Opublikowano: 5.III.1970 59070 KI. 8 m, 12 MKP UKD D 06 p fi\AH Wspóltwórcy wynalazku: Andrzej Kujawski, Jerzy Jablonski, Wojciech Sójka, Jerzy Bielecki Wlasciciel patentu: Instytut Przemyslu Organicznego, Warszawa (Polska) Sposób wytwarzania barwników azowych pochodnych ftalocyja- niny bezposrednio na wlóknie Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwa¬ rzania barwników azowych pochodnych ftalocy¬ janiny bezposrednio na wlóknie celulozowym.Jako skladniki bierne barwników tworzonych na wlóknie byly dotychczas znane i stosowane pochodne kwasów 2-hydroksynaftaleno-3-karbo- ksylowago, 2-hydroksyantraceno-3-karboksylowe- go, 3-hydroksykarbazolo-2-karboksylowego, 3- hydroksydwubenzofurano-2-karboksylowego, ary- lidy kwasu acetylooetowego oraz pochodne fta¬ locyjaniny, w których skladnik bierny zwiazany jest z rdzeniem ftalocyjaniny poprzez grupy —S02— i —CO—.Sposobem wedlug wynalazku barwników o ogólnym wzorze 1, w którym Fe oznacza ftalocy- janine metalu, X oznacza fenylen, dwufenylen, 1,2-dwufenylenoetylen, dwufenylenomoeznik, dwufenylenometan, dwufenylenosulfon lub pro¬ dukty ich podstawienia grupami nie powoduja¬ cymi rozpuszczalnosci w wodzie, R oznacza resz¬ te zwiazku aromatycznego lub heterocyklicznego, ewentualnie podstawionego grupami nie powodu¬ jacymi rozpuszczalnosci w wodzie, a n oznacza 1, 2 lub 3, otrzymuje sie, poddajac aminoarylo- sulfonamidowa pochodna ftalocyjaniny o wzo¬ rze ogólnym 2, w którym wszystkie symbole ma¬ ja wyzej podane znaczenie, bezposrednio na wlóknie reakcji sprzegania ze zdwuazowana amina aromatyczna lub heterocykliczna, ewen¬ tualnie podstawiona grupami nie powodujacymi 10 15 20 30 rozpuszczalnosci w wodzie, przy czym zwiazek o wzorze 2 stosuje sie w kapieli do napawania tkaniny lub wlókna albo w farbie drukarskiej.W wyniku wytworzenia zwiazku dwuazoami- nowego otrzymuje sie trwale zielone wybarwie- nia lub druki. ( Sposobem wedlug wynalazku napawa sie tka¬ nina lub przedze z wlókien celulozowych kapie¬ la, uzyskana przez rozpuszczenie zwiazku o wzo¬ rze 2 w wodnym roztworze lugu sodowego, wy¬ zyma sie i suszy. Wysuszona tkanine wprowadza sie do roztworu zwiazku dwuazowego pierwszo- rzedowej aminy aromatycznej lub heterocyklicz¬ nej, ewentualnie podstawionej grupami nie po- podujacymi rozpuszczalnosci w wodzie albo do wodnego roztworu stabilizowanej soli dwuazo- niowej. Reakcje wytwarzania barwnika na wlók¬ nie prowadzi sie w srodowisku kwasnym lub obojetnym, ewentualnie w obecnosci zwiazków buforujacych, jak octan sodowy, mrówczan so¬ dowy itp. Roztwór zwiazku dwuazowego mozna nanosic na napawana tkanine takze dowolna technika drukarska. Wybarwiona tkanine lub przedze plucze sie w wodzie i pierze w wodnych roztworach srodków pioracych, ewnetualnie z dodatkiem weglanu sodowego.Drukowanie tkaniny wykonuje sie za pomoca farby drukarskiej uzyskanej przez rozpuszczenie aminoarylosulfonamidowej pochodnej ftalocyja¬ niny o wzorze 2, triazonu pierwszorzedowej ami- 590703 ny aromatycznej lub heterocyklicznej, ewentual¬ nie podstawionej grupami nie powodujacymi roz¬ puszczalnosci w wodzie i mocznika w wodnym roztworze wodorotlenku sodowego. Otrzymany roztwór miesza sie z zageszczeniem i nanosi do- 5 wolna technika na tkanine celulozowa. Zamiast triazonu pierwszorzedowej aminy aromatycznej lub heterocyklicznej, ewentualnie podstawionej grupami nie powodujacymi rozpuszczalnosci w wodzie, mozna stosowac zwiazki dwuazowe wy- 10 zej wymienionych amin, stabilizowane w postaci polaczen dwuazoaminowych. Tkanine suszy sie nastepnie i paruje przegrzana para wodna obo¬ jetna lub wraz z parami lotnych kwasów orga¬ nicznych lub nieorganicznych, plucze w wodzie 15 i pierze w wodnych roztworach srodków piora¬ cych, ewentualnie z dodatkiem weglanu sodowe¬ go. Podanym sposobem mozna równiez wykony¬ wac druki obok druków otrzymywanych za po¬ moca barwników z innych grup. 20 Wynalazek ilustruja nastepujace przyklady, nie ograniczajac jego zakresu: Przyklad I. 12,5 g barwnika o wzorze ogól¬ nym 2, w którym Fe oznacza ftalocyjanine mie¬ dzi, X oznacza fenylen, a n oznacza 2,38 g tria- 25 zonu p-cMoro-o-toluidyny oraz 200 g mocznika rozpastowuje sie z 100 g wody i 24 g 30% roz¬ tworu wodorotlenku sodowego. Po rozprowadze¬ niu skladników mieszanine pozostawia sie w cia¬ gu 1 godziny, po czym rozpuszcza sie ja w 129 g 30 goracej wody. Przygotowany roztwór miesza sie z 400 g zageszczenia i drukuje tkanine z wlókien celulozowych. Wydrukowana tkanine suszy sie i paruje w temperaturze 103°C w ciagu 7 minut.Po wywolaniu barwnika tkanine wykancza sie 35 przez plukanie w zimnej wodzie, pranie we wrzacej kapieli, zawierajacej 3 g/l mydla i 2 g/l bezwodnego weglanu sodowego, plukanie w wo¬ dzie i suszenie. Otrzymuje sie druki o barwie zielonej z odcieniem niebieskim, charakteryzu- *o jace sie wysokimi odpornosciami na swiatlo i czynniki mokre.Przykladu. 9,5 g barwnika o wzorze ogól¬ nym 2, w którym wszystkie symbole maja zna¬ czenie, podane w przykladzie I, 10 g 2-acetylo- 45 acetamido-6-etoksybenzotiazolu, 42,5 g triazonu p-chloro-o-toluidyny i 100 g mocznika rozpasto¬ wuje sie z 60 g alkoholu etylowego i 21 ml 30% roztworu wodorotlenku sodowego. Mieszanine po¬ zostawia sie w ciagu 1 godziny i rozpuszcza na- 50 stepnie w 204 g goracej wody. Roztwór miesza sie z 55 g zageszczenia i drukuje tkanine z wló¬ kien celulozowych. Wydrukowana tkanine suszy sie i paruje w temperaturze okolo 103°C w ciagu 4 7 minut. Po wywolaniu barwnika tkanine plu¬ cze sie w zimnej wodzie, pierze we wrzacej ka¬ pieli, zawierajacej 3 g/l mydla i 2 g/l bezwodne¬ go weglanu sodowego, plucze ponownie w zim¬ nej wodzie i suszy. Otrzymuje sie wybitnie zy¬ we zielenie o zóltym odcieniu, charakteryzuja¬ ce sie bardzo dobrymi odpornosciami na czynniki mokre.Przyklad III. 25 g barwnika o wzorze ogól¬ nym 2, w którym wszystkie symbole maja zna¬ czenie podane w przykladzie I, rozpastowuje sie z 40 g alkoholu etylowego i 38 g 30% roztworu wodorotlenku sodowego, a nastepnie rozpuszcza w 600 g goracej wody, po czym uzupelnia sie do 1000 g woda, zawierajaca 50 g 6% tragantu i 25 g bezwodnego siarczanu sodowego. Przygo¬ towanym roztworem napawa sie tkanine celulo¬ zowa w temperaturze wrzenia kapieli, wyzyma, suszy w temperaturze 70°C i wywoluje w roz¬ tworze zwiazku dwuazoniowego p-chloro-o-tolu¬ idyny Jub w roztworze soli trwalej tej aminy.Po wywolaniu plucze sie tkanine w zimnej wo¬ dzie, gotuje w kapieli zawierajacej 3 g/l mydla i 2 g/l bezwodnego weglanu sodowego i ponow¬ nie plucze w wodzie. Otrzymuje sie wybarwie¬ nia zielone o odcieniu niebieskim, charakteryzu¬ jace sie bardzo dobrymi odpornosciami na czyn¬ niki mokre. PL PL