PL83694B1

PL83694B1 -

Info

Publication number: PL83694B1
Application number: PL15478572A
Authority: PL
Priority date: 1971-04-19
Filing date: 1972-04-17
Publication date: 1975-12-31
Also published as: CH560746A5; BR7202312D0

Description

Sposób wytwarzania nowych kwasowych barwników nitrowych Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarza¬ nia nowych kwasowych barwników nitrowych od¬ powiednich do barwienia i drukowania organicz¬ nych materialów, zwlaszcza z wlókien poliamido¬ wych o ogólnym wzorze 1, w którym reszta feny- lowa oznaczona symbolem X korzystnie podstawio¬ na jest atomami chloru jak i zwlaszcza rodnikami alkilowymi lub alkoksylowymi o 1—4 atomach we¬ gla, jeden z symboli Y oznacza grupe sulfonowa a drugi symbol Y oznacza atom wodoru, zas Z ozna¬ cza albo atom wodoru lub grupe nitrowa.Stwierdzono, ze mozna wytworzyc nowe barwni¬ ki, jesli reakcji poddaje sie m-nitrobenzofenon o ogólnym wzorze 2, w którym reszta fenylowa X ma wyzej podane znaczenie, zas A oznacza zdolny do reakcji wymiany podstawnik jak zwlaszcza atom chlorowca lub grupe alkoksylowa, ze zwiazkiem stanowiacym kwas p-amino-dwufenyloaminosulfo- nowy o ogólnym wzorze 3, w którym Y i Z maja wyzej podane znaczenie, w obecnosci srodka wia¬ zacego kwas.Jako m-nitrobenzofenon o wzorze ogólnym 2, w którym w polozeniu orto do grupy nitrowej u- miejscowiony jest podstawnik zdolny do reakcji wymiany, wymienia sie 4-chloro-3-nitrobenzofenon, 4-chloro-3-nitro-4'-metylobenzofenon, 4-bromo-3- -nitro-4'-metylobenzofenon, 4,4'-dwuchloro-3-nitro- benzofemon, 4-metoksy-3-nitro-4'-metylobenzofehon, 4-chloro-3-nitro-4,-metoksybenzofenon, 4-chloro-3- -nitro-3\4,-dwumetylobenzafenon, 4-chloro-3-nitro- -2',4'-dwumetylobenzofenon, 4-chloro-3-nitro-4'-ety- lobenzofenon, 4-chloro-3-nitro-4,-propylobenzofe- non, 4-chloro-3-nitro-4,-butylobenzofenon i 4-chlo- ro-S-nitro^-etoksybenzofenon. 5 Jako kwas p-amino-dwufenyloaminosulfonowy odpowiedni jest kwas 4-amino-dwufenyloamino-2 lub 2,-sulfonowy i kwas 4-amino-4-nitrodwufeny- lóamino-2- lub 2'-sulfonowy.Jako srodek wiazacy kwas mozna stosowac, np. 10 amoniak, octan, weglan lub wodorotlenek albo tle¬ nek metalu alkalicznego lub 'metalu ziem alkalicz¬ nych, jak np. weglan sodu, kwasny weglan sodu, octan sodu, tlenek magnezu i tym podobne.Reakcje prowadzi sie w srodowisku wody lub 15 odpowiedniego rozpuszczalnika organicznego ewen¬ tualnie w mieszaninie z woda, korzystnie w pod¬ wyzszonej temperaturze pod zwiekszonym cisnie¬ niem, albo przy utrzymywaniu mieszaniny reakcyj¬ nej w stanie wrzenia pod chlodnica zwrotna. Barw- 20 nik wyodrebnia sie w znany sposób, np. przez wy- solenie chlorkiem sodu.Barwniki wytworzone sposobem wedlug wynalaz¬ ku wybarwiaja naturalne lub syntetyczne materialy poliamidowe w cennych, ,najczesciej brunatnozól- 25 tych odcieniach, charakteryzujacych sie doskona¬ lymi wlasciwosciami odpornosciowymi na dzialanie czynników zewnetrznych jak i bardzo dobra rów¬ nomiernoscia wybarwienia, a zwlaszcza odpornoscia na swiatlo. Barwniki wedlug wynalazku pod wzgle- 40 dem trwalosci wybarwienia jak i zdolnosci wy- 83 6943 barwiania materialów poliamidowych znacznie przewyzszaja barwniki dotychczasowe znane, jak np. z niemieckiego opisu patentowego nr 748824 lub ze szwajcarskiego opisu patentowego nr 240226.Szczególnie cenny jest barwnik o ogólnym wzo¬ rze 1, okreslony wzorem 4, który pod wzgledem wyzej wymienionych wlasnosci znacznie przewyzsza barwniki opisane we francuskim opisie patento¬ wym nr 913351 (wytwarzane z kwasu 4'-chloro-3'- -nitro-benzofenono-2-karboksylowego), zarówno jak barwniki znane z niemieckiego opisu patento¬ wego nr 748824 (wytwarzane z 4-chloro-3-nitroace- tofenoinu).Poza powyzszymi zaletami barwniki wedlug wy¬ nalazku wykazuja znacznie lepsze wlasciwosci od¬ pornosciowe od barwników wytwarzanych z 4-chlo- ro-3-nitroacetofenonu. Na skutek powyzszych zalet barwniki^nitrowe wedlug wynalazku sa szczególnie odpowiednie do barwienia i drukowania materialów dywanowych wytworzonych z wlókien poliamido¬ wych lub z wlókien mieszanych zawierajacych wlókna poliamidowe, przy czym barwniki te ze wzgledu na dobra rozpuszczalnosc w wodzie moga byc stosowane zwlaszcza w nowoczesnych metodach barwienia wymagajacych uzywania stosunkowo bardzo stezonych roztworów barwnika w postaci past, kapieli lub roztworów macierzystych, np. za pomoca metody spryskiwania uformowanych ma¬ terialów dziewiarskich, metody ciagniecia barwni¬ ka z kapieli o niskich proporcjach skladników e- wentualnie sposobem ciaglym albo barwienia dy¬ wanów metoda ciagla i podobnym sposobom.Sposób wedlug wynalazku wyjasniaja nizej po¬ dane przyklady, w których temperatury podano w stopniach Celsjusza.Przyklad I. W 200 ml wody rozpuszcza sie 26,4 czesci wagowych' soli sodowej kwasu 4-amino- dwufenyloamino-2-sulfonowego, po czym dodaje sie roztwór 27,5 czesci 4-chloro-3-nitro-4,-metylobenzo- fenonu w 100 ml eteru monometylowego glikolu etylenowego i calosc utrzymuje sie w stanie wrze¬ nia w ciagu 12 godzin, przy czym odczyn roztworu utrzymuje sie przy wartosci pH 8,0—9,0, za pomoca wkraplania wodnego roztworu weglanu sody. Wy¬ tworzony barwnik wysala sie chlorkiem sodu, a nastepnie odsacza, myje i suszy.Barwnik ten otrzymuje sie w postaci brunatne¬ go proszku rozpuszczalnego w wodzie z zabarwie¬ niem brunatnozóltym, który wybarwia naturalne i syntetyczne wlókna poliamidowe z roztworów kwasnych, w brunatno zóltych bardzo równomier¬ nych odcieniach o bardzo dobrej odpornosci na swiatlo. Ten sam barwnik mozna otrzymac jesli zamiast 4-chloro-3-nitrobenzenu stosuje sie 4-me- toksy-3-nitro-4,-metylobenzofenon.Barwniki brazowo zólte o podobnych wlasnos¬ ciach mozna równiez otrzymac, jesli zamiast 27,5 czesci 4-chloro-3-nitro-4'-metylobenzofenonu stosu¬ je sie odpowiednia ilosc czesci wagowych 4,4'-dwu- chloro-3-nitrobenzofenonu lub 4-^10^-3-^^0-4'- -metoksy- albo -etoksybenzofenonu.Przyklad II. 30,9 czesci kwasu 4-amino-4,- -nitro-dwufenyloamino-2'-sulfonowego i 27,5 czesci 4-chloro-3-nitro-4,-metylobenzofenonu oraz 2 g MgO miesza sie z 300 ml glikolu, a nastepnie utrzy- 83 694 4 muje calosc w temperaturze 110—120°C, w ciagu 8 godzin. Po ostygnieciu mieszanine poreakcyjna wylewa sie do wody, co powoduje wytracenie barw¬ nika. Wytracony barwnik odsacza sie, myje 10% 5 roztworem chlorku sodu, a nastepnie suszy. Barw¬ nik otrzymuje sie w postaci jasno brazowego prosz¬ ku rozpuszczalnego w goracej wodzie z zabarwie¬ niem brunatno zóltym. Barwnik ten barwi natural- t ne lub syntetyczne wlókna z kapieli kwasnej, w od- xo cieniach jasno brunatno zóltych o bardzo dobrej równomiernosci.Barwniki wedlug wynalazku moga byc stosowa¬ ne do barwienia nylonowych iglowych dywanów podlogowych metoda ciagla przez napawanie, przy 15 czym np. stosuje sie 2 czesci brunatno zóltego barwnika wytworzonego wedlug sposobu opisanego w przykladzie I, rozpuszczajac te barwniki w 100 czesciach wody w temperaturze wrzenia.Otrzymany roztwór barwnika zadaje sie 500 20 czesciami zimnej wody zawierajacej 3 czesci srod¬ ka zageszczajacego uzyskanego z maczki z ziarn chleba swietojanskiego oraz 5,0 czesci pomocnicze¬ go srodka do napawania opartego na produkcie kondensacji wysokoczasteczkowego kwasu tluszczo- 25 wego z oksyalkiloamina, 2,0 czesci krystalicznego I-rzedowego fosforanu sodu i 1 czesci II-rzed.fosfo- ranu sodu, miesza, a nastepnie przemywa zimna woda i rozciencza zimna woda do objetosci 1000 czesci. 30 Ta kapiel o wartosci pH 5,5—6,5 nanosi sie na surowy nylonowy iglowy dywan podlogowy w ilosci 300% w przeliczeniu na wage suchego dywanu, przy szybkosci przesuwu dywanu 4—8 metrów na minu¬ te. Dywan po napawaniu kieruje sie do petlicowo- 3_ -zwrotnej wyparki, w której dywan traktuje sie nasycona para o temperaturze 98—100°C, w ciagu 10—15 minut.Po wymyciu w aparacie natryskowym uzyskuje równomierne brunatno zólte wybarwienia. 40 Miejscowe wybarwianie wlókien poliamidowych dywanów. Wlókna nylonowe umieszcza sie w odpo¬ wiedniej aparaturze w zetknieciu z roztworem za¬ wierajacym 6 czesci zóltobrunatnego barwnika, wy¬ tworzonego wedlug przykladu 1, 8 czesci srodka 45 zageszczajacego opartego na maczce z ziaren chleba swietojanskiego, 5 czesci 60% kwasu octowego i 8 czesci pomocniczego srodka napawajacego zdolne¬ go do tworzenia koazerwatu opartego na bazie produktu kondensacji wysokoczasteczkowego kwa- 50 su tluszczowego z oksyalkiloamina, w 1000 czesciach wody. Nastepnie przedze poddaje sie dzialaniu pa¬ ry nasyconej o temperaturze 98—100°C, po czym splukuje zimna woda. Otrzymuje sie miejscowo wy- barwione wlókna, które mozna stosowac do wyro- 55 bu iglowych dywanów podlogowych. PL PL

Claims

1. Zastrzezenia patentowe 60 1. Sposób wytwarzania kwasowych barwników nitrowych o ogólnym wzorze 1, w którym reszta fenyIowa oznaczona symbolem X, korzystnie jest podstawiona atomami chloru jak i zwlaszcza rod¬ nikami alkilowymi lub alkoksylowymi o 1—4 ato- 15 mach wegla, jeden z symboli Y oznacza grupe sul-i 83 694 fonowa, a drugi symbol Y oznacza atom wodoru, zas Z oznacza albo atom wodoru lub grupe nitro¬ wa, znamienny tym, ze m-nitrobenzofenon o ogól¬ nym wzorze 2, w którym reszta fenylowa oznaczo¬ na symbolem X ma wyzej podane znaczenie, zas A oznacza podstawnik zdolny do reakcji wymiany, jak zwlaszcza atom chlorowca lub grupe alkoksylowa, poddaje sie reakcji z kwasem p-amino-dwufenylo- amino-sulfonowy o ogólnym wzorze 3, w którym 6 1. Y i Z maja wyzej podane znaczenie, w obecnosci srodka wiazacego kwas.

2. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze reakcji poddaje sie kwas 4-aminodwufenyloamino- -2-sulfonowy, z ^chloro-S-nitro-^-metylobenzofe^ nonem i otrzymuje zwiazek o wzorze 4.

3. Sposób wedlug zastrz. 1 i 2, znamienny tym, ze jako srodek wiazacy kwas stosuje sie weglan sodu, wodorotlenek sodu lub tlenek magnezu. N02 C Wzór \ N02 0 Wzór 2 {^NH^^ S03H Wzór 4 PL PL