PL175601B1 - Synergistyczna kompozycja grzybobójcza do ochrony roślin - Google Patents

Abstract

1. Synergistyczna kompozycja grzy- bobójcza do ochrony roslin, skladajaca sie z dwóch skladników biologicznie czynnych i odpowiedniego nosnika, znamienna tym, ze jako skladnik (1) zawiera imidazol o wzorze 1, stanowiacy N-propylo-N - [ 2 - ( 2 , 4 , 6-trój- chlorofenoksy)etylo]imidazolo-l-karboksy amid (=prochloraz) lub jego sól albo jego kompleks z metalem oraz jako skladnik (2) zawiera 2-anilinopirymidyne o wzorze 2, stanowiaca 4-cyklopropylo-6-metylo-N-fe- nylo-2-pirymidynamine (=cyprodinil) lub jej sól albo jej kompleks z metalem, przy czym stosunek wagowy skladników (1):(2) wynosi 10:1 do 1:20, a laczna ich ilosc w kompozycji wynosi 4-75% wagowych z tym, ze reszte kompozycji stanowi nosnik. WZÓR 1 WZÓR 2 PL PL PL PL PL PL PL

Description

Przedmiotem wynalazku jest synergistyczna kompozycja grzybobójcza do ochrony roślin, a bardziej szczegółowo kompozycja grzybobójcza, w skład której wchodzą dwa składniki biologicznie czynne wykazujące synergizm działania.

Obydwa składniki biologicznie czynne kompozycji są znane i znane są ich własności grzybobójcze, jednak połączenie tych składników w określonym stosunku dało nieoczekiwanie podwyższone działanie grzybobójcze w stosunku do działania jakie by wynikało z prostego sumowania się działań każdego z tych składników.

Sldadnikiem 1, znanym między innymi z opisów patentowych Wielkiej Brytanii nr 1 469 772 i USA nr 4 154 945, jest imidazol o wzorze 1, stanowiący N-propylo-N-[2(2,4,6-trójchlorofenoksy)etylo]imidazolo-1-karboksyamid (=prochloraz) lub jego sól albo jego kompleks z metalem.

Składnikiem 2, znanym ze zgłoszenia EPA 310 550 jest 2-anilinopirymidyna o wzorze 2, 4-cy]kopropylo-6-metylo-N-fenylo-2-pirymidynamina (=cyprodinil) lub jej sól albo jej kompleks z metalem.

Wśród kwasów, które mogą być stosowane do otrzymywania soli związków 1 i 2 według wzoru 1 lub 2, można wymienić: kwasy halogenowodorowe, jak kwas fluorowodorowy, kwas solny, kwas bromowodorowy lub kwas jodowodorowy, a także kwas siarkowy, kwas fosforowy, kwas azotowy oraz kwasy organiczne, jak kwas octowy, kwas trójfluorooctowy, kwas trójchlorooctowy, kwas propionowy, kwas glikolowy, kwas tiocyjanowy, kwas mlekowy, kwas bursztynowy, kwas cytrynowy, kwas benzoesowy, kwas cynamonowy, kwas szczawiowy, kwas mrówkowy, kwas benzenosulfonowy, kwas p-toluenosuffonowy, kwas metanosulfonowy, kwas salicylowy, kwas p-aminosalicylowy, kwas 2-fenoksybenzoesowy, kwas 2-acetoksybenzoesowy, lub kwas 1,2-naftalenodwusulfonowy.

Pojęcie soli obejmuje również kompleksy z metalami obydwu zasadowych składników 1 i 2 według wzorów 1 i 2. Kompleksy te mogą dotyczyć zarówno tylko jednego dowolnego składnika, jak i dwóch składników niezależnie. Można też otrzymywać kompleksy z metalami, które łączą razem obydwa związki biologicznie czynne według wzorów 1 i 2 w jeden kompleks mieszany.

Kompleksy z metalami składają się z podstawowej cząsteczki organicznej oraz nieorganicznej lub organicznej soli metalu, np. halogenku, azotanu, siarczanu, fosforanu, octanu, trójfluorooctanu, trójchlorooctanu, propionianu, winianu, salicylanu, benzoesanu itd.,

175 601 pierwiastka z drugiej grupy głównej, jak np. wapnia lub magnezu oraz z trzeciej i czwartej grupy głównej, jak np. glinu, cyny lub ołowiu, a także z grup pobocznych od pierwszej do ósmej, jak np. chromu, manganu, żelaza, kobaltu, niklu, miedzi, cynku itd. Korzystne są pierwiastki z grupy pobocznej czwartego okresu. Metale te mogą znajdować się przy tym na różnych stopniach wartościowości. Kompleksy metali mogą być jednordzeniowe lub wielordzeniowe, tj. mogą zawierać jedną lub więcej cząsteczek organicznych jako ligandy.

W praktyce można używać korzystnie związki biologicznie czynne według wzorów 1 i 2 w postaci wolnych zasad, do których można dodawać również dalsze substancje chemicznie aktywne w rolnictwie, jak np. środki owadobójcze, roztoczobójcze, nicieniobójcze, chwastobójcze, regulatory wzrostu oraz nawozy, a przede wszystkim dalsze środki mikrobójcze.

W ostatnich latach na rynku pojawiły się w znacznych ilościach tzw. inhibitory biosyntezy ergosterolowej, czyli preparaty, których działanie grzybobójcze polega na tym, że powstrzymują biosyntezę ergosterolu, znajdującego się w błonie komórkowej grzybów. Środki grzybobójcze, które zawierają w cząsteczce resztę imidazolową lub 1,2,4-triazolową, działają w tym procesie zazwyczaj jako inhibitory demetylowania 14-C (=DMI). Wieloletnie dodawanie preparatów na bazie imidazolu lub 1,2,4-triazolu prowadzi oczywiście stopniowo do pojawiania się szczepów grzybów o znacznie zmniejszonej wrażliwości.

Obecnie, zgodnie z wynalazkiem wykazano niespodziewanie, że mieszaniny imidazolu według wzoru 1 z anilinopirymidyną według wzoru 2 w swoim działaniu grzybobójczym przejawiają nie tylko addytywność, ale mocno synergicznie podwyższone działanie również na izolaty tych grzybów, które nabyty zmniejszoną wrażliwość na imidazolowe lub

1,2,4-triazolowe środki grzybobójcze.

Synergistyczna kompozycja grzybobójcza do ochrony roślin według wynalazku zawiera dwa składniki biologicznie czynne i odpowiedni nośnik. Jednym ze składników biologicznie czynnych (1) tej kompozycji jest imidazol o wzorze 1, stanowiący N-propyloN-[2-(2,4,6-trójchlorofenoksy)etylo]imidazolo-1-karboksyamid (=prochloraz) lub jego sól albo jego kompleks z metalem, zaś drugim składnikiem biologicznie czynnym (2) jest

2-anilinopirymidyna o wzorze 2, stanowiąca 4-cyklopropylo-6-metylo-N-fenylo-2-pirymidynaminę (=cyprodinil) lub jej sól albo jej kompleks z metalem, przy czym stosunek wagowy obu tych składników (1):(2) wynosi 10:1 do 1:20, natomiast łączna ich ilość w kompozycji wynosi 4-75% wagowych z tym, że resztę kompozycji stanowi nośnik.

Korzystnie stosunek wagowy składników (1):(2) wynosi od 6:1 do 1:6, a szczególnie korzystnie od 3:1 do 1:3.

Kompozycję według wynalazku stosuje się do zwalczania grzybów i zapobiegania występowaniu grzybów na roślinach, przez nanoszenie jej bezpośrednio na liście rośliny. Pierwszym składnikiem biologicznie czynnym kompozycji jest imidazol o wzorze 1, N-propylo-N-[2-(2,4,6-trójchlorofenoksy)etylo]imidazolo-1-karboksyamid (=prochloraz) lub jego sól albo jego kompleks z metalem, zaś drugim jest 2-anilinopirymidyna o wzorze 2,

4-cyklopropylo-6-metylo-N-fenylo-2-pirymidynamina (=cyprodinil) lub jej sól albo jej kompleks z metalem. Stosunek mas obu tych składników w kompozycji wynosi 10:1 do 1:20, a ilość kompozycji nanoszonej na rośliny zawiera się w granicach 50 g do 2 kg na 1 ha.

Korzystnie kompozycję nanosi się na liście zbóż, a szczególnie korzystnie na liście pszenicy i jęczmienia zarażone grzybem Pseudocercosporella herpotrichoides.

Sposób zwalczania grzybów prowadzi się, stosując w dowolnej kolejności lub jednocześnie a) substancję biologicznie czynną 1 według wzoru 1 lub jej sól albo sól zawierającą metal oraz b) substancję biologicznie czynną 2 o wzorze 2 lub jej sól, przy czym sole mogą być również tak wybrane, że obie substancje biologicznie czynne są związane z tą samą resztą kwasową lub w przypadku kompleksu z metalem, z tym samym centralnym kationem metalu.

Mieszaniny substancji biologicznie czynnych 1 i 2 wykazują bardzo korzystne własności grzybobójcze: zapobiegawcze i systemowe w ochronie roślin. Z pomocą wymienionych mieszanin substancji biologicznie czynnych można zahamować lub zniszczyć mikroorganizmy

175 601 atakujące rośliny różnych kultur użytkowych lub ich części (owoce, kwiaty, liście, łodygi, bulwy, korzenie), przy czym również później rozrastające się części roślin pozostają chronione przed podobnymi mikroorganizmami. Mogą one być także używane jako środki zaprawowe przy obróbce · roślinnych materiałów służących do rozmnażania, zwłaszcza materiałów siewnych (owoce, bulwy, ziarna), oraz sadzonek (np ryżu) dla ochrony przed infekcją grzybną, a także przed grzybami fitopatogenicznymi występującymi w ziemi. Kompozycja według wynalazku charakteryzuje się szczególnie dobrą przyswajalnością przez rośliny oraz nieszkodliwością dla środowiska naturalnego. Odnosi się to zwłaszcza do mikroorganizmów, które wykazują zmniejszoną wrażliwość na środki grzybobójcze z grupy imidiazoli i triazoli.

Kompozycja według wynalazku działa szczególnie skutecznie przeciwko grzybom fitopatogennym,należącym do następujących klas: workowce (np. Venturia, Podosphaera, Erysiphe, Monilinia, Uncinula), podstawczaki (np. z gatunków Hemileia, Rhizoctonia, Puccinia), grzyby niedoskonałe (np. Botrytis, Helminthosporium, Rhynchosporium, Fusarium, Septoria, Cercospora, Alternaria, Pyricularia, a zwłaszcza Pseudocercosporella herpotrichoides).

Wymienione grzyby występują na następujących rodzajach roślin użytkowych: zboża (pszenica, jęczmień, żyto, owies, ryż, proso i pokrewne): buraki (cukrowe i pastewne); owoce pestkowe i jagodowe ((jabłka, gruszki, śiiwki, brooskwinie, migdayy, wiśnie, poziomki, maliny i jeżyny); owoce strączkowe (fasole, soczewice, grochy, soja); rośliny oleiste (rzepak, gorczyca, mak, oliwki, słoneczniki, kokosy, rącznik, kakao, orzeszki ziemne); rośliny ogórkowe (dynie, ogórki, melony); rośliny włókniste (bawełna, len, konopie, juta); owoce cytrusowe (pomarańcze, cytryny, grejpfruty, mandarynki); warzywa (szpinak, sałata głowiasta, szparagi, kapusty, marchwie, cebule, pomidory, ziemniaki, papryka); rośliny wawrzynowe (awokado, cynamon, kamfora) oraz takie rośliny, jak: kukurydza, tytoń, orzechy, kawa, trzcina cukrowa, herbata, winorośle, chmiel, banany i kauczuk naturalny, jak również rośliny ozdobne (kwiaty, krzewy, drzewa liściaste i drzewa iglaste).

Kompozycja według wynalazku jest szczególnie skuteczna w przypadku zbóż, np. w przypadku pszenicy przeciwko Pseudocercosporella herpotr^ichoides, Erysiphe graminiu, Septoria tritici, Septoria nodorum i Pyrenophora tritici-repentis; w przypadku jęczmienia przeciwko Pueudocercouporella herpotrichoides, Erysiphe graminis, Pyrenophora teres, Rhynchosporium secalis i Typhula incamata, a w przypadku rzepaku przeciwko Alternaria brassic-ae, Cylindrosporium concentricum, Phoma lingam i Pseudocercosporella capsellae.

Kompozycją według wynalazku można w szczególności skutecznie zwalczać te grzyby, które wykazują znaczną odporność na grzybobójcze działanie inhibitorów demetylowania 14-C, a także można zapobiegać pojawianiu się tych grzybów.

Szczególnie skutecznie mogą być zwalczane grzyby występujące na liściach, jak np. Erysiphe graminis, Septoria tritici, Septoria nodorum, Pyrenophora tritici-repentis, Pyrenophora teres i Rbynchosporium secalis w przypadku pszenicy i jęczmienia, przy czym kompozycja wykazuje również działanie profilaktyczne.

Wyjątkowo skutecznie można zapobiegać i zwalczać za pomocą kompozycji według wynalazku grzyba Pseudocercosporella herpotrichoides na pszenicy i jęczmieniu.

Kompozycja według wynalazku przejawia również efektywne działanie przeciwko Botrytis cinerea w przypadku jabłek i winnych latorośli.

Substancje biologicznie czynne według wzorów 1 i 2 stosuje'· się zazwyczaj w postaci połączonej. Mogą być one dodawane równocześnie, ale mogą -też być wprowadzane jedna po drugiej tego samego dnia na zagrzybioną powierzchnię rośliny, ewentualnie razem z dalszymi, zwykle stosowanymi w recepturach nośnikami, związkami powierzchniowo czynnymi i innymi dodatkami wspomagającymi aplikowanie.

Odpowiednie nośniki i dodatki mogą być stałe lub ciekłe i powinny spełniać warunki materiałów stosowanych dla receptur. Mogą to być np. naturalne lub odzyskane substancje mineralne, •rozpuszczalniki, dyspergatory, środki zwilżające, środki zwiększające- przyczepność, zagęszczacze, środki wiążące lub nawozy.

175 601

Wprowadzanie mieszaniny substancji biologicznie czynnych 1 i 2, polega na umieszczaniu jej na nadziemnych częściach roślin, przede wszystkim na liściach (stosowanie nalistne). Liczbę aplikacji oraz nakładane ilości określa się według biologicznych i klimatycznych warunków egzystencji danego gatunku grzyba. Substancje biologicznie czynne mogą jednak być również wprowadzane do roślin przez glebę do ich systemu korzeniowego (działanie systemowe) w ten sposób, że miejsce, w którym znajduje się roślina, nasyca się ciekłym preparatem lub też 'wprowadza się dane substancje do ziemi w postaci stałej, np. w postaci granulatu (stosowanie doglebowe). Związki według wzorów 1 i 2 mogą być także nanoszone na ziarna nasion (pokrywanie) w ten sposób, że ziarna te albo nasyca się po kolei w ciekłych preparatach substancji biologicznie czynnych, albo pokrywa preparatem wilgotnym lub suchym, zestawionym już ze 'składników, Ponadto w szczególnych przypadkach możliwe są jeszcze inne sposoby stosowania tych preparatów dla roślin, np. ukierunkowane nanoszenie na pąki lub owocostany.

Związki mieszaniny dodaje się przy tym w niezmienionej postaci lub przeważnie razem ze zwykle stosowanymi w recepturach środkami pomocniczymi i to wszystko przerabia się dalej w znany sposób, np. na koncentraty emulsji, pasty nadające się do nakładania pędzlem, roztwory nadające się do opryskiwania bezpośrednio lub po rozcieńczeniu, rozcieńczone emulsje, proszki zawiesinowe, proszki rozpuszczalne, preparaty opyłowe, granulaty, lub przez kapsułkowanie, np. w polimerach. Takie sposoby stosowania jak opryskiwanie, rozpylanie na mgłę, opylanie, rozpraszanie, smarowanie lub polewanie, a także rodzaj używanego środka wybiera się w zależności od zamierzonego celu oraz aktualnych proporcji. Korzystne ilości nakładanej mieszaniny substancji biologicznie czynnych w ogólności zawierają się w granicach od 50 g do 2 kg aktywnej substancji na 1 ha, zwłaszcza od 100 g do 1000 g aktywnej substancji na 1 ha, szczególnie korzystnie od 250 g do 850 g aktywnej substancji na 1 ha.

Preparaty otrzymuje się w znany sposób, np. przez dokładne wymieszanie i/lub mielenie substancji biologicznie czynnych z napełniaczami, jak np. z rozpuszczalnikami, stałymi nośnikami oraz ewentualnie ze związkami powierzchniowo czynnymi.

Jako rozpuszczalniki mogą wchodzić w rachubę: węglowodory aromatyczne, korzystnie frakcje od Cs do C12, jak np. mieszanina ksylenów lub podstawiony naftalen, estry kwasu ftalowego, jak np. ftalan dwubutylowy lub dwuoktylowy, węglowodory alifatyczne, jak np. cylkoheksan lub alkany, alkohole i glikole oraz ich etery i estry, jak np. , etanol , glikol etylenowy, eter jednometylowy lub jednoetylowy glikolu etylenowego, ketony, jak np. cyldoheksanon, silnie polarne rozpuszczalniki, jak np. N-metylo-2-pirolidon, sulfotlenek dwumetylowy lub dwumetyloformamid, a także ewentualnie epoksydowane oleje roślinne, jak np. epoksydowany olej kokosowy lub sojowy, a także woda.

Jako stałe nośniki, np. dla preparatów opyłowych i proszków zawiesinowych, z reguły stosuje się naturalną mączkę mineralną, jak np. kalcyt, talk, kaolin, montmorylonit lub atapulgit. W celu polepszenia własności fizycznych można też dodać silnie zdyspergowany kwas krzemowy lub silnie zdyspergowane nasiąkliwe polimery. Jako ziarniste, sorbujące nośniki granulatowe mogą służyć porowate odmiany, np. pumeks, kawałki cegieł, sepiolit lub bentonit, a jako materiały nośnikowe nie sorbujące, np. kalcyt lub piasek. Ponadto można stosować szereg granulowanych materiałów nieorganicznych lub organicznych, a zwłaszcza dolomit lub rozdrobnione resztki roślin.

Jako związki powierzchniowo czynne można brać pod uwagę każdą substancję niejonową, kationową i/lub anionową powierzchniowo czynną zależnie od rodzaju substancji, odpowiadających wzorom 1 i 2, o dobrych własnościach emulgujących, dyspergujących i zwilżających.

Za związki powierzchniowo czynne uważa się również ich mieszaniny.

Związki powierzchniowo czynne używane w recepturach są podane m.in. w następujących publikacjach:

- Rocznik Mc Cutcheona o detergentach i emulsyfikatorach MC Publishing Corp., Glen Rock, New Jersey, 1988. .

175 601

- M. Ash i J. Ash, Encyclopedia związków powierzchniowo czynnych, t. I-III, Chemical Publishing Co, New York, 1980-1981.

Szczególnie korzystnymi materiałami domieszkowymi wspomagającymi aplikowanie są ponadto naturalne lub syntetyczne fosfolipidy z grupy kefalin lub lecytyn, jak np. fosfatydyloetanoloamina, fosfatydyloseryna, fosfatydylogliceryna i lizolecytyna.

Preparaty agrochemiczne zawierają z reguły od 0,1 do 99%, a zwłaszcza od 0,1 do 95% substancji biologicznie czynnych o wzorze 1 i 2, od 99,9 do 1%, zwłaszcza od 99,9% do 5% stałego lub ciekłego materiału domieszkowego i od 0 do 25%, zwłaszcza od 0,1 do 25% związku powierzchniowo czynnego.

Podczas, gdy korzystnie jest operować jako towarem rynkowym środkami uprzednio zatężonymi, to końcowy użytkownik z reguły stosuje je w postaci rozcieńczonej.

Agrochemiczne środki tego rodzaju są częścią składową niniejszego wynalazku.

Następujące przykłady służą jako ilustracja wynalazku, przy czym substancja .biologicznie czynna oznacza mieszaninę związków 1 i 2 w określonej proporcji.

Przykłady receptur

Proszek zawiesinowy	a)	b)	c)
Substancja biologicznie czynna [1:2 = 2:3(a), 1:1(b), 1:6(c)]	25%	50%	75%
Ligninosulfonian sodowy	5%	5%	-
Laurylosulfonian sodowy	3%	-	5%
Dwuizobutylonaftalenosulfonian sodowy	-	6%	10%
Eter oktylofenylowy glikolu polietylenowego (7-8 moli tlenku etylenu)	-	2%	-
Silnie zdyspergowany kwas krzemowy	5%	10%	10%
Kaolin	62%	27%	-

Substancje biologicznie czynne miesza się dokładnie z materiałami domieszkowymi i starannie miele w odpowiednim młynie. Otrzymuje się proszek zawiesinowy, który można rozcieńczyć wodą z utworzeniem zawiesiny o dowolnym stężeniu.

Koncentrat emulsji

Substancja biologicznie czynna (1:2 = 2:5)	10%
Eter oktylofenylowy glikolu polietylenowego (4-5 moli tlenku etylenu)	3%
Dodecylobenzylosulfonian wapniowy	3%
Eter oleju rycynowego (35 moli tlenku etylenu)	4%
Cykloheksanon	30%
Mieszanina ksylenów	50%

Z tego koncentratu można przez rozcieńczenie wodą otrzymać emulsje o dowolnym żądanym rozcieńczeniu, którą można używać do ochrony roślin.

175 601

Preparat opyłowy	a)	b)	c)
Substancja biologicznie czynna [1:2 = 1:4 (a), 1:5 (b) i 1:6 (c)]	5%	6%	4%
Talk	95%	-	-
Kaolin	-	94%	-
Mączka mineralna	-	-	96%

Otrzymuje się preparat opyłowy gotowy do użytku, w którym substancja biologicznie czynna jest zmieszana z nośnikiem i zmielona w odpowiednim młynie. Taki proszek można również stosować do sporządzania suchej zaprawy dla materiału siewnego.

Granulat wytłaczany

Substancja biologicznie czynna (1:2 = 2:3)	15%
Ligninosulfonian sodowy	2%
Karboksymetyloceluloza	1%
Kaolin	82%

Substancję biologicznie czynną miesza się z materiałami domieszkowymi, miele i zwilża wodą. Otrzymaną mieszaninę wytłacza się, a następnie suszy w strumieniu powietrza.

Granulat łuskowy

Substancja biologicznie czynna (1:2 = 3:5)	8%
Glikol polietylenowy (MG 200)	3%
Kaolin	89%

(MG = masa cząsteczkowa)

Drobno zmieloną substancję biologicznie czynną nanosi się w mieszalniku równomiernie na kaolin zwilżony glikolem polietylenowym. W ten sposób otrzymuje się wolny od pyłu granulat łuskowy.

Koncentrat zawiesiny

Substancja biologicznie czynna (1:2 = 3:7)	40%
Glikol propylenowy	10%
Eter nonylofenylowy glikolu polietylenowego (15 moli tlenku etylenu)	6%
Ligninosulfonian sodowy	10%
Karboksymetyloceluloza	1%
Olej silikonowy (w postaci 75% emulsji w wodzie)	1%
Woda	32%

Drobno zmieloną substancję biologicznie czynną miesza się z materiałami domieszkowymi. Otrzymuje się w ten sposób koncentrat zawiesiny, z którego przez rozcieńczenie wodą można uzyskać zawiesiny o dowolnym żądanym rozcieńczeniu. Taką rozcieńczoną

175 601 zawiesiną można traktować żywe rośliny oraz roślinne materiały siewne przez opryskiwanie, polewanie lub zanurzanie, chroniąc je przed atakiem mikroorganizmów.

Przykłady biologiczne

Efekt synergiczny środków grzybobójczych występuje zawsze wówczas, gdy działanie grzybobójcze mieszaniny substancji biologicznie czynnych jest większe od sumy działań substancji stosowanych pojedynczo.

Oczekiwane działanie E danej mieszaniny substancji biologicznie czynnych, np. dwóch środków grzybobójczych, określa się tzw. wzorem Colby’ego i może być ono obliczane w następujący sposób (Colby, L.R. Obliczanie synergicznych i antagonistycznych działań mieszanin środków chwastobójczych, Weeds 15, str. 20-22,1967).

Jeśli przyjmiemy, że:

ppm = miligram substancji biologicznie czynnej w litrze cieczy opryskowej

X = % działania środka grzybobójczego 1 stosowaniu go w ilości p ppm

Y = % działania środka grzybobójczego 2 przy stosowaniu go w ilcśś^cii q ppm

E = poszukiwane działanie sumayczne środków grzybobójczych 1 i 2 stosowanych w ilości p + q (przy działaniu addytywnym), to według Colby’ego będzie:

E = X + Y - (X· Y)/100

Jeśli faktycznie obserwowane działanie (O) jest większe od oczekiwanego, czyli działanie danej mieszaniny jest większe od addytywnego, oznacza to, że występuje efekt synergiczny. W następujących przykładach przyjęto zakażenie roślin nie traktowanych środkami grzybobójczymi za równe 100%, co odpowiada ich działaniu równemu 0%.

Przykład I.

Działanie przeciwko Pseudocercosporella herpotrichoides na pszenicy

Dzięsięciodniowe sadzonki pszenicy opryskiwano dokładnie cieczą opryskową, otrzymywaną z przedstawionych substancji biologicznie czynnych lub z ich mieszaniny. Po 48 godz. opryskane rośliny zakażano zawiesiną zarodników grzybów typu wheat (pszenicznego) lub rye (żytniego), a następnie przetrzymywano je przez 2 dni w temperaturze 20°C w warunkach 90-100% wilgotności względnej oraz przez dalsze 8 tygodni w komorze klimatyzowanej w temperaturze 12°C. Po 9 tygodniach od zakażenia oceniano stopień zakażenia grzybami.

W przypadku stężenia substancji biologicznie czynnej 1 równego 60 ppm oraz substancji 2 równego 200 ppm otrzymano następujące wyniki:

Tabela

Typ grzyba	% działania	Współczynnik synergii
Substancja 1 60 ppm	Substancja 2 200 ppm	Substancje (1+2) (60+200) ppm	O/E
E obliczone	O obserwowane
Wheat-T	13	20	30,4	52	1,71
Rye-T	2	10	11,8	45	3,81

Przykład II.

Działanie przeciwko Botrytis cinerea na jabłkach

Sztucznie uszkodzone jabłka traktowano w ten sposób, że na miejsca uszkodzeń nakrapiano ciecz opryskową (30 mikrolitrów substancji biologicznie' czynnych lub .ich mieszaniny). W tak przygotowane jabłka wszczepiano zawiesinę zarodników grzybów i przetrzymywano je przez tydzień w warunkach wysokiej wilgotności w temperaturze około 20°C.

175 601

Z liczby i wielkości nadgniłych miejsc uszkodzeń określano działanie badanej substancji grzybobójczej. W przypadku stężenia substancji biologicznie czynnej 1 równego 6 ppm oraz substancji 2 równego 2 ppm otrzymano następujące wyniki:

Tabela

% działania	Współczynnik synergii O/E
Substancja 1 6 ppm	Substancja 2 2 ppm	E obliczone Substancje (1+2) (6+2) ppm	O obserwowane
40	40	64	85	1,33

Przykład III.

Działanie przeciwko Botrytis cinerea na winnej latorośli

Siewki winnej latorośli w stadium 4-5 listnym opryskiwano dokładnie cieczą opryskową, otrzymaną z proszku zawiesinowego substancji biologicznie czynnej zawieszonego w wodzie, i po 24 godzinach zakażano zawiesiną zarodników grzybów. Stopień zakażenia grzybami określano po 6 dniach od zakażenia, w ciągu których utrzymywano względną wilgotność od 95 do 100% i temperaturę 20°C.

Próba A: Stężenia substancji 1 i 2 po 6 ppm

% działania	Współczynnik synergii O/E
Substancja 1 6 ppm	Substancja 2 6 ppm	E obliczone Substancje (1+2) (6+6) ppm	O obserwowane
18	18	33	76	2,3

Próba B: Stężenia substancji 1 i 2 po 2 ppm

% działania	Współczynnik synergii O/E
Substancja 1 2 ppm	Substancja 2 2 ppm	E obliczone Substancje (1+2) (2+2) ppm	O obserwowane
18	0	18	35	1,9

Przykład IV.

Działanie przeciwko Erysiphe graminis na pszenicy ozimej

W doniczkach o średnicy 16 cm przechowywano około 20 sadzonek pszenicy ozimej Bernina w temperaturze 20°C i w warunkach 60% wilgotności względnej przez 12 godz. w ciągu dnia lub w temperaturze 16°C przy 80% wilgotności względnej w ciągu nocy. Na początku zasadzania (EC 21) w rośliny wszczepiano Erysiphe graminis, który przejawia obniżoną wrażliwość na środki grzybogójcze DMI.

dni po wszczepieniu zaaplikowano pojedyncze substancje biologicznie czynne lub mieszaninę środków grzybobójczych w postaci wodnych zawiesin z pomocą urządzenia

175 601 natryskowego w warunkach polowych, stosując 500 l wody na 1 ha 4 lub 11 dni po zaaplikowaniu określano zmiany zakażenia na powierzchni liści poddawanych wszczepieniom (ocena według zakażenia pierwotnego). Każdą próbę powtarzano trzykrotnie. W przypadku mieszanin o różnych proporcjach składników 1 i 2 występowało synergicznie podwyższone działanie grzybobójcze.

Przykład V.

Działanie przeciwko Pyrenophora teres na jęczmieniu

Sześciodniowe sadzonki jęczmienia opryskiwano dokładnie cieczą opryskową, sporządzoną z jednej z przedstawionych substancji biologicznie czynnych lub z ich mieszaniny. Po 2 dniach wszczepiano w sadzonki zawiesinę zarodników Pyrenophora teres i przetrzymywano je w cieplarni w temperaturze 21°C w warunkach 90-100% wilgotności względnej. Po tygodniu określano stopień zakażenia grzybami. W przypadku mieszanin o różnych proporcjach składników 1 i 2 występowało synergicznie podwyższone działanie grzybobójcze.

Cl

WZÓR 1

CH

WZÓR 2

Cl

Departament Wydawnictw UP RP. Nakład 70 egz.

Cena 2,00 zł.

Claims (3)

1. Zastrzeżenia patentowe

   1. Synergistyczna kompozycja grzybobójcza do ochrony roślin, składająca się z dwóch składników biologicznie czynnych i odpowiedniego nośnika, znamienna tym, że jako składnik (1) zawiera imidazol o wzorze 1, stanowiący N-propylo-N-[2-(2,4,6-trójchlorofenoksy)etylo]imidazolo-1-karboksyamid (=prochloraz) lub jego sól albo jego kompleks z metalem oraz jako składnik (2) zawiera 2-anilinopirymidynę o wzorze 2, stanowiącą 4-cyldopropylo-6-metylo-N-fenylo-2-pirymidynaminę (=cyprodinil) lub jej sól albo jej kompleks z metalem, przy czym stosunek wagowy składników (1):(2) wynosi 10:1 do 1:20, a łączna ich ilość w kompozycji wynosi 4-75% wagowych z tym, że resztę kompozycji stanowi nośnik.
2. 2. Kompozycja według zastrz. 1, znamienna tym, że stosunek wagowy składników (1):(2) wynosi od 6:1 do 1:6.
3. 3. Kompozycja według zastrz. 2, znamienna tym, że stosunek wagowy składników (1):(2) wynosi od 3:1 do 1:3.