Przy dzialaniu aminami w postaci ich dwuazozwiazków na naftole i tym podobne zwiazki, na zwiazki naftolowe lub tkaniny przepojone dajacemi sie sprzegac zwiaz¬ kami albo zabarwione barwnikami, trzeba bylo kapiele dwuazowe, skladajace sie z amin, kwasu mineralnego, azotynu sodo¬ wego i wody przygotowywac na swiezo, gdyz dotychczas nie mozna bylo otrzymac preparatów trwalych, któreby, rozpu¬ szczajac sie w wodzie, dawaly roztwory dajacych sie sprzegac z latwoscia dwuazo¬ zwiazków.Obecnie wykryto, ze mozna otrzy trwale sole do wywolywania barw, s sucha, obojetna lub kwasna sól mineralna dajacej sie sprzegac aminy zmieszac z su¬ cha sola azotynowa. Sole amin mozna sto¬ sowac lacznie z kwasami mineralnemi lub organicznemi, lub zamiast soli tych stoso¬ wac równiez pochodne amin Af-sulfonowych (kwasy sulfoaminowe) lub tez ich sole.Mieszanina moze zawierac w razie po¬ trzeby ponadto substancje kwasna: np. dwusiarczan, kwas naftalinotrój sulfonowy, kwas mineralny lub organiczny i L d. Do¬ datek tego rodzaju wogóle korzystny jest równiez w razie zastosowania dajacej sie pwac aminy aromatycznej w posta- asnej. Mozna równiez stosowac \t.Sili -:Nv"n-:mieszanine skladajaca sie z dajacej sie dwuazowac aminy, suchej substancji kwa¬ snej^ isoli azotynowej. W tym wypadku a- j*b mina clópiero * podczas rozpuszczania w wodzie oraz z substancja kwasna prze¬ chodzi w sól Niekoniecznie mieszanina ma byc calkowicie pozbawiona wody/Nie¬ kiedy nawet korzystnie jest do rzeczonej mieszaniny dodac, w celu jej rozciencze¬ nia, jakiejkolwiek badz substancji obojet¬ nej, jak np, soli glauberskiej, soli kuchen¬ nej, mniej lub wiecej odwodnionego siar¬ czanu'glinowego hub alunu, lub chlorku ma¬ gnezjowego, arylosulfonianu i t. d.Mieszaniny otrzymywane w sposób o- pisany powyzej, po rozpuszczeniu ich w wodzie tworza roztwór dwuazowy dajace¬ go sie z latwoscia sprzegac zwiazku. Sko¬ ro w mieszaninie rzeczonej amina aroma¬ tyczna jest w postaci soli obojetnej i nie¬ ma w niej substancji kwasnej, lub tez sko¬ ro mieszanina zawiera amine aromatyczna w stanie wolnym obok takiej ilosci sub¬ stancji kwasnej jaka wystarcza jedynie do utworzenia soli obojetnej, natenczas do rozpuszczenia jej zamiast wody nalezy stosowac kwas rozcienczony. Dla korzyst¬ nego stosowania mieszaniny, o których mowa, wazna jest rzecza, aby po zarobie¬ niu ich woda lub rozcienczonym kwasem mineralnym, wykazywaly one zdolnosc zwilzania i wlasnosc te zachowywaly rów¬ niez po dluzszem przechowywaniu, szcze¬ gólnie, gdy przechowywuje sie je w cieple.W tym celu korzystnie jest do mieszaniny dodac srodka zwilzajacego, jak np. oleju tureckiego, produktu kondensacji aldehy¬ du mrówkowego i kwasów fenolo- lub naf- tolosulfonowych, i izopropylonaftalinosul- fonianu sodowego i tym podobnych sub- stancyj. Do preparatów mozna ponadto do¬ dac i inne domieszki, jak np, soli miedzio¬ wych lub chromowych i srodków pomoc¬ niczych, stosowanych w farbiarstwie.Przyklad L 19,2 czesci odwodnionego kwasnego siarczanu aniliny miesza sie mozliwie dokladnie z 12 czesciami dwu- siarczanu sodowego, 60 czesciami siarcza¬ nu sodowego i do mieszaniny tej dodaje sie dozami mieszanine skladajaca sie z 60 czesci siarczanu sodowego z 7 czesci azo¬ tynu sodowego. Otrzymana w ten sposób mieszanina soli daje po rozpuszczeniu w wodzie zimnej roztwór dwuazowy, który nadaje sie do natychmiastowego uzytku.Zabezpieczona od wilgoci rzeczona mie¬ szanina soli jest trwala. Zamiast siarczanu sodowego mozna dodac innej soli obojet¬ nej, np. soli kuchennej. Ilosc dwusiarcza- nu sodowego mozna zmienic równiez, a nawet nie dodawac jej wcale, lub mozna ja zastapic calkowicie lub czesciowo inna sola, której roztwór wodny ma odczyn kwasny przy próbie na kongo. Zamiast kwasnego siarczanu aniliny mozna stoso¬ wac jej sól kwasu solnego, natenczas jed¬ nak korzystnie jest ilosc dodawanego kwa¬ snego siarczanu sodowego zwiekszyc.W sposób podobny mozna równiez przeprowadzic i inne aminy aromatyczne, jak np. p-toluidyne lub m-ksylidyne, na¬ dajac im natychmiastowa zdolnosc wywo¬ lywania barw.Przyklad IL W sposób podobny do podanego w przykladzie poprzednim mie¬ sza sie 22,5 czesci kwasnego siarczanu o- chloroaniliny, 90 czesci bezwodnego siar¬ czanu sodowego, 20 czesci kwasnego siar¬ czanu sodowego i 7,5 czesci azotynu sodo¬ wego. Mieszanina ta daje w krótkim cza¬ sie po rozpuszczeniu jej w wodzie gotowy roztwór dwuazowy.W sposób podobny mozna otrzymac sole do wywolywania barw i z innych a- min, jak np. z m- lub p-chloroaniliny lub jej podobnych, anizydyny i t, d.Przy uzyciu roztworów dwuazowych do wywolywania barw po niejakims cza¬ sie po ich rozpuszczeniu dodaje sie w ra¬ zie potrzeby ponadto i alkalja, octany lub substancje podobne.Przyklad III. 180 czesci chlorowodor- — 2 —ku a- naftylaminu, któremu nadano wla¬ snosc zwilzania zapomoca dodania 2 cze¬ sci oleju tureckiego, miesza sie z 465 cze¬ sciami technicznego 7-6-naftalinodwusul- fonianu sodowego, poczem do mieszaniny tej dodaje sie, mieszajac dokladnie 70 cze¬ sci azotynu sodowego suchego.Otrzymany w ten sposób preparat, na¬ wet po dluzszem przechowywaniu w temp, 60—65° jest bardzo trwaly. Zamiast chlo¬ rowodorku a- naftylaminy mozna z rów¬ nym skutkiem stosowac odpowiednia ilosc azotanu.Przyklad IV. 178 czesci chlorowodorku 4-chloro-2-amina-./-toiluolu miesza sie z 452 czesciami mieszaniny w postaci nafta- linotrój- lub czterosulfonianu sodowego, o- trzymywanego zkolei zapomoca sulfonowa¬ nia mieszaniny 1 czasteczki naftalinu i 4 czasteczkami bezwodnika kwasu siarcza- nego, a nastepnie miesza sie jeszcze z 70 czesciami suchego azotynu.Przyklad V. 285 czesci chlorowodorku tolidyny miele sie z 200 czesciami czescio¬ wo odwodnionego siarczanu glinu, o czy¬ stosci 133% i ciezarze czasteczkowym 667, z 435 czesciami 2.7-naftalinodwusulfonia- nu sodowego i do mieszaniny tej dodaje sie nastepnie 140 cz. suchego azotynu.Przyklad VI. 175 czesci chlorowodor¬ ku p-nitroaniliny miesza sie z 355 czescia¬ mi technicznego 7.6-naftalinodwusulfonia- nu sodowego i nastepnie 70 czesciami su¬ chego azotynu sodowego.Przyklad VII. 69 czesci p-nitroaniliny zarabia sie 79 czesciami 94%-ego kwasu siarkowego. Nastepnie po utworzeniu sie siarczanu mase te ugniata sie z 50 cze¬ sciami czesciowo odwodnionego siarczanu glinowego. Do podeschnietej juz masy do¬ daje sie 100 czesci mieszaniny, skladaja¬ cej sie z naftalinotrójsulfonianu i naftal;- noczterosulfonianu sodowego, otrzyma¬ nych zapomoca sulfonowania mieszaniny skladajacej sie z 1 czasteczki naftaliny i 4 czasteczek bezwodnika kwasu siarkowe¬ go. Do mieszaniny tej dodaje sie dopiero teraz 36 cz. azotynu sodowego, przyczem calosc miele sie równomiernie.Zamiast p-nitroaniliny mozna równiez stosowac i inne aromatyczne nitroamino- zwiazki.Przyklad VIII. Miesza sie mozliwie w stanie suchym 18,3 czesci kwasnego szcza¬ wianu aniliny, 80 czesci siarczanu sodowe¬ go, 4,5 czesci kwasu szczawiowego i 7 cze¬ sci azotynu sodowego. Po rozpuszczeniu mieszaniny tej w wodzie zimnej otrzymu¬ je sie wkrótce gotowy do uzytku roztwór dwuazowy.Stosujac aminy, których sole hydroli- zuja latwo, korzystnie jest do sluzacej do rozpuszczania wody dodac nieznaczna ilosc kwasu mineralnego lub innego, gdyz natenczas dwuazowanie przebiega szyb¬ ciej. Skoro sól, sluzaca jako wywolywacz, nie zawiera dodatku srodka kwasnego, na¬ tenczas nalezy koniecznie dodac przy roz¬ puszczaniu soli w wodzie pewna ilosc kwasu. Zamiast wspomnianego powyzej kwasu szczawiowego mozna stosowac i in¬ ne srodki kwasne, które moga uwolnic kwas azotowy z jego soli. Azotyn sodowy mozna zastapic równiez innemi azotyna¬ mi, jak np. cynkowym lub barowym.Przyklad IX. 30,2 czesci kwasnego 1.5- naftalinodwusulfonianu p-nitroaniliny mie¬ sza sie z 62,6 czesciami 2.7-naftalinodwu- sulfonianu sodowego i 7,2 czesciami azo¬ tynu sodowego. Przy rozpuszczaniu w wo¬ dzie dodaje sie nieco kwasu; otrzymuje sie wkrótce gotowy do uzytku roztwór dwuazowy. Do mieszaniny soli mozna do¬ dac ponadto i innego zwiazku kwasnego, np. dwusiarczanu.Zamiast soli kwasnej mozna stosowac równiez sól obojetna, np. sole kjwasu dwti- izopropylonaftalinosulfonowego.Przyklad X. 23,1 czesci najftalinosul- foaminianu sodowego miesza sie mozliwie dokladnie z 25 czesciami siarczanu sodo¬ wego i 36 czesciami dwusiarczanu sodo- — 3 —wego, poczem dodaje sie porcjami miesza¬ nine skladajaca sie z 7 czesci suchego a- zotynu sodowego i 20 czesci bezwodnej so¬ li glauberskiej i jeszcze raz miesza do¬ kladnie.Przy rozpuszczaniu mieszaniny soK w wodzie zimnej otrzymuje sie po odstaniu gotowy do uzytku roztwór dwuazowy.Niekiedy korzystnie ^est 'dodac do sluza¬ cej do rozpuszczania wody nieco wokiego kwasu mineralnego, gdyz wtedy dweazo- wanie zostaje przyspieszone.Przy otrzymywaniu sluzacej jako wy¬ wolywacz soli mozna nie dodawac dwu¬ siarczanu sodowego, jednak w tym wy¬ padku nalezy przy rozpuszczaniu dodac ido wody srodka kwasnego.Zamiast dwusiarczanu mozna stosowac i inne srodki, które sa w stanie ^wydzielic kwas azotawy z jego soli.Siarczan sodowy mozna zastapic inna sola obojetna, jak np, sola kuchenna, naf- talinosulfonianem, siarczanem glinowym, który moze byc odwodniony w stopniu wiekszym lub mniejszym.W siposób podobny mozna otrzymywac sole wywolywawcze równiez z JV-sulfopo- chodnych innych nitrowanych lub siarko¬ wanych amin aromatycznych.Przyklad XL Przygotowuje sie mie¬ szanine z 26,3 czesci 3.4-dwuchlorQhenzo- losulfoaminianu sodowego, 30 czesci naf- talinotrójsulfonianu sodowego, 36 czesci dwusiarczanu sodowego i 7,2 czesci azoty¬ nu sodowego. Po rozpuszczeniu w wodzie o temperaturze pokojowej otrzymuje sie wkrótce gotowy do uzytku zwiazek dwua¬ zowy. PL PL PL