PL181136B1

PL181136B1 - Nowe pochodne benzimidazolu

Info

Publication number: PL181136B1
Application number: PL95318062A
Authority: PL
Inventors: Stanley D. Chamberlain; George W. Koszalka
Original assignee: Wellcome Found
Priority date: 1994-07-07
Filing date: 1995-07-06
Publication date: 2001-06-29
Also published as: AP736A; RU2145963C1; GEP20002298B; IS4394A; HU9700034D0; FI970032L; TR199500832A2; ES2147294T3; HRP950382A2; YU49443B; AU2805195A; EP0769017A1; CN1236616A; EP0769017B1; PT769017E; CZ290800B6; AP9600895A0; MX9606732A; ZA955644B; OA10339A

Abstract

1. Nowe pochodne benzimidazolu o wzorze (I ) w którym R oznacza atom wodoru, atom chlorowca, grupe -NR1R2, w której kazdy z R 1 i R2, które moga byc takie same lub rózne, jest niezaleznie wybrany z grupy obejmujacej atom wodoru, C1 -6 alkil, cyjano-C1 -6 alkil, chlorowco-C1 - 6 alkil, C3-7 cykloalkil, C1 -6 alkilo-C3-7 cy- kloalkil, alkenyl, C3 -7 cykloalkilo-C1 - 6 alkil, C2 -6 alkinyl, aryl, arylo-C1 -6 alkil, heterocy- klo-C1 -6 alkil lub -COC1 -6 alkil, albo tez R1 R2 wraz z atomem N, do którego s a przylaczone, tworza 4 lub 5-czlonowy pierscien heterocykliczny, oraz jego farmaceutycznie dopuszczalne pochodne. PL PL PL PL PL PL PL PL PL

Description

Przedmiotem wynalazku są nowe pochodne benzimidazolu oraz ich zastosowanie w terapii medycznej, zwłaszcza w leczeniu lub zapobieganiu infekcj om wirusowym takim j ak infekcj e

181 136 powodowane przez wirusy opryszczki. Przedmiotem wynalazku jest także sposób wytwarzania nowych pochodnych benzimidazolu oraz zawierająca je kompozycja farmaceutyczna.

Spośród wirusów DNA wirusy należące do grupy opryszczkowych stanowią źródła najpowszechniejszych chorób wirusowych u ludzi. Grupa ta obejmuje wirusa opryszczki pospolitej typu 1 i 2 (HSV), wirus ospy wietrznej (VZV), wirus cytomegalii (CMV), wirus Epsteina-Barra (EBV) ludzki wirus opryszczki typu 6 (HHV-6) oraz ludzki wirus opryszczki typu 7 (HHV-7). HSV-1 i HSV-2 należą do grupy najczęściej występujących czynników infekcyjnych u ludzi. Większość tych wirusów może trwale przebywać w obojętnych komórkach gospodarzach; po zainfekowaniu u osobników występuje ryzyko nawrotu klinicznych objawów infekcji, co może być uciążliwe zarówno z fizycznego jak i psychologicznego punktu widzenia.

Infekcja HSV często objawia się rozległymi i osłabiającymi zmianami chorobowymi skóry, jamy ustnej i/Iub jąder. Infekcje pierwotne mogą być podkliniczne, z tym że mogą być one ostrzejsze niż infekcje u osobników narażonych uprzednio na działanie wirusa. Infekcja oczu przez HSV może prowadzić do zapalenia rogówki lub do zaćmy i z tego względu jest groźna dla wzroku gospodarza. Skutki infekcji u noworodków, u pacjentów z obniżoną odpornością albo przeniknięcie infekcji do ośrodkowego układu nerwowego mogą być zgubne.

NZN jest wirusem opryszczki, który powoduje ospę wietrzną i półpasiec. Ospa wietrzna jest chorobą pierwotną powstającą u gospodarza bez odporności, a u małych dzieci zazwyczaj stanowi łagodną chorobę objawiającą się wysypką pęcherzykową i gorączką. Półpasiec stanowi nawrotową postać choroby występującej u osób dorosłych, które zostały uprzednio zainfekowane N7N. Do klinicznych objawów półpaśca należą nerwobóle oraz wysypka pęcherzykowa na skórze, której rozmieszczenie jest jednostronne i odcinkowe. Rozprzestrzenianie się ogniska może prowadzić do paraliżu lub drgawek. Może wystąpić śpiączka, gdy zaatakowane zostaną opony. VZV stanowi poważny problem u pacjentów, którym podawane są leki obniżające odporność przy przeszczepach lub w leczeniu nowotworów złośliwych oraz stanowi poważną komplikację u pacjentów z AIDS z uwagi na osłabiony układ odpornościowy.

Podobnie jak w przypadku innych wirusów opryszczki infekcja CMV prowadzi do trwającego przez całe życie zasocjowania wirusa z gospodarzem. Infekcja potomstwa po zainfekowaniu matki w czasie ciąży może wywołać takie skutki kliniczne jak śmierć lub chorobę ogólną (mikrocefalię, powiększenie wątroby i śledziony, żółtaczkę, opóźnienie w rozwoju), zapalenie siatkówki prowadzące do ślepoty, albo, w łagodniejszych formach, brak prawidłowego rozwoju i wzrostu oraz podatność na infekcje klatki piersiowej i uszu. Infekcja CMV u pacjentów z obniżoną odpornością spowodowaną złośliwym nowotworem, podawaniem leków obniżających odporność po przeszczepie lub infekcją wirusem HIV może spowodować zapalenie siatkówki, zapalenie płuc, zaburzenia żołądkowo-j elito we i zaburzenia neurologiczne.

Głównąchorobę po wodo wanąprzez EB V j est ostra lub przewlekła infekcyj na mononukleoza (mononukleoza zakaźna). Do przykładowych innych chorób wywołanych przez EBV lub związanych z EBV należy choroba limfoproliferacyjna, która występuje często u osób z wrodzonym lub nabytym niedoborem odporności komórkowej, choroba limfoproliferacyjna związana z chromosomem X, występująca zwłaszcza u młodych chłopców, nowotwory komórek B związane z EBV, ziarnica złośliwa, rak nosa i gardła, chłoniak Burkitta, chłoniak komórek β nie typu ziarnicy złośliwej, grasiczak oraz leukoplakia włosowa jamy ustnej. Stwierdzono także powiązanie infekcji EBV z szeregiem nowotworów pochodzenia nabłonkowo-komórkowego górnych i dolnych dróg oddechowych, w tym również płuc.

Wykazano, że HHV-6 jest czynnikiem sprawczym infantum subitum u dzieci oraz odrzucenia wątroby i śródmiąższowego zapalenia płuc u pacjentów po przeszczepieniu odpowiednio wątroby i szpiku kostnego, a ponadto może być związany z innymi chorobami takimi jak stwardnienie rozsiane. Potwierdzone zostało zmniejszenie liczby komórek macierzystych układu krwiotwórczego u pacjentów z przeszczepem szpiku kostnego. Etiologia chorobowa HHV-7 nie została określona.

181 136

Wirus zapalenia wątroby typu B (HBV) jest wirusowym patogenem o znaczeniu ogólnoświatowym. Wirus jest etiologicznie związany z pierwotnym rakiem wątrobowo-komórkowym i, jak się sądzi, powoduje 80% przypadków raka wątroby. Kliniczne objawy infekcji HBV mogą obejmować bóle głowy, gorączkę, złe samopoczucie, nudności, wymioty, brak łaknienia i bóle brzucha. Replikacja wirusa jest zazwyczaj kontrolowana przez reakcję odpornościową, przy czym okres zdrowienia u ludzi trwa tygodnie lub miesiące, choć infekcja może mieć groźniejszy przebieg prowadząc do trwałej, przewlekłej choroby wątroby wymienionej powyżej. W opisach patentowych PCT nr WO 92/07867 i WO 94/08456 opisano pewne przeciwwirusowe wielopodstawione benzimidazolowe analogi nukleozydowe, w tym analogi β-D-rybofuranozylorybozydu. W opisie patentowym PCT nr WO 93/18009 opisano pewne przeciwwirusowe benzimidazolowe analogi, w których reszta cukrowa została zastąpiona grupą karbocykliczną.

Obecnie stwierdzono, że pewne związki benzimidazolowe podstawione L-cukrami, określone poniżej, są przydatne w leczeniu lub zapobieganiu pewnym infekcjom wirusowym. W pierwszym wykonaniu przedmiotem wynalazku są nowe związki o wzorze (I):

OH w którym R oznacza atom wodoru, atom chlorowca, -NR¹ R², w której każdy z R¹ i R², które mogą być takie same lub różne, jest niezależnie wybrany z grupy obejmującej atom wodoru, C,_₆alkil, cyjano-C^g alkil, chloro wco-C_b6 alkil, C₃.₇ cykloalkil, C[_₆ alkilo-C₃.₇ cykloalkil, C₂.₆ alkenyl, C₃.₇ cykloalkilo-Ct-g alkil, C₂.₆ alkinyl, aryl, arylo-C|_₆ alkil, hetertocyklo-Cj_g alkil lub -COC^ alkil, albo też R*R² wraz z atomem N, do którego sąprzyłączone, tworzą4 lub 5-członowy pierścień heterocykliczny, oraz ich farmaceutycznie dopuszczalne pochodne.

Kolejną odpowiednia grupę związków o wzorze (I) stanowią związki o wzorze (la):

H?' CH w którym R oznacza atom wodoru, grupę -NR'R², w której każdy z R¹ i R², które mogą być takie same lub różne, jest niezależnie wybrany z grupy obejmującej atom wodoru, C _μ6 alkil, cyjano-C^g alkil, chlorowco-Cj.g alkil, C₃.₇ cykloalkil, C₃.₇ cykloalkilo-C^g alkil, C₂.₆ alkenyl, C₂.₆alkinyl, aryl, arylo-C,.₆ alkil, heterocyklo-C^ alkil lub -COC].g alkil, albo też R'R² wraz z atomem N, do którego sąprzyłączone, tworzą4 lub 5-członowy pierścień heterocykliczny, oraz ich farmaceutycznie dopuszczalne pochodne.

181 136

Do przykładowych związków o wzorze (I) należą następujące β-anomery o wzorze (Ib)

'on w którym R oznacza atom chlorowca albo grupę -NR^łR², w której R^ł oznacza atom wodoru, a R² jest wybrany z grupy obejmującej alkil, C3.7 cykloalkil, Cj.6 alkilo-C3.7 cykloalkil, C2.6 alkenyl, C2.6alkinyl, aryl lub aryloalkil, albo też każdy z R¹ i R², które mogą być takie same lub różne, oznacza Cb6 alkil, bądź też R*R² wraz z atomem N, do którego są przyłączone, tworzą 4 lub 5-członowy pierścień heterocykliczny, oraz ich farmaceutycznie dopuszczalne pochodne.

W innym wykonaniu związki o wzorze (Ib) stanowią związki, w którychR oznacza atom chlorowca albo grupę Γηοηο-€μ₆ alkiloaminową, mono (Ομ₆ hydroksyalkilo)aminową, di-C^alkiloaminową, C₃.₇ cykloalkiloaminową, Ε_μ6 alkilo-C₃.₇ cykloalkiloaminową, C₂^ alkenyloaminową, alkinyloaminową, aryloaminową lub grupę o wzorze ^(CHąjn., w którym n wynosi 2,3,4 albo 5, oraz ich farmaceutycznie dopuszczalne pochodne.

Do przykładowych związków o wzorze (I) należą także związki z przykładów 1-38, przedstawionych poniżej.

W użytym znaczeniu określenie alkil jako grupa lub część grupy oznacza grupę alkilową o prostym lub rozgałęzionym łańcuchu. Takie grupy alkilowe zawierają korzystnie 1-6 atomów węgla, najkorzystniej 1-4 atomy węgla, a zwłaszcza obejmują metyl, etyl, izopropyl i tert-butyl. Grupy alkenyklowe obejmują grupy w konfiguracji E- lub Z- albo ich mieszaniny, przy czym grupy zawierające co najmniej 3 atomy węgla mogą być rozgałęzione. Określenie atom chlorowca oznacza atom chloru, bromu, fluoru i jodu. Określenie chlorowco- Ο_μ6 alkil oznacza grupę alkilową, w której jeden lub więcej atomów wodoru zastąpionych jest atomami chlorowca, a korzystnie obejmuje grupy z jednym, dwoma lub trzema atomami chlorowca. Do takich grup przykładowo należy trifluorometyl i fluoroizopropyl. Określenie aryl jako grupa lub cześć grupy oznacza fenyl ewentualnie podstawiony jednym lub więcej podstawnikami wybranymi z grupy obejmującej alkoksyl (np. metoksyl), grupę nitrową, atom chlorowca (np. chloru), grupę aminową, karboksylan i grupę hydroksylową. Określenie heterocykliczny odnosi się do nasyconego lub częściowo nienasyconego (czyli niearomatycznego) 4- lub 5-członowego pierścienia zawierającego jeden lub więcej (np. od 1 do 4) heteroatomów wybranych niezależnie spośród atomów azotu, tlenu i siarki. Do grup takich należy przykładowo pirolidyna.

Wynalazek obejmuje swym zakresem każdy z możliwych anomerówai β związków o wzorze (I) oraz ich fizjologicznie działające pochodne, zasadniczo wolny od innego anomeru, to znaczy zawierający nie więcej niż około 5% wagowych innego anomeru, korzystnie nie więcej niż około 2% wagowe, a zwłaszcza poniżej 1 % wagowego, a także mieszaniny takich anomerów a i β w dowolnych proporcjach. Korzystne są związki o wzorze (I) w formie anómerycznej β.

Do korzystnych związków o wzorze (Ib) należą te, w których R oznacza grupę -NR’R², w której R¹ oznacza atom wodoru, a R² jest wybrany spośród grupy Cj.₆ alkilowej, C₃.₇ cykloalkilowej i chlorowco-C]_₆ alkilowej, oraz ich farmaceutycznie dopuszczalne pochodne.

Do szczególnie korzystnych związków o wzorze (Ib) należą te, w których R oznacza grupę izopropyloaminową, izobutyloaminową, sec-butyloaminową, cyklopropyloaminową, cyklopentyloaminowąi 2-fluoro-1 -metyloaminową, oraz ich farmaceutycznie dopuszczalne pochodne.

Do związków o wzorze (I) w konfiguracji β, które są szczególnie interesujące jako środki przeciwwirusowe, należy 2-cyklopropyloamino-5,6-dichloro-1 -(β-L-rybofuranozylo)-1 H-benzimidazol, 5,6-dichloro-2-(2-fluoro-1 -metyloetyloamino)-1 -(β-L-rybofuranozylo)-1 H-benzimi

181 136 dazol i 5,6-dichloro-2-izopropyloamino-l-([3-L-rybofuranozylo)-lH-benzimidazol oraz ich farmaceutycznie dopuszczalne pochodne.

Stwierdzono, że 5,6-dichloro-2-izopropyloamino-1 -(β-L-rybofuranozylo)-1 H-benzimidazol jest szczególnie przydatny w leczeniu infekcji CMV.

Związki o wzorze (I) obejmujące związki o powyższych wzorach (la) i (Ib) oraz ich farmaceutycznie dopuszczalne pochodne są określane poniżej jako związki według wynalazku.

Określenie „farmaceutycznie dopuszczalna pochodna” obejmuje dowolną farmaceutycznie lub farmakologicznie dopuszczalną sól, ester lub sól estru związku według wynalazku, albo też dowolny związek, który po dodaniu biorcy jest zdolny do dostarczenia (bezpośrednio lub pośrednio) związku według wynalazku albo jego przeciwwirusowo czynnego metabolitu lub reszty.

Korzystne estry związków według wynalazku są niezależnie wybrane z następujących grup: (1) estry kwasów karboksylowych uzyskane przez estryfikację grup 2'-, 3'- i/lub 5'-hydroksylowych, w których niekarbonylowa grupa części grupy estrowej pochodzącej od kwasu karboksylowego wybranajest z grupy obejmującej alkil o prostym lub rozgałęzionym łańcuchu (np. n-propyl, tert-butyl lub n-butyl), alkoksyalkil (np. metoksymetyl), aryloalkil (np. benzyl), aryloksyalkil (np. fenoksymetyl), aryl (np. fenyl ewentualnie podstawiony np. atomem chlorowca albo grupę C_M alkilową, C_M alkoksylową lub aminową); (2) estry sulfonianowe takie jak alkilolub aiylosulfonyl (np. metanosulfonyl); (3) estry aminokwasów (np. L-walil lub L-izoleucyl); (4) estry fosfonianowe oraz (5) estry mono-, di- lub trifosforanowe. Estry fosfonianowe mogą być dodatkowo zestryfikowane np. Cj_μ20 alkoholem lub jego reaktywną pochodną, albo 2,3-di (C^) acylogliceryną.

O ile nie zaznaczono tego inaczej, w estrach takich jakakolwiek grupa alkilowa zawiera dogodnie 1-18 atomów węgla, przede wszystkim 1 -6 atomów węgla, a zwłaszcza 1 -4 atomy węgla. Jakkolwiek grupa cykloalkilowa obecną w takich estrach zawiera dogodnie 3-6 atomów węgla. Jakąkolwiek grupę arylową obecną w takich estrach stanowi dogodnie grupa fenylowa.

Do korzystnych estrów kwasów karboksylowych według wynalazku należy octan, maślan i walerianian. L-walil jest szczególnie korzystnym estrem aminokwasu.

Jakiekolwiek odniesienie do dowolnego z powyższych związków obejmuje również odniesienie do jego farmaceutycznie dopuszczalnych soli.

Do farmaceutycznie dopuszczalnych soli należą sole organicznych kwasów karboksylowych takich jak kwas askorbinowy, octowy, cytrynowy, mlekowy, winowy, jabłkowy, maleinowy, izetionowy, laktobionowy, p-aminobenzoesowy i bursztynowy; organicznych kwasów sulfonowych takich jak kwas metanosulfonowy, etanosulfonowy, benzenosulfonowy, i p-toluenosulfonowy; oraz kwasów nieorganicznych takich jak kwas solny, siarkowy, fosforowy, sulfaminowy i pirofosforowy.

Przy zastosowaniach terapeutycznych sole związków o wzorze (I) powinny być farmaceutycznie dopuszczalne. Jednakże sole kwasów i zasad, które nie są farmaceutycznie dopuszczalne, mogą także znaleźć zastosowanie, np. do wytwarzania lub oczyszczania farmaceutycznie dopuszczalnego związku. Wszystkie sole, bez względu na to, czy pochodzą od farmaceutycznie dopuszczalnego kwasu lub zasady, objęte są zakresem wynalazku.

Do korzystnych soli należą sole utworzone z kwasem solnym, siarkowym, octowym, bursztynowym, cytrynowym i askorbinowym.

Związki według wynalazku są stosowane w terapii medycznej, zwłaszcza w leczeniu lub zapobieganiu infekcjom wirusowym takim jak infekcje wirusa opryszczki. Stwierdzono, że związki według wynalazku są aktywne w przypadku infekcji CMV, z tym że początkowe wyniki sugerują iż związki te mogą być również aktywne w odniesieniu do innych infekcji wirusa opryszczki takich jak infekcje HSV-1 i -2, HHV 6 i 7, VZV, EBV i HBV.

Inne stany wirusowe, które można leczyć sposobem według wynalazku, zostały przedstawione powyżej we wstępie. Związki według wynalazku sąszczegolnie przydatne w leczeniu i zapobieganiu infekcjom CMV i związanymi z nimi stanom. Przykładowe stany CMV, które można leczyć sposobem według wynalazku, zostały przedstawione powyżej we wstępie.

Związki według wynalazku są stosowane do leczenia lub zapobiegania objawom lub skutkom infekcji wirusowej u zainfekowanego zwierzęcia, np. ssaka takiego jak człowiek, obejmujący leczenie tego zwierzęcia terapeutycznie skuteczną ilością związku według wynalazku.

181 136

Taką infekcję wirusową stanowi infekcja wirusem opryszczki takim jak CMV, HSV-1, HSV-2, VZV, EBV, HHV6 lub HHV7. Związki według wynalazku są stosowane ponadto do leczenia lub zapobiegania objawom lub skutkom infekcji HBV.

Związki według wynalazku są stosowane do wytwarzania leku do leczenia lub zapobiegania dowolnej z wymienionych powyżej infekcji klub stanów.

Związki według wynalazku oraz ich farmaceutycznie dopuszczalne pochodne stosować można w kombinacji z innymi środkami terapeutycznymi w leczeniu powyższych infekcji lub stanów. Terapie kombinowane według wynalazku obejmują podawanie co najmniej jednego związku o wzorze (I) albo jego farmaceutycznie dopuszczalnej pochodnej oraz co najmniej jednej innej substancji czynnej farmaceutycznie. Jedną lub więcej substancji czynnych oraz środki farmaceutycznie czynne można podawać równocześnie, w tej samej albo w różnych kompozycjach farmaceutycznych, albo też kolejno w dowolnym porządku. Ilości jednego lub więcej substancji czynnych oraz jednego lub więcej środków farmaceutycznie czynnych oraz względne czasokresy podawania należy dobrać tak, aby uzyskać pożądane kombinowane działanie terapeutyczne. Korzystnie terapia kombinowana obejmuje podawanie jednego związku według wynalazku oraz jednego ze środków wymienionych poniżej.

Do przykładowych innych środków terapeutycznych należą środki skuteczne w leczeniu infekcji wirusowych lub związanych z nimi stanów, takie jak (Ια, 2β, 3a)-9-[2,3-bis(hydroksymetylo)cyklobutylo]guanina [(-) BHCG, SQ-34514], oksetanocyna-G (3,4-bis-(hydroksymetylo)-2-oksetanozylo]guanina), acykliczne nukleozydy (np. acyklowir, walacyklowir, famcyklowir, gancyklowir, pencyklowir), fosfoniany acyklicznych nukleozydów (np. (S)-l-(3-hydroksy-2-fosfonylo-metoksypropylo) cyrozyna (HPMC)), inhibitory reduktazy rybonukleotydowej takie jak 5-[(2-chloroanilino)tiokarbonylo)tiokarbonohydrazon2-acetylopirydyny, 3'-azydo-3'-dezoksytymidyna, inne 2', 3'-didezoksynukleozydy takie jak 2', 3-didezoksycytydyna, 2', 3'-didezoksyadenozyna i 2', 3'-didezoksyinozyd, 2', 3'-didezoksytymidyna, inhibitory proteazy takie jak N-tert-butylo-dehydro-2-[2(R)-hydroksy-4-fenylo-3(S)-[[N-(2-chinolilokarbonylo)-L-asparginylo]butylo]-(4aS, 8aS)-izochinolino-3(S)-karboksyamid (Ro 31-8959), oksatiolanowe analogi nukleozydu takie jak (-)-cis-l-(2-hydroksymetylo)-l,3-oksatiolan-5-ylo)cytozyna (3TC) lub (-)-cis-l-(2-hydroksymetylo)-l,3-oksatiolan-5-ylo)-5-fluorocytozyna (FTC), 3'-dezoksy-3'-fluorotymidyna, 5-chloro-2', 3'-didezoksy-3'-fluorourydyna, (-)-cis-[2-amino-6-(cyklopropyloamino)-9H-puryn-9-ylo]-2-cyklopentano-l-metanol, wybawiryna, 9-[4-hydroksy-2-(hydroksymetylo)but-l-ylo]guanina (H2G), inhibitory tat takie jak 7-chloro-5-(2-pirylo)-3H-l,4-benzodiazepin-2(H)-on (Ro 5-3335) lub 7-chloro-l,3-dihydro-5-(lH-pirol-2-ilo)-3H-l,4-benzodiazepino-2-amina (Ro 24-7429), interferony takie jak α-interferon, inhibitory wydalania nerkowego takie jak probenecyd, inhibitory transportu nukleozydów takie jak dipirydamol; pentoksyfilina, N-acetylocysteina (NAC), procysteina, a-trichosantyna, kwas fosfonomrówkowy, a także modulatory odporności takie jak interkulina II lub tymozyna, czynniki pobudzające kolonie makrofagów granulocytowych, erytropoetyna, rozpuszczalny CD₄ oraz genetycznie zmodyfikowane jego pochodne, albo nienukleozydowe inhibitory odwrotnej transkryptazy takie jak newirapina (BI-RG-5 87), lowiryd (a-APA) i delawudiyna (BHAP) oraz kwas fosfonomrówkowy.

Jeszcze korzystniej terapia kombinowana obejmuje podawanie jednego z wyżej wspomnianych środków oraz związku należącego do korzystnych lub szczególnie korzystnych podgrup o wzorze (I), określonych powyżej. Najkorzystniej terapia kombinowana obejmuje łączne zastosowanie jednego z wyżej wymienionych środków wraz z jednym z konkretnie nazwanych związków o wzorze (I).

Związki według wynalazku są zastosowane również do wytwarzania leku do równoczesnego lub przemiennego podawania z co najmniej jednym innym środkiem terapeutycznym, takim jak środki wymienione powyżej.

Związki według wynalazku określane również w opisie jako substancje czynne, można podawać w terapii dowolnym odpowiednim sposobem, np. doustnie, doodbytowo, donosowo, mięjscowo (wtymprzezskómie, do jamy ustnej ipodjęzykowo), dopochwowo ipozajelitowo (wtym podskórnie, domięśniowo, dożylnie, śródskómie i do ciała szklistego). Zrozumiałe jest, że korzystny sposób podawania będzie zmieniać się w zależności od stanu i wieku biorcy, charakteru infekcji i wybranej substancji czynnej.

181 136

Zazwyczaj odpowiednia dawka w przypadku każdego z wyżej wspomnianych stanów wynosić będzie od 0.01 do 250 mg/kg wagi ciała biorcy (np. człowieka) dziennie, korzystnie od 0,1 do 100 /kg wagi ciała dziennie, najkorzystniej od 0,5 do 30 mg/kg wagi ciała dziennie, a zwłaszcza od 1,0 do 20 mg/kg wagi ciała dziennie. (O ile nie zaznaczono tego inaczej, wszystkie wagi substancji czynnej odnoszą się do macierzystego związku o wzorze (I); w przypadku jego soli i estrów wagę należy proporcjonalnie zwiększyć). Pożądana dawka może być w postaci jednej, dwóch, trzech, czterech, pięciu, sześciu lub więcej poddawek podawanych w odpowiednich odstępach czasu w ciągu dnia. W pewnych przypadkach pożądaną dawkę podawać można co drugi dzień. Poddawki podawać można w formie jednostkowych postaci dawkowania zawierających np. od 10 do 100 mg lub od 50 do 500 mg, korzystnie od 20 do 500 mg, a najkorzystniej od 100 do 400 mg substancji czynnej.

Idealnie substancję czynną powinno się podawać tak, aby osiągnąć szczytowe stężenie związku czynnego w surowicy krwi w zakresie od około 0,025 do około ΙΟΟμΜ, korzystnie od około 0,1 do 70 μΜ, a najkorzystniej od około 0,25 do 50 μΜ. Można to uzyskać np. wstrzykując dożylnie 0,1-5% roztwór substancji czynnej, ewentualnie w roztworze soli, albo podając doustnie dużąpastylkę zawierającąod około 0,1 do około 250 mg/kg substancji czynnej. Pożądane poziomy we krwi utrzymywać można stosując ciągłą infuzję zapewniającą dostarczenie od około 0,01 do około 5,0 mg/kg/godzinę, albo infuzje przerywane dostarczające od około 0,4 do około 15 mg/kg substancji czynnej.

Jakkolwiek można podawać samą substancję czynną, to korzystnie stosuje sięjąwpostaci kompozycji farmaceutycznej. Kompozycje według wynalazku zawierające najmniej jedną substancję czynną określoną powyżej wraz z jednym lub więcej jego dopuszczalnymi nośnikami oraz ewentualnie z innymi środkami terapeutycznymi. Każdy nośnik musi być „dopuszczalny” w tym znaczeniu, że jest kompatybilny z innymi składnikami kompozycji i nie jest szkodliwy dla pacjenta. Do kompozycji takich należą kompozycje nadające się do podawania doustnego, doodbytowego, donosowego, miejscowego (wtymprzezskómie, do jamy ustnej i podjęzykowo), dopochwowego i pozajelitowego (w tym podskórnego, domięśniowego, dożylnego, śródskómego i do ciała szklistego). Kompozycje mogąbyć dogodnie w postaci dawek jednostkowych; można je wytwarzać dowolnym ze sposobów znanych w farmacji. Sposoby takie obejmująetap połączenia substancji czynnej z nośnikiem, który zawiera jeden lub więcej składników dodatkowych. Zazwyczaj kompozycje wytwarza się przez równomierne i dokładne połączenie substancji czynnej z ciekłymi nośnikami i/lub z silnie rozdrobnionymi stałymi nośnikami, a następnie, w razie potrzeby, formowanie wyrobu. ,

Przedmiotem wynalazku jest także kompozycja farmaceutyczna określona powyżej, w której związek o wzorze (I) lub jego farmaceutycznie dopuszczalna pochodna oraz co najmniej jeden dodatkowy środek terapeutyczny, znajdują się osobno oraz jako zestaw elementów.

Kompozycje przydatne do podawania przezskómego mogą być w postaci odrębnych plasterków, które dokładnie stykają się z naskórkiem biorcy przez dłuższy okres czasu. Takie plasterki mogą zawierać substancję czynną 1) w ewentualnie buforowanym roztworze wodnym, 2) rozpuszczona i/lub zdyspergowana w klej u albo 3) zdy spergowaną w polimerze. Odpowiednie stężenie związku czynnego wynosi od około 1 do 25%, korzystnie od około 3 do 15%. Jedna z możliwości dostarczania związku czynnego z plasterka obejmuje elektrotransport lub jontoforezę, sposób ogólnie opisany w Pharmaceutical Reseach 3 (6), 318 (1986).

Kompozycje według wynalazku nadające się do podawania doustnego mogąbyć wpostaci odrębnych jednostek takich jak kapsułki, opłatki lub tabletki, z których każda zawiera określona ilość substancji czynnej; w postaci proszku lub granulatu; w postaci roztworu lub zawiesiny w wodnej lub niewodnej cieczy; albo w postaci ciekłej emulsji olej w wodzie lub ciekłej emulsji woda w oleju. Substancj a czynna może być także w postaci dużej tabletki, powidełka lub pasty.

Tabletkę można wykonać przez sprasowanie lub formowanie, ewentualnie z dodatkiem jednego lub więcej składników pomocniczych. Tabletki prasowane wytwarzać można przez sprasowanie w odpowiedniej maszynie substancji czynnej w sypkiej postaci, np. proszku łub granulek, ewentualnie po wymieszaniu ze środkiem wiążącym (np. z poliwinylopirolidonem (povidone), żelatyna, hydroksypropylometylocelulozą), środkiem smarującym, obojętnym rozcieńczalnikiem, środkiem konserwującym, środkiem ułatwiającym rozpad (np. skrobioglikolanem sodowym, usieciowanym poliwinylopirolidonem, usieciowaną solą sodową karboksymetylocelulozy) oraz

181 136 środkiem powierzchniowo czynnym lub dyspergującym. Tabletki formowane wytwarzać można przez formowanie w odpowiedniej maszynie mieszanki sproszkowanego związku zwilżonego obojętnym ciekłym rozcieńczalnikiem. Tabletki mogą być ewentualnie powlekane lub nacięte, a ponadto mogą być wykonane tak, aby zapewniać powolne lub kontrolowane uwalnianie substancji czynnej, poprzez zastosowanie zmiennych ilości hydroksypropylornetylocelulozy, tak aby uzyskać pożądany profil uwalniania. Tabletki mogą ewentualnie zawierać powłokę rozpuszczalną w jelitach, tak aby zapewnić uwalnianie w części jelita innej niż żołądek.

Do kompozycji przydatnych do podawania miejscowego do jamy ustnej należąpastylki do ssania zawierające substancję czynną w podłożu smakowym takim jak sacharoza i guma arabska lub tragakant; pastylki zawierające substancje czynną w podłożu obojętnym takim jak żelatyna i gliceryna, albo sacharoza i guma arabska; oraz płukanki zawierające substancję czynną w odpowiednim ciekłym nośniku.

Kompozycje do podawania doodbytowego mogą być w postaci czopków z odpowiednim podłożem zawierającym np. masło kakaowe lub salicylan.

Kompozycje do podawania dopochwowego mogą być w postaci pessariów, tamponów, kremów, żeli, past, pianek lub preparatów do opryskiwania, zawierających oprócz substancji czynnej znane nośniki odpowiednie do postaci kompozycji.

Kompozycje farmaceutyczne do podawania doodbytowego, w których nośnik jest stały, są najkorzystniej w postaci jednostkowych czopków. Do odpowiednich nośników należą masło kakaowe oraz inne powszechnie stosowane materiały. Czopki można dogodnie wytworzyć przez zmieszanie kompozycji czynnej z jednym lub więcej zmiękczonymi lub stopionymi nośnikami, a następnie schłodzenie i kształtowanie w formach.

Kompozycje do podawania pozajelitowego stanowią wodne i niewodne, izotoniczne, sterylne roztwory do iniekcji, które mogązawierać antyutleniacze, bufory, środki bakteriostatyczne i substancje rozpuszczone zapewniające izotoniczność kompozycji z krwią przewidzianego biorcy; oraz wodne i niewodne sterylne zawiesiny, które mogązawierać środki zawieszające i zagęszczające. Kompozycje mogą być w postaci jednodawkowych lub wielodawkowych szczelnie zamkniętych pojemników, np. ampułek i fiolek i mogą być przechowywane w postaci suszonej sublimacyjnie (liofilizowanej) wymagającej jedynie dodania sterylnego ciekłego nośnika, np. wody do iniekcji, bezpośrednio przed użyciem.

Roztwory i zawiesiny do iniekcji przygotowywane od ręki otrzymywać można ze sterylnych proszków, granulek i tabletek uprzednio opisanego typu.

Do korzystnych postaci jednostkowych należą te, które zawierają dzienną dawkę lub jednostkę substancji czynnej, dzienna poddawkę określoną powyżej, albo odpowiednią jej część.

Należy zdawać sobie sprawę, że oprócz składników konkretnie wymienionych powyżej kompozycje według wynalazku mogą zawierać inne znane składniki stosowane w określonych typach kompozycji; tak np. kompozycje do podawania doustnego mogą zawierać dodatkowe składniki takie jak środki słodzące, zagęszczające i smakowo-zapachowe.

Przedmiotem wynalazku są również następujące sposoby wytwarzania związkowo wzorze (I) i ich pochodnych, obejmujące:

(A) reakcję związku o wzorze (II)

3^X >4

R R w którym L oznacza atom wodoru, a każdy z R³, R⁴ i R⁵ oznacza grupę hydroksylową lub chronioną grupę hydroksylową, z odpowiednim środkiem chlorowcującym takim jak N-bromosukcynamid, albo w przypadku gdy L oznacza odpowiedni atom lub grupę ulegającąodszcze12

181 136 pieniu, np. atom chlorowca taki jak atom bromu, albo grupę organo- (np. alkilo) sulfonową lub organo- (np. alkilo lub aryloalkilo) siarczanową taką jak grupa metylosulfonowa (MeS(O)₂), metylosulfonianowa (MeS(O)₂O) lub tosynalowa (4-MePhS(O)₂O), a R³, R⁴ i R⁵ mająznaczenie podane wyżej, z aminąo wzorze H-NR¹ R² (w którym R¹ i R² mająznaczenie podane wyżej); albo (B) reakcje związku o wzorze (III):

(III) w którym R ma znaczenie podane wyżej, ze związkiem o wzorze (IV)

3^X > 4

R ^XR w którym każdy z R³, R⁴ i R⁵ oznacza grupę hydroksylową lub chronioną grupę hydroksylową aL¹ oznacza odpowiednią grupę ulegającąodszczepieniu, wpozycjialub β, np. atom chlorowca (np. fluoru, chloru lub bromu), grupę alkilo- lub arylotio (np. fenylotio) albo ary Iową lub alifatyczną grupę estrową taką jak beznoesan lub octan; a następnie lub równocześnie przeprowadzić można jeden lub więcej dodatkowych etapów w dowolnej pożądanej lub wymaganej kolejności:

(i) usuwa się jedną lub więcej z jakichkolwiek pozostających grup chroniących;

(ii) przekształca się związek o wzorze (I) lub jego chronioną formę w inny związek o wzorze (I) lub jego chronioną formę;

(iii) przekształca się związek o wzorze (I) lub jego chronioną formę w farmaceutycznie dopuszczalną pochodną związku o wzorze (I) lub jego chronionej formy;

(iv) przekształca się farmaceutycznie dopuszczalną pochodną związku o wzorze (I) lub jej chronioną formę w związek o wzorze (I) lub jego chronioną formę;

(v) przekształca się farmaceutycznie dopuszczalną pochodną związku o wzorze (I) lub jej chronioną formę w inną farmaceutycznie dopuszczalną pochodną związku o wzorze (I) lub jej chronioną formę;

(vi) w razie potrzeby rozdziela się anomery a i β związku o wzorze (I) lub j ego chronionej formy albo farmaceutycznie dopuszczalnej pochodnej związku o wzorze (I).

Sposób A można dogodnie wykorzystać do wytwarzania związku o wzorze (I), w którym R oznacza atom chlorowca. Związki takie można dogodnie wytworzyć w reakcji związku o wzorze (Π), w którym L oznacza atom wodoru, a R³, R⁴ i R⁵ oznaczaj ąchronione grupy hydroksylowe, korzystnie grupy OC(O)CH₃, ze środkiem chlorowcującym. Chlorowcowanie można przeprowadzić w zwykły sposób; tak np. bromowanie przeprowadza się stosując środek bromujący taki jak N-bromosukcynimid w aprotycznym rozpuszczalniku takim jak THF lub, korzystnie, 1,4-dioksan ogrzany do 60-I50°C, korzystnie do 100°C.

Związki o wzorze (I), w którym R oznacza grupę -NR'R² (gdzie R¹ i R² mająznaczenie podane wyżej), można dogodnie wytworzyć ze związków o wzorze (II), w którym L oznacza atom chlorowca, np. atom bromu lub chloru, w reakcji z aminąH-NR*R² (w której R¹ i R² mająznaczenie podane wyżej). Reakcję dogodnie przeprowadza się w podwyższonej temperaturze, np. w 70-80°C, w organicznym rozpuszczalniku takim jak etanol lub dimetylosulfotlenek.

Grupy chroniące można usunąć zwykłymi sposobami chemicznymi, znanymi specjalistom.

Związki o wzorze (II), w którym R³, R⁴ i R³ oznaczają grupy hydroksylowe, można np. wytworzyć z odpowiedniego związku o wzorze (II), w którym R³, R⁴ i R⁵ oznaczająchronione grupy hydroksylowe. W przypadku grup R³, R⁴ i R³ stosować można zwykłe grupy chroniące. Dogodnie wykorzystać można grupy estrowe takie jak podane wyżej w odniesieniu do estrów związków

181 136 o wzorze (I). Takie grupy chroniące usunąć można zwykłymi technikami chemicznymi takimi jak zastosowanie węglanu sodowego w metanolu, albo enzymatycznie, np. stosując enzym ze świńskiej wątroby. R , R⁴ i R⁵ mogą także zawierać sililowe grupy chroniące takie jak grupa tertbutylodifenylo-, tert-butylodimetylo- i triizopropylo-sililowa, którą można usunąć odpowiednim źródłem fluorku, np. HF w pirydynie, n-Bu₄NF lub Et₄NF, albo cykliczne acetale lub ketale takie jak grupa benzylidenowa lub izopropylolidenowa, które można usunąć w kwaśnym środowisku, np. stosując kwas p-toluenosulfonowy w metanolu.

Związek o wzorze (II), w którym R³, R⁴ i R⁵ stanowią chronione grupy hydroksylowe, można poddać reakcji ze środkiem lub w warunkach, w których grupa L ulegaj ąca odszczepieniu zostaje przekształcona w pożądaną grupę R równocześnie z usuwaniem grup chroniących. Do takich środków przykładowo należy cyklopropyloamina oraz inne aminy pierwszo- i drugorzędowe, pod warunkiem że są to związki wystarczająco nukleofilowe i nie zawierają zawady przestrzennej.

Związki o wzorze (I), w którym R ma znaczenie podane wyżej, oraz związki o wzorze (II), w którym L ma znaczenie podane wyżej, otrzymać można w reakcji związku o wzorze (V)

(w którym X jest równoważne R lub L i ma znaczenie podane wyżej) ze związkiem o wzorze (IV)

(w którym każdy z R³, R⁴ i R⁵ oznacza grupę hydroksylową lub chronioną grupę hydroksylową a L¹ ma znaczenie podane wyżej).

Reakcję związków o wzorach (IV) i (V) można przeprowadzić stosując kwas Lewisa taki jak trifluorometanosulfonian trimetylosililu, tetrachlorek cynowy lub trifluorek boru, przy czym korzystny jest ten pierwszy związek. Reakcje zazwyczaj przeprowadza się w aporytycznym rozpuszczalniku w podwyższonej temperaturze, np. w acetonitrylu w 15-30°C lub w 1,2-dichloroetanie w 70-90°C.

W celu zwiększenia rozpuszczalności w powyższych procedurach związek o wzorze (IV) dogodnie trimetylosililuje się w pozycji N_b np. przez obróbkę chlorkiem trimetylosililu, heksametylodisilazanem lub, najkorzystniej, N,O-bis(trimetylisililo)acetamidem (BSA). Sililowanie takie można przeprowadzić w rozpuszczalniku, korzystnie w 1,2-dichloroetanie lub acetonitrylu, korzystnie w 70-80°C. Po zakończeniu reakcji siliłowania dodać można kwas Lewisą a następnie związek o wzorze (IV).

Związki o wzorze (IV) wytwarzać można sposobami znanymi specjalistom, np. w sposób analogiczny do stosowanego w przypadku pochodnych D-ryboży, albo sposobami dostępnymi z literatury chemicznej, np. opisanymi w pracy Actona i innych, J. Am. Chem. Soc., 1964, 86, 5352. Korzystnym związkiem o wzorze (IV) jest związek, w którym każdy z R³, R⁴ i R⁵ oraz L¹oznacza grupę OC(O)CH₃. Związek ten można otrzymać w sposób analogiczny do opracowanego w odniesieniu do D-rybozy (R. D. Guthrie i S. C. Smith, Chemistry and Industry, 1968, 547-548), prowadząc następnie rekrystalizację z etanolu.

Związki o wzorze (V), w którym X oznacza L lub grupę -NR^łR² (gdzie L, R¹ i R² mająznaczenie podane wyżej), otrzymać można sposobami podanymi w opisie PCT nr WO 92/07867), który wprowadza się jako źródło literaturowe.

Związki o wzorze (V), w którym X oznacza R, a R oznacza grupę -NR'R², w której R¹ i R²mają znaczenie podane wyżej, można także otrzymać w reakcji związku o wzorze (VI)

181 136

ze środkiem lub środkami zdolnymi do cyklizacji diaminy do benzimidazolu.

Zazwyczaj związki o wzorze (I) można poddać reakcji z izotiocyjanianem o wzorze (VII)

S=ONR‘R² (VII) w którym R¹ i R² mają znaczenie podane wyżej.

Reakcję można przeprowadzić w obecności karbodiimidu takiego jak dicykloheksylokarbodiimid lub meto-p-toluenosulfonian l-cykloheksylo-3-(2-morfolinoetylo)karbodiimidu, dogodnie w obecności aprotycznego aromatycznego rozpuszczalnika takiego jak toluen, a najkorzystniej w pirydynie, w podwyższonej temperaturze, korzystnie w 75-150°C.

Związki o wzorze (V), w którym X oznacza atom wodoru, są dostępne w handlu lub można je otrzymać w reakcji związku o wzorze (VI) z formamidyną w wodnym, kwaśnym środowisku, w zakresie od temperatury pokojowej do 80°C.

Związki o wzorach (VI) i (VII) otrzymać można sposobami znanymi specjalistom lub dostępnymi w literaturze chemicznej, albo są one dostępne w handlu.

Estry według wynalazku wytworzyć można znanymi sposobami; tak np. związek o wzorze (I) można przekształcić w farmaceutycznie dopuszczalny ester w reakcji z odpowiednim środkiem estryfikującym, np. z odpowiednim halogenkiem lub bezwodnikiem kwasowym.

Związek o wzorze (I) można przekształcić w odpowiedni farmaceutycznie dopuszczalny eter o wzorze (I) w reakcji w odpowiednim środkiem alkilującym, w zwykły sposób.

Związki o wzorze (I), w tym również ich estry, można przekształcić w ich farmaceutycznie dopuszczalne sole w zwykły sposób, np. przez obróbkę odpowiednim kwasem. Ester lub sól estru o wzorze (I) można przekształcić w związek macierzysty, np. na drodze hydrolizy.

Anomery a i β można rozdzielić i wydzielić w czystej formie przez chromatografię na żelu krzemionkowym, stosując pojedynczy rozpuszczalnik lub kombinację rozpuszczalników taką jak mieszanina 1:20 metanol'.dichlorometan.

Przedmiotem wynalazku są także związki o wzorze (II) określonym poniżej, jako nowe półprodukty. Do korzystnych związków o wzorze (II) należą te, w których L oznacza atom wodoru lub chlorowca, korzystnie chloru lub bromu, a każdy z R³, R⁴ i R⁵ oznacza grupę hydroksylową lub chronioną grupę hydroksylową, korzystnie OC(O)CH₃

Do szczególnie korzystnych związków o wzorze (II) należy 2-bromo-5,6-dichloro-l-(2,3,5-tri-O-acetylo-P-L-rybofuranozylo)-lH-benzimidazol oraz 2-bromo-5,6-dichloro-1 -(P-L-rybofuranozylo)-lH-benzimidazol.

W sposobie według wynalazku stosuje się półprodukty o wzorze (V), w którym X oznacza R, a R oznacza grupę -NR'R², w której R’ i R² mająznaczenie podane wyżej, z tym że R¹ i R² nie oznaczają równocześnie atomów wodoru lub grup metylowych.

Do korzystnych związków o wzorze (V) należy 2-(cyklopropyloamino)-5,6-dichloroIH-benzimidazol, 5,6-dichloro-2-(izopropyloamino)-lH-benzimidazol i 5,6-dichloro-2-(2-fluoro-l-metyloetyloamino)-lH-benzimidazol.

Poniższe przykłady podano jedynie w celu zilustrowania wynalazku, tak że nie ograniczają one jego istoty. Określenie „substancja czynna” stosowane w przykładach farmaceutycznych oznacza związek o wzorze (I) albo jego farmaceutycznie dopuszczalną pochodną. Określenie to obejmuje także związek o wzorze (I) lub jego farmaceutycznie dopuszczalnąpochodną w kombinacji z jednym lub więcej środkami terapeutycznymi.

Przykład 1. Wytwarzanie 2-bromo-5,6-dichloro-l-(2,3,5-tri-O-acetylo-p-L-rybofuranozylo)-1 H-benzimidazolu

2-bromo-5,6-dichlorobenzimidazol (1,0 g, 3,8 mmola), N,O-bis(trimetylosililo)acetamid (Aldrich, 0,94 ml, 3,8 mmola) i acetonitryl (Aldrich Surę Seal, 25 ml) połączono i ogrzewano we wrzeniu pod chłodnicą zwrotną przez 1 godzinę. Roztwór schłodzono do temperatury pokojowej i dodano trifluorometanosulfonian trimetylosiliłu (Aldrich, 1,5 ml, 7,6 mmola). Po 15 minutach

181 136 dodano stałą 1,2,3,5-tetra-O-acetylo-L-rybofuranozę (1,2 g, 3,8 mmola), otrzymaną sposobem opisanym przez Guthrie'go i Smitha (Chemistiy and Industry, 1968,547-548), z tym że jako materiał wyjściowy zastosowano L-rybozę. Roztwór mieszano w atmosferze azotu o temperaturze pokojowej przez 18 godzin, po czym wylano do 10% wodnego roztworu wodorowęglanu sodowego (100 ml) i wyekstrahowano dichlorometanem (2 x 150 ml). Warstwy organiczne wysuszono nad bezwodnym siarczanem magnezowym, przesączono i odparowano. Surową pozostałość oczyszczano w kolumnie na żelu krzemionkowym (5 x 20 cm, 230-400 mesh) stosując mieszaninę 1:30 aceton:CH₂Cl₂; otrzymano 2-bromo-5,6-dichloro-l-(2,3,5-tri-O-acetylo-^-L-rybofuranozylo)-lH-benzimidazol (1,2 g, 2,2 mmola, 60%); 1.1.142°C; [a]²⁰D=(+) 87,4 (c=0,5 DMF); UV Xmax (ε pH = 7,0:298 nm (7600), 289 (7400), 254 (8800); 0,1 N NaOH: 298 nm (7600), 289 (7400), 256 (7300); MS (El): m/z (względna intensywność) 524 (0,15, M⁺), ’H NMR (DMSO-d6) d 8,08 (s, 1H, Ar-H), 8,01 (s, 1H, Ar-H), 6,22 (d, 1H,H-1', J = 7,l Hz), 5,56 (dd, 1H, H-2', J = 71, J = 7,2 Hz), 5,45 (dd, 1H, H-3', J - 7,2 Hz, J = 4,5 Hz), 4,55 - 4,47 (m, 2H, H-4' i 59, 4,37 (d, 1H, H-5, J = 9,7 Hz), 2,15 (s, 3H, OAc), 2,14 (s, 3H, OAc), 2,01 (s, 3H, OAc).

Analiza wyliczona dla C₁₈H₁₇N₂O₇Cl₂Br: C, 41,24; H, 3,27; N, 5,34. Znaleziono: C, 41,16; H, 3,39; N, 5,20.

Dodatkowo otrzymano niewielką ilość anomerua, 2-bromo-5,6-dichloro-l-(2,3,5-tri-O-acetylo-a-L-rybofuranozylo)-lH-benzimidazolu (0,11 g, 0,22 mmola, 6%); 1.1. <65°C; [a]²⁰D = (-) 206,8 (c= 0,5 DMF); MS (AP+): m/z (względna intensywność): 524 (0,8, M⁺); ’H NMR (DMSO-d*) d 7.95 (s, 1H, Ar-H), 7,91 (s, 1H), Ar-H), 6,66 (d, 1H, H-Γ, J = 4,2 Hz), 5,68 (t, 1H, H-2', J=4,6 Hz), 5,52 (t, 1H, H-3', J = 5,9 Hz), 4,87 - 4,81 (m, 1H, H-4'), 4,37 - 4,24 (m, 2H, H-59, 2,08 (s, 3H), OAc), 2,03 s, 3H, OAc), 1,51 (s, 3H, OAc).

Analiza wyliczona dla C₁₈H₁₇N₂O₇Cl₇Br: C, 41,25; H,3,27; N, 5,34.

Znaleziono: C, 41,39; H, 3,35; N, 5,29.

Przykład 2. Wytwarzanie 2-bromo-5,6-dichloro-l-(β-L-rybofuranozy lo)-lH-benzimidazolu

Węglan sodowy (0,28 g, 2,65 mmola) i 2-bromo-5,6-dichloro-l-(2,3,5-tri-O-acetylo-β-L-rybofuranozylo)-l H-benzimidazol (1,39 g, 2,65 mmola) połączono z wodą (4 ml), metanolem (20 ml) i etanolem (20 ml), po czym mieszano w temperaturze pokojowej przez 1,5 godziny. Dodano kwas octowy (0,3 ml, 5,4 mmola) i zawiesinę zatężono uzyskując substancję stałą. Po oczyszczeniu pozostałości w kolumnie na żelu krzemionkowym (2,5 x 20 cm, 230-400 mesh), stosując mieszaninę 1:9 etanol:CH₂Cl₂ otrzymano 2-bromo-5,6-dichloro-l-(β-L-rybofuranozylo)-! H-benzimidazol w postaci białej, bezpostaciowej substancji stałej, (0,79 g, 2,0 mmola, 75%); 1.1.169°C; [a]²⁰D= (+) 105 (c = 0,5 DMF); UVX_max (ε: pH 7,0:298 nm (6700), 289 (6500), 255 (6900); 0,1 NNaOH: 298 nm (6700), 295 (5400), 256 (6700); MS (Cl): m/z 399 (M+l); Ή NMR (DMSO-d₆)d 8,57 (s, 1H, Ar-H), 7,96 (s, 1H, Ar-H), 5,89 (d,J=7,9 Hz, H-19,5,48 (d, 1H, OH, J = 6,3 Hz), 5,42 (t, 1H, OH, J = 4,5 Hz), 5,29 (d, 1H, OH, J - 4,2 Hz), 4,43 pozorny dd, 1H, H-2', J = 13,3 Hz, J = 6,1 Hz), 4,14 (pozorny t, 1H, H-3', J = 4,3 Hz), 4,01 (pozorny d, 1H, H-4', J = 1,7 Hz), 3,77 - 3,63 (m, 2H, H-59.

Analiza dla Ci₂H₁₁N₂O₄Cl₂Br x 0,20 C₂H₆O:

Wyliczono C, 36,57; H, 302; N, 6,88.

Znaleziono: C, 36,68; H, 2,85; N, 7,05.

Przykład 3.Wytwarzanie2-(cyklopropyloamino)-5,6-dichloro-l-(β-L-rybofuranozylo)-1 H-benzimidazolu

Cyklopropyloaminę (5 ml) i 2-bromo-5,6-dichloro-1-(2,3,5-tri-O-acetylo-p-L-rybofuranozylo)-l H-benzimidazol (0,10 g, 0,25 mmola) połączono w absolutnym etanolu (5 ml) i mieszano w 75°C przez 24 godziny. Mieszaninę reakcyjną zatężono i oczyszczono w kolumnie na żelu krzemionkowym (2,5 cm x 14 cm, 230-400 mesh) stosując mieszaninę 1:20 metanol dichlorometan. Materiał ten dokładniej oczyszczono w kolumnie na żelu krzemionkowym stosując mieszaninę 1:5:5 metanohoctan etylu:heksany (0,051 g, 0,14 mmola, 55%); t. t. 228-230°C (rozkład); [a]²⁰D = (-) 17,4 (c = 0,5 etanol absolutny); UV L_max (ε: pH 7,0: 303 nm (10400), 274 (1700), 259(9100); 0,1 NNaOH: 304nm (10700), 295 (1900), 259 (8900); MS (Cl): (względna intensywność) 374 (13,2, M+l); Ή NMR (DMSO-d₆) d 7,6 (s, 1H, Ar-H), 7,42 (s, 1H, Ar-H), 5,71 (d, 1H, J = 7,6 Hz, H-l'), 5,65 (t, 1H, OH, J = 4,3 Hz), 5,25-5,21 (m, 2H, OH), 4,22 (pozorny

181 136 dd, 1H.H-2', J = 13,4 Hz, J=7,6 Hz), 2,78-2,74 (m, lH,cyklopropyl-CH),0,67(d,2H, J = 7,l Hz, cyklopropyl-CH₂), 0,53-0,47 (m, 2H, cyklopropyl-CH^.

Analiza dla C₁₅H_ł6N₃O₄Cl₂ x 0,50 C₄H₈O₂ x 0,15 C₆H₁₄:

Wyliczona C, 49,98; H,5,18; N,9,77.

Znaleziono: C, 49,86; H, 5,18; N, 9,80.

Przykład 4. Wytwarzanie 2-(alliloamino)-5,6-dichloro-l-(P-L-rybofuranozylo)-1 H-benzimidazolu

Alliloaminę (5 ml) i 2-bromo-5,6-dichloro-1-(2,3,5-tri-O-acetylo-3-L-rybofuranozylo)-1 H-benzimidazol (0,60 g, 1,14 mmola) połączono w absolutnym etanolu (10 ml) i mieszano w 75°C przez 24 godziny. Mieszaninę reakcyjną zatężono i oczyszczano w kolumnie na żelu krzemionkowym (2,5 cm x 20 cm, 230-400 mesh) stosując mieszaninę 1:9 metanol dichlorometan otrzymując białawą substancję stałą(0,325 g, 0,87 mmola, 76%); 1.1.220°C (rozkład); [a]²⁰D=(-) 16,0 (c = 0,5 DMF); UY^ (e): pH 7,0:303 nm (11200), 275 (2000), 259 (9900); 0,1 NaOH: 304 nm (11300), 275 (2000), 259 (9200); MS (Cl): m/z (względna intensywność) 374 (100, M+l); Ή NMR (DMSO-d₆) d 7,66 (s, 1H, Ar-H), 7,35 (s, 1H, Ar-H), 5,98-5,85 (m, 1H, CH=CH₂), 5,76 (d, 1H, J = 7,6 Hz, Η-η, 5,62 (t, 1H, OH, J = 4,3 Hz), 5,28 (d, 1H, OH, J = 7,6 Hz), 5,23 (d, 1H, OH. J=4,2 Hz), 5,16 (d, 1H, CH=CH₂ J = 18,6 Hz), 5,05 (d, 1H, CH=CH₂, J= 10,2 Hz), 4,30 (pozorny dd, 1 Η, H-2', J = 13,1 Hz, J = 7,6 Hz), 4,06 m (pozorny t, 1H, H-S'), J=5,6 Hz), 3,97 (br.s, 1H, H-4', CH₂CH=CH₂), 3,71-3,60 (m, 2H, Η-5γ

Analiza dla C₁₅H₁₇N₃O₄C1₂ x 0,30 H₂O:

Wyliczono: C, 47,46; H,4,67; N, 11,07.

Znaleziono: C, 47,50; H,4,68; N, 11,02.

Przykład 5. Wytwarzanie 5,6-dichloro-2-(izopropyloamino)-l-(P-L-rybofuranozylo)-1 H-benzimidazolu

Izopropyloaminę (10 ml) i 2-bromo-5,6-dichloro-l-(2,3,5-tri-O-acetylo-|3-L-rybofuranozylo)-l H-benzimidazol (1,0 g, 1,9 mmola) połączono w absolutnym etanolu (20 ml) i mieszano w 75 °C przez 48 godzin. Mieszaninę reakcyjna zatężono i oczyszczano w kolumnie na żelu krzemionkowym (2,5 cm x 16 cm, 230-400 mesh) stosując mieszaninę 1:20 metanol dichlorometan otrzymując produkt zanieczyszczony niewielką ilością materiału o wyższym Rf. Materiał ten oczyszczano ponownie w aparacie chromatotron wyposażonym w 2-mm rotor z żelu krzemionkowego, stosując mieszaninę 1:25 metanol dichlorometan; otrzymano białą substancję stałą (0,43 g, 1,15 mmola, 60%); [a]²⁰D = (-) 22,4 (c = 0,5 DMF); UV X_max (ε: pH 7,0:304 nm (9500), 275 (1800), 260 (8300); 0,1 N NaOH: 304 nm (9900), 275 (1900), 260 (8100); MS (Cl): m/z (względna intensywność) 376 (100, M+l); Ή NMR (DMSO-d₆d 7,59 (s, 1H, Ar-H), 7,35 (s, 1H, Ar-H) 6,90 (d, 1H, NH, J = 7,8 Hz), 5,73 (d, 1H, H-l', J = 6,5 Hz), 5,62 (t, 1H, OH, J = 4,2 Hz), 5,27-5,23 (m, 2H, OH), 4,27 (pozorny dd, 1H, J = 13,4 Hz, J = 7,6 Hz), 4,11-3,99 (m, 2H), 3,97 (br. s, 1H), 3,72-3,61 (m, 2H), H-5Q, 1,18 (d, 6H, CH(CH₃)₂, J = 6,6 Hz).

Analiza dla C₁₅Hi9N₃O₄Cl₂x 1,00 H₂O:

Wyliczono: C, 45,70; H, 5,37; N, 10,66.

Znaleziono: C, 45,75; H,4,98; N, 10,50.

Przykład 6.Wytwarzanie2-(cyklopentyloamino)-5,6-dichloro-l-(p-L-rybofuranozylo)-1 H-benzimidazolu

Cyklopentyloaminę (5 ml) i 2-bromo-5,6-dichloro-1-(2,3,5-tri-O-acetylo-|3-L-rybofuranozylo)-l H-benzimidazol (0,6 g, 1,1 mmola) połączono w absolutnym etanolu (10 ml) i mieszano w 70°C przez 24 godziny. Mieszaninę reakcyjną zatężono i oczyszczono w kolumnie na żelu krzemionkowym (2,5 cm x 16 cm, 230-400 mesh) stosując mieszaninę 1:9 etanohdichlorometan; otrzymaną białą substancję stałą (0,27 g, 0,68 mmola, 59%); 1.1.140°C; [a]²⁰D = (-) 24,0 (c = 0,5 DMF); UVX_max (ε): pH 7,0:305 nm (12700), 276 (2400), 260 (10600), 245 (7400); 0,1 N NaOH: 305 nm (12600), 276 (2200), 260 (9900), 247 (7300); MS (Cl): m/z (względna intensywność) 402 (100, M+l); NMR (DMSO-d₆)d 7,60 (s, 1H, Ar-H), 7,36 (s, 1H, Ar-H),6,91 (d, 1H, NH, J=6,8 Hz), 5,74 (d, 1 Η, Η- Γ, J=7,6 Hz), 5,61 (t, 1H, OH, J=4,2 Hz), 5,26 (d, 1H, OH, J=8,1 Hz), 5,26 (d, 1H, OH, J = 5,5 Hz), 4,30-4,14 (m, 2H, NHCH, H-2'), 4,05 (pozorny t, 1H, H-3', J =

181 136

4,9 Hz), 3,96 (br. s, 1H, H-4'), 3,72-3,59 (m, 2H, H-ó'), 1,91 (br. s, 2H, CH^, 1,66 (br. s, 2H, CH₂), 1,52 (br.s, 4H,CH₂).

Analiza dla CpH^N^Clt x 0,20 H₂O:

Wyliczono: C, 50,31; H, 5,31; N, 10,38.

Znaleziono: C, 50,13; H, 5,31; N, 10,05.

Przykład 7. Wytwarzanie 2-(benzyloamino)-5,6-dichloro-l-(|3-L-rybofuranozylo)-1 H-benzimidazolu

Benzyloamińę (10 ml) i 2-bromo-5,6-dichloro-1-(2,3,5-tri-O-acetyΙο-β-L-rybofuranozylo)-1 H-benzimidazol (1,0 g, 1,9 mmola) połączono w absolutnym etanolu (20 ml) i mieszano w 70°C przez 24 godziny. Mieszaninę reakcyjną zatężono i oczyszczano w kolumnie na żelu krzemionkowym (2,5 cm x 16 cm, 230-400 mesh) stosując mieszaninę 1:9 etanohdichlorometan. Surowy produkt zawierał benzyloaminę. Materiał ten dokładniej oczyszczano w drugiej kolumnie na żelu krzemionkowym (2,5 cm x 16 cm, 230-400 mesh) stosując mieszaninę 3:7 aceton:heksany, otrzymując produkt z niewielką ilością zanieczyszczeń. Trzecią kolumnę z żelem krzemionkowym, identyczną z drugą, zastosowano do ostatecznego oczyszczania; otrzymano białą substancję stałą (0,26 g, 0,62 mmola, 32%); 1.1.123°C; [a]²⁰D = (-) 4,6 (c = 0,5 DMF); UV X_max (ε): pH 7,0: 304 nm (10600), 276 (1800), 260 (9600); 0,1 N NaOH: 305 nm (10500), 276 (1500), 260 (8500); MS (Cl): m/z (względna intensywność) 424 (100, M+l); Ή NMR (DMSO-d₆) d 7,78 (t, 1H, J = 5,9 Hz, NH), 7,68 (s, 1H, Ar-H), 7,34 (s, 1H, Ar-H), 7,34-7,17 (m, 5H, Ar-H), 5,80 (d, 1H, H-l', J=7,6 Hz), 5,67 (t, 1H, OH, J=4,1 Hz), 5,32 (d, 1H, OH, J=7,6 Hz), 5,25 (d, 1H, OH, J = 4,6 Hz), 4,55 (d,2H,PhCH₂, J=5,7 Hz), 4,34 (pozorny dd, lH,H-2', J= 13,1 Hz, J = 7,4 Hz), 4,08 (pozorny t, 1H, H-3', J = 3,8 Hz), 4,00 (br. s, 1H, H^, 3,73-3,61 (m, 2H, Η-όγ

Analiza dla C₁₉H₁₉N₃O₄C1₂ x 0,10 H₂O:

Wyliczono: C, 53,56; H,4,54; N,9,86.

Znaleziono: C, 53,23; H,4,62; N,9,71.

Przykład 8.Wytwarzanie2-azetydyno-5,6-dichloro-l-(P-L-rybofuranozylo)-lH-benzimidazolu

Azetydynę (1 g) i 2-brpmo-5,6-dichloro-1-(2,3,5-tri-O-acetylo-P-L-iybofuranozylo)-lH-benzimidazol (0,6 g, 1,1 mmola) połączono w absolutnym etanolu (10 ml) i mieszano w 75°C przez 72 godziny. Mieszaninę reakcyjną zatężono i oczyszczano w kolumnie na żelu krzemionkowym (2,5 cm x 16 cm, 230-400 mesh) stosując mieszaninę 1:20 metanohdichlorometan; otrzymano białą substancję stałą (0,35 g, 0,93 mmola, 82%); 1.1. 244-245°C; [a]²⁰D = (+) 69,6 (c = 0,5 DMF); UV (ε: pH 7,0: 305 nm (9900), 275 (1500), 260 (9800); 0,1 N NaOH: 305 nm (98000), 276 (1600), 260 (7800); MS (Cl): m/z (względna intensywność) 376 (100, M+l); ^!HNMR(DMSO-d₆) d 8,60 (s, 1H, Ar-H), 7,49 (s, 1H, Ar-H), 5,43 (d, 1H, H-l', J=7,6 Hz), 5,33 (d, 1H, OH, J = 6,6 Hz), 5,26 (t, 1H, OH, J = 4,7 Hz), 5,13 (d, 1H, OH, J = 4,7 Hz), 4,3 5 (pozorny dd, 1H, H-2', J = 12,6 Hz, J = 6,0 Hz), 4,17 (t, 4H, CH₂, J = 7,6 Hz), 4,07 (pozorny t, 1H, H-3', J=6,1 Hz), 3,88 (d, 1H, H-4', J=2,4 Hz), 3,64 (br. s, 2H, H-59,2,39-2,29 (m, 2H, CH₂).

Analiza dla Ci₅H₁₇N₃O₄Cl₂

Wyliczono: C, 48,14; H,4,58; N, 11,23.

Znaleziono: C, 48,00; H,4,59; N, 11,15.

Przykład 9. Wytwarzanie 5,6-dichloro-2-(propargiloamino)-l-(p-L-rybofuranozylo)-lH-bęnzimidazolu

Propargiloaminę (4 ml) i 2-bromo-5,6-dichloro-1-(2,3,5-tri-O-acetylo-p-L-rybofuranozylo)-1 H-benzimidazol (0,6 g, 1,1 mmola) połączono w absolutnym etanolu (10 ml) i mieszano w 70°C przez 4 godziny. Mieszaninę reakcyjnązatężono i oczyszczano w kolumnie na żelu krzemionkowym (2,5 cm x 16 cm, 230-400 mesh) stosując mieszaninę 1:20 metanohdichlorometan otrzymując 0,18 g surowego produktu. Materiał ten oczyszczano ponownie w aparacie chromatotron wyposażonym w 2-mm rotor z żelu krzemionkowego, stosując mieszaninę 1:9 metanohdichlorometan; otrzymano jasno żółtą substancję stałą (0,135 g, 0,36 mmola, 32%); t. t. 182-184°C; [a]²⁰D - (-) 9,2’ (c = 0,5 DMF); UV (ε): pH 7,0:300 nm (8900), 272 (1700), 258

181 136 (8500); 0,1 NNaOH: 301 nm (8700), 272 (1800), 259 (7500); MS (Cl): m/z (względna intensywność) 372 (100, M+l); Ή NMR (DMSO-d₆) d 7,73 (s, 1H, Ar-H), 7,58 (t, 1H, J = 5,5 Hz, NH), 7,43 (s, 1H, Ar-H), 5,75 (d, 1H, H-F, J = 5,0 Hz), 5,66 (t, 1H, OH, J = 4,3 Hz), 5,29 (d, 1H, OH, J = 7,6 Hz), 5,24 (d, 1H, OH, J = 4,2 Hz), 4,28 (pozorny dd, 1H, H-2', J = 13,2 Hz, J = 7,4 Hz), 4,11-4,04 (m, 3H, H-3', CH₂), 3,97 (br. s, 1H, H^, 3,73-3,61 (Μ, 2H, H-59,3,10 (s, 1H, CH).

Analiza dla C₁₅H₁₅N3O₄C1₂ x 0,75 H₂O:

Wyliczonio: C, 46,71; H,4,31; N, 10,89.

Znaleziono: C, 46,52; H,4,23; N, 10,72.

Przykład 10. Wytwarzanie 5,6-dichloro-2-(n-propyloamino)-l-(|3-L-rybofuranozylo)-1 H-benzimidazolu

Propyloaminę (7 ml) i 2-bromo-5,6-dichloro-1-(2,3,5-tri-O-acetylo-p-L-rybofuranozy lo)-lH-benzimidazol (0,6 g, 1,1 mmola) połączono w absolutnym etanolu (10 ml) i mieszano w 70°C przez 24 godziny. Mieszaninę reakcyjną zatężono i oczyszczano w kolumnie na żelu krzemionkowym (2,5 cmx 16 cm, 230-400 mesh) stosując mieszaninę 1:9 etanokdichlorometan otrzymując białawą substancję stałą(0,36 g, 0,96 mmola, 84%); 1.1.231 -233°C; [a]²⁰D = (-) 23,6 (c=0,5 DMF); UV Xmax (ε): pH 7,0:305 nm (9900), 275 (1500), 260 (9800); 0,1 NNaOH: 305 nm (9800), 276 (1600), 260 (7800); MS (Cl): m/z (względna intensywność) 376 (100, M+l); ^JH NMR(DMSO-d6) d 7,60 (s, 1H, Ar-H), 7,35 (s, 1H, Ar-H), 7,15 (t, 1H, J=5,4 Ηζ,ΝΗ), 5,74 (d, 1 Η, Η-1', J = 7,6 Hz), 5,66 (t, 1H, OH, J = 4,0 Hz), 5,28 (d, 1H, OH, J=7,6 Hz), 5,24 (d, 1H, OH, J = 4,2 Hz), 4,43-4,25 (m, 1H, H-29,4,06 (pozorny t, 1H, H-3', J = 4,7 Hz), 4,00 (br. s, 1H, H-49, 3,72-3,61 (m, 2H, H-59, 3,31-3,24 (m, 2H, NH₂CH₂), 1,57 (q, 2H, J = 7,3 Hz, CH₂), 0,88 (t, 3H, J = 7,5 Hz, CH₃).

Analiza dla C₁₅H₁₉N₃O₄C1₂ x 0,25 H₂O:

Wyliczono: C, 47,32; H, 5,16; N, 11,04.

Znaleziono: C, 47,43; H, 5,20; N, 10,74.

Przykład 11. Wytwarzanie 5,6-dichloro-2-(izobutylo-amino)-l-(|3-L-rybofuranozylo)-1 H-benzimidazolu

Izobutyloaminę (10 ml) i 2-bromo-5,6-dichloro-1-(2,3,5-tri-O-acetylo-p-L-rybofuranozylo)-1 H-benzimidazol (0,6 g, 1,1 mmola) połączono w absolutnym etanolu (50 ml) i mieszano w 75°C przez 24 godziny. Mieszaninę reakcyjną zatężono i oczyszczano w kolumnie na żelu krzemionkowym (2,5 cm x 16 cm, 230-400 mesh) stosując mieszaninę 1:20 metanol dichlorometan (500 ml), a następnie 1:9 metanol dichlorometan otrzymując brązową substancję stałą (0,39 g, 1,0 mmola, 90%); 1.1.136°C; [a]²⁰D = (-) 28,4 (c = 0,5 DMF).

Analiza dla C₁₆H_2IN₃O₄C1₂:

Wylicvzono: C, 48,13; H, 5,55; N, 10,52.

Znaleziono: C, 48,08; H, 5,57; N, 10,41.

Przykład 12. Wytwarzanie 2-((5,6-dichloro-l-(P-L-rybofuraiiózylo)-lH-benzimidazol-2-ilo)amino)etanolu

Etanoloaminę (25 ml) i 2-bromo-5,6-dichloro-l-(2,3,5-tri-O-acetylo-p-L-ryboiuranozylo)-l H-benzimidazol (0,62 g, 1,2 mmola) połączono w absolutnym etanolu (50 ml) i mieszano w 80°C przez 24 godziny. Mieszaninę reakcyjną zatężono i oczyszczano w kolumnie na żelu krzemionkowym (2,5 cm x 16 cm, 230-400 mesh) stosując mieszaninę 1:20 metanol dichlorometan (500 ml), a następnie 1:9 metanol dichlorometan. Uzyskano surowy produkt, który dokładniej oczyszczano stosując wkład filtracyjny z żelu krzemionkowego oraz mieszaninę 1:1 acetondichlorometan, a następnie 1:2 etanol dichlorometan. W wyniku kolejnego'oczyszczania w aparacie chromatotron wyposażonym w 2-mm rotor z żelu krzemionkowego, stosując mieszaninę 1:6 etanohoctan etylu uzyskano czysty produkt (0,064 g, 0,17 mmola, 14%); [a]²⁰D = (-) 14,2 (c = 0,5 DMF).

Analiza dla Ć₁₄H₁₇N₃O₅C1₂ x 0,5 H₂O:

Wyliczono: C, 43,43; H, 4,69; N, 10,85.

Znaleziono: C, 43,74; H, 5,02; N, 10,53.

Przykładl3. Wytwarzanie 5,6-dichloro-2-((l-etylopropylo)amino)-l-(P-L-rybofuranozylo)-1 H-benzimidazolu

181 136

1-etylopropyloaminę (5 ml) i 2-bromo-5,6-dichloro-l-(2,3,5-tri-O-acetylo-[3-L-rybofuranozylo)-lH-benzimidazol (0,6 g, 1,1 mmola) połączono w absolutnym etanolu (20 ml) i mieszano w 80°C przez 24 godziny. Mieszaninę reakcyjną zatężono i oczyszczano w kolumnie na żelu krzemionkowym (2,5 cm x 16 cm, 230-400 mesh) stosując mieszaninę 1:15 metanoldichlorometan, otrzymując produkt (0,31 g) z niewielką ilością zanieczyszczeń. Materiał ten oczyszczano dokładniej w aparacie chromatotron wyposażonym w 2-mm rotor z żelu krzemionkowego, stosując mieszaninę 1:2 acetondichlorometan; otrzymano białą substancję stałą (0,24 g, 0,59 mmola, 52%); [a]²⁰D = 39,4 (c = 0,5 DMF).

Analiza dla C₁₇H2₃N₃O₄C1₂:

Wwyliczona: C, 50,50; H, 5,73; N, 10,39.

Znaleziono: C, 50,44; H, 5,88; N, 10,14.

Przykład 14. Wytwarzanie 2-(cykloheksyloamino)-5,6-dichloro-1 -(β-L-rybofiiranozylo)-1 H-benzimidazolu

Cykloheksyloaminę (5 ml) i 2-bromo-5,6-dichloro-1-(2,3,5-tri-O-acetylo-p-L-ryboiuranozylo)-lH-benzimidazol (0,6 g, 1,1 mmola) połączono w absolutnym etanolu (20 ml) i mieszano w 80°C przez 24 godziny. Mieszaninę reakcyjną zatężono i oczyszczano w kolumnie na żelu krzemionkowym (2,5 cm x 16 cm, 230-400 mesh) stosując mieszaninę 1:15 metanol .•dichlorometan, otrzymując produkt (0,38 g) z niewielką ilością zanieczyszczeń. Materiał ten oczyszczano dokładniej w aparacie chromatotron wyposażonym w 2-mm rotor z żelu krzemionkowego, stosując mieszaninę 1:2 aceton:dichlorometan, otrzymując oprócz 0,25 g nieznacznie zanieczyszczonego materiału czysty produkt w postaci białej substancji stałej (0,059 g, 0,14 mmola, 12%); [a]²⁰D = (-) 24,0 (c = 0,5 DMF).

Analiza dla C_lgH2₃N₃O₄C12 x 0,30 H₂O:

Wyliczono: C, 51,27; H, 5,64; N, 9,96.

Znaleziono: C, 51,18; H, 5,68; N, 9,88.

Przykład 15. Wytwarzanie 2-anilino-5,6-dichloro-l-(p-L-rybofuranozylo)-l H-benzimidazolu

Anilinę (5 ml) i 2-bromo-5,6-dichloro-1-(2,3,5-tri-O-acetylo-|3-L-iybofuranozylo)-lH-benzimidazol (0,6 g, 1,1 mmola) połączono w absolutnym etanolu (35 ml) i mieszano w 80°Ć przez 14 dni. Mieszaninę reakcyjną zatężono i anilinę oddestylowano pod wysoką próżnią w 80°C. Brunatnąpozostałość rozpuszczono w metanolu (50 ml) i dodano K₂CO₃. Uzyskany roztwór mieszano przez 18 godzin. Roztwór przesączono, zatężono i oczyszczano w kolumnie na żelu krzemionkowym (2,5 cm x 16 cm, 230-400 mesh) stosując mieszaninę 1:15 metanołdichlorometan, otrzymując białą substancję stałą(0,24 g, 0,06 mmola, 5%). MS (AP+): m/z (względna intensywność) 410 (19,39, M+l); Ή NMR (DMSO-d₆)d 9,09 (s, ΙΗ,ΝΗ), 7,83 (s, 1H, Ar-H),7,78 (d, 1H, Ar-H, J = 7,9 Hz), 7,58 (s, 2H, Ar-H), 7,31 (t, 2H, Ar-H, J = 7,9 Hz) 6,99 (t, 1H, Ar-H, J = 7,5 Hz), 5,95 (d, 1H, H-Γ, J = 7,8 Hz), 5,86 (t, 1H, OH, J = 4,2 Hz), 4,33 (pozorny dd, 1H, H-4', J = 13,4 Hz, J = 7,8 Hz), 4,11 (pozorny t, 1H, H-2', J - 4,8 Hz), 4,05 (s, 1H, H^, 3,79-3,17 (m, 2H, Η-όγ

Przykład 16. Wytwarzanie 5,6-dichloro-2-(n-pentyloamino)-l-(P-L-rybofuranozylo) -1 H-benzimidazolu n-pentyloaminę (5 ml) i 2-bromo-5,6-dichloro-1-(2,3,5-tri-O-acetylo-P-L-rybofuranozylo)-lH-benzimidazol (0,6 g, 1,1 mmola) połączono w absolutnym etanolu (10 ml) i mieszano w 80°C przez 24 godziny. Mieszaninę reakcyjną zatężono i oczyszczano w kolumnie na żelu krzemionkowym (2,5 cm x 16 cm, 230-400 mesh) stosując mieszaninę 1:15 metanol dichlorometan, otrzymując 0,55 g produktu z pewną ilością zanieczyszczeń. Materiał ten oczyszczano dokładniej w drugiej kolumnie z żelem krzemionkowym (2,5 cm x 16 cm, 230-400 mesh) stosując mieszaninę 1:20 metanol dichlorometan, otrzymując białawą substancję stałą (0,40 g, 0,99 mmola, 87%); 1.1. 102-103°C; [a]²⁰D = (-) 22,0 (c = 0,5 DMF).

Analiza dla C₁₇H2₃N₃O₄C1₂:

Wyliczono: C, 50,50; H,5,73; N, 10,40.

Znaleziono: C, 50,25; H, 5,85; N, 10,26.

Przykład 17. Wytwarzanie 2-((5,6-dichloro-l-(P-L-rybofuranozylo)-lH-benzimidazol-2-ilo)amino)acetonitrylu

181 136

Chlorowodorek aminoacetonitrylu (1,2 g, 13 mmoli), tri-etyloaminę (5 ml) i 2-bromo-5,6-dichloro-l-(2,3,5-tri-O-acetylo-[3-L-rybofuranozylo)-l H-benzimidazol (0,6 g, 1,1 mmola) połączono w absolutnym etanolu (40 ml) i mieszano w 80°C przez 3 dni. Mieszaninę reakcyjną zatężono, a pozostałość rozcieńczono octanem etylu (150 ml) i wyekstrahowano 10% wodorowęglanem sodowym (25 ml), a następnie wodą (2 x 25 ml). Warstwę octanu etylu wysuszono nad Na₂SO₄, zdekantowano i zatężono uzyskując brunatny olej (0,67 g), który oczyszczano w kolumnie na żelu krzemionkowym (2,5 cm x 18 cm, 230-400 mesh) stosując mieszaninę 1:15 metanohdichlorometan. Jako dwa główne produkty z kolumny uzyskano 2-bromo-5,6-dichloro-l-(5-O-acetyΙο-β-L-rybofuranozylo)-! H-benzimidazol (0,32 g) i 2-bromo-5,6-dichloro-l-(P-L-rybofuranozylo)-lH-benzimidazol (0,14 g). Otrzymano także materiał o niższym Rf (0,19 g), który oczyszczano dokładniej w aparacie chromatotron wyposażonym w 2-mm rotor, stosując mieszaninę 1:20 metanol dichlorometan; otrzymano białawą substancję stałą (0,024 g, 0,06 mmola, 5%); Ms (AP-): m/z (względna intensywność) 371 (80, M-2); Ή NMR (DMSO-d₆) d 7,87 (t, 1H, NH, J = 5,9 Hz), 7,83 (s, 1H, Ar-H), 7,52 (s, 1H, Ar-H), 5,74 (d, 1H, H-l', J = 7,6 Hz), 5,68 (t, 1H, OH, J = 4,1 Hz), 5,32 (d, 1H, OH, J = 7,1 Hz), 5,23 (d, 1H, OH, J = 4,2 Hz), 4,37 (d, 2H, CH₂CN, J = 5,3 Hz), 4,28 (pozorny dd, 1H, H-4', J - 13,0 Hz, J = 7,2 Hz), 4,07 (pozorny t, 1H, H-3', J = 3,5 Hz), 3,98 (s, 1H, H-3⁷), 3,73-3,63 (m, 2H, H-5⁷).

Analiza dla C₁₄H₁₄N₄O₄C1₂ x 0,30 CH₄O x 0,15 CH₂C1₂:

Wyliczono: C 43,88; H,3,95; N, 14,16.

Znaleziono: C, 43,81; H, 3,90; N, 14,21.

Przykład 18. Wytwarzanie dla 2-(n-butyloamino)-5,6-dichloro-l-(J3-L-rybofuranozy1 o) -1 H-benzimidazolu n-butyloaminę (5 ml) i 2-bromo-5,6-dichloro-l-(2,3,5-tri-O-acetylo-P-L-rybofuranozylo)-1 H-benzimidazol (0,6 g, 1,1 mmola) połączono w absolutnym etanolu (10 ml) i mieszano w 80°C przez 18 godzin. Mieszaninę reakcyjną zatężono i oczyszczano w kolumnie na żelu krzemionkowym (2,5 cm x 18 cm 230-400 mesh) stosując mieszaninę 1:9 metanol dichlorometan. Uzyskano surowy produkt (0,73 g), który dokładniej oczyszczano w aparacie chromatotron wyposażonym w 2-mm rotor z żelu krzemionkowego, stosując mieszaninę 1:2 aceton dichlorometan; otrzymano białawą substancję stałą (0,20 g, 0,51 mmola, 45%); 1.1.220-222°C; [a]²⁰D = (-) 17,2(c = 0,5 DMF).

Analiza dla C₁₆H₂₁N₃O₄C1₂ x 1/10 H₂O x 1/2 C₃H₆O:

Wyliczono: C 49,91; H, 5,79; N, 9,98.

Znaleziono: C, 49,75; H, 5,90; N, 10,16.

Przykład 19. Wytwarzanie2-(sec-butyloamino)-5,6-dichloro-l-(P-L-rybofuranozylo)-1 H-benzimidazolu sec-butyloaminę (3 ml) i 2-bromo-5,6-dichloro-1-(2,3,5-tri-O-acetylo-P-L-rybofuranozylo)-1 H-benzimidazol (0,6 g, 1,1 mmola) połączono w absolutnym etanolu (10 ml) i mieszano w 80°C przez 18 godzin. Mieszaninę reakcyjnązatężono i oczyszczano w kolumnie na żelu krzemionkowym (2,5 cm x 18 cm, 230-400 mesh) stosując mieszaninę 1:20 metanoldichlorometan. Uzyskano surowy produkt (0,37 g), który dokładniej oczyszczano w aparacie chromatotron wyposażonym w 2-mm rotor z żelu krzemionkowego, stosując mieszaninę 1:20 metanoldichlorometan; otrzymano białawą substancję stałą będącą mieszaniną diastereoizomerów (0,21 g, 0,55 mmola, 48%); 1.1. 121-122°C; [a]²⁰D = (-) 23,8 (c = 0,5 DMF).

Analiza dla.C_I6H₂₁N₃O₄Cl₂ x 7/10 H₂O:

Wyliczono: C, 47,70; H, 5,60; N, 10,43.

Znaleziono: C, 47,76; , H,5,51; N, 10,16.

Przykład 20. Wytwarzanie 2-(cyklobutyloamino)-5,6-dichloro-l-(P-L-rybofuranozylo) -1 H-benzimidazolu

Cyklobutyloaminę (3 ml) i 2-bromo-5,6-dichloro-l-(2,3,5-tri-O-acetylo-^L-rybofuranozylo)-l H-benzimidazol (0,6 g, 1,1 mmola) połączono w absolutnym etanolu (10 ml) i mieszano w 8Ó°C przez 24 godziny. Mieszaninę reakcyjną zatężono i oczyszczano w kolumnie na żelu krzemionkowym (2,5 cm x 18 cm, 230-400 mesh) stosując mieszaninę 2:1 octan etylu:heksany. Uzyskano surowy produkt (0,42 g), który dokładniej oczyszczano wykonując szereg cykli w apa

181 136 racie chromatotron wyposażonym w 2-mm rotor z żelu krzemionkowego, stosując mieszaninę 1:20 metanol dichlorometan; otrzymano białą substancję stałą (0,26 g, 0,67 mmola, 59%); 1.1. 220-221°C; [a]²⁰D = (-) 22,4 (c - 0,5 DMF).

Analiza dla C₁₆H₁₉N₃O₄C1₂:

Wyliczono: C, 49,50; H, 4,93; N, 10,82.

Znaleziono: C, 49,22; H, 4,90; N, 10,61.

Przykład 21. Wytwarzanie2-(cykloheptyloamino)-5,6-dichloro-l-(β-L-rybofuranozylo) -1 H-benzimidazolu

Cykloheptyloaminę (2 ml) i 2-bromo-5,6-dichloro-l-(2,3,5-tri-O-acetylo-|3-L-rybofuranozylo)-lH-benzimidazol (0,4 g, 1,0 mmola) połączono w absolutnym etanolu (10 ml) i mieszano w 80°C przez 24 godziny. Mieszaninę reakcyjną zatężono i oczyszczano w kolumnie na żelu krzemionkowym (2,5 cm x 18 cm, 230-400 mesh) stosując mieszaninę 1:20:20 metanokoctan etylu:heksany; otrzymano białawą substancję stałą (0,13 g, 0,3 mmola, 30%); 1.1.137-138°C; [a]²⁰D = (-) 21,6 (c = 0,5 DMF).

Analiza dla C₁₆Hi₉N₃O₄C1₂ x 11/10 H₂O:

Wyliczono: C, 50,70; H, 6,09; N, 9,33.

Znaleziono: C, 50,91; H, 5,91; N, 9,13.

Przykład 22. Wytwarzanie 5,6-dichloro-2-((l-pirolidynyło)etylo)amino)-l-(p-L-rybofuranozylo)-1 H-benzimidazolu l-(2-aminoetylo)pirolidynę (1,9 ml, 13,5 mmola), trietyloaminę (2 ml) i 2-bromo-5,6-dichloro-l-(2,3,5-tri-O-acetylo-P-L-rybofuranozylo)-lH-benzimidazol (0,6 g, 1,1 mmola) połączono w absolutnym etanolu (10 ml) i mieszano w 80°C przez 18 godzin. Mieszaninę reakcyjnązatężono i oczyszczano w kolumnie na żelu krzemionkowym (2,5 cm x 18 cm, 230-400 mesh) stosując mieszaninę 1:20 metanokdichlorometan. Główny produkt z kolumny rozpuszczono w wodzie dejonizowanej, zobojętniono i wyekstrahowano dichlorometanem otrzymując białawą substancję stałą (0,26 g, 0,6 mmola, 53%); 1.1.123-124°C; [a]²⁰D = (-) 20,4 (c - 0,5 DMF).

Analiza dla C₁₈H₂₄N₄O₄C1₂ x 3/2 H₂O x 1/2 C₄H₈O₂:

Wyliczono: C, 47,82; H, 6,22; N, 11,15.

Znaleziono: C, 47,79; H, 6,06; N, 10,97.

Przykład 23. Wytwarzanie 2-((cyklopropylometylo)amino)-5,6-dichloro-l-(p-L-rybofuranozylo)-1 H-benzimidazolu

Chlorowodorek (aminometylo)cyklopropanu (1,6 g, 15 mmoli), trietyloaminę (2 ml) i 2-bromo-5,6-dichloro-l-(2,3,5-tri-O-acetylo-P-L-rybofuranozylo)-lH-benzimidazol (0,55 g, 1,05 mmola) połączono w absolutnym etanolu (10 ml) i mieszano w 80°C przez 6 godzin. Mieszaninę reakcyjna zatężono i oczyszczano w kolumnie na żelu krzemionkowym (2,5 cm x 18 cm, 230-400 mesh) stosując mieszaninę 1:20 metanokdichlorometan. Główny produkt z kolumny ponownie oczyszczano w kolumnie na żelu krzemionkowym (2,5 cm x 18 cm, 230-400 mesh) stosując mieszaninę 1:10:10 metanokoctan etylu:heksany otrzymując białawą substancję stałą (0,30 g, 0,77 mmola, 74%): 1.1. 229-230°C; [a]²⁰D = (-) 24,8 (c = 0,5 DMF).

Analiza dla C₁₆H₁₉N₃O₄C1₂:

Wyliczono: C, 49,50; H, 4,93; N, 10,83.

Znaleziono: C, 49,30: H, 5,02; N, 10,66.

Przykład 24. Wytwarzanie 2-(tert-butyloamino)-5,6-dichloro-l-(P-L-rybofuranozylo)-1 H-benzimidazolu

Roztwór 2-(tert-butyloamino)-5,6-dichloro-1-(2,3,5-tri-O-acetylo-p-L-iybofuranozylo)-lH-benzimidazolu (2,0 g, 3,9 mmola) w metanolu (40 ml) i etanolu (40 ml) połączono z roztworem węglanu sodowego (0,61 g, 5,8 mmola) w wodzie (10 ml). Roztwór mieszano w temperaturze pokojowej przez 5 godzin, po czym metanol i etanol usunięto w wyparce rotacyjnej. Roztwór wyekstrahowano octanem etylu (150 ml) i nasyconym roztworem NaCl (20 ml). Warstwę organiczną zatężono i oczyszczano w kolumnie na żelu krzemionkowym (2,5 cm x 18 cm, 230-400 mesh) stosując mieszaninę 1:20 metanokdichlorometan. Główny produkt z kolumny ponownie oczyszczano w kolumnie na żelu krzemionkowym (2,5 cm x 14 cm, 230-400 mesh)

181 136 stosując mieszaninę 1:20 metanol dichlorometan, otrzymując białą substancje stałą(l,25 g, 3,2 mmola, 83%); 1.1. 118-120°C; [a]²⁰D = (-) 30,2 (c = 0,5 DMF).

Analiza dla C₁₆H₂₎N₃O₄C1₂ x 2/5 CH₄O:

Wyliczono: C, 48,01; H, 5,75; N, 10,24.

Znaleziono: C, 48,20; H, 5,73; N, 10,05.

Przykład 25. Wytwarzanie 2-(tert-butyloamino)-5,6-dichloro-1-(2,3,5-tri-O-acetyΙο-β-L-rybofuranozylo)-1 H-benzimidazolu

Bezwodny 1,2-dichloroetan (15 ml), 2-(tert-butyloamino)-5,6-dichlorobenzimidazol (1,5 g, 5,84 mmola) i N,O-bis(trimetylosililo)acetamid (2,2 ml, 8,8 mmola) połączono i mieszano w 80°C przez 30 minut. Dodano trifluorometanosulfonian trimetylosililu (1,1 ml, 5,84 mmola) i roztwór mieszano w 80°C przez 45 minut. Dodano stały l,2,3,4-tetra-O-acetylo-p-L-rybofuranozyd (L-TAR) (2,0 g, 6,42 mmola) i mieszanie w 80°C kontynuowano przez 3 godziny. Następnie dodano więcej L-TAR (0,5 g, 1,6 mmola). Po 1 godzinie reakcję przerwano zimnym nasyconym roztworem wodorowęglanu sodowego (40 ml) i mieszaninę wyekstrahowano dichlorometanem (2 x 150 ml). Połączone warstwy organiczne wysuszono nad siarczanem sodowym, zdekantowano i zatężono uzyskując 4,0 g złotej substancji stałej. Materiał ten oczyszczano w kolumnie na żelu krzemionkowym (5 cm x 16 cm, 230-400 mesh) stosując mieszaninę 1:30 metanol :dichlorometan, otrzymując białawą substancję stałą (2,21 g, 4,3 mmola, 73%); [a]²⁰D = (-) 28,4 (c = 0,5 DMF).

Analiza dla C₂₂H₂₇N₃O₇C1₂ x 1 CH₄O:

Wyliczono: C, 50,37; H, 5,70; N, 7,66.

Znaleziono: C, 50,74; H,5,41; N, 7,28.

Przykład 26. Wytwarzanie2-(tert-butyloamino)-5,6-dichlorobenzimidazolu

4,5-dichlorofenylenodiaminę (8,0 g, 45,2 mmola) (Aldrich, Milwaukee, WI) połączono z izotiocyjanianem tertbutylu (6,3 ml, 49,7 mmola) (Aldrich, Milwaukee, WI) w bezwodnej pirydynie (100 ml). Roztwór ogrzewano w 80°C przez 1 godzinę w atmosferze azotu. Dodano meto-p-toluenosulfonian l-cykloheksylo-3-(2-morfolinoetylo)karbodiimidu (24,9g, 58,8 mmola) (Fluka Chemika) wraz z bezwodną pirydyną (90 ml). Roztwór ogrzewano w 90°C przez 2,5 godziny. Pirydynę usunięto w wyparce rotacyjnej, a pozostałość rozpuszczono w octanie etylu (300 μΜ) i wyekstrahowano wodą (4 x 100 ml). Warstwę octanu etylu zadano węglem odbarwiającym i przesączono przez wkład filtracyjny z żelem krzemionkowym (4x8 cm, 230-400 mesh) stosując octan etylu. Surowy produkt oczyszczano w kolumnie na żelu krzemionkowym (5x16 cm, 230-400 mesh) stosując mieszaninę 1:4 octan etylu:heksan. Surowe frakcje oczyszczono ponownie w drugiej identycznej kolumnie stosując mieszaninę (1:3) octan etylu:heksany. Czyste frakcje z dwóch kolumn połączono otrzymując brązową substancję stałą (3,13 g, 12,1 mmola, 27%); 1.1. 219-221°C; MS (API+): m/z (względna intensywność) 258 (100, M+l); *H NMR (DMSO-d₆) d 10,31 (s, 1 Η, NH), 7,31 (s, 2H, Ar-H), 6,61 (s, 1 Η, NH), 1,3 8 (s, 9H, t-buty 1).

Analiza dla C_nH₁₃N₃Cl₂:

Wyliczono: C, 51,18; H, 5,08; N, 16,28.

Znaleziono: C, 51,11; H, 5,12; N, 16,18.

Przykład 27. Wytwarzanie 2-amino-5,6-dichloro-l-(P-L-rybofuranozylo)-l H-benzimidazolu

Roztwór 2-amino-5,6-dichloro-1 -(2,3,5-tri-O-acetyIo-3-L-rybofuranozylo)-1 H-benzimidazolu (1,0 g, 2,2 mmola) w metanolu (17 ml) i etanolu (17 ml) połączono z roztworem węglanu sodowego (0,25 g, 2,4 mmola) w wodzie (4 ml). Roztwór mieszano w temperaturze pokojowej przez 64 godziny, po czym metanol i etanol usunięto w wyparce rotacyjnej. Roztwór wyekstrahowano octanem etylu (2 x 100 ml) i nasyconym roztworem NaCl (20 ml). Warstwę organicznązatężono i oczyszczano w kolumnie na żelu krzemionkowym (2,5 cm x 14 cm, 230-400 mesh) stosując mieszaninę 1:10 metanol dichlorometan, otrzymując białą substancję stałą (4,1 g, 1,24 mmola, 57%); 1.1. 110-112°C; [a]²⁰D = (-) 4,2 (c = 0,5 DMF).

181 136

Analiza dla C₁₂H₁₃N₃O4C12 x 3/5 H₂0 x 2/5 CH₄O:

Wyliczono: C, 41,63; H, 4,45; N, 11,74.

Znaleziono: C, 41,47; H, 4,27; N, 11,58.

Przykład 28. Wytwarzanie 2-amino-5,6-dichloro-1-(2,3,5-tri-O-acetylo-p-L-rybofuranozylo)-1 H-benzimidazolu

Bezwodny 1,2-dichloroetan (100 ml), 2-amino-5,6-dichlorobenzimidazol (10 g, 49,5 mmola) (otrzymany metodą Homera i Henr/ego, J. Med. Chem., 1968, 11, 946-949) i N,Obis(trimetylisililo)acetamid (18,3 ml, 74,2 mmola) połączono i mieszano w 80°C przez 30 minut Wszystkie składniki stałe rozpuściły się. Dodano trifluorometanosulfonian trimetylosililu (9,3 ml, 48,3 mmola) i roztwór mieszano w 80°C przez 20 minut. Dodano stały 1,2,3,4-tetra-O-acetyΙο-β-L-rybofiiranozyd (L-TAR) (17,3 g, 54,4 mmola) w czterech porcjach w ciągu 3 godzin kontynuując mieszanie w 80°C. 45 minut po dodaniu ostatniej porcjireakcję przerwano zimnym nasyconym roztworem wodorowęglanu sodowego (100 ml) i mieszaninę wyekstrahowano dichlorometanem (200 ml). Połączone warstwy organiczne wysuszono nad siarczanem sodowym, zdekantowano i zatężono uzyskując 24,8 g gęstego czerwonego oleju. Materiał ten oczyszczano w kolumnie na żelu krzemionkowym (5 cm x 20 cm, 230-400 mesh) stosując mieszaninę 1:40 metanokdichlorometan. NMR wykazał, że produkt z kolumny o wysokim R_f zawierał grupę trimetylosililową. Frakcje te poddano reakcji z fluorkiem tetrabutyloamoniowym w THF na 24 godziny, po czym przesączono przez wkład filtracyjny z żelu krzemionkowego, stosując mieszaninę 1:10 metanol .‘dichlorometan. Wszystkie frakcje zawierające produkt połączono i ponownie oczyszczano w kolumnie na żelu krzemionkowym (5x14 cm, 230-400 mesh), stosując mieszaninę 1:1 aceton:dichlorometan, otrzymując białawą substancje stałą (3,4 g, 7,4 mmola, 15%); [a]²⁰D = (+) 48,0 (c = 0,5 DMF).

Analiza dla C₁₈H₁₉N₃O₇C1₂ x 1/4 CH₂C1₂ x 1/2 C₃H₆O:

Wyliczono: C, 46,46; H, 4,44; N, 8,23.

Znaleziono: C, 46,59; H, 4,35; N, 8,07.

Przykład 29. Wytwarzanie 5,6-dichloro-l-(p-L-rybofuranozylo)-2-((2,2,2-trifluoroetylo)amino)-1 H-benzimidazolu

Trietyloaminę (2 ml), 2,2,2-trifluoroetyloaminę (2 ml) i 2-bromo-5,6-dichloro-1 -(β-L-rybofuranozylo)-lH-benzimidazol (0,4 g, 1,0 mmola) połączono w DMSO (10 ml) i mieszano w zatopionej rurce w 80°C przez 17 dni. Mieszaninę reakcyjną wyekstrahowano wodą (30 ml) i dichlorometanem (3 x 100 ml). Warstwy organiczne zatężono i oczyszczano wykonując szereg cykli w aparacie chromatotron wyposażonym w 2-mm rotor z żelu krzemionkowego, stosując mieszaninę 1:4 aceton:dichlorometan, a następnie 1:15 metanokdichlorometan, otrzymując białawą substancję stałą (0,02 g, 0,Q5 mmola, 5%); MS (API+): m/z (względna intensywność) 416(100, M⁺). .

Analiza C₁₄Hi₄N₃O₄FC1₂ x 1/2 H₂O x 4/5 CH₄O:

Wyliczono: C, 39,42; H,4,13; N, 9,25.

Znaleziono: C, 39,34; H, 3,95; N, 9,08.

Przykład 30. Wytwarzanie 5,6-dichloro-l-(P-L-rybofuranozylo)-l H-benzimidazolu

Roztwór 5,6-dichloro-l(2,3,5-tri-O-acetylo-0-L-rybofuranozylo)-l H-benzimidazolu (0,43 g, 0,96 mmola) w metanolu (10 ml) i etanolu (10 ml) połączono z roztworem węglanu sodowego (0,15 g, 1,4 mmola) w wodzie (2,5 ml). Roztwór mieszano w temperaturze pokojowej przez 24 godziny, po czym metanol i etanol usunięto w wyparce rotacyjnej. Roztwór wyekstrahowano octanem etylu (4 x 100 ml) i nasyconym NaĆl (20 ml). Warstwy organiczne zatężono otrzymując analitycznie czystą białą substancję stałą (0,27 g, 0,85 mmola, 88%); 1.1.209-210°C; [a]²⁽T) = (+) 63 (c = 0,5 DMĘ).

Analiza dla C₁₂H₁₂N₂O₄C1₂ x 2/5 H₂O x 1/10 C₄H₈O₂:

Wyliczono: C, 44,44; H, 4,09; N, 8,36.

Znaleziono: C, 44,49; H,3,91; N, 8,14.

Przykład 31. Wytwarzanie 5,6-dichloro-1-(2,3,5-tri-O-acetylo-P-L-rybofuranozylo) -1 H-benzimidazolu

181 136

Bezwodny acetonitryl (20 ml), 5,6-dichlorobenzimidazol (EMS-Dottikon AG) (0,59 g, 3,1 mmola) i N,O-bis(trimetylisililo)acetamid (0,77 ml, 3,1 mmola) połączono i mieszano w 80°C przez 30 minut. Wszystkie składniki stałe rozpuściły się. Dodano trifluorometanosulfonian trimetylosililu (0,75 ml, 3,9 mmola) i roztwór mieszano w temperaturze pokojowej przez 15 minut; w tym czasie wytrąciła się duża ilość osadu. Dodano stały 1,2,3,4-tetra-O-acetylo-P-L-rybofuranozyd (L-TAR) (l,0g, 3,1 mmola) i roztwór ogrzano do 80°C. Wszystkie składniki stałe rozpuściły się. Po 1,5 godzinie reakcję przerwano zimnym nasyconym roztworem wodorowęglanu sodowego (10 ml) i mieszaninę wyekstrahowano dichlorometanem (100 ml). Połączone warstwy organiczne wysuszono nad siarczanem sodowym, zdekantowano i zatężono uzyskując 1,7 g żółtego oleju. Materiał ten oczyszczano w kolumnie na żelu krzemionkowym (2,5 cm x 18 cm, 230-400 mesh) stosując mieszaninę 1:40 metanol dichlorometan, otrzymując 1,37 g częściowo czystego produktu. Po zastosowaniu drugiej kolumny z żelem krzemionkowym (2,5 cm x 16 cm, 230-400 mesh) z zastosowaniem mieszaniny 2:3 heksan:octan etylu uzyskano czysty produkt w postaci białej substancji stałej (0,8 g, 1,78 mmola, 57%); [a]²⁰D = (+) 46,8 (c = 0,5 DMF).

Analiza dla C₁₈H₁₈N₂O₇Ć1₂:

Wyliczono: C, 48,56; H, 4,07; N, 6,29.

Znaleziono: C, 48,45; H,4,ll; N,6,19.

Przykład32. Wytwarzanie 2-acetamido-5,6-dichloro-1 -(β-L-rybofuranozylo)-1 H-benzimidazolu

Roztwór 2-acetamido -5,6-dichloro-1 -(2,3,5-tri-O-acetylo-P-L-rybofuranozylo)-1 H-benzimidazolu (0,35 g, 0,75 mmola) w metanolu (8 ml) i etanolu (8 ml) połączono z roztworem węglanu sodowego (0,12 g, 1,1 mmola) w wodzie (2 ml). Roztwór mieszano w temperaturze pokojowej przez 24 godziny, po czym metanol i etanol usunięto w wyparce rotacyjnej. Następnie roztwór wyekstrahowano octanem etylu (2x150 ml) i nasyconym NaCl (20 ml). Warstwy organiczne zatężono i oczyszczano przeprowadzając szereg cykli w aparacie chromatotron wyposażonym w 2-mm rotor z żelu krzemionkowego, stosując mieszaninę 1:10 metanohdichlorometan, otrzymując białą substancje stałą (0,067 g, 0,18 mmola, 23%). Materiał ten zidentyfikowano metodami Ή NMR, MS i HPLC stwierdzając, że zawiera on około 7% 2-amino-5,6-dichloro-1-(β-L-rybofuranozylo)-! H-benzimidazolu (na podstawie ’H NMR). HPLC wykazała obecność niewielkich ilości (~5%) dwóch zanieczyszczeń.

Przykład 33. Wytwarzanie 5,6-dichloro-2-(metyloamino)-l-(β-L-rybofuranozylo) -1 H-benzimidazolu

Chlorowodorek metyloaminy (3,0 g, 45 mmoli), trietyloaminę (3 ml) i 2-bromo-5,6-dichloro-l-(2,3,5-tri-O-acetylo-β-L-rybofuranozylo)-lH-benzimidazol (0,6 g, 1,1 mmola) połączono z absolutnym etanolem (25 ml) i mieszano w 80°C przez 24 godziny. Mieszaninę reakcyjną wymieszano z nasyconym roztworem wodorowęglanu sodowego (50 ml) i octanem etylu (150 ml). Warstwę organiczną wysuszono nad siarczanem sodowym, zatężono i zaabsorbowano na żelu krzemionkowym (15 g). Materiał ten wprowadzono w stanie suchym do kolumny z żelem krzemionkowym (5x10 cm, 230-400 mesh) stosując mieszaninę 1:10 metanohdichlorometan. Główny produkt z kolumny stanowiła biała substancja stała (0,22 g, 0,62 mmola, 54%); t. t. 238-240°C; [a]²⁰D = (-) 15,2 (c = 0,5 DMF).

Analiza dla C₁₃H₁₅N₃O₄C1₂ x 1/2 CH₄O:

Wyliczono: C, 44,52; H, 4,70; N, 11,54.

Znaleziono: C, 44,43; H, 4,58; N, 11,36.

Przykład 34. Wytwarzanie 5,6-dichloro-2-(etyloamino)-l-(β-L-ryboίuranozylo)-1 H-benzimidazolu

Chlorowodorek etyloaminy (3,7 g, 46 mmoli), trietyloaminę (7 ml) i 2-bromo-5,6-dichloro-l-(2,3,5-tri-O-acetylo-β-L-rybofuranozylo)-lH-benzimidazol (0,6 g, 1,1 mmola) połączono z absolutnym etanolem (20 ml) i mieszano w 80°C przez 24 godziny. Mieszaninę reakcyjną wymieszano z nasyconym roztworem wodorowęglanu sodowego (2x50 ml) i octanem etylu (200 ml). Warstwę organiczną wysuszono nad siarczanem sodowym, zatężono i oczyszczano w kolumnie na żelu krzemionkowym (2,5 x 18 cm, 230-400 mesh) stosując mieszaninę 1:20 metanohdichlorometan. Główny produkt z kolumny stanowiła biała substancja stała (0,30 g, 0,96 mmola, 87%); 1.1. 155-157°C; [a]²⁰D = (-) 20,6 (c = 0,5 DMF).

181 136

Analiza dla C₁₄H_I7N₃O₄C1₂ x 1/2 H₂0:

Wyliczono: C, 45,30; H, 4,89; N, 11,32.

Znaleziono: C, 45,44; H, 4,78; N, 11,18.

Przykład35. Wytwarzanie 2-(cy klopropyloamino)-5,6-dichloro-1 -(α-L-ry bofuranozylo)-1 H-benzimidazolu

Cyklopropyloaminę (10 ml) i 2-bromo-5,6-dichIoro-1-(2,3,5-tri-O-acetylo-a-L-rybofuranozylo)-lH-benzimidazol (0,60 g, 1,1 mmola) (otrzymany jako produkt uboczny w syntezie anomeru β, patrz przykład 1) połączono w absolutnym etanolu (50 ml) i mieszano w 80°C przez 24 godziny. Mieszaninę reakcyjnązatężono i oczyszczano w kolumnie na żelu krzemionkowym (2,5 cm x 16 cm, 230-400 mesh) stosując mieszaninę 1:9 metanol:dichlorometan, otrzymując 0,25 g surowego produktu. Materiał ten dokładniej oczyszczano wykonując szereg cykli w aparacie chromatotron wyposażonym w 1-mm rotor z żelu krzemionkowego, stosując mieszaninę 1:15 metanol dichlorometan; otrzymaną białą substancję stałą (0,060 g, 0,14 mmola, 14%); 1.1. 140-141 °C; [d]²⁰D = (-) 51,8 (c = 0,5 DMF); UVX_max (ε): pH 7,0:303 (10600), 274 (1700); 0,1 N NaOH: 304 nm (10800), 275 (2400); MS (Cl):m/z (względna intensywność) 374 (29,7, M+l); ‘H NMR (DMSO-d₆) d 7,48 (s, 1H, Ar-H), 7,38 (s, 1H, Ar-H), 7,08 (br. s, 1H, NH), 5,86 (d, 1H, H-l', J = 3,4 Hz), 5,50 (d, 1H, OH, J=4,5 Hz), 5,22 (d, 1H, OH, J=7,1 Hz), 4,84 (t, 1H, OH, J = 5,7 Hz), 4,15 (dd, 1H, H-2', J - 7,9 Hz), 4,10 (dd, 1H, H-3', J = 7,3 Hz, J = 4,5 Hz), 4,05-4,01 (m, 1H, H-dty 3,66-3,61 (m, 1H, H-59,3,47-3,41 (m, 1H, H-5), 2,74-2,71 (dd, 1H, cyklopropyl-CH, J = 6,7 Hz, J = 3,3 Hz), 0,69 (d, 2H, J = 6,9 Hz, cyklopropyl-CH₂), 0,51-0,45 (m, 2H, cyklopropyl-CH₂).

Analiza dla C₁₅H₁₇N₃O₄C1₂ x 0,60 CH₄O x 0,2 CH₂C1₂:

Wyliczono: C, 46,24; H,4,86; N, 10,24.

Znaleziono: C, 46,13; H, 4,83; N, 10,28.

Przykład 36. Wytwarzanie 5,6-dichloro-2-(izopropyloamino)-l-(a-L-rybofuranozylo)-1 H-benzimidazolu

Izopropyloaminę (10 ml) i 2-bromo-5,6-dichloro-l-(2,3,5-tri-O-acetyło-a.-L-rybofuranozylo)-1 H-benzimidazol (0,60 g, 1,14 mmola) (otrzymany j ako produkt uboczny w syntezie anomeru β) połączono w absolutnym etanolu (10 ml) i mieszano w 80°C przez 24 godziny. Mieszaninę reakcyjnązatężono i oczyszczano w kolumnie na żelu krzemionkowym (2,5 cm x 18 cm, 230-400 mesh) stosując mieszaninę 1:15 metanokdichlorometan otrzymując 0,39 g surowego produktu. Materiał ten oczyszczano w aparacie chromatotron wyposażonym w 1 -mm rotor z żelu krzemionkowego, stosując mieszaninę 1:2 aceton:dichlorometan; otrzymano białą substancje stałą (0,29 g, 0,78 mmola, 68%); 1.1.131 -133°C; [a]²⁰D = (-)41,4 (c = 0,5 DMF); UV X_max (ε): pH 7,0: 304 nm (11000), 276 (2000); 0,1 N NaOH: 306 nm (11500), 277 (2500); MS (Cl): m/z (względnaintensywność) 376 (34,8, M+l); ’HNMR(DMSO-d₆) d 7,46 (s, 1H, Ar-H), 7,31 (s, 1H, Ar-H), 6,63 (d, 1H, NH, J = 7,4 Hz), 5,94 (d, 1H, H-l', J = 3,4 Hz), 5,53 (d, 1H, OH, J = 4,4 Hz), 5,22 (d, 1H, OH, J = 7,1 Hz), 4,86 (t, 1H, OH, J = 5,7 Hz), 4,15 (dd, 1H, H-2', J= 7,7 Hz, J = 4,0 Hz), 4,10 (dd, 1H, H-3', J = 7,3 Hz, J = 4,3 Hz), 4,05-3,94 (m, 2H, izopropyl CH, H-4'), 3,69-3,63 (m, 1H, H-59, 3,49-3,41 (m, 1H, H-5), 1,19 (d, 3H, J = 6,5 Hz, izopropyl-CH₃), 1,18 (m, 3H, izopropyl-CH₃).

Analiza dla C₁₅H₁₇N₃O₄C1₂ x 0,4 CH₂C1₂:

Wyliczono: C, 45,09; H, 4,86; N, 10,24.

Znaleziono: C, 45,10; H, 4,97; N, 10,00.

Przykład 37.Wytwarzanie5,6-dichloro-2-((2-fluoro-l-metyloetyloamino)-l-(β-L-rybofuranozylo)-1 H-benzimidazolu

Węglan sodowy (0,032 g, 0,30 mmola) i 5,6-dichloro-2-(2-fluoroizipropyloamino)-l-(2,3,5-tri-O-acetylo-β-L-rybofuranozylo)-lH-benzimidazol (0,10 g, 0,20 mmola) połączono z wodą(l ml), metanolem (2,5 ml) i etanolem (2,5 ml) i mieszano w temperaturze pokojowej przez 3 godziny. Roztwór zatężono w celu usunięcia większości metanolu i etanolu, po

181 136 czym połączono z octanem etylu (75 ml). Uzyskany roztwór wyekstrahowano nasyconym NaCl (2x5 ml). Warstwę organiczną wysuszono nadNa₂SO₄, zdekantowano i zatężono. Po oczyszczeniu pozostałości w aparacie chromatotron wyposażonym w 1 -mm rotor z żelu krzemionkowego, z zastosowaniem mieszaniny 1:10 metanol:CH₂C1₂ otrzymano białą substancję stałą (0,066 g, 0,17 mmola, 84%); [a]²⁰D = (-) 24,8 (c = 0,5 DMF); MS (AP+): m/z (względna intensywność) 394 (98, M⁺); *HNMR (DMSO-d₆) d 7,64 (s, 1H, Ar-H), 7,37 (s, 1H, Ar-H), 7,13 (d, 0,5 H, NH, J - 7,9 Hz), 7,07 (d, 0,5 H, NH, J = 7,6 Hz), 5,76 (d, 1H, J = 7,9 Hz, H-l’), 5,69 (m, 1H, OH), 5,31-5,23 (m, 2H, OH), 4,51-4,45 (m, 1H, CH₂F), 4,35-4,32 (m, 1H, CH₂F), 4,29-4,17 (m, 2H, Η-2'i H-3'), 4,06-3,97 (m, 1H, NHCH), 3,97 (br. s, 1H, H-4'), 3,70-3,31 (m,2H, H-S'), 1,22-1,18 (m, 3H, CH(CH₃).

Analiza dla C₁₅H₁₈N₃O₄C1₂F x 0,40 H₂O:

Wyliczono: C, 44,88; H,4,72; N, 10,47.

Znaleziono: C, 44,98; H,4,76; N, 10,46.

Przykład 38. Wytwarzanie 5,6-dichloro-2-((2-fluoro- l-metyloetyloamino)-l -(2,3,5-tri-O-acetylo-p-L-rybofuranozylo)-1 H-benzimidazolu

Fluoroaceton (5g) i 5,6-dichloro-2-amino-l-(2,3,5-tri-O-acetylo-P-L-rybofuranozylo)-lH-benzimidazol (0,38 g, 0,82 mmola) połączono z kwasem p-toluenosulfonowym (0,050 g, 0,26 mmola) i mieszano we wrzeniu w kolbie wyposażonej w nasadkę Deana-Starka. Po 4 godzinach dodano cyjanoborowodorek sodowy (0,16 g, 2,4 mmola) i ogrzewano we wrzeniu pod chłodnicą zwrotną kontynuowano przez 6 godzin. Roztwór rozcieńczono octanem etylu (200 ml), po czym przemyto nasyconym NaCl (2x50 ml) i wodą(50 ml). Warstwę organiczną wysuszono nad Na₂SO₄, zdekantowano i zatężono. Surowy produkt oczyszczano w kolumnie na żelu krzemionkowym (230-400 mesh, 2,5 x 18 cm) stosując mieszaninę 1:25 metanol:CH₂Cl₂, otrzymując 0,19 g surowego produktu. Materiał ten oczyszczano dokładniej w aparacie chromatotron wyposażonym w 2-mm rotor, stosując mieszaninę 1:1 octan etylu:heksany; uzyskano jasno żółtą substancję stałą(0,10 g, 0,20 mmola, 24%); MS (API+); m/z (względna intensywność) 520 (62,63, M+); *H NMR(DMSO-d₆) d 7,66 (s, 1H, Ar-H), 7,51 (s, 1H, Ar-H), 7,30 (d, ΙΗ,ΝΗ, J = 7,6 Hz), 6,25 (d, 1H, H-Γ, J = 7,5 Hz), 5,31-5,23 (m, 1H, H-29, 5,48-5,44 (m, 1H, H-39, 4,63-4,26 (m, 6H, CH₂F, CH, H-4'i 5*), 2,21 (s, 3H, OAc), 2,19 (s, 3H, OAc), 2,02 (s, 3H, OAc), 1,24 (d, 3H, CH(CH₃), J = 7,5 Hz.

Analiza dla C₂₁H₂₄N₃O₇C1₂F:

Wyliczono: C, 48,47; H, 4,65; N, 8,08.

Znaleziono: C, 48,60; H, 4,73; N, 7,94.

Przykład 39. Wytwarzanie5,6-dichloro-2-(izopropyloamino)-lH-benzimidazolu 5,6-dichloro-l,2-fenylenodiaminę (0,61 g, 3,4 mmola) i izotiocyjanian izopropylu (0,39 g, 3,8 mmola) połączono w bezwodnej pirydynie (10 ml) i ogrzewano w 80°C przez 15 minut. Dodano dicykloheksylokarbodiimid (1,06 g, 5,14 mmola) i uzyskanąmieszaninę reakcyjną mieszano w 100°C przez 5 godzin. Dodano toluen (50 ml) i mieszaninę zatężono w wyparce rotacyjnej uzyskując brunatną pozostałość. Produkt dokładniej oczyszczano chromatograficznie na żelu krzemionkowym z zastosowaniem mieszaniny 6,5:3:0,5 octan etylu/heksany/trietyloamina uzyskując gumowatą substancję stałą, którą rekrystalizowano z acetonitrylu otrzymując 0,46 g (60%) brązowej substancji stałej; 1.1. 218-220°C.

Analiza dla Ο|θΗ]|C1₂N₃:

Wyliczono: C, 49,20; H, 4,54; N, 17,21.

Znaleziono: C, 49,31; H, 4,59; N, 17,33.

Ogólna procedura I: Synteza 2-(alkiloamino)-lH-benzimidazoli z zastosowaniem meto-p-toluenosulfonianu l-cykloheksylo-3-(2-morfolinoetylo)karbodiimidu jako środka odsiarczającego

Odpowiednią 1,2-fenylenodiaminę łączy się z odpowiednim izotiocyjanianem (1,0-1,25 mmola/mmol diaminy) i bezwodną pirydyną (3-5 ml/mmol diaminy). Uzyskaną mieszaninę ogrzewa się w 80°C przez 30 minut, po czym dodaje się stały meto-p-toluenosulfonian 1-cyklo

181 136 heksylo-3-(2-morfolinoetylo)karbodiimidu (1,1-1,35 mmola/mmol diaminy) w jednej porcji. Uzyskaną mieszaninę reakcyjną miesza się w 80-90°C przez 3-20 godzin, a następnie chłodzi do temperatury pokojowej. Następnie postępuje się w sposób opisany powyżej, z tym że produkt oczyszcza się chromatograficznie na żelu krzemionkowym lub przez rekrystalizację z acetonitrylu lub 1,4-dioksan.

Wytwarzanie 5,6-dichloro-2-(izopropyloamino)-1 H-benzimidazolu

Zastosowano 5,6-dichloro-l,2-fenylenodiaminę (200,0 g, 1,13 mmola), izotiocyjanian izopropylu (122,0 g, 1,21 mola), meto-p-toluenosulfonian l-cykloheksylo-3-(2-morfolinoetylo)-karbodiimidu (622,0 g, 1,47 mola) i pirydynę (4 litry) zgodnie z procedurą ogólną I. Produkt rekrystahzowano z acetonitrylu otrzymując 184 g (67%) brunatnej substancji stałej. Dane analityczne były zgodne z podanymi powyżej.

Wytwarzanie 2-(cyklopropyloamino)-5,6-dichloro-1 H-benzimidazolu

Zastosowano 4,5-dichloro-l,2-fenylenodiaminę (6,04 g, 34,1 mmola), izotiocyjanian cyklopropylu (3,69 g, 37,2 mmola), meto-p-toluenosulfonian l-cykloheksylo-3-(2-morfolinoetylo)karbodiimidu (20,1 g, 47,4 mmola) i pirydynę (135 ml) zgodnie z procedurąogólnąl. Produkt rekrystalizowano zacetonitryluotrzymując 5,82 g (70%) żółtej substancji stałej; 1.1.223-225°C.

Analiza dla C₁₀Hć)C12N3:

Wyliczono: C, 49,61; Η,3,75; N, 17,36.

Znaleziono: C, 49,53; H, 3,78; N, 17,12.

Ogólna procedura II: Sprzęganie 2-(alkiloamino)-lH-benzimidazoli z 1,2,3,5-tri-O-acetylo-L-rybofuranozą

Odpowiedni 2-(alkiloamino)-lH-benzimidazol [połączono z 1,2-dichloroetanem (2-3 ml/mmol benzimidazolu) i N,O-bis(trimetylisililo)acetamidem (1-1,25 mmola/mmol benzimidazolu) i uzyskaną mieszaninę ogrzewano w 80°C przez 30 minut. Dodano trifluorometanosulfonian trimetylosililu (0,5-0,7 mmola/mmol benzimidazolu) i mieszaninę reakcyjną mieszano w 80°C przez 15 minut, po czym dodano w jednej porcji stałą 1,2,3,5-tetra-O-acetylo-L-rybofuranozę (1 -1,25 mmola/mmol benzimidazolu). Uzyskaną mieszaninę reakcyjną mieszano w 80°C przez 2-20 godzin, a następnie pozostawiono ją do ostygnięcia do temperatury pokojowej. Mieszaninę rozcieńczono 5% wodnym roztworem wodorowęglanu sodowego (10 mł/mmol benzimidazolu) i dichlorometanem (3-5 ml/mmol benzimidazolu), po czym dwufazową mieszaninę mieszano w temperaturze pokojowej przez 30 minut. Warstwę organiczną oddzielono, a warstwę wodną wyekstrahowano dodatkową porcją dichlorometanu (3-5 ml/mmol benzimidazolu). Połączone warstwy organiczne wysuszono nad siarczanem magnezowym, przesączono i rozpuszczalniki usunięto pod zmniejszonym ciśnieniem w wyparce rotacyjnej. Produkty oczyszczano chromatograficznie na żelu krzemionkowym.

Wytwarzanie 5,6-dichloro-2-(izopropyloamino)-l-(2,3,5-tri-O-acetylo-p-L-rybofuranozy lo)-1 H-benzimidazolu

Zastosowano 5,6-dichloro-2-(izopropyloamino)-lH-benzimidazol (25,0 g, 102 mmole), N,O-bis(trimetylisililo)acetamid(25,9ml, 21,3 g, 1,03 równoważnika), l,2-dichloroetan(300ml), trifluorometanosulfonian trimetylosililu (12,8 ml, 14,7 g, 66,2 mmola, 0,65 równoważnika) i 1,2,3,5-tri-O-acetylo-L-rybofuranozę (34,1 g, 107 mmoli, 1,05 równoważnika) zgodnie z procedurą ogólną II. Po chromatografii na żelu krzemionkowym z zastosowaniem mieszaniny 35:1 dichlorometan:metanol otrzymano 39,6 g (77%) żółtej pianki. MS (CI): m/z 501 (M+l).

Ogólna procedura III: Odblokowanie 2-alkiloamino-l-(2,3,5-tri-O-acetylo-P-L-rybofuranozy lo)-1 H-benzimidazoli

Odpowiedni 2-alkiloamino-l-(2,3,5-tri-O-acetylo-|3-L-rybofuranozylo)-lH-benzimidazol rozpuszczono w etanolu (4-5 ml/mmol trioctanu). W osobnej kolbie umieszczono węglan sodowy (1,0-1,3 mmola/mmol trioctanu), wodę (1-2 ml/mmol trioctanu) i metanol (3 ml/mmol trioctanu). Zawiesinę octanu sodowego dodano w jednej porcji do etanolowego roztworu trioctanu w temperaturze pokojowej. Uzyskaną mieszaninę reakcyjną mieszano w temperaturze poko

181 136 jowej przez 18 godzin. Mieszaninę rozcieńczono następnie octanem etylu (25 ml/mmol trioctanu). Warstwę organiczną oddzielono i przemyto solanką (100 ml/mmol trioctanu), wysuszono nad siarczanem magnezowym, przesączono i rozpuszczalniki usunięto w wyparce rotacyjnej. Produkty oczyszczano chromatograficznie na żelu krzemionkowym.

Wytwarzanie 5,6-dichloro-2-(izopropyloamino)-1 -( β-L-rybofuranozylo)-1 H-benzimidazolu

Zastosowano 5,6-dichlo-2-(izopropyloamino)-1 -(2,3,5-tri-O-acetylo-P-L-rybofuranozylo)-lH-benzimidazol (7,50 g, 14,93 mmola), węglan sodowy (1,72 g, 16,23 mmola), wodę (29 ml), metanol (100 ml) i etanol (100 ml) zgodnie z procedurąogólnąlll. Produkt oczyszczano chromatograficznie na żelu krzemionkowym z zastosowaniem mieszaniny 55:45 dichlorometan:metanol otrzymując 4,72 g (84%) białej pianki. Dane analityczne były zgodne z podanymi powyżej.

Przykład 40. Test ludzkiego wirusa cytomegalii (HCMV)

HCMV szczep AD 169 hodowano na monowarstwach ludzich embrionalnych komórek płuc (komórki MRC5) na płytkach o 96 studzienkach. Po zainfekowaniu komórek w stosunku około 0,01 cząstki infekcyjnego wirusa/komórkę badane związki dodawano do wybranych studzienek w 6 różnych stężeniach, wykonuj ąc po 3 repliki. Związki w takich samych stężeniach dodawano także do studzienek, w których znajdowały się monowarstwy nie zainfekowanych komórek, aby ocenić cytoksyczność związków. Płytki inkubowano przez 5 dni i na podstawie badań mikroskopowych oceniano minimalną dawkę cytoksyczną. Wielkość IC₅₀ działania przeciwwirusowego oceniano na podstawie oznaczeń DNM HCMV w każdej studzience metodą blottingu oraz na podstawie ilościowej specyficznej hybrydyzacji DNA w sposób zbliżony do metody Gadlera (Antimicrob. Agents Chemother. 1983, 24, 370-374).

Przykład	IC₅₀ HCMV	CC50 toksyczność MRC5
Przykład 3	0,06-0,23 μΜ	30 μΜ
Przykład 4	0,91-2,5 μΜ	100 μΜ
Przykład 5	0,03-0,05 μΜ	100 μΜ
Przykład 10	1,1-1,3 μΜ	ΙΟΟμΜ
Przykład 8	41 μΜ	100 μΜ
Przykład 12	3,5-5,8 μΜ	ΙΟΟμΜ
Przykład 34	0,75-0,85 μΜ	ΙΟΟμΜ

Przykład 41. Tabletki

Następujące kompozycje A i B otrzymano przez granulowanie na mokro składników z roztworem povidonu, a następnie dodanie stearynianu magnezu i sprasowanie

Kompozycja A

		mg/tabletkę	mg/tabletkę
(a)	Substancja czynna	250	250
(b)	Laktoza Β. P.	210	26
(c)	Povidone Β. P.	15	9
(d)	Skrobioglikolan sodowy	20	12
(e)	Stearynian magnezowy	5	3
		500	300

181 136

Kompozycja Β

		mg/tabletkę	mg/tabletkę
1	2	3	4
(a)	Substancja czynna	250	250
(b)	Laktoza	150	-
(c)	Avicel PH 101	60	26
(d)	Povidone Β. P.	15	9
(e)	Skrobioglikolan sodowy	20	12
(0	Stearynian magnezowy	5	3
		500	300

Kompozycja C

	mg/tabletkę
Substancja czynna	100
Laktoza	200
Skrobia	50
Povidone	5
Stearynian magnezowy	4
	359

Poniższe kompozycje D i E otrzymano przez bezpośrednie sprasowanie wymieszanych składników. W kompozycji E zastosowano typ laktozy do bezpośredniego sprasowywania (Dairy Crest - „Zeparox”).

Kompozycja D

	mg/tabletkę
Substancja czynna	250
Wstępnie żelatynizowana skrobia	150
	400

Kompozycja E

	mg/tabletkę
Substancja czynna	250
Laktoza	150
Avicel	100
	500

Kompozycja E (preparat o kontrolowanym uwalnianiu)

Kompozycję otrzymano przez granulowanie na mokro poniższych składników z roztworem povidonu, a następnie dodanie stearynianu magnezu i sprasowanie.

	mg/tabletkę
1	2	3
(a)	Substancja czynna	500
(b)	Hydroksypropylometyloceluloza (Methocel K4M Premium)	112
(c)	Laktoza Β. P.	53
(d)	Povidone Β. P.	28
(e)	Stearynian magnezowy	7
		700

Przykład 42. Kapsułki

Kompozycja A

Kapsułkę otrzymano przez zmieszanie składników kompozycji D z powyższego przykładu 1, a następnie napełnienie mieszanką dwuczęściowej twardej kapsułki żelatynowej. Kompozycję B (poniżej) otrzymano w podobny sposób.

Kompozycja B

	mg/tabletkę
(a)	Substancja czynna	250
(b)	Laktoza Β. P.	143
(c)	Skrobioglikolan sodowy	25
(d)	Stearynian magnezowy	2
		420

Kompozycja C

		mg/tabletkę
(a)	Substancja czynna	250
(b)	Macrogol 4000 BP	350
		600

Kapsułki otrzymano przez stopienie makrogolu 4000 BP, zdyspergowanie substancji czynnej w stopie i napełnienie stopem dwuczęściowej twardej kapsułki żelatynowej.

Kompozycja D

	mg/tabletkę
Substancja czynna	250
Lecytyna	100
Olej arachidowy	100
	450

181 136

Kapsułki otrzymano przez zdyspergowanie substancji czynnej w lecytynie i oleju arachidowym, a następnie napełnienie dyspersją miękkich, elastycznych kapsułek żelatynowych.

Kompozycja E (kapsułka o kontrolowanym uwalnianiu)

Następującą kompozycję w postaci kapsułki o kontrolowanym uwalnianiu otrzymano przez wytłaczanie składników a, b oraz c za pomocą wytłaczarki, a następnie sferonizację produktu wytłaczania i suszenie. Wysuszoną pastylkę powleczono membraną zapewniającą kontrolowane uwalnianie (d) i zastosowano do napełnienia dwuczęściowej twardej kapsułki żelatynowej.

Kompozycja E

	mg/tabletkę
(a)	Substancja czynna	250
(b)	Celuloza mikrokrystaliczna	125
(c)	Laktoza BP	125
(d)	Etyloceluloza	13
		513

Przykład 43. Kompozycja do iniekcji Kompozycja A

Substancja czynna	0,200 g
Kwas solny, roztwór 0,1 M	ile potrzeba do pH 4,0-7,0
Wodorotlenek sodowy, roztwór 0,1 M	ile potrzeba do pH 4,0-7,0
Woda sterylna	ile potrzeba do 10 ml

Substancję czynną rozpuszczono w większości wody (35-40°C) i pH doprowadzono do 4,0-7,0 stosując kwas solny lub wodorotlenek sodowy, zależnie od potrzeb. Porcję uzupełniono następnie do odpowiedniej objętości wodą i przesączono przez sterylny filtr mikroporowaty do sterylnej fiolki ze szkła bursztynowego (typ 1), szczelnie zamknięto i dodatkowo uszczelniono.

Kompozycja B

Substancja czynna	0,125 g
Sterylny, nie zawierający pirogenów bufor fosforanowy o pH 7	ile potrzeba do 25 ml

Przykład 44. Środek do iniekcji domięśniowej

Substancja czynna	0,20 g
Alkohol benzylowy	0,10 g
Glikofuron	1,45 g
Woda do iniekcji	ile potrzeba do 3,00 ml

Substancję czynną rozpuszczono w glikofurolu. Dodano i rozpuszczono alkohol benzylowy, a następnie objętość uzupełniono wodą do 3 ml. Mieszankę przesączono przez sterylny filtr mikroporowaty i szczelnie zamknięto w sterylnych fiolkach ze szkła bursztynowego (typ 1).

181 136

Przykład 45. Syrop

Substancja czynna	0,2500 g
Roztwór sorbitolu	1,5000 g
Gliceryna	2,0000 g
Benzoesan sodowy	0,0050 g
Zapach gruszkowy 17.42.3169	0,0125 ml
Woda oczyszczona	ile potrzeba do 5,0000 ml

Substancję czynną rozpuszczono w mieszaninie gliceryny i większości wody oczyszczonej. Do roztworu dodano wodny roztwór benzoesanu sodu, a następnie roztwór sorbitolu i na końcu zapach. Objętość uzupełniono wodą oczyszczoną i całość dokładnie wymieszano.

Przykład 46. Czopek

	mg/czopek
Substancja czynna (63 Im)*	250
Twardy tłuszcz BP (Witepsol H15-Dynamit Nobel)	1770
	2020

* Substancję czynną zastosowano w postaci proszku zawierającego co najmniej 90% cząstek o średnicdy 631 m lub poniżej)

1/5 środka Witepsol HI 5 stopiono na ogrzewanej parą tacy w temperaturze nie przekraczającej 45°C. Substancję czynnąprzesiano przez sito 1001 m i dodano do stopionego podłoża z mieszaniem stosując mikser Silverson wyposażony w tnącą głowicę, aż do uzyskania gładkiej dyspersji. Utrzymując temperaturę 45°C do zawiesiny dodano resztę Witepsolu HI 5 i całość wymieszano tak, aby uzyskać jednorodną mieszankę. Zawiesinę przepuszczono przez sito 2501 m ze stali nierdzewnej i przy ciągłym mieszaniu pozostawiono do ostygnięcia do 40°C. W temperaturze 38-40°C mieszanką w ilości po 2,02 g napełniono odpowiednie 2-ml plastikowe formy. Czopki pozostawiono do ostygnięcia do temperatury pokojowej.

Przykład 47. Pessaria

	mg/pessarium
» Substancja czynna (63 Im)	250
Bezwodna dekstroza	380
Skrobia ziemniaczana	363
Stearynian magnezowy	7
	1000

Powyższe składniki bezpośrednio wymieszano, po czym pessaria wykonano przez bezpośrednie sprasowanie uzyskanej mieszanki.

Departament Wydawnictw UP RP. Nakład 70 egz. Cena 6,00 zł.

Claims

Zastrzeżenia patentowe

1. Nowe pochodne benzimidazolu o wzorze

(I) w którym R oznacza atom wodoru, atom chlorowca, grupę -NR¹ R², w której każdy z R¹i R², które mogą być takie same lub różne, jest niezależnie wybrany z grupy obejmującej atom wodoru, alkil, cyjano-Cj^ alkil, chlorowco-Cj_₆ alkil, C₃.₇ cykloalkil, C]_₆ alkilo-C₃.₇cykloalkil, alkenyl, C₃.₇ cykloałkilo-C_t.₆ alkil, C₂.₆ alkinyl, aryl, arylo-C^ alkil, heterocyklo-Ć]_₆alkil lub -COC^ alkil, albo też R'R² wraz z atomem N, do którego są przyłączone, tworzą4 lub 5-członowy pierścień heterocykliczny, oraz jego farmaceutycznie dopuszczalne pochodne.
2. Związek według zastrz. 1, w postaci anomeru β.
3. Związek według zastrz. 1, w postaci anomeru a.
4. Związek według zastrz. 1, o wzorze (Ib)

HD CH w którym R oznacza atom chlorowca albo grupę -NR'R², w której R¹ oznacza atom wodoru, a R² jest wybrany z grupy obejmującej C]_6 alkil, C3.7 cykloalkil, C|^ alkilo-C3.7 cykloalkil, C2^ alkenyl, C2.6 alkinyl, aiyl lub aryloalkil, albo też każdy z R¹ i R², które mogą być takie same lub różne, oznacza Cb6 alkil, bądź też R'R² wraz z atomem N, do którego są przyłączone, tworzą 4 lub 5 członowy pierścień heterocykliczny, oraz jego farmaceutycznie dopuszczalne pochodne.
5. Związek według zastrz. 1 albo 4, w którym R oznacza grupę -NR'R², w której R¹oznacza atom wodoru, a R² jest wybrany z grupy obejmującej C].₆ alkil, C₃.₇ cykloalkil i chlorowco-C]_₆ alkil, oraz jego farmaceutycznie dopuszczalne pochodne.
6. Związek według zastrz. 1 albo 5, w którym,R oznacza grupę izopropyloaminową, izobutyloaminową, sec-butyloaminową, cyklopropyloaminową, cyklopentyloaminową i 2-fluoro-l-metyloaminową, oraz jego farmaceutycznie dopuszczalne pochodne.
7. Związek według zastrz. 1, wybrany z grupy obejmującej 5,6dichloro-2-izopropyloamino-1 -(β-L-rybofuranozylo) - lH-benzimidazol, 2-cy klopropy loamino-5,6-dichloro-l-(β-L-rybofuranozylo)-lH-benzimidazol

181 136 i 5,6-dichloro-2-(2-fluoro-1 -metyloetyloamino)-P -(β-L-rybofuranozy lo)- IH-benzimidazol oraz ich farmaceutycznie dopuszczalne pochodne.
8. 5,6-dichloro-2-izopropyloamino-1 -(β-L-rybofuranozylo)-1 H-benzimidazol.
9. Związek według zastrz. 1 albo 4, korzystnie w postaci farmaceutycznie dopuszczalnej pochodnej.
10. Związek według zastrz. 9, w postaci soli.
11. Związek według zastrz. 9, w postaci estru.
12. Związek według zastrz. 10, w której sól wybrana jest spośród soli organicznych kwasów karboksylowych, organicznych kwasów sulfonowych i kwasów nieorganicznych.
13. Związek według zastrz. 11, w której ester wybrany jest spośród estrów kwasu karboksylowego, sulfonianu, estru aminokwasu, fosforanu oraz mono-, di- i trifosforanu.
14. Kompozycja farmaceutyczna, zawierająca związek aktywny i dopuszczalny farmaceutycznie nośnik, znamienna tym, że zawiera jako związek aktywny nowe pochodne benzimidazolu o wzorze (I) albo jego farmaceutycznie dopuszczalną pochodną wraz z farmaceutycznie dopuszczalnym jego nośnikiem.
15. Sposób wytwarzania nowych pochodnych benzimidazolu o wzorze (I)

HD* ^XCH w którym R oznacza atom wodoru, atom chlorowca, grupę -NR¹ R², w której każdy z R¹i R², które mogą być takie same lub różne, jest niezależnie wybrany z grupy obejmującej atom wodoru, C j_₆ alkil, cyjano-C^ alkil, chloro wco-C^ alkil, C₃.₇ cykloalkil, C _}.₆ alkilo-C₃.₇ cykloalkil, C₂.₆ alkenyl, C₃.₇ cykloalkilo-C_t_₆alkil, C₂.₆ alkinyl, aryl, arylo-C,_₆alkil, heterocyklo-C]_₆alkil lub -COCj_₆ alkil, albo też R*R² wraz z atomem N, do którego są przyłączone, tworzą4 lub 5-członowy pierścień heterocykliczny, oraz jego farmaceutycznie dopuszczalne pochodne, znamienny tym, że:

(A) przeprowadza się reakcję związku o wzorze (II)

3 ' 4

R ^XR w którym L oznacza atom wodoru, a każdy z R³, R⁴ i R⁵ oznacza grupę hydroksylową lub chronioną grupę hydroksylową z odpowiednim środkiem chlorowcującym, albo w przypadku gdy L oznacza odpowiedni atom lub grupę ulegającąodszczepieniu, a R³, R⁴ i R⁵ mają znaczenie podane wyżej, z aminąo wzorze H-NR*R² (w którymR¹ i R² mająznaczenie podane w zastrz. 1); albo (B) przeprowadza się reakcję związku o wzorze (III):

(III) w którym R ma znaczenie podane w zastrz. 1, ze związkiem o wzorze (IV)

w którym każdy z R³, R⁴ i R⁵ oznacza grupę hydroksylową lub chronioną grupę hydroksylową, a L¹ oznacza odpowiednia grupę ulegającą odszczepieniu, w pozycji a lub β, a następnie lub równocześnie można przeprowadzić jeden lub więcej następujących dodatkowych etapów w dowolnej pożądanej lub wymaganej kolejności:

(i) usuwa się jedną lub więcej z jakichkolwiek pozostających grup chroniących;

(ii) przekształca się związek o wzorze (I) lub jego chronioną formę w inny związek o wzorze (I) lub jego chronioną formę;

(iii) przekształca się związek o wzorze (I) lub jego chronioną formę w farmaceutycznie dopuszczalną pochodną związku o wzorze (I) lub jego chronionej formy;

(iv) przekształca się farmaceutycznie dopuszczalną pochodną związku o wzorze (I) lub jej chronioną formę w związek o wzorze (I) lub jego chronioną formę;

(v) przekształca się farmaceutycznie dopuszczalną pochodną związku o wzorze (I) lub jej chronioną formę w inną farmaceutycznie dopuszczalną pochodną związku o wzorze (I) lub jej chronioną formę;

(vi) w razie potrzeby rozdziela się anomery a i β związku o wzorze (I) lub jego chronionej formy albo farmaceutycznie dopuszczalnej pochodnej związku o wzorze (I).
16. Związek o wzorze (II)

ν' '

3^X © 4

R R w którym L oznacza atom wodoru lub odpowiedni atom lub grupę ulegającąodszczepieniu, a każdy z R³, R⁴ i R⁵ oznacza grupę hydroksylową lub chronioną grupę hydroksylową.
17. Związek według zastrz. 16, w którym L oznacza atom wodoru lub chlorowca, a każdy z R³, R⁴ i R⁵ oznacza grupę hydroksylową lub chronioną grupę hydroksylową, korzystnie grupę OC(O)CH₃.
18. 2-bromo-5,6-dichloro-l-(2,3,5-tri-0-acetylo-β-L-rybofuranozylo)-lH-benzimidazol.
19. 2-bromo-5,6-dichloro-1 -(β-L-rybofuranozylo)-1 H-benzimidazol.

* * *