Przedmiotem wynalazku jest srodek grzybobójczy* Srodki grzybobójcze wedlug wynalazku przeznaczone sa do stosowania w rolnictwie i ogrodnictwie.Przeprowadzono badania majace na celu opracowanie srodków grzybobójczych uzytecznych w rolnictwie i ogrodnictwie, zwlaszcza wykazujacych aktywnosc wobec grzybów wywolujacych zaraze ziemniaczana i macznika rzekomego.Zaobserwowano, ze zwiazki zawierajace pierscien pirymidynowy odgrywaja pewna specjalna role w oddzialywaniu na organizm, przeto w badaniach zwracano szczególna uwage na pochodne pirymidyny.Wiele tych zwiazków wykazuje pewna charakterystyczna aktywnosc fizjologiczna przy sto¬ sowaniu ich jako substancji czynnych w rolnictwie i jako leków w medycynie. Nie sa jednak znane jakiekolwiek próby praktycznego zastosowania w rolnictwie lub ogrodnictwie srodków grzy¬ bobójczych zawierajacych pochodne tiocyjanopirymidyny otrzymane przez wprowadzenie grupy tio- cyjanowej do pierscienia pirymidynowego. Niewiele jest doniesien na temat syntezy pochodnych pirymidyny zawierajacych grupe tiocyjanowa. Aktywnosc biologiczna takich zwiazków jest równiez prawie nieznana. Pewne pochodne tiocyjanopirymidyny i ich dzialanie przeciwbakteryjne in vitro opisano w Yakugaku Zasshi, 83, 1086 (1963) i W tej pozycji literaturowej omówiono 15 pochodnych tiocyjanopirymidyny i ich dzialanie przeciwbakteryjne. Podano, ze 2- (lub 6-)-chloro-4-mety- lo-6-(lub 2-)-tiocyjanopirymidyna (zwana tu dalej 2-chloro-4-metylo-6-tiocyjanopirymidyna) jest zwiazkiem najaktywniejszym, zas aktywnosc zwiazków zawierajacych podstawniki w pozycji 5 pierscienia pirymidynowego jest ogólnie niska. Wsród 15 opisanych zwiazków 2-chloro-4-metylo- -6-tiocyjanopirymidyna jest jedynym zwiazkiem zawierajacym atom chlorowca, a zaden z tych zwiaz¬ ków nie zawiera dwóch atomów chlorowca*2 140 597 Badania nad pochodnymi tiocyjanopirymidyny zawierajacymi dwa atomy chlorowca i grupe alkilotio w pozycji 5 pierscienia pirymidynowego, doprowadzily do nieoczekiwanego odkrycia, ze te zwiazki wykazuja doskonale dzialanie grzybobójcze wobec wielu patogenów roslin, np« na grzyby wywolujace zaraze ziemniaczana i macznimka rzekomego.Tak wiec srodek grzybobójczy wedlug wynalazku, przeznaczony do stosowania w rolnictwie lub ogrodnictwie, zawiera oprócz obojetnego nosnika jako substancje czynna pochodna tiocy- janopirymidyny o wzorze 1, w którym R oznacza grupe alkilowa o 1-3 atomach wegla, a X oznacza atom chlorowca* Zwiazki o wzorze 1 sa zwiazkami nowymi i FDniewaz kazdy ze zwiazków zawiera dwa atomy chlorowca, mozliwe jest wprowadzenie don dodatkowej grupy tiocyjanowej* Okazalo sie jednak, ze aktywnosc zwiazków zawierajacych dwie grupy tiocyjanowe jest bardzo slaba* Przykladowo, 2T4-dwuchloro-5*metylotio-6-tiocyjanopirymidyna, bedaca zwiazkiem o wzorze 1, wykazuje silne dzialanie grzybobójcze wobec wielu patogenów roslin, natomiast aktywnosc 4,6-bis/tiocyjano/- -2-chloro-5-metylo-tiopirymidyny jest znacznie slabsza* Ponizej omówiono charakterystyczne cechy aktywnosci zwiazków o wzorze 1i Po pierwsze, nalezy podkreslic, iz dzialaja one skutecznie w przypadku wielu róznych chorób roslin* Przy¬ kladowo, srodki grzybobójcze wedlug wynalazku, stosowane w postaci pylów lub granulatów albo preparatów do zabiegów na glebie, wykazuja wyjatkowo silne dzialanie w przypadku chorób powo¬ dowanych przez legniowce (Oomycetes), takich jak zaraza ziemniaczana na ziemniakach i pomido¬ rach (Phytophthora infestans), zaraza tytoniowa (Fhytophthora parasitica var* nicotiana), za¬ raza pieprzu (Phytophthora capsici), maczniak rzekomy ogórków (Pseuodoperonospora cubensis) i maczniak rzekomy winorosli (FLasmopara viticola), a takze takich chorób jak alternarioza lis¬ ci jabloni (Alternaria mali), alternarioza grusz (Alternaria kikuchiana), alternarioza pomi¬ dorów (Alternaria solani), szara plesn (Botrytis cinerea), rdza zdzblowa pszenicy (Riccinia graminis) i zaraza ryzowa (Pyricularia oryzae)* Po drugie, substancje czynne srodka wedlug wynalazku wykazuja doskonale dzialanie grzy¬ bobójcze przy stosowaniu ich w ilosci znacznie mniejszej od ilosci, w jakiej stosuje sie ety- leno-bis-dwutiokarbaminian cynkowy, uzywany dla zwalczania zarazy ziemniaczanej na pomidorach (Fhytophthora infestans)* Po trzecie, podkreslic nalezy, iz zwiazki o wzorze 1 nie stwarzaja zadnego niebezpieczenstwa dla roslin uzytkowych* Przykladowo, nie wykazuja one jakiejkolwiek fitotoksycznosci wobec pomidorów, ogórków, ziemniaków, itp* Po czwarte, podkreslic nalezy wy¬ jatkowo niska toksycznosc zwiazków o wzorze 1 wobec zwierzat.Wytwarzanie zwiazków o wzorze 1 ilustruje schemat 1* Zgodnie z tym schematem, zwiazki o wzorze 2, w którym X oznacza albo atomy chloru, albo atomy bromu, stanowiace zwiazki wyjscio¬ we, wytwarza sie w reakcji tlenochlorku fosforu lub tlenobrcmku fosforu i pochodnej kwasu bar¬ biturowego o wzorze 3, w obecnosci N,N-dwumetyIoaniliny* Gdy R w zwiazku o wzorze 1 ma ozna¬ czac grupe metylowa, zwiazki o wzorze 2 mozna takze wytwarzac z ylidu o wzorze 5, stosujac me¬ tode opisana w Chemical Abstracts, 72, 3499s* Zwiazek o wzorze 2, w którym X oznacza atom jo¬ du wytwarza sie z latwoscia dzialajac na zwiazek o wzorze 2, w którym X oznacza atom chloru stezonym kwasem, jodowodorowym.Ponizej omówiono szczególowo wytwarzanie pochodnych 2,4-dwuchlorowco-6-tiocyjanopirymi- dyny o wzorze 1* Dla wytworzenia tych zwiazków trójchlorowcopochodna (mianem tym okresla sie tu zarówno zwiazki o wzorze 2, w którym X oznacza atom chloru lub bromu, jak i te, w którym X oznacza atom jodu) poddaje sie reakcji z tiocyjanianem w srodowisku rozpuszczalnika* Przykla¬ dowymi tiocyjanianami sa tu tiocyjanian potasowy, sodowy, amonowy, itp*, przy czym dobre wyni¬ ki osiaga sie bez wzgledu na to, który z tych tiocyjanianów stosuje sie w reakcji. Istotny wplyw na przebieg reakcji ma natomiast rodzaj rozpuszczalnika* W przypadku prowadzenia reakcji w alkoholu, takim jak metanol lub etanol, przebiega ona powoli, nawet w temperaturze wrzenia pod chlodnica zwrotna* Co wiecej, w reakcji powstaja uboczne produkty zywiczne i wydajnosc jest bardzo niska. Gdy reakcje prowadzi sie w nieprotonowym rozpuszczalniku polarnym, takim jak ace¬ ton, dwumetylosulfojtlenek, N,N-dwumetyloformamid lub 1,3-dwumetyloimidazolidynon-2, otrzymuje140 597 3 sie zwiazki zawierajace jako podstawniki dwie lub wieksza liczbe grup tiocyjanowyeh lub po¬ chodne izotiocyjanianowe, powstale w wyniku przegrupowania grupy tiocyjanowej i Tak wiec wy¬ dajnosc, z jaka powstaje zadany zwiazek o wzorze 1 jest wówczas niska* Nieoczekiwanie stwierdzono, ze wydajnosc wytwarzania zwiazków o wzorze 1 mozna bardzo znacznie poprawic, prowadzac reakcje w srodowisku kwasu organicznego9 takiego jak kwas mrów¬ kowy, kwas octowy lub kwas propionowy* W zaleznosci od rodzaju kwasu organicznego uzytego ja¬ ko rozpuszczalnik mozna w tej reakcji otrzymac niewielka ilosc pochodnych 4,5-bis/tiocyjano¬ wych/ jako produkt uboczny. Pochodne te slabo rozpuszczaja sie w rozpuszczalniku stosowanym do rekrystalizacji prowadzonej dla oczyszczania zadanych zwiazków o wzorze 1. Dla usuniecia produktów ubocznych nalezy rekrystalizacje przeprowadzic kilkakrotnie lub zastosowac chroma¬ tografie kolumnowa. Powstawanie ubocznych produktów typu pochodnych 2,4-bis/tiocyjanowych/ mozna jednak zminimalizowac, otrzymujac je w ilosciach sladowych, dzieki prowadzeniu reakcji w kwasie mrówkowym jako rozpuszczalniku* Tak wiec, kwas mrówkowy jest najkorzystniejszym kwa¬ sem wsród kwasów odpowiednich jako rozpuszczalnik w omawianej reakcji* Temperatura reakcji moze wynosic od 10°C do temperatury wrzenia rozpuszczalnika, jednak pozadane jest prowadzenie reakcji w temperaturze 20-60°C, a to ze wzgledu na zahamowanie pow¬ stawania produktów ubocznych i odpowiedni czas reakcji* Czas reakcji zalezy od temperatury reakcji, przy czym odpowiedni czas reakcji wynosi okolo 0,5-10 godzin. Szczególnie krótki czas reakcji uzyskuje sie stosujac kwas mrówkowy jako rozpuszczalnik, tak wiec i z tego wzgledu jest on rozpuszczalnikiem najkorzystniejszym.Po zakonczeniu reakcji substancje stala wytraca sie natychmiast, wlewajac mieszanine reakcyjna do duzej ilosci wody. Po odsaczeniu i przemyciu substancji stalej otrzymuje sie su¬ rowe krysztaly zwiazku o wzorze 1 z wydajnoscia 9096 lub wyzsza. Czystosc surowych krysztalów jest dosc dobra, lecz jesli chce sie otrzymac produkt czysty, to prowadzi sie rekrystalizacje z powszechnie stosowanych rozpuszczalników, takich jak benzen, toluen, eter izopropylowy, chlo¬ roform, czterochlorek wegla, octan etylu, etanol i metanol.Powyzsza reakcje ilustruje schemat 2. W przypadku poddawania zwiazku o wzorze 2 reakcji z 1 molem tiocyjanianu o wzorze MSCN istnieje mozliwosc, ze obok zwiazku o wzorze 1 i jego izo¬ meru o wzorze 1' powstanie jako produkt uboczny zwiazek o wzorze 5 lub jego izomer o wzorze 5'« Jakkolwiek ustalenie rzeczywistej struktury powstajacych zwiazków jest bardzo trudne, udalo 1 ^ sie ustalic metoda ^C-NMR, iz w reakcji tiocyjanianu z 5-metylotio-2,4,6-trójchloropirymidyna powstaje zwiazek o wzorze 1 oraz zwiazek o wzorze 5 jako produkt uboczny. W widmie ^C-NMR stwierdzono mianowicie 6 sygnalów odpowiadajacych zadanemu zwiazkowi. Intensywnosc tych szesciu sygnalów byla jednakowa. Poniewaz nie wszystkie atomy wegla sa uwazane za równocenne, stwier¬ dzono, iz otrzymany zwiazek ma budowe przedstawiona wzorem 1. Gdyby byl to zwiazek o wzorze 1 * dawalby on 5 sygnalów, a wsród nich jeden z intensywnosci dwukrotnie wiekszej od pozostalych.Z drugiej strony, w widmie ^C-NMR produktu ubocznego stwierdzono 5 sygnalów, z których dwa mialy intensywnosc dwukrotnie wieksza od pozostalych. Poniewaz stwierdzono dwa uklady równo- cennych atomów wegla, przeto badanym zwiazkiem byl produkt o budowie wyrazonej wzorem 5o Srodki chwastobójcze wedlug wynalazku, przeznaczone do stosowania w rolnictwie i ogrod¬ nictwie, zawieraja zwiazki o wzorze 1 jako substancje czynne oraz zmieszane z substancjami czynnymi nosniki i w razie potrzeby, inne srodki pomocnicze. W przygotowanych znanymi sposoba¬ mi preparatach stanowiacych postacie srodków wedlug wynalazku zawartosc substancji czynnej wynosi 0,01-9096 wagowych. Przykladowo, w pyle zawartosc ta wynosi 1-1096 wagowych, w pyle gru¬ boziarnistym 1-1096 wagowych, w mikrogranulkaeh 1-2596 wagowych, w granulkach 2-3096 wagowych, w proszku do zawiesin 20-8096 wagowych, w zawiesinie olejowej 10-7096 wagowych, w preparacie do zadymiania 2-7096 wagowych, w mikrokapsulkach 10-8096 wagowych, w preparatach plynnych 20-6096 wagowych, itpi4 140 597 Stosowane tu okreslenie "nosnik" oznacza substancje syntetyczna lub pochodzenia natural¬ nego, nieorganiczna lub organiczna, stanowiaca czesc srodka grzybobójczego i ulatwiajaca prze¬ dostawanie sie substancji czynnej do miejsc zwalczania grzybów, a takie ulatwiajaca przechowy¬ wanie, transport i poslugiwanie sie substancjami czynnymi.Stalymi nosnikami odpowiednimi do stosowania w srodkach wedlug wynalazku sa ily, takie jak montmorylonit i kaolinit, substancje nieorganiczne, takie jak ziemia okrzemkowa, siarczan wapniowy, talk, wermikulit, gips, weglan wapniowy, zel krzemionkowy, siarczan amonowy, itp* substancje organiczne pochodzenia roslinnego, takie jak maczka sojowa, trociny, maka pszenna, itp*, mocznik itd* Do odpowiednich cieklych nosników naleza weglowodory aromatyczne, takie jak benzen, to¬ luen, ksylen, kumen, itp*, weglowodory parafinowe, takie jak nafta, oleje mineralne, itp*, we¬ glowodory chlorowcowane, takie jak czterochlorek wegla, chloroform, dwuchloroetan, itp*, keto¬ ny, takie jak aceton, keton metylowoetylowy, itp*, etery, takie jak dioksan, tetrahydrofuran, itp*, alkohole* takie jak metanol, propanol- glikol etylenowy, itp*, dwumetyloformamid, dwume- tylosulfotlenek, woda, itd* Dla zwiekszenia skutecznosci dzialania srodków wedlug wynalazku mozliwe jest stosowanie substancji pomocniczych, pojedynczo lub w kompozycjach, przy czym dobiera sie je w zaleznosci od typów preparatów i celu ich stosowania* Przykladowymi substancjami pomocniczymi sa anionowe srodki powierzchniowo czynne, takie jak alkanosiarczany, arenosulfoniany, bursztaniany, sole kwasu siarkowego i eterów alkilowoary- lowych glikoli polietylenowych, itp*, kationowe srodki powierzchniowo czynne, takie jak alkilo- aminy, polletoksylowane alkiloaminy, itp., niejonowe srodki powierzchniowo czynne, takie jak etery glikoli polioksyetylenowyeh, estry glikoli polioksyetylenowych, estry polioli, itp*, a takze amfoteryczne srodki powierzchniowo czynne* Stosowac mozna równiez stabilizatory, srodki zwiekszajace przyczepnosc, srodki smarowe, itp#, takie jak wodorofosforan izopropylu, stearynian wapniowy, wosk, kazeina, tlenek wapniowy, alginian sodowy, metyloceluloza, karboksymetyloceluloza, guma arabska, itd* Srodek grzybobójczy wedlug wynalazku mozna nanosic równoczesnie z innymi chemikaliami stosowanymi w rolnictwie, wzglednie srodki te moga zawierac tez inne chemikalia* takie jak insektycydy, inne fungicydy, akarycydy, nematocydy, srodki przeciwwirusowe, herbicydy, regula¬ tory wzrostu roslin i atraktanty, np* zwiazki fosforoorganiczne, zwiazki karbaminianowe, zwiaz¬ ki dwutiokarbaminianowe, zwiazki tiolokarbaml njanowe, zwiazki organiczne zawierajace chlor, dwunitrozwiazki, antybiotyki, zwiazki pochodne mocznika, zwiazki triazynowe, nawozy, itd* Srodki wedlug wynalazku w postaci róznych preparatów stosuje sie z wykorzystaniem róz¬ nych znanych metod nanoszenia* W zabiegach na pola, rosliny, itp* stosuje sie np. opryskiwanie preparatami cieklymi, zamglawianie, rozpylanie, opylanie, nanoszenie granulatów, zatapianie, itp* Mozna takze prowadzic zadymianie i zabiegi na glebie przez mieszanie lub nasycanie, a po¬ nadto zabiegi powierzchniowe, np# przez powlekanie lub zaprawianie, jak równiez zanurzanie, itp.Nanoszona ilosc zalezy od typu choroby i stadium rozvoju roslin* Zwykle stosuje sie 0,2- 4 kg substancji czynnej, a przewaznie 0,5-2 kg substancji czynnej na 1 ha* Dzialanie srodków grzybobójczych wedlug wynalazku badano w nastepujacych próbach* Próba 1. Test zwalczania altemariozy lisci jabloni (Alternaria mali). swiezo wzrosle galazki Jabloni odmiany Star King umieszcza sie w kolbie Erlenmeyera o pojemnosci 200 ml i opryskuje (50 ml na 3 galazki) preparatem chemicznym o okreslonym stezeniu zawierajacy badany zwiazek proszek do zawiesin, wytworzony jak w przykladzie I, rozciencza sie woda do uzyskania zadanego stezenia)* Opryskiwanie realizuje sie przy uzyciu pistoletu natrys¬ kowego (1,0 kg/cm )* Po wyschnieciu galazek na powietrzu opryskuje sie je zawiesina zarodników Alternaria mali, wyhodowanych uprzednio w ciagu 7 dni na pozywce z soku warzywnego o nazwie handlowej "V-8"* Galazki inkubuje sie w ciagu 3 dni w temperaturze 23-25°C, przy wilgotnosci140 597 5 95% lub wyzszej* Zlicza sie liczbe plam na kazdych 7 lisciach danej galazki; Liczbe plam oblicza sie nastepnie dla 3 galazek w kazdej grupie i na tej podstawie wyznacza sie wskaznik zwalczenia, zgodnie z nastepujacym równaniem: liczba plam w grupie poddanej zabiegowi Wskaznik zwalczenia » /1 - liczba plam w grupie nie poddanej zabiegowi / x 100 Jako zwiazki kontrolne stosuje sie w tej próbie: zwiazek A - 2-chloro-4-metylo-6-tiocyjanopirymidyne (opisana w Yakugaku Zasshi, 83f 1086 /1963/) zwiazek B - N-/p-fluorofenylo/dwuchloromaleimid, handlowy fungicyd stosowany w zwalczaniu alternariozy lisci jabloni (Alternaria mali)i Wyniki testu przedstawia tabela 1# W tabeli 1 i nastepnych numery zwiazków odpowiadaja numerom zwiazków z przykladu Viii Tabela 1 Badany zwiazek I 1 2 I 3 4 | 5 Zwiazek A Zwiazek B Bez zabiegu Stezenie substancji czynnej (ppm) 250 250 250 250 250 250 250 - Wskaznik zwalczania 100 100 100 100 100 20 58 0 [ Fitotoksycznosc nie wystepuje nie wystepuje nie wystepuje nie wystepuje nie wystepuje nie wystepuje nie wystepuje I Jak wynika z tabeli 2, znany fungicyd, zawierk A, nie wykazuje znaczacej aktywnosci, na¬ tomiast aktywnosc zwiazków o wzorze 1 jest znacznie wyzsza od aktywnosci zwiazku B, sprzedawa¬ nego jako fungicyd przeznaczony do zwalczania Alternaria mali# Próba 2. Test zwalczania szarej plesni ogórków (Botrytis cinerea)i Rosliny ogórka odmiany Sagami-Kanjiro, wyhodowane pojedynczo w doniczkach, w cieplarni, do stadium liscieniowego, opryskuje sie (20 ml na 3 doniczki) preparatem chemicznym o okreslo¬ nym stezeniu (zawierajacy badany zwiazek proszek do zawiesin, wytworzony jak w przykladzie I, rozciencza sie woda do uzyskania zadanego stezenia)• Opryskiwanie realizuje sie przy uzyciu pistoletu natryskowego (1,0 kg/cm ). Rosliny suszy sie na powietrzu, a potem opryskuje zawie¬ sina zarodników Botrytis cinerea, wyhodowanych uprzednio na pozywce PDA^ Zakazone rosliny ogór¬ ka poddaje sie natychmiast inkubacji w temperaturze 22-24°C, przy wilgotnosci 9596 lub wyzszeji Inkubacje prowadzi sie w ciagu 5 dni« Po tym okresie bada sie zasieg ognisk zakazenia na lis- cieniacfcu Wskazniki uszkodzen ustala sie stosujac skale podana w tabeli 2.6 140 597 Tabela 2 Wskaznik uszkodzenia I ° I 1 2 | 3 I k Zakazona powierzchnia 1 liscia (#) | 0 1 1-10 I 11-25 I 26-50 50 i powyzej Wskazniki uszkodzen oznacza sie dla wszystkich liscieni, po czym oblicza sie wartosci srednie jako wskazniki uszkodzen dla poszczególnych grup* Kazda grupa sklada sie z 3 doniczek zawierajacych po 5 roslin* Jako zwiazki kontrolne w tym tescie stosuje sie zwiazek A oraz zwiazek C. to jest 1-bu- tylokarbamoilo-2-benzimidazolokarbaminian metylu, handlowy fungicyd przeznaczony do zwalcza¬ nia szarej plesni (Botrytis cinerea)* Wyniki testu przedstawia tabela 3i Tabela 3 Badany zwiazek I 1 I 2 x 3 4 I 5 Zwiazek A Zwiazek C Bez zabiegu I —-I Stezenie substancji czynnej (ppm) 250 250 250 250 250 250 250 |~~ Wskaznik uszkodzenia 0 ! o 0 0 0 3,5 3,0 : : I L» I Fitotoksycznosc nie wystepuje nie wystepuje nie wystepuje nie wystepuje nie wystepuje I w 1 nie wystepuje nie wystepuje I I Jak wynika z tabeli 3, zwiazek A nie wykazuje znaczacej aktywnosci, podobnie jak zwia¬ zek C, przeznaczony do zwalczania szarej plesni* Tak wiec zwiazki o wzorze 1 maja zdecydowa¬ nie lepsze dzialanie od znanych zwiazków badanych w tym tescie* Próba 3* Test zwalczania zarazy ziemniaczanej na pomidorach (Phytophtora infestans)* Wyhodowane w cieplarni, w doniczkach, rosliny pomidora odmiany Sekaiichi, o wysokosci okolo 25 cmf opryskuje sie (50 ml na 3 doniczki) preparatem chemicznym o okreslonym stezeniu (zawierajacy badany zwiazek proszek do zawiesin, wytworzony jak w przykladzie I, rozciencza sie woda do uzyskania zadanego stezenia). Opryskiwanie realizuje sie przy uzyciu pistoletu natryskowego, po czym rosliny suszy sie na powietrzu* Rosliny opryskuje sie zawiesina zarod¬ ników plywkowych, Fhytophtora infestans, wyhodowanych w ciagu 7 dni na kawalkach ziemniaków* Rosliny inkubuje sie w ciagu 6 dni w temperaturze 17-19°Cf przy wilgotnosci 9596 lub wyzszej* Wskaznik uszkodzen ustala sie stosujac skale podana w tabeli 4*140 597 Tabela 4 Wskaznik uszkodzenia 0 I 1 2 | 3 4 Zakazona powierzchnia liscia (%) 0 1-5 | 6-25 | 26-50 I 50 i powyzej Wskazniki uszkodzen oznaczono dla wszystkich lisci (z wyjatkiem 2 lisci swiezo wyroslych), po czym obliczono wartosci srednie jako osobne wskazniki dla poszczególnych grup* W tescie tym jako zwiazki kontrolne stosowano zwiazek A oraz zwiazek D, to jest etylenobis/dwutiokarbami- nian/cynku, dostepny w handlu jako fungicyd zwalczajacy zaraze ziemniaczana (Riytophthora infe- stans) na pomidorach i ziemniakaclu Wyniki testu przedstawiono w tabeli 5i Tabela 5 Badany zwiazek I 1 I 2 | 3 4 | 5 Zwiazek A Zwiazek D Bez zabiegu Stezenie substancji czynnej (ppm) 200 200 200 200 200 200 200 - Wskaznik uszkodzenia 0 0 0 0 0 3,9 2,0 4,0 ' Fitotoksycznosc nie wystepuje nie wystepuje nie wystepuje nie wystepuje nie wystepuje nie wystepuje nie wystepuje I Jak wynika z tabeli 5f porównawczy zwiazek A nie wykazuje znaczacej aktywnoscii Jest przy tym oczywiste, ze zwiazki o wzorze 1 maja lepsze dzialanie od handlowego fungicydu prze¬ znaczonego do zwalczania zarazy ziemniaczanej, jakim jest zwiazek D.Próba 4# Test zwalczania zarazy ziemniaczanej (Fhytophthora infestans) na ziemniakach^ Rosliny ziemniaka odmiany Danshaku, wyhodowane w doniczkach, w cieplarni, do wysokosci 25 cm, opryskuje sie (50 ml na 3 doniczki) preparatem chemicznym o okreslonym stezeniu (za¬ wierajacy badany zwiazek proszek do zawiesin, wytworzony jak w przykladzie I, rozciencza sie woda, do uzyskania zadanego stezenia)* Opryskiwanie realizuje sie przy uzyciu pistoletu na¬ tryskowego (1,0 kg/cm )# Rosliny suszy sie na powietrzu, a potem opryskuje zawiesina zarodni¬ ków plywkowych Fhytophthora infestans, wyhodowanych w ciagu 7 dni na kawalkach ziemniakówi Opryskane zawiesina zarodników plywkowych rosliny ziemniaków inkubuje sie w ciagu 6 dni w tem¬ peraturze 17-19°Cf przy wilgotnosci 95% lub wyzszej, po czym ocenia sie zasieg uszkodzeni Skala wskazników i metoda obliczania wskazników uszkodzenia sa takie same jak w próbie 3* Ja¬ ko zwiazki porównawcze stosuje sie zwiazek A i zwiazek Di Wyniki testu przedstawia tabela 6*8 140 597 Tabela 6 I Badany I zwiazek 1 2 | 3 4 I 5 Zwiazek A Zwiazek D Bez zabiegu Stezenie substancji czynnej (ppm) 200 200 200 200 200 200 200 - Wskaznik uszkodzenia 0 0 0 0 0 3,5 2,6 4,0 Fitotoksycznosc nie wystepuje nie wystepuje nie wystepuje nie wystepuje nie wystepuje nie wystepuje I nie wystepuje I I Jak wynika z danych z tabeli 6, znany z literatury zwiazek A nie wykazuje znaczacej aktyw¬ nosci* Jest przy tym oczywiste, ze zwiazki o wzorze 1 wykazuja znacznie lepsza aktywnosc od zwiazku D, handlowego fungicydu przeznaczonego do zwalczania zarazy ziemniaczanej* Próba 5. Test zwalczania maczniaka rzekomego na ogórkach (Pseudoperono spora cubensis)* Rosliny ogórka odmiany Sagami-Hanjiro, wyhodowana w pojedynczych doniczkach, w cieplarni, opryskuje sie (30 ml na 3 doniczki) preparatem chemicznym o okreslonym stezeniu (zawierajacy badany zwiazek proszek do zawiesin, wytworzony jak w przykladzie I, rozciencza sie woda do uzyskania zadanego stezenia* Opryskiwanie realizuje sie przy uzyciu pistoletu natryskowego (1,0 kg/cm2)* Rosliny suszy sie na powietrzu* Z zakazonych lisci ogórków porazonych Pseudope- ronospora cubensis zbiera sie zarodniki i ich zawiesine opryskuje rosliny w doniczkach* Oprys¬ kane rosliny natychmiast poddaje sie inkubacji w temperaturze 17-19°C, przy wilgotnosci 9596 lub wyzszej* Po 24 godzinach doniczki przenosi sie do cieplarni (temperatura 18-27°C)* Pd uplywie 7 dni bada sie rozwój uszkodzen* Skala wskazników uszkodzenia jest taka sama jak w pró¬ bie 3. Jako zwiazki kontrolne stosuje sie zwiazek A i zwiazek E, to jest N-/trójchlorometylo- tio/-4-cykloheksenodwukarbonimid-1,2, handlowy fungicyd przeznaczony do zwalczania maczniaka rzekomego. Wyniki testu przedstawia tabela 7» Tabela 7 I Badany zwiazek I 1 2 | 3 4 I 5 Zwiazek A Zwiazek E Bez zabiegu I Stezenie substancji czynnej (ppm) 200 I 200 200 200 200 200 200 - Wskaznik uszkodzenia 0 0 0 0 0 32 2fl+ 3f7 I Fitotoksycznosc nie wystepuje nie wystepuje nie wystepuje nie wystepuje nie wystepuje nie wystepuje nie wystepuje I I Jak wynika z danych z tabeli 7, znany z literatury zwiazek A nie wykazuje znaczacej aktyw¬ nosci, podobnie jak zwiazek E* Tak wiec znacznie lepsza aktywnosc maja zwiazki o wzorze 1* Próba 6* Test zwalczania maczniaka wlasciwego (Sphaerctheca fuliginea)* Rosliny ogórka odmiany Sagami-Hanjiro, wyhodowane w pojedynczych doniczkach, w cieplarni, opryskuje sie (30 ml na 3 doniczki) preparatem chemicznym o okreslonym stezeniu (zawierajacy badany zwiazek proszek do zawiesin, wytworzony jak w przykladzie I, rozciencza sie woda do uzys-140 597 9 kania zadanego stezenia). Opryskiwanie realizuje sie przy uzyciu pistoletu natryskowego (1,0 kg/cm ). Rosliny suszy sie na powietrzu. Z zakazonych lisci ogórków porazonych Sphaerot- heca fuliginea pobiera sie zarodniki i ich zawiesina w zdejonizowanej wodzie opryskuje ro¬ sliny ogórka w doniczkach. Zakazone rosliny umieszcza sie w cieplarni, w temperaturze 18-27°C9 a po uplywie 8 dni ocenia zasieg uszkodzen. Stosuje sie skale wskazników jak w próbie 3. Jako zwiazki kontrolne stosuje sie zwiazek A oraz zwiazek F, to jest 4f4#-o-fenylonobis/3-tioallo- fanian/dwumetylowy, handlowy fungicyd przeznaczony do zwalczania maczniaka wlasciwego (Spha- erotheca fuliginea) na ogórkach. Wyniki testu przedstawia tabela 8.Tabela 8 I Badany I zwiazek 1 2 | 3 4 [ 5 Zwiazek A Zwiazek F Bez zabiegu Stezenie substancji czynnej (ppm) 250 250 250 250 250 250 250 - Wskaznik uszkodzenia 0 0,2 0,3 0,1 0,1 2,4 0,9 4,0 Fitotoksycznosc nie wystepuje nie wystepuje nie wystepuje nie wystepuje nie wystepuje nie wystepuje nie wystepuje , - I Próba 7. Test zwalczania zarazy ryzowej (Pyricularia oryzae).Sadzonki ryzu odmiany Sasanishiki, wyhodowane w cieplarni, w doniczkach, w stanie zala¬ nym, do stadium 5-6 liscia, opryskuje sie (30 ml na 3 doniczki) preparatem chemicznym o okre¬ slonym stezeniu (zawierajacy badany zwiazek proszek do zawiesin, wytworzony jak w przykladzie I, rozciencza sie woda do uzyskania zadanego stezenia). Opryskiwanie realizuje sie przy uzy- ciu pistoletu natryskowego (1,0 kg/cm ). Rosliny suszy sie na powietrzu. Rosliny opryskuje sie preparatem z Pyricu-laria oryzae (hodowla na pozywce ze slomy ryzowej) i umieszcza w komorze najwilzajacej o temperaturze 24-28°C i wilgotnosci 90% lub wyzszej na 7 dni. Fo tym okresie czasu ocenia sie zasieg uszkodzen. Stosuje sie skale wskazników podana w tabeli 9.Tabela 9 Wskaznik uszkodzenia I ° I 1 I 2 | 3 4 Liczba uszkodzen na lisciu brak uszkodzenia 1-2 I 3-5 | 6-10 I 11 i wiecej Z kazdej doniczki liscie wybiera sie losowo, po czym wskaznik uszkodzenia oznacza dla kazdego z lisci. Wartosc srednia oblicza sie jako wskaznik uszkodzenia dla danej grupy testo¬ wej. Jako zwiazki kontrolne stosuje sie zwiazek A oraz zwiazek G, to jest dwutiofosforan 0-ety- lowo-S,S-dwufenylowy, handlów fungicyd przeznaczony do zwalczania zarazy ryzowej. Wyniki testu przedstawia tabela 10*10 140 597 Tabela 10 I Badany zwiazek 1 2 | 3 4 5 Zwiazek A Zwiazek G Bez zabiegu Stezenie substancji czynnej (ppm) 250 250 250 250 250 250 250 - Wskaznik uszkodzenia 0 0 0,2 0,2 0,2 2,6 0 3,5 Fitotoksycznosc nie wystepuje nie wystepuje nie wystepuje nie wystepuje nie wystepuje nie wystepuje nie wystepuje I Próba 8, Test zwalczania maczniaka rzekomego (Plasmopara viticola) na winorosli.Mlode rosliny winorosli odmiany Neomuscat (rosliny dwuletnie wyhodowane w doniczkach) opryskuje sie (100 ml na 2 doniczki) preparatem chemicznym o okreslonym stezeniu (zawierajacy badany zwiazek proszek do zawiesin, wytworzony jak w przykladzie I, rozciencza sie woda do uzyskania zadanego stezenia). Opryskiwanie realizuje sie przy uzyciu pistoletu natryskowego (1,0 kg/cm ). Rosliny suszy sie na powietrzu* Z zarazonych lisci roslin winorosli porazonych maczniakiem rzekomym (ELasmopara viticola) zbiera sie zarodniki i ich zawiesina w zdejonizo¬ wanej wodzie opryskuje rosliny w doniczkach. Opryskane rosliny utrzymuje sie w ciagu 24 godzin w komorze nawilzajacej (wilgotnosc 90% lub wyzsza i temperatura 18-20°C), po czym przenosi sie je do cieplarni (temperatura 18-25°C) dla przyspieszenia rozwoju choroby. R) 10 dniach bada sie zasieg uszkodzen, stosujac taka sama skale wskazników jak w próbie 3« Jako zwiazki kontrol¬ ne stosuje sie zwiazek A i zwiazek D. Wyniki testu przedstawia tabela 11.Tabela 11 Badany zwiazek I 1 I 2 | 3 4 | 5 Zwiazek A I Zwiazek D Bez zabiegu Stezenie substancji czynnej (ppm) 250 250 250 250 250 250 250 - Wskaznik uszkodzenia 0 0,2 0 0 0 3,2 0,8 i 3,8 Fitotoksycznosc nie wystepuje nie wystepuje nie wystepuje nie wystepuje nie wystepuje nie wystepuje nie wystepuje140 597 11 Wynalazek ilustruja ponizsze przyklady, w których czesci podano wagowo* Rrzyklad VII ilustruje wytwarzanie zwiazków stanowiacych substancje czynne srodków wedlug wynalazku* Przyklad Ii Proszek do zawiesin* Proszek do zawiesin zawierajacy jako sub¬ stancje czynna 3096 zwiazku nr 1 sporzadza sie przez zmielenie i mieszanie do uzyskania jedno¬ rodnosci 300 czesci zwiazku nr 1, 440 czesci ziemi okrzemkowej, 200 czesci siarczanu wapnio¬ wego* 25 czesci 1ignosulfonianu sodowego, 15 czesci alkilobenzenosulfonianu sodowego (o 10- 15 atomach wegla w grupie alkilowej) i 20 czesci polietoksylowanego eteru nonylowofenylowego (stopien polimeryzacji ugrupowania polioksyetylenowego: 5-10)* Przyklad II* Granulat* Granulki zawierajace jako substancje czynna 1096 zwiazku nr 2 sporzadza sie przez zmieszanie 10 czesci zwiazku nr 2, 62 czesci bentonitu, 20 czesci tal¬ ku, 2 czesci dodecylobenzenosulfonianu sodowego i 1 czesc lignosulfonianu sodowego, ugniecenie powstalej mieszaniny z odpowiednia iloscia i zgranulowanie ugniecionej masy przy uzyciu wy¬ tlaczarki, w znany sposób.Przyklad III* Pyl* Pyl zawierajacy jako substancje czynna 2% zwiazku nr 2 sporza¬ dza sie mielac i mieszajac 20 czesci zwiazku nr»2, 5 czesci stearynianu wapnia. 5 czesci sprosz¬ kowanego zelu krzemionkowego, 200 czesci ziemi okrzemkowej, 300 czesci siarczanu wapniowego, i 470 czesci talku.Przyklad IV* Pyl gruboziarnisty* Pyl gruboziarnisty zawierajacy jako substancje czynna 596 zwiazku nr 1 sporzadza sie przez zmieszanie w mieszarce w ksztalcie litery "V" 5 czes¬ ci zwiazku o- wzorze 1 zmielonego w pulweryzatorze, 94,5 czesci zgranulowanego weglanu wapnia (o ziarnach wielkosci 0,1-0,25 mm) i 0,5 czesci oleju sojowego* Przyklad V* Mikrogranulat* Mikrogranulki zawierajace jako substancje czynna 596 zwiazku o wzorze 3 sporzadza sie przez zmieszanie w mieszarce w ksztalcie litery "V" 5 czesci zwiazku nr 3 zmielonego w pulweryzatorze, 94,5 czesci zgranulowanego weglanu wapniowego (o ziar¬ nach wielkosci 0,3-0,6 mm) i 0,5 czesci oleju sojowego* Przyklad VI. Preparat plynny* Preparat plynny zawierajacy 4096 zwiazku o wzorze 4 otrzymuje sie przez drobne zmielenie w mlynku do piasku 40 czesci zwiazku nr 4, 15 czesci gli¬ kolu etylenowego, 0,1 czesci zwiazku jodoorganicznego o nazwie handlowej Deltop (Takeda Chemical Industries, Ltd.)* 3 czesci produktu kondensacji naftalenu o nazwie handlowej Demol-N (Kao Corporation), 0,2 czesci poliwinylopirolidonu i 41,7 czesci wody* Przyklad VII. Wytwarzanie 2,4-dwuchloro-5-metylotio-6-tiocyjanopirymidyny (zwiazek nr 1). W kolbie czteroszyjnej o pojemnosci 50 ml, wyposazonej w termometr, chlodnice zwrotna i mieszadlo, umieszcza sie 2,30 g (0,010 mola) 5-metylotio-2,4,6-trójchloropirymidyny i 15 ml kwasu mrówkowego. Zawartosc kolby miesza sie w temperaturze pokojowej, dodajac 1,07 g (0,011 mo¬ la) tiocyjanianu potasowego. Powstala mieszanine ogrzewa sie, a potem miesza w temperaturze 50°C w ciagu 1 godziny. Po ochlodzeniu mieszaniny reakcyjnej wlewa sie ja do duzej ilosci wody.Wytracona substancje stala odsacza sie i suszy, otrzymujac 2,34 g (92,996) wydajnosci teoretycz¬ nej) surowych krysztalów. Czesc surowych krysztalów rekrystalizuje sie z octanu etylu, otrzy¬ mujac oczyszczony zwiazek tytulowy o t.t* 143-144,5°C* Analiza elementarna dla C^H^ClpN^So (^ obliczono: C 28,58, H 1,20, Cl 28,12, N 16.67. S 25,43 stwierdzono: C 28,83, H 1,04, Cl 28,35, N 16,63, S 25,22 Widmo IR (KBr): 2160 cm"1 (-S-C=N) Widmo 13C-NMR cT(CDCl3, wzgledem TMS) (f: 17,1 (C-1)f 105,5 (C-2), 125,7 (C-5), 159,8 (C-3), 166,0 (C-4), 171,3 (C-6) ppm (patrz numeracja atomów we wzorze 6)* W tabeli 12 przedstawiono inne zwiazki o wzorze 1 wytworzone powyzszym sposobem.12 140 597 Tabela 12 * I *~* h I o N rrt I O CO I *H o/obl § d erdz l *h * + co z pc 1 /-*N W (0 h cd I CD elem 05 N I *H H £» co C £ 8 I H I £9 I B 3 I W ^ I *° £ I 2 @ I 3 *! I -P-Hg cd C | 1 fc a»x 1 Q T-t- 1 &G I s g»«S sifsj awnik 1 +* 1 u •d £ X cc i I \ U N j o» ar 1 S*h 1 Li * 1 1 1 I K^ ON O O 1 «k «k -^ o- CsJ CM m 3 i « * 1 vO V0 I CM CM T- 00 t^- 1 «k * m m 1 *- r- vr o\ vD GO «k « *" *~ lA C-~ lA *~ *~ k ro ** \ i^ co CM d ro 25 ^ 1 u ^ % 1 ^- -* t*- •• -p • -p d m 1 CM o CM 1 |Ts~ i •* » KN CM CM CM 1 1 « «k CM CM *- o\ o a\ 1 «k «k in -d- r- *- o- -d- •3- m «» •» CM CM VX ON ir\ cm -tf k^ r<"\ •• \ CM CO CM d JT* g nT GO <- \ *- vO 1 r°* VO « -P • -P d ^ X i<\ ^ 1 ° i-i 1 fO 1 VO ^ O K\ 1 * * GO GO | in \c\ -d- •# o t- 1 «k «k m 1 T- 5" 1 1 00 vO C7\ VD 1 *h «k ON 0\ r- o VD t^ * « O O m t^ ir» m <£» ^T *- *- •• \ CM CO CM ^ 2 vO ° \ o 00 m I ir\ m T~ • | + • ¦P »"3 r^ 5 1 \D ^ 1 (D N 1 * « vO vD "* "* om 00 ^ 1 «k » 00 00 1 T- T- II CM 00 r°» CM •k «k 1 CM CM T~ T- ON CM CO O «k «k 1 ° *~ fo (^ t- CM 1 ^~ T~ CM CM *• 1 ^ CM CO CM ^ 1 PQ ro ^ f^ 1 vD ^ ! \ j i^ P* m \ ^ ^- " S ro » 1 H CM i ^ i _& KV 1 5 m 1140 597 13 Zastrzezenie patentowe srodek grzybobójczy, zawierajacy obojetny nosnik i substancje czynna, znamien¬ ny tym, ze jako substancje czynna zawiera pochodna tiocyjanopirymidyny o ogólnym wzorze 1, w którym R oznacza grupe alkilowa o 1-3 atomach wegla, a X oznacza atom chlorowca.X X'SASCN SR WzOr I mot 2140 597140 597 .O 3 -O 3 + X o M er to "W" X 00 o Csj ¦o X) CNJ PL PL PL PL PL PL PL PL PL PL