Opublikowano dnia 30 pazdziernika 1962 r mM lifES^" ^ole-ntowega! POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 46243 KI. 8 m, 7 KI. internat. D 06 p Instytut Przemyslu Organicznego *) / Warszawa, Polska Sposób wytwarzania barwników azowych na wlóknach syntetycznych Patent trwa od dnia 25 lutego 1961 r.Dotychczasowe sposoby tworzenia barwników azowych na wlóknach syntetycznych jak octa- noceluloziowych, poliestrowych, poliakrylonitry- lowych, poliamidowych, polichlorowinylowych i innych, polegaja ina itym, ze pochodne kwasu acetooctowego lub kwasy albo pochodne kwa¬ sów 2,3-hydroksynaftoesowego, 2,3-hydroksyan- tracenokarboksylowego, 2,3-hydroksykarbazolo - karboksylowego i innych jako komponenty bierne sprzega sie z odpowiednimi aminami aro¬ matycznym1! jako komponentami czynnymi.Istnieja cztery zasadnicze sposoby stosowania barwników azowych rozwijanych na wlóknie, a mianowicie: napawanie wlókna komponentem biernym, a nastepnie rozwijanie w kapieli ze zdwuazowana amina aromatyczna, napawanie wlókna zdwuazowana amina aromatyczna, a na¬ stepnie irozwijanie w kapieli z komponentem biernym, napawanie równoczesne wlókna amina *) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze wspól¬ twórcami (wynalazku sa Stanislaw Pizon i Lech Wojciechowski. aromaityczna oraz komponentem biernym i roz¬ wijanie barwnika przez dwuazowanie aminy aromatycznej, napawanie wlókna mieszanka dwuazanów lub zwiazków dwuazoaminowych lacznie z komponentem biernym, kolejne splu¬ kanie wlókna i zakwaszenie lub parowanie w parze neutralnej w wyniku czego zachodzi prze¬ grupowanie dwuazonu lub rozklad zwiazku dwu- azominowego i sprzeganie komponentem bier¬ nym.Uzywane w sposobie ostatnim w mieszani¬ nach do drukowania i farbowania wlókien syn¬ tetycznych zwiazki dwuazoaminowe stanowia produkty kondensacji zdwuaizowanych amin aromatycznych ze stabilizatorami, którymi sa aminy alifatyczne lub aromatyczne, pierwszo- i drugorzedowe bez grup powodujacych roz¬ puszczalnosc, jak sulfonowe i karboksylowe.Zwiazki dwuazoaniinowe tego typu sa wiec nie¬ rozpuszczalne w wodzie i mozna nimi barwic tkaniny z roztworu wodnego tylko w formie zawiesiny lub emulsji, ewentualnie uzywajac do ich rozpuszczenia odpowiednich rozpuszczal¬ ników organicznych.Stwierdzono, ze mozna otrzymac trwale barw¬ niki azowe, latwo rozpuszczalne w alkalicznych roztworach wodnych jezeli obok znanych kom¬ ponentów biernych zastosuje sie jako kompo¬ nent czynny zwiazki typu 3-arylo-4-keto^3,4- -dwuhyroarylo-1, 2, 3-triazyny o wzorze przed¬ stawionym na rys. 1, w którym AiB oznacza pierscien benzenowy, naftalenowy, antraceno¬ wy, heterocykliczny, przy czym pierscien A mo¬ ze zabierac chlorowce, grupy nitrowe, karbo¬ ksylowe, sulfonowe, a B — grupy alkilowe, oksyadkilowe, arylowe, oksyarylowe, chlorowce, chlorowcoalkile, grupy nitrowe, aminofenylo- we — przedstawione' wzorami na rys. 2, w któ¬ rych Rlt R* oznaczaja wodór, alki!, aryl i ich pochodne.Zwiazki te rozpuszczaja sie w alkalicznym roztworze wodnym i w tej postaci ciagna na wlókno, z którego nie daja sie splukac woda, a nastepnie pod wplywem kwasów mineralnych i organicznych lub w parze neutralnej w tem¬ peraturze 100—106° C tworza na wlóknach syn¬ tetycznych z komponentami biernymi barwniki azowe, które zawieraja rodnik B.Zdolnosc irozpuszczania sie w alkalicznym roz¬ tworze wodnym zwiazków typu 3Ha -3,4-dwuhydroarylo-l ,2,3-triazynowych pozwala na farbowanie wlókien syntetycznych w kla¬ rownym roztworze wodnym, jak równiez na przyrzadzanie past drukarskich z alkalicznych roztworów wodnych mieszaniny barwiacej, na¬ dajacych sie równiez do drukowianiia wlókien syntetycznych.Zwiazki 3-aryilo-4^keto-3,4-dwuhydiroarylo -1, 2,3^triazynowe (pozwalaja na zastosowanie przy uzyciu jednego stabilizatora calego szeregu amin aromatycznych, przy czym farbowanie lub drukowanie mozna przeprowadzic w obecnos¬ ci barwników innych grup, otrzymujac przy tym najwyzsza trwalosc i czystosc otrzymanych barw.Mieszaniny barwiace zawierajace zwiazki ty¬ pu 3^arylo*4-keto-3,4-dwuhydroary lo-l ,2,5,^tri- azynlowe i komponenty bierne sa trwale podczas magazynowania, niewrazliwe na wilgoc, opary kwasne nieorganiczne i organiczne oraz sa roz¬ puszczalne w rozpuszczalnikach organicznych.Przyklad I. W celu otrzymania Zólcieni jasnej stosuje sie mieszanine o skladzie 16,5 czesci 100°/« 3^fenylo-(5,-chloro-2,-metylo-)-4- -keto-3,4-dwuhydiro-(benzo-l,2,3-triazyny) i 16,5 czesci 2,5-dwumetoksy-4-chloroanilidia kwasu aceitooctowego.Przyklad II. W celu otrzymania Czerwieni jasnej stosuje sie mieszanine o skladzie 16,5 czesci 100°/o 3-fenylo-(5'-chiloro-2,-metylo-4-ke- to-3,4-dwuhydro-(benzo-l,2,3Htriazyny) i 26,5 czesci ¦* 2-metoksyanilidu kwasu 2,3-hydroksy- naffcoesowego.Przyklad III. W celu otrzymania Brunatu ciemnego stasuje sie mieszanine o skladzie 15 czesci 100°/o 3-fenylo-(2metylo-4-keto-3,4-dwu- hydro-)benzo-l,4,3-triazyny) i 20 czesci 4-chlo- roanilidu kwasu 2,3-hydroksykarbazolokarbo- ksylowego.Przyklad IV. W cehi otrzymania Fioletu stosuje sie mieszanine o skladzie 22 czesci 100°/o 3 -fenylo-(2,-metoksy-5,-metylo-4,4)enzo- iloamino-(4-keto-3,4^dwuhydro-)benzo - 1, 2, 3- -triazyny i 10 czesci anilidu kwasu 2,3-hydro- ksy natftoe sowego.Przyklad V. W celu otrzymania Blekitu ciemnego stosuje sie mieszanine o skladzie 22 czesci 100°/o 3-fenylo-(4,-aminofenylo-(4-keto- -3,4-dwuhydro-('benzo-l,2,3-triazyny) i 10 czesci anilidu kwasu 2,3-hydroksynafftoesowego.Do kajpdeli farbiarskich jak'i past drukarskich dodaje sie srodków zwilzajacych, emulgujacych i przyspieszajacych.Do farbowania wlókna stosuje sie mieszanine barwiaca o skladzie podanym w jednym z przy¬ kladów I—V i dodaje do niej: 15—20 czesci wodorotlenku sodowego (36° Bc), 60—80 czesci mocznika, 60—80 czesci spirytusu skarzonego i 850 czesci wody. Calosc ogrzewa do tempera¬ tury 60—80° C w ciagu 1—1J5 godzin. Nastepnie wlókno dobrze sie plucze. Barwnik wywoluje sie na wlóknie w 3°/©^owym kwasie octowym, mrówkowym lub innym w temperaturze 60° C.Do druku stosuje sie mieszanine barwiaca o skladzie podanym w jednym z przykladów I—V i dodaje do niej: 15—20 czesci wodorotlen¬ ku sodowego (36° Bc), 60—«0 czesci mocznika, 60—80 czesci spirytusu skazonego i 100—150 czesci wody. Calosc podgrzewa sie do tempera¬ tury 60° C i miesza do uzyskania jednolitego roztworu. Roztwór ten w czasie mieszania wpro¬ wadza sie do 500 czesci zagestnika tragantowo- -krochmalowego. Uzyskana paste drukarska uzupelnia sie woda Ido 1000 czesci. Barwnik azo- wy tworzy sie na wlóknie przez parowanie w parze neutralnej w 100—106° C lub w 3°/e kwasie octowym, mrówkowym lub innym w temperaturze 60° C. — 2 — PL PL