300 ml suchego czterowodorofuranu i roz¬ twór schlodzono do. temperatury-—20°C. Wkroplono 60 7,15 ml. (76 mmoli) chloromrówczanu etylu i po dwóch ' minutach mieszania dodano 20 ml (w tym 300 mmoli) schlodzonego do temperatury —20°C 70% wodnego roztworu etyloaminy i calosc mieszano w ciagu 18 godzin w temperaturze 4°C. Mieszanine reakcyjna przerobiono 15 w zwykly sposób, po czym otrzymana pozostalosc prze-108 860 7 krystalizowano z mieszaniny octanu etylu/eter naftowy (frakcja 60—80 °C). Otrzymano 12,97 g (58,7%) pro¬ duktu o temperaturze topnienia 107—108°C [a]2^5 = = —43,88 (c = 1, metanol), RfD 0,69, RfE 0,53, RfF 0,67, RfH 0,62, RfP 0,57, RfQ0,66. 5 Etap 2. Redukcja katalityczna na 5% Pd/C w uwod¬ nionym etanolu, zawierajacym 1 równowaznik chlorowo¬ doru, w ciagu 5 godzin, w temperaturze pokojowej.Etap 3. Roztwór 13,5 g (42,3 mmola) Na-HI-rz.- -butoksykarbonylo-N°-nitro-L-argininy, 7,15 g (47 mmo- 10 li) chlorowodorku etyloamidu L-proliny, 11,5 g (85 mmo- li) 1-hydroksybenzotriazolu i 6,58 ml (47 mmoli) trój- etyloaminy w DMF schlodzono do temperatury 0 °C i dodano 9,13 g (44,4 mmola) dwucykloheksylokarbo- dwuimidu. Calosc mieszano przez noc w temperaturze 15 4°C, po czym przesaczono w celu usuniecia stalej zawar¬ tosci i przesacz odparowano do sucha pod zmniejszonym cisnieniem. Otrzymana pozostalosc poddano rozdzia¬ lowi metoda przeciwpradowa miedzy octan etylu i wode (4 przebiegi). Frakcje wodne polaczono, odparowano 20 do sucha i otrzymana pozostalosc poddano ponownie rozdzialowi metoda przeciwpradowa miedzy n-butanol i 5% obj./obj. wodny roztwór kwasu octowego (12 prze¬ biegów). Surowy peptyd, otrzymany po odparowaniu polaczonych frakcji n-butanolowych, poddano oczyszcza- 25 niu metoda chromatografii kolumnowej na zelu krzemion¬ kowym, stosujac jako eluenty 5% oraz 10% obj./obj. roztwór metanolu w* chloroformie. Frakcje zawierajace produkt polaczono, odparowano do sucha, po czym otrzy¬ mana pozostalosc przepuszczono w postaci- wodnego roz- 30 tworu przez kolumne z zywica jonowymienna „ (AG 1-X2") w celu usuniecia Na-IIIrz.-butoksykarbonylo-N0)- -nitro-argininy. Nastepnie kolumne te przemyto woda, po czym polaczono frakcje wodne i przemywki odparo¬ wano ze stanu zamrozenia. Otrzymano 16,67- g (89%) 35 pochodnej azapeptydu o temperaturze ze 109-—111 °C (rozklad), [d]2^ = —39,0° (c=l, metanol), RfA 0,62, RfB 0,74, RfC 0,59, RfD 0,70, RfE 0,20, RfF 0,60, Rf- 0,61, RfK 0,85, RfQ 0,13.Etap 4. Pochodna N-IIIrz.-butoksykarbohylowa roz- 40 puszczono w octanie etylu i zadano 3N kwasem solnym (4 równowazniki) na okres 1 godziny, w temperaturze pokojowej.Etap 5. (R=H). Roztwór 2,90 g (22 mmole) Illrz.- -butoksykarbonylohydrazydu i 11,71 g (20 *nmoli) estru 45 2,4,5-trójchlorofenylowego N-benzyloksykarbonylo-O-ben- zylo-L-tyrozyny w 40 ml dwumetyloformamidu pozos¬ tawiono przez noc, po czym przerobiono w zwykly spo¬ sób. Otrzymany produkt przekrystalizowano z miesza¬ niny eter/eter naftowy (frakcja 60—80 °C), otrzymujac 50 3,46 g (67%) hydrazydu w postaci bialego proszku, o temperaturze topnienia 126—127 °C [a]r?=—13,2° (c= 1, metanol, RfD 0,82, RfE 0,65, RfF 0,63, RfH 0,70.Etap 6. (R=H). 5,19 g (10 mmoli) l-(N-benzy- 55 loksykarbonylo-Q-benzylo-L-tyrozylo)-2-IIIrz.-butoksy . karbonylo-hydrazydu rozpuszczono w 50 ml octanu ety¬ lu, zadano 8 ml 5N roztworu chlorowodoru w octanie etylu (40 mmoli) i pozostawiono na jedna godzine w temperaturze pokojowej. Nastepnie usunieto octan etylu pod zmniejszonym cisnieniem i chlorowodorek przesa¬ czono z eterem, a nastepnie wysuszono.Etap 7 (R=H). Chlorowodorek wytworzony w eta¬ pie 6 przeniesiono do mieszaniny 75 ml czterowodoro- furanu i 1,15 g (8 mmoli) trójetyloaminy i dodano 1,36 g 65 8 (8 mmou) estru metylowego N-karbonylo-L-leucyny~ Calosc pozostawiono na 16 godzin w temperaturze po¬ kojowej, a nastepnie przerobiono w zwykly sposób. Pro¬ dukt przekrystalizowano z mieszaniny octan etylu/eter naftowy (frakcja 60—80°C). Otrzymano 4,57 g (77,7% pochodriej azatrójpeptydu o temperaturze topnienia 156— 157 °C [a] 24 = —10,3 °C (c=l, metanol), RfD 0,81, RfE 0,45, RfP 0,26, RfQ 0,47.Etap 8. 5 ml (100 mmoli) wodzianu hydrazyny do¬ dano do roztworu 2,95 g (5 mmoli) estru metylowego N-benzyloksykarbonylo-O-benzylo-L-tyrozylo-azaglicylo- -L-leucyny w 50 ml metanolu. Calosc pozostawiono na 2 godziny w temperaturze pokojowej, po czym wytraco¬ no hydrazyd woda i przekrystalizowano go z miesza¬ niny metanol/eter.. Otrzymano 2,74 g (92,8%) produktu o temperaturze topnienia 169—170°C, [a]2^ = —9,05° (c=l, dwumetyloformamid), RfA 0,76, RfB 0,75, RfC 0,73, RfD 0,63, RfF 0,60, RfH 0,55.Etapy 9 i 10. (R =H). 1,18 g (2,0 mmole) hydra- » zydu N-benzyloksykarbonylo-O-benzylo-L-tyrozylo-aza- glicyk-L-leucyny rozpuszczono w 10 ml dwumetylofor¬ mamidu i roztwór schlodzono do temperatury —20°CV po czym dodano 1,46 ml 5,49 M roztworu chlorowodoru w dioksanie (8 mmoli), a nastepnie 0,25 ml (2,2 mmo¬ la) Illrz.-butylonitrylu. Po 5 minutach roztwór ten schlo¬ dzono do temperatury —30 °C i dodano schlodzona mie¬ szanine 0,836 g (2,2 mmole) chlorowodorku etyloamidu N^-nitro-L-arginylo-L-proliny i 1,43 ml (10,2 mmola) trójetyloaminy w 10 ml dwumetyloformamidu. Calosc mieszano w temperaturze —10 °C w ciagu godziny iw temperaturze 4° w ciagu 48 godzin, a nastepnie przero- biono w zwykly sposób. Pochodna pentapeptydu oczysz¬ czono metoda chromatografii kolumnowej stosujac jako eluenty chloroform i 3% obj./obj. roztwór metanolu w chloroformie. Otrzymano 0,695 g (38,5%) produktu o wartosciach RfA 0,71, RfB 0,72 i RfC 0,84.Etap 11. Redukcja katalityczna na katalizatorze 5% wag./wag. pallad na weglu, w 80% obj./obj. uwodnionym kwasie octowym zawierajacym 2 równowazniki chloro¬ wodoru.Etap 12. Do schlodzonego do temperatury —20°C roztworu 33,84 g (100 mmoli) N-benzyloksykarbonylo- -L-tryptofanu i 11,0 ml (100 mmoli) N-metylomorfo- liny w 200 ml czterowodorofuranu dodano przy energicz¬ nym mieszaniu 9,0 ml (95 mmoli) chloromrówczanu ety¬ lu. Po 2 minutach dodano schlodzony do temperatury —20 °C roztwór 17,10 g (110 mmoli) chlorowodorku estru metylowego L-seryny i 12,1 ml (110 mmoli) N- metylomorfoliny w 150 ml dwumetyloformamidu, po czym calosc mieszano w ciagu 30 minut, w temperaturze —20°C i 3 godziny w temperaturze pokojowej. Miesza¬ nine przerobiono w zwykly sposób, otrzymujac oleisty produkt. Po dwóch krystalizacjach z mieszaniny octan etylu/eter naftowy (frakcja 60—80 °C) otrzymano 30,53 g. (69,5%) pochodnej dwupeptydu o temperaturze topnie¬ nia 140,5—14I°C, [aJo =—22,13 (c=l,4, dwumetylo¬ formamid) Etap 13. 30,53 g (69,5 mmoli) estru z poprzedniego etapu rozpuszczono w 1 litrze metanolu i dodano 15 ml 62% wag./obj. roztworu wodzianu hydrazyny. Po 16 godzinach oddzielono hydrazyd, przemyto go metanolem . i eterem, a nastepnie przekrystalizowano z goracego eta¬ nolu.^ Otrzymano 23,18 g produktu (75,8%). o tempera¬ turze topnienia-178—179°C, [a]2^=—25y27°(c=U108 860 9 10 RfO 0,50.Etapy 14 i 15. 0,77 ml 6,02 N roztworu chlorowo¬ doru w dioksanie (4,64 mmola) dodano przy mieszaniu do schlodzonego do temperatury —20 °C roztworu 0,502 g (1,16 mmola) hydrazydu N-benzyloksykarbonylo-L-tryp- tofilo^L-seryny w 5 ml dwumetyloformamidu, a nastep¬ nie dodano 0,14 ml (1,22 mmola) Ulrz.-butylonitrylu.Po 30 minutach roztwór ten schlodzono do temperatury —30 °C i zobojetniono przez dodanie 0,65 ml (4,65 mmola) trójetyloaminy. Z kolei dodano schlodzona do tempera¬ tury —20 °C mieszanine dwuchlorowodorku etyloamidu 0,547 g (0,77 mmola) L-tyrozylo-azaglicylo-L-leucylo- -L-arginylo-L-proliny i 0,108 ml (0,77 mmola) trójety¬ loaminy w 5 ml dwumetyloformamidu i calosc mieszano w ciagu godziny w temperaturze —20 °C i w ciagu 48 godzin w temperaturze 4°C. Nastepnie mieszanine reak¬ cyjna przesaczono, a przesacz zatezono do sucha pod zmniejszonym cisnieniem. Surowy peptyd oczyszczono metoda chromatografii kolumnowej na zelu krzemion¬ kowym, stosujac jako eluenty chloroform, 10% obj./obj. roztwór metanolu w chloroformie oraz mieszanine chlo¬ roform/metanol/woda w stos. obj. 11:8:2. Otrzymano 0,424 produktu (52,9%), [g]d=—16,84° (c = 1,5, metanol), RfA 0,61, RfC 0,36, RfD 0,67, RfK 0,90.Etap 18. (R= Me). Przeprowadzono jak etap 5.Otrzymano produkt z wydajnoscia 66%, o temperaturze topnienia 102—104°C, [a]o=—15,5° (c = 1, meta¬ nol) RfD 0,76, RfE 0,68, RfF 0,76, RfH 0,74.Etap 19. (R=Me). Jak etap 6.Etap 20. (R=Me). Jak etap 7. Wydajnosc 0,3% 25 produktu o temperaturze topnienia 145—146°C, [o]d = = +8,7° (c = 1,2, metanol), RfA 0,88, RfB 0,88, RfC 0,83, RfD 0,80, RfE 0,59, RfF 0,78, RfH 0,73.Etap 21. 12 ml IN wodorotlenku sodowego (12 mmo- li) dodano przy mieszaniu do roztworu 2,41 g (4 mmole) estru motylowego N-benzyloksykarbonylo-O-benzylo-L- -tyrozylo-azalanylo-L-leucyny w 36 ml metanolu w tem¬ peraturze pokojowej, po czym calosc mieszano w ciagu 3 godzin. Nastepnie oddestylowano metanol pod "zmniej¬ szonym cisnieniem. Pozostalosc rozpuszczono w 40 ml wody, zakwaszono kwasem cytrynowym do pH 3 i roz¬ twór wodny ekstrahowano octanem etylu. Ekstrakt oc¬ tanowy przemyto woda/ osuszono siarczanem sodowym i odparowano rozpuszczalnik. Otrzymana pozostalosc naniesiono w 200 ml mieszaniny dwumetyloformamid/ Ywoia w stos. obj. 3:2 na kolumne ze 100 ml zywicy „AG 1 x-2". Kolumne przemyto 50 ml tej samej mieszaniny rozpuszczalników, po ^czym trójpeptyd eluowano 0,2M roztworem kwasu octowego w mieszaninie dwumetylo¬ formamid/woda w stos. obj. 3:2. Frakcje zawierajace trójpeptyd polaczono i odparowano £od zmniejszonym cisnieniem. Pozostalosc utarto 2 eterem i oddzielono osad.Otrzymano 1*22 g (5\J%$ produktu o temperaturze topuftema 195 °C (rozklad), :[a3© = —25,4° (e=l„ *iw*i- fnetyloformamid).Etap 22. f(R=Me). Jak *tap 10. Wydajnosc 43% produktu o [a] |f — —25,9 ° (c — 1, metanol), RfA 0,72, RfB 0,76, RfC = 0,85.Etap 23. (R=Me). Jak etap 11.Etap 24. (R=Me). Taki sam jak etap 15, z ta róz- nica, ze produkt finalny po chromatografii kolumnowej byl oczyszczony takze przez saczenie na adsorberze „Sep- ,25 hadex LH-20". Wydajnosc 63%, [a]^= —24,76° (c = = 0,8, metanol), RfA 0,58, RfC 0,42, RfD 0,65, RfK 0,95.Etap 25. Do mieszanej i chlodzonej do temperatury 0°C zawiesiny 24,9 g (100 mmoli) N-benzyloksykarbo- 5 nylo-L-proliny, 11,2 g (100 mmoli) chlorowodorku se- mikarbazydu i 14,5 ml (100 mmoli) trójetyloaminy w 200 ml dwumetyloformamidu dodano 20,6 g (100 mmoli) dwucykloheksylokarbpdwuimidu i calosc mieszano w ciagu 16 godzin w temperaturze 4°C. Dwucykloheksy- 10 lomocznik odsaczono i przesacz zatezono do niewiel¬ kiej objetosci. Dodano 200 ml wody i otrzymany roztwór ekstrahowano trzykrotnie po 50 ml octanu etylu. Produkt wypadal z wodnego roztworu w ciagu godziny. Po re¬ krystalizacji z uwodnionego metanolu otrzymano 16,5 g 15 (53,9%) amidu dwupeptydu o temperaturze topnienia • 189—190 °C, [g]d = —43,6°, (c = 1,4, dwumetylofor¬ mamid), RfD 0,54, RfF 0,52, RfH 0,38, RfK 0,78. ' Etap 26. Redukcja katalityczna na 5% wag/obj. palladzie na weglu w 80% uwodnionym dwumetylofor- mamidzie, w ciagu 6 godzin, w temperaturze pokojowej, w obecnosci dwóch równowazników chlorowodoru.Etap 27. 2,83 ml (29,5 mmola) chloromrówczanu etylu dodano do roztworu 8,24 g (31 mmoli) N-benzy- loksykarbonylo-L-leucyny i 4,55 ml {32,5 mmoli) trój- 5 etyloaminy w 100 ml czterowodorofuranu w tempera¬ turze —10 do —15°C. Calosc mieszano w tej tempera¬ turze w ciagu trzech minut po czym wlano do energicz¬ nie mieszanego roztworu 5,79 g (31 mmoli) Nm-nitro- -L-argininy w mieszaninie 15,5 ml 2N roztworu wodo- 30 rotlenku sodowego (31 mmoli) i 50 ml dwumetylofor¬ mamidu, w temperaturze —10°C. Calosc mieszano w ciagu 30 minut w temperaturze —10 °C, a nastepnie w s ciagu godziny w temperaturze pokojowej. Rozpuszczal¬ niki oddestylowano pod zmniejszonym cisnieniem, a otrzy- 35 mana pozostalosc poddano rozdzialowi w ukladzie dwu¬ fazowym 50 ml octanu etylu i 50 ml wody. Warstwe wod¬ na oddzielono i ekstrahowano dwoma porcjami octanu etylu. Polaczone warstwy organiczne przemyto 25 ml wody i odrzucono. Polaczone warstwy wodne zakwaszono nasyconym roztworem kwasu cytrynowego i ekstrahowa¬ no trzykrotnie po 100 ml octanu etyhi. Ekstrakty octa¬ nowe polaczono, przemyto woda, osuszono siarczanem sodowym i odparowano do sucha. Produkt przekrystali- zowano z mieszaniny octan etylu/eter naftowy(frakcja 45 60—80)°C. Otrzymano 8,98. g (62%) dwupeptydu o temperaturze topnienia 150—165°C (rozklad).Etap 28. Roztwór 9*2 % (20 mmoli) N-benzyloksy- karbonylo-L-leucylo- (N^-nitroJ-L-argininy, 4,2 g (20 mmoli) chlorowodorku amidu L-pirolilo-azaglicyny, 5,4 g (40 mmoli) 1-hydroksybenzotriazolu i 3 ml (20 mmoli trójetyloaminy w 200 ml dwumetyloformamidu schlo¬ dzono do temperatury 0°C i dodano 8,2 g (40 mmoli) dwucykloheksylofcarbodwuimidu. Calosc mieszano w tem¬ peraturze pokojowej przez noc odsaczono dwucyklohek- sylomocznik, a przesacz odparowano do sucha. Produkt przekrystalizowano z mieszaniny metanol/eter. Otrzymano 12,2 g (98,3%) pochodnej tetrapeptydu o temperaturze topnienia 38—90°C, [a]jf= —30,2° (c = 1,6, dwume-~ 80 tyloformamid), RfD 0,57, RfF 0,40, RfH 0,26, RfK 0,63.Etap 29. Redukcja na 5% wag./wag. palladzie na ^ weglu, w uwodnionym etanolu, w.ciagu 16 godzin, w obecnosci 2 równowazników chlorowodoru.Etap 30. 6,484 g (11,0 mmoli) estni 2,4,5-trójchlo- 65 rofenylowego N-benzyloksyfetfbouylo-O-benzyJo-L-tyrozy- 40- 50108 860 11 12 ny i 1,396 g (10 mmoli) chlorowodorku estru metylowe¬ go D-alaniny rozpuszczono w 50 ml dwumetyloformami¬ du, dodano 1,4 ml (10,0 mmoli) trójetyloaminy i calosc mieszano w temperaturze pokojowej przez noc. Miesza¬ nine reakcyjna przerobiono w zwykly sposób. Produkt przekrystalizowano z goracego octanu etylu otrzymujac 3,782 g (77,2%) chronionego estru metylowego dwupcp- tydu, o temperaturze topnienia 162°C, [a]2^8 = -^12,84° (c = 1,1, dwumetyloformamid).Etap 31. 3,435 g {7,0 mmoli) estru metylowego N-benzyloksykarbonylo-O-benzylo-L-tyrozylo-D-alaniny rozpuszczono w 400 ml cieplego metanolu i zadano 10 ml 62% wag./obj. wodzianu hydrazyny (120 mmoli) i ca¬ losc pozostawiono w temperaturze 25 °C na noc. Powstaly hydrazyd odsaczono, przemyto metanolem i eterem, a nastepnie krystalizowano dwukrotnie z wrzacego meta¬ nolu. Otrzymano 3,068 g (89,2%) produktu o tempera¬ turze topnienia 217°C [a]^ = ^20,44° (c =?-• 1,1 dwu¬ metyloformamid), RfA 0,73, RfB 0,75, RfC 0,67, RfD 0,70, RfE 0,50, RfF 0,54, RfH 0,67, RfK 0,85, RfQ 0,25.Etapy 32 i 33. Do chlodzonego i mieszanego w temperaturze —20 °C roztworu M8 g (2,4 mmola)' hy¬ drazydu N-benzyloksy-karbonylo-O-benzylo-L-tyrozylo- -D-alaniny dodano 1,6 ml 6,02 M roztworu chlorowodoru W dioksanie (9,6 mmola), a nastepnie 0,29 ml (2,52 mmola) azotynu lllrz.-butylu. Po 15 minutach dodano schlo¬ dzony do temperatury —20 °C roztwór 1,03 g (2,0 mmolc) dwuchlorowodorku amidu L-leucylo-L-arginylo-L-proli- lo-azs»glicyny i 1,62 ml (11,6 mmola) trójetyloaminy w 15 ml dwumetyloformamidu.^ Calosc mieszano w tempe¬ raturze 4°C w ciagu 24 godzin. Nastepnie odsaczono chlorowodorek trójetyloaminy i przesacz odparowano do sucha pod zmniejszonym cisnieniem. Otrzyrfiana po¬ zostalosc wprowadzono naj kolumne z zelem krzemion¬ kowym i eluowano 5% obj./obj. roztworem metanolu w chloroformie, 10% obj./obj."roztworu metanolu*w chlo¬ roformie i mieszanina chloroform/metanol/woda w stos. obj. 11:8:2. Frakcje zawierajace produkt polaczono, od¬ parowano i otrzymany peptyd ponownie poddano chro¬ matografii na kolumnie z zelem krzemionkowym stosu¬ jac jako eluent mieszanine acctonitryl/woda w stos. obj. 3:1. Otrzymano 890 mg (46,4%) produktu, który posia¬ dal [«]d = 45,7° (c = 1,1, metanol) RfA 0,54, RfB 0,69, RfC 0,41.Etap 34. Jak etap 11.Etap 35. Jak etap 15. Wydajnosc 43% produktu o Nd =—41,4° (c - 1,3, metanol), RfA 0,80, RfC 0,47, RfD 0,65, RfK 0,95.Etap 38. Jak etap 3. Wydajnosc 69% produktu o temperaturze topnienia 135°C, RfA 0,49, RfB 0,65, RfC 0,46, RfD 0,64, RfF 0,35, RfH 0,19, RfK 0,86.Etap 39. Jak etap 4.Etap 40. (A = D-Phe). Roztwór 7,41 g (24,8 mmoli) N-benzyloksykarbonylo-D-fenyloaminy i 3,62 g (25 mmo¬ li) estru metylowego L-leucyny w 100 ml octanu etylu schlodzono do temperatury 0°C i dodano 5,15 g (25 mmo¬ li) dwucykloheksylokarbodwuimidu. Calosc mieszano w temperaturze 4°C przez noc, po czym przerobiono w zwy¬ kly sposób. Produkt przekrystalizowano z mieszaniny octan etylu/eter naftowy (frakcja 60—80) °C. Otrzymano 9,1 g (86%) dwupeptydu o temperaturze topnienia 123^- —124 °C, [a] d = —18,7 ° (c = 2,1, metanol),* RfD 0,76, RfE 0,65, RfF 0,74, RfH 0,73.Etap 41.^ (A = D-Phe). Redukcja katalityczna na- 5% wag./wag. palladzie na weglu w etanolu, zawiera¬ jacym jeden równowaznik chlorowodoru, w ciagu 5 go¬ dzin. 5 E t a p 42. (A = D-Phe). Do roztworu 4,89 g (8,36< mmola) estru 2,4,5-trójchlorofenylowego N-benzyloksy- karbonylo-O-benzylo-L-tyrozyny i 2,5 g (7,6 mmola)< chlorowodorku estru metylowego D-fenyloalanylo-L-leu- cyny w dwumetyloformamidzie dodano 1,1 ml (7,6 mmo- 10 la) trójetyloaminy i calosc mieszano w temperaturze po¬ kojowej przez noc. Nastepnie odsaczono chlorowodorek, trójetyloaminy, ?. przesacz odparowano do sucha. Pro¬ dukt przekryf,t?.lizowano z uwodnionego metanolu. Otrzy¬ mano 3,6 g (69,7%) pochodnej trójpeptydu o tempera- 15 turze topnienia 183—184 °C, RfD 0,82, RfE 0,69, RfH 0,78, RfP 0,71, R£Q 0,82.E t a p 43 (A = D-PHe). Roztwór 3,42 g (5,04 mmo¬ la) wyzej otrzymanego estru i 60 mmo1i wodzianu hydra¬ zyny w 30 ml dwumetyloformamidu mieszano w tempe- 20 murze pokojowej w ciagu 4 godzin, po czym zatezono do niewielkiej objetosci i wytracono hydrazyd przez do¬ danie 500 ml wody. Hydrazyd odsaczono, przemyto wo¬ da, mieszanina metanol /eter w stos. obj. 1:4 i eterem,, a nastepnie wysuszono. Otrzymano 2,94 *g (85,9%) pro- 25 duktu o temperaturze topnienia 179—180°C, i RfO 0,81,.RfB 0,79, RfC 0,88, RfD 0,69, RfE 0,49, RfF 0,65, RfH 0,67, RfP 0,25, RfQ 0,57.Etapy 44 i 45. (A = D-Phe). 1,82 ml 6,02 M roz¬ tworu chlorowodoru (11 mmoli) w dioksanie dodano do- roztworu 1,86 g (2,75 mmola) hydrazydu N-ben.iyloksy- karbonylo-O-benzylo-L-tyrozylo-D-fcnyloalanylo-L-leu- cyny w 5 ml dwumetyloformamidu, w temperaturze —20 °C a nastepnie 0,33 ml (2,89 mmola) Illrz.-butylonitrylu.Po dwóch minutach dodano, schlodzony do —20°C roz¬ twór 1,89 ml (13,5 mmola) trójetyloaminy i 1,02 g (2,5 mmola) chlorowodorku amidu N^-nitro-L-arginylo-L- -prolilo-azaglicyny w 10 ml dwumetyloformamidu, po czym calosc mierno w temperaturze 4°C przez noc.Mieszanine reakcyjna przerobiono w zwykly sposób, po czym pochodna heksapeptydu oczyszczono dodatkowo metoda chromatografii kolumnowej na 120 ml zelu krze¬ mionkowego, stosujac jako eluenty 5% obj./obj. roztwór metanolu w chloroformie; 10% obj./obj. roztwór meta¬ nolu w chloroformie i mieszanine chloroform/metanol/wo¬ da w stos. obj. 11:8:2. Otrzymano 0,74 g (29,3%) pro¬ duktu o temperaturze topnienia 137—139°C RfA 0,68,, RfB 0,72, RfC 0,58, RfD 0,62, RfH 0,39, RfK 0,95.El:apy 46, 47 i 48. 10 mmoli hydrazydu L-piroglu- 50 tamylo-L-histydyny przeksztalcono w azydek postepu¬ jac wedlug metody (n) i poddano sprzeganiu z 11 mili- molami estru metylowego L-tryptofiJo-L-seryny ¦' (wy¬ tworzonego x przez redukge N-benzyloksykarbonylowej pochodnej na 5% wag./wag. palladzie na weglu, w dwu- 55 metyloformamidzie), w temperaturze —10 °C, w ciagu 30 minut i w temperaturze 4°C w ciagu 24 godzin. Chlo¬ rowodorek trójetyloaminy odsaczono, a przesacz odpa¬ rowano do sucha. Surowy peptyd oczyszczono metoda chromatografii kolumnowej na zelu krzemionkowym, 60 stosujac jako eluenty 10% obj./obj. i 20% obj./obj. roz¬ twór metanolu w chloroformie oraz mieszanine chloro¬ form/metanol/woda w stos^ obj. 11:8:2. Wydajnosc 70% produktu o temperaturze topnienia 142—145 °C (rozklad) i RfA 0,39, RfB 0,72, RfC 0,45, RfD 0,48, RfK * 65 °61' 30 35 45108 860 13 14 ¦ - Przy¬ klad I II III IV V VI VII VIII \ A Azgly Azala D-Ala D-Phe D-Trp D-Tyr(Me) D-Ser(But) | D-Tyr(Me) B Leu Leu Leu Leu Leu Leu Leu LeMeu Tabela < Glu-His-Trp-Ser-Tyr- E — — ¦ Azgly Azgly Azgly Azgly Azgly Azgly . F , -NHC2H5 -NHC2H5 NH2 * NH2 NH2 NH2 NH2 NH2 1 A-B-Arg-Pro-E-F Meto¬ da m m m n n n n n * Wydajnosc % 25 42 32 ' 40 15 15. 31 26 Elektroforeza bibulowa Rp (w stosunku do luli- beryny) pH2,l 0,98 0,97 0,97 1,0 0,53 0,92 0,94 0,87 pH 6,5 1,03 1,0 1,0 0,71 x 0,37 0,87 0,96 0,90 , RfA 1 0,28 0,30 0,30 [ 0,27 [ 0,37 0,25 0,25 0,34 [ Etap 49. 5,4 milimola estru metylowego L-piro- glutamylo-L-histydylo-L-tryptofilo-L-scryny rozpuszczo¬ no] w 70 ml dwumetyloformamidu i poddano reakcji ze 100 -milimolami wodzianu hydrazyny w ciagu, 4 godzin.Nastepnie oddestylowano dwumetyloformamid pod zmniej¬ szonym cisnieniem, a otrzymana pozostalosc utarto z etanolem, odsaczono, przemyto etanolem i eterem, a nas¬ tepnie osuszono. Otrzymano 88,2% wydajnosc produktu o temperaturze topnienia 184—189°C i RfA 0,18, RfB 0,55, RfC 0,39, RfD 0,27, RfK 0,58.Etap 50. (A = D-Trp). Do roztworu 7,27 g (21,5 mmola) N-bcnzyloksyk?irbonylo-D-tryptofanu, 3,12 g (21,5 mmola) estru metylowego leucyny i 5,8 g (43 mmoli) 1-hydroksybenzotriazolu w 50 ml dwumetyloformamidu dodano w temperaturze 0°C 4,87 g (23,6 mmola) dwucy- kloheksylokarbodwuimidu. Calosc mieszano w tempera¬ turze pokojowej przez noc, a nastepnie przerobiono w zwykly sposób. Po krystalizacji surowego produktu z mie¬ szaniny octan etylu/ester nritowy (frakcja 60/80°C) otrzy¬ mano 9,55 g pochodnej dwupeptydu, zawierajacej slady zanieczyszczen (wedlug chromatografii cienkowarstwo¬ wej). Produkt ten oczyszczono metoda chromatografii kolumnowej na 300 g zelu krzemionkowego, stosujac jako eluenty chloroform i 5% obj./obj. roztwór meta¬ nolu w chloroformie. Otrzymano 9,18 g (91,7%) pochod¬ nej dwupeptydu, o temperaturze topnienia 151—153°C i RfA 0,84, RfB 0,80, RfC 0,86, RfD 0,78, RfE 0,61, RfF 0,68, RfH 0,73, RfP 0,55, RfQ 0,73.Etap .51. (A = D-Trp). Redukcja katalityczna na 5% wag./wag. palladzie na weglu, w 80% obj./obj. u- wodnionym dwumetyloformamidzie.Etap 52. (A = D-Trp). Roztwór 11,69 g (20 mmoli estru 2,4,5-trójchlorofenylowego N-benzyloksykarbonylo- -O-benzylo-L-tyrozyny, 6,28 g (19 mmoli) estru mety¬ lowego D-tryptofilo-L-leucyny w 100 ml dwumetylo- * formamidu mieszano w temperaturze pokojowej w* ciagu 60 godzin. Mieszanine reakcyjna, przerobiono w zwykly sposób, a otrzymana pozostalosc przekrystalizowano z mieszaniny octan etylu/eter naftowy (frakcja 60—80 °C).Otrzymano 8,52 g (62,5%) pochodnej trójpeptydu o tern- . peraturze topnienia 165—166°C i RfA 0,78, RfB 0,73, RfC .0,84, RfD 0,80, RfE 0,62, RfF 0,70, RfH 0,76, RZP . 0,58, RfQ 0,68.Etap 53. (A=D-Trp).Roztwór 7,26 g (10,1 mmola) estru metylowego N-benzyloksykarbonylo-O-benzylo-L- -tyrozylo-D-tryptofilo-L-leucyny w mieszaninie 200 ml metanolu i 50 ml dwumetyloformamidu poddano reakcji ze 700 milimolami wodzianu hydrazyny w temperaturze 30 35 45 50 55 60 65 pokojowej, w ciagu 24 god::in. Nastepnie mieszanine reak¬ cyjna zatezono do okolo 30 ml i dodano 500 ml wody- Oddzielono trójpeptyd, przemyto go kolejno woda, mie¬ szanina metanol/woda w^ stos. obj. 1:4 i eterem, po czym wysuszono. Otrzymano 6,86 g (94,6%)"produktu o tem¬ peraturze topnienia 200—202°C i RfA 0,90, RfB 0,95,.RfC 0,90, 'RfD 0,74, RfQ 0,59.Etapy S4 i 55. (A D-Trp). Do mieszanego i schlodzonego do temperatury —20 °C roztworu 1,97 g (2,75 mmola) hydrarydu N-benzyloksyk~rbonylo-0-ben^ zylo-L-tyrozylo-D-tryptofilo-L-lcucyny w 10 ml dwume¬ tyloformamidu zadano -1,83 ml 6,02 M roztworu chloro¬ wodoru (11 mmoli) w' dioksanie, a nastepnie dodano 0,33 ml (2,89 mmola) Illrz.-butylonitrylu. Po dwóch minutach dodano schlodzony do temperatury —20 °C roztwór 1,02 g (2,5 mmola) chlorowodorku amidu Nw- -nitro-L-arginylo-L-proliloazaglicyny i 1,89 ml (13,5 mmola) trójetyloaminy w K) ml dwumetyloformamidu i calosc mieszano w temperaturze 4 °C przez noc. Miesza¬ nine reakcyjna przerobiono w zwykly sposób, a otrzy¬ mana pozostalosc w ilosci 1,27 g naniesiono na kolumne z 230 g zelu krzemionkowego i eluowano chloroformem, a nastepnie 5% obj./obj. roztworem metanolu w chlo¬ roformie. Otrzymano 0,91 (34,4%) produktu o tempera¬ turze topnienia 139—140 °C (rozklad) i RfA 0,67, RfB 0,72, RfC 0,58, RfD 0,62, RfH 0,34, RfK 0,95.- Etap 56. [A=D-Tyr(Me)]. Do roztworu 3,17 g (9,64 mmola) Z-D-Tyr(Me)-OH, 192 g (10,6 mmola) H-Leu-OMe-HCl, 2,6 g (19,2 mmola)' 1-hydroksyben- zotiazolu w 30 ml dwumetyloformamidu, schlodzonego . do temperatury 0PC, dodano 2,29 g (11,1 mola) N,N'- -dwucyklóheksylokarbodwuimidu. Calosc mieszano w tem¬ peraturze 4 °C przez noc, a nastepnie przerobiono w zwykly sposób. Produkt przekrystalizowano z goracego cyklo¬ heksanu. Otrzymano 1,41 g (95,2%) zabezpieczonej po¬ chodnej dwupeptydu o RfD 0,83, RfE 0,69, RfP 0,72, RfQ0,76.Etap 57. [A=D-Tyr(Me)]. Redukcja katalityczni na 5% wag./wag. palladzie na weglu, w mieszaninie me¬ tanol/dwumetyloformamid/woda 8:1:1, zawierajacej h% równowaznika chlorowodoru, w ciagu trzech godzin.Etap 58. [A=D-Tyr(Me)]. Roztwór 8,2\ mmola Z-Tyr(Bzl)-OCp i 8,2 mmola H-D-Tyr(Me)-Leu-OMe- -HC1 i 8,2 mmola trójetyloaminy w 60 ml dwumetylo¬ formamidzie mieszano w temperaturze pokojowej przez noc, po czym mieszanine reakcyjna przerobiono w zwy¬ kly sposób. Produkt przesaczono z eterem, przemyto108 860 15 eterem i wysuszono. Wydajnosc 81,2% produktu o tem¬ peraturze topnienia 191—192 °C i RfD 0,85, RfE 0,73, RfE 0,72, RfQ 0,78.Etap 59. [A = D-Tyr(Me)]. 12,9 milimola wódzia¬ mi hydrazyny dodano do roztworu 4,59 g (6,4 mmola) Z-Tyr-Bzl/-D-Tyr(Me)-Leu-OMew mieszaninie 25 ml dwumeiyloformamidu i 50 ml metanolu i calosc pozos¬ tawiono w temperaturze pokojowej na noc. Nastepnie oddestylowano metanol pod zmniejszonym cisnieniem i wytracono produkt woda. Produkt odsaczono, przemy¬ to woda, i wysuszono. Otrzymano zwiazek o tempera¬ turze topnienia 212—213 °C i RfE 0,49, RfF 0,66, RfH 0,69, RfQ 0,70.Etapy 60 i 61. [A=D-Tyr(Me)]. 3,54 g (5,0 mmoli) hydrazydu wytworzonego w etapie 59 rozpusz¬ czono w 10 ml dwumetyloformamidu i otrzymany roz¬ twór schlodzono przy mieszaniu do temperatury —20 °C, po czym dodano 3,38 ml 5,92 M roztworu chlorowodoru (20 mmoli) w dbksanie, a nastepnie 0,6 ml (5,25 mmola) azotynu (III-rz.butylu. Po dwóch minutach dodano schlodzony roztwór 2,04 g (5 moli) H-Arg(N02)-Pro- -Azgly-NH2-HCl i 3,55 ml (25 mmoli) trójetyloaminy w 10 ml dwumetyloformamidu i calosc mieszano w tem¬ peraturze 4°C przez noc. Mieszanine reakcyjna przero¬ biono w zwykl/ jposó) i otrzymany surowy produkt oczysz¬ czono metoda chromatografii kolumnowej na zelu krze¬ mionkowym, stosujac "jako eluenty 5% obj./obj. i 10% obj./obj. roztwór metanolu w chloroformie. Otrzymano 3,72 g (70,9%) produktu o RfA 0,64, RfB 0,72, RfC 0,55 RfD 0,66, RfF 0,40, RfH 0,52.Etap 62. [A=D-Ser(But)]. Jak etap 56. Produkt krystalizowano z uwodnionego metanolu. Wydajnosc 90,4% produktu o temperaturze topnienia 107—108^0 i RfD 0,80, RfE 0,68, RfF 0,73, RfH 0,72, RfP 0,72, RfQ 0,74.Etap 63. [A=D-Ser(But)]. Redukcja katalityczna Ha 5% wag./wag. palladzie na weglu, w mieszaninie dwu- metyloformamid/woda 8:2, w ciagu 5 godzin.Etap 64. [A=D-Scr(Bul)[. Roztwór 19,17 g (32,7 mmola) Z-Tyr(B::1)-OCp i 32,7 milimola H-Ser-(But)- -Leu-OMe w 100 ml dwumetyloformamidu pozostawiono w temperaturze pokojowej na 72 godziny. Nastepnie mieszmine przerobiono w zwykly sposób otrzymujac osad, który zebrano, przemyto eterem i wysuszono. Otrzy- nlf.no 1<7,6 g (79,4%) produktu o temperaturze topnie¬ nia 135—137 °C i RfD 0,80, RtH 0,77, RfQ 0,81.Etap 65. [A=D-Ser(But)]. Jak etap 59. Produkt k^yjt-.lizowano z uwodnionego metanolu. Otrr^ynano 56,2% wydajnosci produktu o temperaturo topnienia 1'34—136 °C i RfD 0,66, RfH 0,64, RfQ 0,64, Etr.p 66 i 67. [A=D-Ser(But)l. Tak jVrt ...-tany 60 i 61. Produkt oczyszczono metoda chromatogr ifii kolumnowej na zelu ^krzemionkowym, stosujac jako eluen¬ ty chloroform 15% obj./obj. roztwór metanolu w chlo¬ roformie. Otrzymano 38,5% wydajnosc produktu o tem¬ peraturze topnienia 142—145°G i RfA 0,64, RfB 0,71, RfC 0,55, RfD 0,65, RfF 0,46, RfH 0,43, RfQ 0,16.Etap 68.. [A=D-Tyr(Me)]. Do mieszanego i chlodzonego do temperatury 0°C roz woru .22*6 mili¬ mola Z-D-Tyr(Me)-OH 5,98 g (24,9 mmola) H-MeLeu- OMe.HBr, S,5 ml <24,9 mmola) trójetyloaminy i 6,12 g (45,2 mmola) 1-hydroksybenzótfiazolu W 50 ml dwume¬ tyloformamidu dodano 5,13 g (24,9 mmola) dwucyklo- heksylókarbodwtiimidu i calosc mieszano w temperatu¬ re 4°G przez noc. Mieszanine reakcyjna przerobiono 16 w zwykly sposób i otrzymany produkt oczyszczono me¬ toda chromatografii kolumnowej na zelu krzemionkowym, stosujac jako eluent chloroform. Otrzymano 55,2% wy¬ dajnosc produktu w postaci oleju, RfD 0,83, RfE 0,78, 5 RfH 0,79, RfP 0,80, RfQ 0,79.Etap 69. [A=D-Tyr(Me)J. Redukcja katalitycz¬ na na 5% wag./wag. palladzie na weglu, w mieszaninie metanol/woda w stos. obj. 8:2 zawierajacej 1 równowaz¬ nik chlorowodoru, w ciagu 6 godzin. 10 Etap 70. [A=D-Tyr(Me)]. Jak etap 58. Produkt oczyszczono metoda chromatografii kolumnowej na zelu krzemionkowym, stosujac eter jako eluent.Etap 71. [A=D-Tyr(Me)J. Roztwór 4,85 g (6,69 mmola) Z-Tyr(Bzl)-D-Tyr(Me)-MeLeu-OMe i 120,7 15 milimola wodzianu hydrazyny w 150 ml metanolu po¬ zostawiono w temperaturze pokojowej na noc. Hydrazyd wytracono przez dodanie wody, odsaczono i przekrysta- lizowano z mieszaniny metanol/woda. Otrzymano 91% wydajnosc produktu o temperaturze topnienia 129—131 °G 20 i RfD 0,79, RfE 0,60, RfF 0,68, RfH 0,33, RfQ 0,77.Etapy 72 i 73 [A=D-Tyr(Mc)]. Jak etapy 60 i 61. Krystalizacje przeprowadzono z mieszaniny meta¬ nol/eter uzyskujac 23,8% wydajnosc produktu o tempe¬ raturze tppnienia 152—154°C i RfA 0,67, RfB 0,68, RfC 25 0,58, RfD 0,59, RZH 0,50, RfK 0,94, RfQ 0,35.Przyklady IX—X. Postepowano jak w przykla¬ dach I—VIII, stosujac ogólna metode (m) lub (n) i otrzy¬ mano ponizsnc zwiazki (taoela 2): 30 Tabela2 35 45 55 60 85 Przy¬ klad IX X A D-Ser^ D-Phe B Leu MeLeu Elektroforeza bi¬ bulowa Rf (w sto¬ sunku do lulibe- ryny) pH2,l 0,94 - 0,84 pH6,5 0,96 0,87 .RfA 0,25 0,35 1 Zastrzezenia patentowe 1. Sposób wytwarzania polipeptydów o wzorze ogól¬ nym rym A oznacza D-Tyr,D-Tyr(Me), D-Ser, D-Ser(But)l D-Phe, D-Ala lub D-Trp, B oznacza Leu lub MeLeu, E oznacza Arsgly, a F oznacza grupe aminowa, albo A oznacza Azgly, lub Azala, B oznacza Leu, E oznacza bez¬ posrednie wiazuiie, a F oznacza grupe otyloaminowa, ewentualnie w postaci dopuszczalnych farmaceutycznie i weterynaryjnie soli addycyjnych z kwasami, znamienny tym, t ze zwiazek o wzorze -His-Trp-Ser-Tyr-OH, -Tyr-A-B-Arg-OHlub < Glu-His-Trp-Ser-Tyr-A-B-Arg- -Pro-OH, albo odpowiednia aktywna pochodna tych zwiazków, poddaje sie reakcji odpowiednio ze zwiazkiem o wzorze H-His-Trp-Ser^Tyr-A-B-Arg-Pro-E-F,H-Trp- -Ser-Tyr-A-B-Arg-Pro-E-F, H-Ser-Tyr-A-B-Arg-Pro-E- -F, H-Tyr-A-B-Arg-Pro-E-F, H^A-B-Arg-Pro-E-F, H- -B-Aig-Pro-E-F, H-Arg-Pro-E-F, H-Pro-E-F lub H- -Azgly-NH2, albo z odpowiednia aktywna pochodna tych zwiazków, w typowych warunkach sprzegania peptydów, y108 860 17 po czym, jesli otrzymany produkt jest w postaci nie pro¬ tonowej, produkt ten ewentualnie poddaje sie reakcji z kwasem dajacym anion dopuszczalny pod wzgledem farmaceutycznym lub weterynaryjnym. 2. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze jako 18 aktywna pochodna pierwszego skladnika stosuje sie azydek. 3. Sposób wedlug zastrz. 1 albo 2, znamienny tym, ze stosuje sie zwiazek wyjsciowy o wyzej okreslonym wzorze, w którym A oznacza D-SerCBu1), B oznacza Leu, E ozna- 5 cza Azgly, a F oznacza grupe aminowa.108 860 2 LA ir\ OJ OJ o o k o 4 Cs] _fl O o m OJ o - OJ o i_n OJ O bO ir G tS3 Cvi) = © OJX CO O O O , 53nJ _^J O OJ O Od O LN 3 o o m c\j r^i ~ fO1 £- ^ #. •a- o M O CC- 2: er:—^ i i oj i; 'PC /~s 2 a® © CC—7 O o cc—i f 5 bO < i-H < ® r—i SI r—I N M tSl tSJ CSJ [SI NJ tSJ tS3 OJ & ro fiA © s N ^ N £ » o 1 to K OJ o ©108 860 5 OJ OJ OJ 5 ^OJ OJ OJ £ Of OJ to < o O. 3 ^ tsi x: oj^a ojm oj o o a o o ^ ^ \ _M ^ M S cd rH <- N3 & N] O CS3 OJ Th «8- N) O ^4 to Isj NI xj co N) IN2 tS3 03 tSJ O CS3 ffi o © co M tS] C\3 CS3 U D?-108 860 O CV ^OJ 5 OJ K 5 3 4 '< - LSJ CS3 KI OJ OJ O X O 2: o OJ o c^ ¦^4 N N 6 * & o OJ Via K] NI 5' X) O _^ 8 © N D3V N m ^ 0) co . co •i M g IS] O OJ 2 W 5 © £S1 OJ i Si a :d ^ ro S Cs K O O ©108 860 U) (M K • ^ - CU X ^ (\J CM Ph C\J O bO ^J C\J O CD O *F" O C\J ti: ^ x: •z: K r^ 2 O © *3 tS) K CE/ A CQ \ CO.C<3 ^L ^ DO tsJ tSl tSJ t<] 4 £ a;- o sT r^\ O) — co u O5 -p a in i Q EH I it108 860 N N < * O U Pl, b0 < kLeu z: 0) U l CO *£h -•H . :ffi 3 a c c ) 5 5 o c ) t ) 1) 0- ) O C 1; a £ © VH PU iH NON 03 O CQ N x 1 i ts3 C" , ) k © N \ ^ i X ^ © co o 2 © N \ a c- - C\J O \ © rH N \ © 2 4- CvJ CNJ • PC 2 4 1 Cvi a 'OP LDD Z-d 2 w Pab., z. S61jft40e/Sl, n. 95+29 egz.Cena 45 zl PL PL PL PL PL PL PL PL PL PL