Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarza¬ nia czesciowo nowych pochodnych 2-halonikergo¬ liny, czyli estrów kwasu 5ntarom©nikotynowego 1,6- ^dimetyloHa-ohilorowcoHlOiaHmetoiksyergolino-B^Hme- tanolu, o wzonze ii, w którym X oznacza atom chloru, bromu lub jodu, i ich kwasowych soli ad¬ dycyjnych.Sposób wedlug wynalazku wytwarzania zwiaz¬ ków o wzorze 1 i ich kwasowych soli addycyjnych polega na estryfikacji nowego zwiazku 2-ihalo-l|- --metylolusmilisergoliu, czyli l,6-d'imetykH2i-chlorow- co-10aHmietoksyergolino-8^-nietanolu, o wzorze 2, w którym X ma wyzej' podane znaczenie, lub je¬ go kwasowej soli addycyjnej i . ewentualnie' na przeksztalceniu otrzymanej pochodnej o wzorze 1 w kwasowa sól addycyjna.Sposród pochodnych 2-ihalonikergoliny wytwa¬ rzanych sposobem wedlug wynalazku a okreslo- .nych wzorem 1, nowymi zwiazkami sa te, w któ¬ rych we wzorze 1 X oznacza atom chloru lub jo¬ du.. Zwiazki te sa aktywne terapeutycznie i dzie¬ ki temu sluza do wytwarzania kompozycji far¬ maceutycznych, które jako skladnik czynny zawie¬ raja zwiazki o wzorze 1 lub ich kwasowe sole addycyjne.Niikergolina, czyli 5-bronioniikotynian l^dime- tyloHlOa-mietoksyergoIino-8/?Hmetanolu, jest znanym srodkiem rozszerzajacym naczynia obwodowe, opi¬ sanym po raz pierwszy w opisie patentowym S«t. 10 25 30 Zjedli. Ameryki nr 3 2i2l8 943 i w opisie patento¬ wym RFN nr 2 lll2 273.Dotychczas 2Hbromopochodna nikergoliny znana jest tylko z publikacji L. Bernardaego i in., II Farmaco, Ed. Sc. 30, 189 /il9T5/. Wykazuje ona dzialanie rozszerzajace naczynia i blokujace re¬ ceptory a-adrenergiczne. Wedlug tej publikacji, 2- -broimonikergoline wytwarza sie przez estryfikacje chlorkiem SHbromonikotynoilu w obecnosci pirydy¬ ny, a otrzymana w ten sposób nlikergofllne bro¬ muje sie w kwasie octowym, otrzymujac 2-bro- monikergoline.W toku prowadzonych badan stwierdzono, ze nowe zwiazki o wzorze _1, czyli te, w których X oznacza atom chloru lub jodu, maja cenna aktyw¬ nosc terapeutyczna, a konkretnie zwiazki te po¬ prawiaja percepcyjna funkcje mózgu i wykazuja dzialanie przeciw niedotlenieniu, jak równiez silne dzialanie blokujace receptory a-adrenergiczne i wapniowo-antagonistyczne.Korzystne dzialania przeciw niedotlenieniu i po~ prawianie funkcji percepcyjnych udowodniono w badaniach farmakologicznych, poslugujac sie na¬ stepujacymi metodami.Badania prowadzono na szczurach SHR plci me¬ skiej o wadze 160 do 180 g, jak równiez na my¬ szach CFLP obojga plci o wadze 18 do 2il g. Ba¬ dane zwiazki podawano doustnie w objetosci 5 ml/kg wagi ciala w przypadku szczurów lub w 147 390147 390 10 15 25 objetosci 10 mi/kg wagi ciala w przypadku my¬ szy, na 60 minut przed rozpoczeciem doswiadcze¬ nia.Nikergolkie rozpuszczano w 0,4% roztworze kwa¬ su winowego, natomiast badane zwiazki rozpusz¬ czano w 5°/o roztworze Tween 80 i rozcienczano do potrzebnego stezenia przez dodanie fizjologicz¬ nego roztworu soli.Wyniki wyrazono w procentach.Badanie dzialania przeciw niedotlenieniu [I. Bau- mel i in., Proc. Exp. Tlher. Biol. N.Y. 132,, 629 /il96<9/;] Szczairy /n = 5/ traktowano róznymi dawkami badanych zwiazków a po przezyciu 60 minut do¬ konywano pomiaru w warunkach podcisnieniowe¬ go niedoboru tlenu w powietrzu 7170 mm Hg — 226 hPa/. W tablicy 1 czas przezycia wyrazono w procentach w stosunku do grupy kontrolnej.Badanie wplywu na ulatwienie uczenia sie [W. B.Essmann i H. Alpern, Psych. Rep. 41i, 731 /I1/964/] 20 Myszy /n = 10/ traktowano dawkami 5 mg/kg badanych zwiazków a nastepnie ^zwierzeta podda¬ no pojedynczej próbie warunkowej metoda bier¬ nego unikania. Zwierzeta umieszczono na platfor¬ mie pudla do badan, po czym po wejsciu do ciem¬ nego pudla, ich lapy poddawano wstrzasowi elek¬ trycznemu 7-1,5 mA, 0,3 s/. Po uplywie 1 tygodnia zwierzeta badano ponownie, porównujac z war¬ toscia kontrolna sredni okres utajenia wchodzenia /unikania/i i wyrazajac otrzymany wynik w pro¬ centach.Antagonizowanie dzialania nabywajaco^haimujace- go niedotlenienie .Szczury /n = 4/ traktowano w ciagu dnia róz¬ nymi dawkami badanych zwiazków, a nastepnie kohdycjonowano je w automatycznym, szescioka- nalowym, wahadlowym pudle /VKI/ przez 3 dni [przy nastepujacych parametrach: 50 cykli/idzien, 15 sekund okresu miedzy sygnalami, 15 sekund bodzca swietlnego, 1<0 sekund swiatla i wstrzas elektryczny lap /0,8 mA/], przy normalnocisnie- niowych warunkach niedotlenienia 76°/o 02/. War¬ tosci reakcji uwarunkowanego unikania w 3 dniu wyrazano jako procent odchylenia od ' wartosci kontrolnej /CAR A «/«//.W doswiadczeniach uzywano nikergoline jako lek odniesienia. Wyniki zestawiono w tablicy 1.Z danych zawartych w tablicy 1 wynika, ze na sredni czas przezycia zwierzat nie ma wplywu dawka 2,5 mg/kg nikergoliny, w letalnych warun¬ kach podcisnienia i niedotlenienia, natomiast to¬ lerancje niedotlenienia znacznie poprawia dawka il,0 mg/tog 2-chloronikergoainy. Gorszy wyglad zwierzat kondycjonowanych w normalnocisnienio- wych warunkach niedotlenienia ulega normaliza¬ cji po 4 krotnie nizszej dawce 2-chloronikergOiliny od dawki nikergoliny. Po podaniu takich samych dawek dzialanie ulatwiajace uczenie sie 2-ch'loro- Zwia¬ zek 2-Ohlo- ronik- ergolina Niker- golina Dawka do¬ ustna mg/lkg 1,0 2,5 5,0 1,0 2,5 ,5^0 10,0 Tablica 1 Dziala¬ nie przeciw niedo¬ tlenie¬ niu.Czas przezy¬ cia jako °/o kon¬ troli 11/ 1155 2,76 -103 109 Ulatwianie uczenia, unikania, okres uta¬ jenia jako % kontroli V 192 131 Antagoni¬ zowanie • dzialania nabywaja- co-haniu- jacego nie¬ dotlenienie CAR A Vo 3/ 150 150 35 Objasnienia do tablicy: 1// Sredni czas .przezycia zwierzat kontrolnych /x + SE/ 3,3 ± 0,19 minut 2/ Sredni, kontrolny okres utajenia /x + SE/ h64,0 ± 34,4 sekund /nikergolina, 77,0 ± 16,4 selkund /2i-chloroniikergolina/ 3/ CAR zwierzat kondycjonowanych w normal¬ nych warunkach tlenowych 92,0 ± 1,2% CAR zwierzat kondycjonowanych w warunkach niedotlenienia 22,0 ± 5,0°/o.Badanie wiazania receptora aj-adrenergicznego Szczury Hannover Wistar poddano dekapitacji, a ich* kore preparowano i homogenizowano w 20 40 krotnej objetosci roztworu buforowego /60 mmoli Tris HO, przy pH SI. Blone wirowano z szybko¬ scia 4500 g dwukrotnie po 15 minut a nastepnie zawieszono w buforze w stezeniu 30 ml/g /Iste- zenie protein 1,7 do 1,8 mg/ml/.Do badania wiazania c^nreceptora stosowano preparat blony, ligand /0,5 nmola 3Hiprozasyny/ i badany zwiazek w lacznej objetosci 1 ml. Po 30 minutowej inkubacji w temperaturze 23°C próbki przesaczono przez saczek Whatmana GF/B i 4 -krotnie przemyto kazda próbke 4 ml roztworu buforowego.Do okreslania wiazania niespecyficznego stoso¬ wano 10 //moli fentolaminy.Badanie wiazania receptora a2-adrenerlicznego Szczury Hannover Wistar poddano dekapitacji, a ich kore preparowano i homogenizowano w 30 %rotnej objetosci roztworu buforowego /50 //moli 45 50 55 Tris HC1, przy pH 7,4/. Blone wirowano z szyb- nikergOildny jest znacznie lepsze riiz taicie dziala- 6q koscia 4500 g dwukrotnie po 115 minut a nastep¬ nie nikergoliny.W zakresie badan biochemicznych oceniano wiazanie receptorów at- i a2-adrenergicznych i re¬ ceptora D-2 i pobór synaptosomalny zwiazków wytwarzanych sposobem wedlug wynalazku. 65 nie zawieszono w buforze w stezeniu 50 ml/g /(stezenie proteiny 0,9 do 1,0 mg/imlA Do badania wiazania a2_:recePtora stosowano pre¬ parat blony, ligand /1,0 nmol 8H Rx 7810&4 = = 8H-1 dazoksan/ i badany zwiazek w lacznej147 390 6 objetosci 1 ml. Po 20 minutowej inkubacji w temperaturze 23°C próbki przesaczono przez saczek Whatmama GF/B i 4 krotnie przemyto kazda prób¬ ke 4 ml roztworu buforowego.Do okreslania wiazania niespecyficznego stoso¬ wano 10 ^umoli fentolaminy.Badanie wiazania receptora D-2 Szczury Hannovar Wistar poddano dekapitacji i preparowano cialo prazkowane z ich kory. Cia¬ la prazkowane homogenizowano w 10 krotnej ob¬ jetosci zimnego -roztworu buforowego /l50 mmo- li Tris HC1, 120 mmoli NaCl, 2 mmole KC1, 1 numol MgCl2 i 5 mmoli CaGl2 przy pH 7,4/ i wi¬ rowano 15 minut przy 4500 g. Otrzymany w ten sposób osad zawieszano w buforze w stezeniu 100 ml/g /stezenie proteiny 0,7 do 0,8 mg/tml/.Do badania wiazania receptora D-2 stosowano preparat blony, bufor, ligand 710,5 nmola 8H-spiro- peridolu/ i badany zwiazek w okreslonym steze¬ niu o lacznej objetosci 2 ml. Po 115 minutowej in¬ kubacji w temperaturze 37°C próbki przesaczono przez saczek Whatmana GF/B i kazda próbke przemyto 2 krotnie 5 mi roztworu buforowego.Do okreslania wiazania' niespecyficznego stoso¬ wano 1 [Mmofl / + /4)utafclamolu.Stosujac wszystkie powyzsze, metody wiazania receptorowego, koktajl scyntylacyjny nanoszono na 10 15 20 25 bibule w kuwecie i mierzono nastepnego dnia ra¬ dioaktywnosc izotopowa.Badanie poboru 45Ca2+ do synaptosomów Frakcje synaptosomalna przygotowano z kory mózgowej szczura w sposób wedlug. Wu i in [J.Neurochem. 39, 700 /a®82/'] przy zawartosci pro¬ teiny 20 mg/ml.Do doswiadczenia uzyto roztwór buforowy /l 12 mmoli NaCl, 5 mmoli KC1, ly3 mmoli MgCIf, 1,2 (mmoli NaH2P04, 1,2 mmoli CaCl2, 10 mmoli glu¬ kozy i 20 mmoli Tris doprowadzony do pH 7 kar- ibogenem w temperaturze 37°C/. Mieszanine za¬ wierajaca roztwór buforowy, badany zwiazek i 1 mg synaptosomów o lacznej objetosci 1 ml inku- bowano wstepnie w temperaturze 37°C przez 20 minut a nastepnie mierzono pobór 45Ca2+ wywo¬ lany K+ /45 mmoli// i dla kontroli pobór 45Ca*+ wywolany Na+ /45 mmoli/. Reakcje zatrzymano przez dodanie 5 ml roztworu buforowego /|120 mmoli NaCl, 5 mmoli KOI, 5 mmoli EGTA i 20 mmoli Tris o pH 7,4/. Próbki przesaczono przez bibule Whatmana GF/B i 2 krotnie przemyto 5 ml pluczacego roztworu buforowego /18B mmode NaCl, 5 mmoli KC1, 1,3 mmoli MgCl2, 1,2 mmoli CaCl2 i 20 mmoli Tris o pH 7,4/. Radioaktywnosc pozostajaca na bibule oznaczano w 10 ml koktajlu scyntylacyjnego.Wyniki oznaczen zestawiono w tablicy 2. 2-Ohloroniker- golina Nikergolina IC50 «! a2 nmol 9,5 24,2 5,3 176 Tablica D-2 877 71,4 2 D-a/tej Stosunki selek¬ tywnosci nmol/ninol 0,39 , 92,3 0,03 13,5 IC50 «Ca«+ ^imol 7,0 26,7 Z danych zawartych w tablicy 2 jest oczywi¬ ste, ze aktywnosó wobec receptorów a-adrener- gicznych /aktywnosc adrenoceptorowa/ 2-chloro- nikergodiny i nikergoliny jest praktycznie taka saima, bowiem wartosc IC50 obu zwiazków jest niska, a fakt ten wskazuje na wysoka aktywnosc obu zwiazków. Równoczesnie aktywnosc ^-adre¬ noceiptorowa 2-chloronikergoliny jest okolo 13 krot¬ nie wyzsza od aktywnosci nikergoliny. Z drugiej strony, aktywnosc 2-chloronikergoliny wobec recep¬ tora1 D-<2 jest 12 krotnie nizsza niz ta aktywnosc nikergoliny. Te wyrazna aktywnosc selektywnie adrenoceptorowa 2-chloronikergoliny wykazuje stosunek selektywnosci D-2/laj.Inny wazny biochemiczny skutek dzialania 2- -ctoloroergoliny polega na jej aktywnym inhibito- waniu synaptosomakiego poboru 45Ca2+, okolo 4 krotnie wyaszym niz odpowiednia aktywnosc ni¬ kergoliny.Podsiuimowujac wyniki badan farmakologicznych i biochemicznych nalezy stwierdzic, ze pochodne 50 55 60 65 2-chlorowcowe nikergoliny sa skuteczne w zasto¬ sowaniach klinicznych podobnych do zastosowan nikergoliny, z tym, ze dzialanie chlorowcowanych pochodnych jest znacznie silniejsze i duzo bar¬ dziej selektywne. ' Wyniki badan biochemicznych sa dobrze skorelowane z silnym dzialaniem prze¬ ciw niedotlenieniu i z dzialaniem poprawiania per- cepcjynej funkcji mózgu, które to skutki dowie¬ dziono w badaniach farmakologicznych.Podczas wytwarzania pochodnych 2-chlorowco- nikergoUiny o wzorze 1 wedlug wynalazku, w pier-.. wszym etapie syntezy, atom chlorowca wprowadza sie w pozycje C 2 szkieletu ergolenowego.Nieoczekiwanie spostrzezono podczas przeprowa¬ dzanych badan, ze wiele nieoczekiwanych* korzy-' sci wynika z wprowadzenia atomu chlorowca w pozycje C 2 szkieletu ergolenowego w calkowi¬ cie wstepnym etapie syntezy, czyli w przypadku wytworzenia 2nhaloilisergolu, w nastepnej czesci syntezy reakcje zachodza prosciej, w krótszym czasie, dajac wyzsze wydajnosci oraz mniej p^o-14T3S0 9 10 mieszanine 80:2K) chloroformu i metanolu jako elu- ent. Po zakonczeniu reakcji klarowano roztwór zawierajacy metanol i kwas siarkowy przez doda¬ nie 0,2 g aktywowanego wegla, roztwór przesaczo¬ no, wylano do 3*00 ml lodu z woda i wartosc pH mieszaniny doprowadzono do 8 dodajac wodny roztwór amoniaku. Mieszanine trzykrotnie eks¬ trahowano porcjami po 70 ml chloroformu, pola¬ czone fazy organiczne suszono bezwodnym siar¬ czanem sodu, saczono i odjparowano pod obnizo¬ nym cisnieniem. Pozostalosc rekrystalizowano z acetonu otrzymujac tytulowy produkt z wydajno¬ scia 2,0 g /90°/o/, temperatura topnienia 227°C.Widmo-w podczerwieni /KBr, cm-1/: 2910 /|OCH8/, 780 /chlorowiec aromatyczny/, iH-NMR /DMSOdfl + CHC13/ /<3, ppm/: 2,50 /s, 3H, N-CH8/ 2,85 /s, 3H, -0-CH8/ 3,55 /m, 2H, -CH2-OH/- 7,13—l£A /m, 3H, wodór aromatyczny/.Przyklad II. Wytwarzanie 2-chloroHi-metylo- lumilisergolu Po dodankr 1,54 g dokladnie sproszkowanego wodorotlenku potasu do 12,7 ml dknetyilosuilfotlen- iku i mieszaniu calosci przez 10 minut w tempe¬ raturze pokojowej dodano porcjami, utrzymujac temperature mieszaniny reakcyjnej miedzy 1(5°C i 20°C, 2,0 g 2Hchlorolumilisergolu. Po mieszaniu przez 35 minut, w którym to czasie pozwolono [mieszaninie ogrzac sie do temperatury pokojowej, dodano 0,6 g jodku metyllu, calosc mieszano przez dalsze 10 minut a nastepnie wylano do 400 ml lodu z woda. Odsaczono osad, przesacz odparo¬ wano pod obnizonym cisnieniem a pozostalosc re¬ krystalizowano z acetonu, otrzymujac tytulowy produkt z wydajnoscia 1,77 g fdfiP/of, temperatura topnienia 252°C.Widmo w podczerwieni /KBr, cm-1/: 29il0 /OCHs/, 2820 /metyl indolu/, 730 /lehlorowiec aromatyczny/ iH-NMR /DMSOHd6 + TFA/ fd, ppm/!: 2,50 /is, 3H, N-CH8/ 2,85 /Is, 3H, -O-CHs/ 3.55 /m, 2H, -GH2OH/ 3,7(3 /s, 3H, -N-CH8 indolu/ 7/13—7,44 /m, 3H, wodory aromatyczne/.Przyklad III. Wytwarzanie 2-bromo-l-me- tylolumilisergolu Postepowano wedlug przykladu II, z tym, ze jako substancje wyjsciowa zastosowano 1,0 g /0,'00i27 mola/ 2-ibriomolumilisergolu. Tytulowy zwiazek otrzymano z wydajnoscia 0,78 g /75%/, temperatura topnienia 240—2i42°C.Widmo w podczerwieni /KBr, cm"1/: 2J9I0 /OCH8/, 2.920 /imetyl indolu/ iH-NMR /nMSO-d6/ /.<5, .ppm/: 2,49 /s, 3H, NCH8/ 2,97 yls, 3H, OCH8/ 3.56 /m, 2H, CH^OH/ 3,75 /s, 3H, N-CH8 indolu/ 7,17—7b41 /m, 3H, wodory aromatyczne/* ^ Przyklad IV. Wytwarzanie reaktywnego e- istru 5jbromonikotynianu N4iydroksysukcynimidu )1,77 g NjN^dicykloiheksylokarbondiimidu dodano do 1 g Nnhydroksysukeynimidu i 5,2 g kwasu 5- 5 -bronionikotynowego rozpuszczonych w 100 ml bezwodnego octanu etylu o temperaturze 50°G.Calosc mieszano 4 godziny w temperaturze poko¬ jowej, nastepnie ochlodzono do temperatury 5°C i odsaczono wytracone biale krysztaly. Przesacz 10 odparowano pod obnizonym cisnieniem a pozosta- losc.jrekrystalizawano z etanolu.Przyklad V. Wytwarzanie 2-chloronikergoli- ny 0,96 g reaktywnego estru otrzymanego w spo- 15 sob opisany w przykladzie IV dodano do roztworu zawierajacej 1 g 2-ichloroHiHmetylolumiliser,golu w 100. ml bezwodnej pirydyny. Calosc mieszano 4 godziny w temperaturze pokojowej, przy czym bieg reakcji sledzono TLC. Po zakonczeniu estry- 20 fikacji mieszanine reakcyjna odparowano pod ob¬ nizonym cisnieniem, pozostalosc wylano do 200 ml 10°/o roztworu weglanu, sodu i 3 razy ekstraho¬ wano porcjami po 30 ml chloroformu. Faze chlo¬ roformowa przemyto woda. Polaczone fazy orga- 25 niczne suszono bezwodnym siarczanem magnezu, saczono, odparowano pod obnazonym cisnieniem i pozostalosc rekrystalizowano .z eteru. W razie po¬ trzeby otrzymany w ten sposób produkt oczysz¬ czano chromatograficznie otrzymujac tytulowy 30 zwiazek z wydajnoscia 1,47 g /9l5°/»f. iH-NMR /CDC18/ fd, ppm/: 2,48 /s, 3H, N^CH8/ 2,53 /s, 3H, 0-CHa/ 3,74 /Is, 3H, N-CH8 indolu/ 7,0—7,28 /m, 3H, wodory aromatyczne, indol/ 8,45 /t, 1IH, wodór aromatyczny/ 8,9 /d, liH, wodór aromatycznyl\ 9,2 (d, 1H, wodór aromatyczny/.Przyklad VI. Wytwarzanie 2-bromonikergo- liny Powtórzono proces z przykladu V, z tym, ze ja¬ ko substancje wyjsciowa stosowano 2-bromo-l- -metylolumilisergol. Tytulowy zwiazek otrzymano z wydajnoscia 1,4 g /95l0/o/, temperatura topnienia 142^144°C. 35 40 45 Zastrzezenia patentowe 50 a. sposób wytwarzania pochodnych 2-haloniker- goliny o wzorze 1, w którym X oznacza atom chloru, bromu lub jodu, i ich kwasowych soli ad¬ dycyjnych, znamienny tym, ze estryfikuje sie nowy 2-halo^l-imetylolumilisergol o wzorze 2„ w którym 55 X ma wyzej podane znaczenie, lufo jego kwasowa sól addycyjna i ewentualnie otrzymana pochodna 2-halonikergoliny o wzorze 1 przeksztalca sie w kwasowa sól addycyjna. 2. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze 60 stosuje sie jako reaktywny ester . 5-bromonikoty- nian N-ihydroksysUkcynimidu.147 390 ch2-o-cH^O) *J n-ch3 WtOT 1 CHnOH CH$dh CK3-N N-CHa Wzor 2 DN-3, zam. 19"l!/:&9 Cena 400 zl PL PL PL PL PL PL PL PL PL