PL213529B1

PL213529B1 - Nowe estry etylowe kwasu (4,4-dimetylocykloheks-2-en-1-ylo)octowego i sposób ich otrzymywania

Info

Publication number: PL213529B1
Application number: PL392095A
Authority: PL
Inventors: Katarzyna Winska; Czesław Wawrzeńczyk; Józef Kula
Original assignee: Univ Przyrodniczy We Wroclawiu
Priority date: 2010-08-10
Filing date: 2010-08-10
Publication date: 2013-03-29

Description

Przedmiotem wynalazku są nowe estry etylowe kwasu (4,4-dimetylo-5-cykloheks-2-en-1-ylo)octowego, o wzorach 1 i 2 przedstawionych na rysunku oraz sposób ich otrzymywania. Związki te charakteryzują się wartościowymi zapachami i mogą znaleźć zastosowanie, jako składniki kompozycji zapachowych w przemyśle perfumeryjnym oraz spożywczym.

W dostępnej literaturze nie znaleziono publikacji o otrzymywaniu estrów etylowych kwasu (4,4-dimetylocykloheks-2-en-1-ylo)octowego.

Istotą wynalazku są nowe estry etylowe kwasu (4,4-dimetylocykloheks-2-en-1-ylo)octowego, o wzorach 1 i 2, przedstawione na rysunku.

Istotą wynalazku jest także sposób otrzymywania estrów etylowych kwasu (4,4-dimetylocykloheks-2-en-1-ylo)octowego.

Sposób, według wynalazku, polega na tym, że znane enancjomeryczne wzbogacone alkohole (zgłoszenie patentowe P-388270) - R-(-)-6,6-dimetylo-cykloheks-2-en-1-olu albo S-(+)-6,6-dimetylocykloheks-2-en-1-olu poddaje się przegrupowaniu Claisena z ortooctanem etylu, w obecności katalizatora kwasowego, po czym otrzymuje się optycznie czynny ester etylowy kwasu S-(+)-(4,4-dimetylocykloheks-2-en-1-ylo)octowego, o wzorze 1 albo optycznie czynny ester etylowy kwasu R-(-)-(4,4-dimetylocykloheks-2-en-1-ylo)octowego, o wzorze 2.

Związki te charakteryzują się zapachem owocowym, średnio intensywnym, przypominającym sok z gruszki. Wynalazek może znaleźć zastosowanie do sporządzania kompozycji zapachowych w przemyśle spożywczym lub perfumeryjnym.

Sposób według wynalazku objaśniony jest w przykładach wykonania.

P r z y k ł a d I ₃

Mieszaninę R-(-)-6,6-dimetylocykloheks-2-en-1-olu (1,40 g; 11.1 mmol) ortooctanu etylu (7.5 cm³, ₃

40.8 mmola) i katalityczną ilość kwasu propionowego (0.1 cm ) ogrzewa się w 138°C oddestylowując jednocześnie tworzący się etanol. Reakcje kontroluje się za pomocą GC. Nieprzereagowany ortooctan trietylowy oddestylowuje się a surowy produkt oczyszcza się za pomocą chromatografii kolumnowej (żel krzemionkowy, heksan : eter dietylowy, 20 : 1). Otrzymuje się w ten sposób 1.66 g (wydajność

76%; 8.44 mmol) czystego enancjomeru S-(+) estru etylowego kwasu (4,4-dimetylocykloheks-2-en-1-ylo)octowego o wzorze 1 przedstawionym na rysunku. Związek ten charakteryzuje się średnio intensywnym zapachem, owocowym, przypominającym sok z gruszki.

Dane spektroskopowe i stałe fizyczne otrzymanego estru są następujące:

[a] ²D = + 46.3 (c = 0.60, CHCl₃); n 20 =1.4472;

¹H NMR (300 MHz, CDCl3) δ: 0.93 i 0.94 (dwa s, 6H, (CH3)2C<1, 1.23 (t, J = 7.1 Hz, 3H, -OCH2CH3), 1.33-1.47 (m, 3H, CH2-6 i jeden z CH2-5), 1.75 (m, 1H, jeden z CH2-5), 2.20 (dd, J = 14.8 i 8.2 Hz, 1H, jeden z CH2-7), 2.27 (dd, J = 14.8 i 6.8 Hz, 1H, jeden z CH2-7), 2.48 (m, 1H, H-1), 4.11 (kw, J = 7.1 Hz, 2H, -OCH2CH3), 5,35-5.44 (m, 2H, H-2 i H-3);

IR (film, cm^-1): 2955 (s), 1736 (s), 1457 (w), 1371 (w), 1161 (m), 1030 (w).

P r z y k ł a d II

Mieszaninę alkoholu S-(+)-6,6-dimetylocykloheks-2-en-1-ol otrzymanego (1.02 g; 8.10 mmol), ortooctanu etylu (5.4 cm³, 29.4 mmol) i katalityczną ilość kwasu propionowego (0.1 cm³) ogrzewa się w 138°C, oddestylowując jednocześnie tworzący się etanol. Reakcje kontroluje się za pomocą GC. Nieprzereagowany ortooctan trietylowy oddestylowuje się a surowy produkt oczyszcza się za pomocą chromatografii kolumnowej na żelu krzemionkowym stosując, jako eluent mieszaninę heksanu i eter dietylowy w stosunku objętościowym 20 : 1. Otrzymuje się w ten sposób 1.02 g (wydajność 64%, 6,.38 mmol) czystego enancjomeru R-(-)-estru etylowego kwasu(4,4-dimetylocykloheks-2-en-1-ylo)octowego o wzorze 2. Związek ten charakteryzuje, się podobnie jak enancjomer S średnio intensywnym zapachem, owocowym, przypominającym sok z gruszki.

Otrzymany ester charakteryzuje się takimi samymi właściwościami fizycznymi i spektroskopowymi jak enancjomer S-(+) za wyjątkiem skręcalności właściwej, która wynosi: [a] ²³ = -46.6 (c= 0.57, CHCI3).

Claims

1. Nowe estry etylowe kwasu (4,4-dimetylocykloheks-2-en-1-ylo)octowego, o wzorach 1 i 2 przedstawionych na rysunku.

2. Sposób otrzymywania nowych estrów etylowych kwasu (4,4-dimetylocykloheks-2-en-1-ylo)octowego, o wzorach 1 i 2 przedstawionych na rysunku, znamienny tym, że znane alkohole R-(-)-6,6-dimetylocykloheks-2-en-1-ol albo S-(+)-6,6-dimetylocykloheks-2-en-1-ol poddaje się przegrupowaniu Claisena z ortooctanem etylu w obecności katalizatora kwasowego otrzymując w tej reakcji optycznie czynny ester etylowy kwasu S-(+)-(4,4-dimetylocykloheks-2-en-1-ylo)octowego o wzorze 1 albo optycznie czynny ester etylowy kwasu R-(-)-(4,4-dimetylocykloheks-2-en-1-ylo)octowego o wzorze 2.