Przedmiotem wynalazku jest sposób ulepszania wybarwien na materialach wlók¬ nistych.Wiadomo, ze wybawienia, otrzymane za pomoca barwników zawierajacych grupy sulfonowe albo karboksylowe, mozna ulep¬ szyc wprowadzajac te barwniki na wlók¬ nie w reakcje z zasadami organicznymi, np, aminami, czwartorzedowymi zwiazka¬ mi amonowymi albo ich solami rozpuszczal¬ nymi. Dzieki tym procesom wybarwienia staja sie trwalsze na dzialanie wody lub pranie. Procesy te polegaly na pózniejszej obróbce materialu zabarwionego, badz tez na wstepnej obróbce materialu przezna¬ czonego do barwienia oraz na pózniejszym farbowaniu barwnikami bezposrednimi al¬ bo barwnikami kwasnymi.Stwierdzono, ze mozna jeszcze bardziej ulepszyc wyniki, otrzymywane w proce¬ sach opisanych powyzej, jezeli do podane¬ go celu zastosuje sie zasady organiczne, zawierajace metal zwiazany w postaci kompleksowej, lecz w kazdym razie zdol¬ ne jeszcze do wytwarzania soli z kwasami.Dzieki temu nowemu procesowi trwalosc wybarwien na dzialanie wody zostaje w wielu przypadkach znacznie spotegowana, natomiast w innych przypadkach tak po¬ traktowane wybarwienia przybieraja po¬ nadto wieksza trwalosc wobec swiatla.Oprócz tego mozna czesto obserwowacrówniez znaczna zmiane w kolorze obro¬ bionego wybarwienia otrzymujac np. wiek¬ sza intensywnosc barwy albo ladniejszy i trwalszy odcien. Sposób wedlug wynalaz¬ ku nadaje sie zwlaszcza do ulepszania, wy- barwien otrzymywanych za pomoca barw¬ ników bezposrednich na wlóknach celulo¬ zowych, np. bawelnie, albo wlóknach sztucznych o podstawie ze zregenerowanej celulozy.Kompleksowe zwiazki metali, stosowa¬ ne przy wykonywaniu wynalazku niniej¬ szego, sa pochodnymi zasad organicznych, które naleza do szeregu alifatycznego albo cyklicznego. Jako przyklady mozna podac zwiazki kompleksowe metali i dwuguanidu o wzorze H2N-C-NH-C-NH2, etyleno-dwuaminy, tiomocznika, o - fenan- troliny, fenylenodwuamin, 2,2' - dwupirydy- lu, 8 - aminochinoliny, 8 - aminochinaldy- ny iid. Metalaimi odfpowiednimi do wytwa¬ rzania zwiazków stosowanych wedlug wy¬ nalazku sa (maijlepiej) metale zdolne do la¬ twego wytwarzania zwiazków komplekso¬ wych z zasadami organicznymi, np. chrom, zelazo, a zwlaszcza miedz.Proces wedlug wynalazku polega na wtórnej obróbce zabarwionego wlókna wodnym roztworem jednego z wyszczegól¬ nionych kompleksowych zwiazków metalu; w razie potrzeby roztwór moze byc slabo kwiasny lub zasadowy. Zgodnie z inna od¬ miana tego nowego sposobu wytwarzanie kompleksowego zwiazku metalu oraz wtór¬ na obróbke wybarwienia mozna uskutecz¬ niac w jednej kapieli.Ponizej podano kilka przykladów wy¬ konania sposobu wedlug wynalazku niniej¬ szego.Przyklad I. Przedze bawelniana bar¬ wi sie w zwykly sposób 6%-ami glebokiej czerni bezposredniej EW Extra (patrz Schultz Farbstofftabellen 1931, nr 671), pierze, a nastepnie traktuje w temperatu¬ rze 30°C .w ciagu pól godziny wodnym roztworem kompleksowego zwiazku siar¬ czanu zelaza i 1,V - dwumetylo - dwugu¬ anidu, pierze ponownie i suszy.Trwalosc tak potraktowanego wybar¬ wienia na dzialanie wody i pranie znacznie wzrosla w porównaniu z wybarwieniem nieobrobionym..Jezeli takiej samej obróbce podda sie wybarwienie, otrzymane przy uzyciu czer¬ wieni komgo (patrz Schultz Farbstofftabel- len 1931, nr. 360), to odcien staje sie nieco bardziej blekitny, a jednoczesnie trwalosc wobec wody i w praniu wzrasta. Te obróbke wtórna mozna równiez wykony¬ wac w kapieli cieplej.Kompleksowy zwiazek siarczanu mie¬ dzi oraz l,lf - dwumetylodwuguanidu o- trzymuje sie wprowadzajac w reakcje ze soba siarczan miedzi i wodny roztwór dwumetyloaminy oraz dwucyjanodwuami- du w temperaturze podwyzszonej i pod cisnieniem wyzszym od atmosferycznego.Otrzymana substancja jest rozpuszczalna w wodzie po dodaniu chlorku sodowego albo innej soli obojetnej, a w razie potrze¬ by z dodatkiem malej ilosci weglanu sodo¬ wego.Przyklad II. Przedze bawelniana bar¬ wi sie w zwykly sposób 2%-ami barwnika opisanego w patencie francuskim nr 391 475 (przyklad V), i obrabia wtórnie roztworem kompleksowego zwiazku siarczanu miedzi oraz 1 - jednometylodwuguanidu w ciagu pól godziny w temperaturze 30°G. Otrzy¬ mane wybarwienie wykazuje dobra trwa¬ losc wobec wody. Produkt stosowany do obróbki wtórnej i jego roztwór mozna otrzymac sposobem juz opisanym w przy¬ kladzie I.Podobne wyniki otrzymuje sie stosujac zwiazki kompleksowe soli miedzi i dwu¬ guanidu, 1 - jednometylodwuguanidu oraz — 2 —'1,1* - dwuetylodwuguanidu albo tez zwiazki zbudowane podobnie.Przyklad III. Jezeli wybarwienia, o- trzymywane na bawelnie za pomoca gle¬ bokiej czerni bezposredniej EW Extra, podda sie obróbce wtórnej roztworem so¬ li kompleksowej z 1 mola chlorku mie- dziawego i 3 moli tiomocznika, to trwa¬ losc wobec wody i swiatla znacznie wzra¬ sta.Przyklad IV. Wodny roztwór zwiazku kompleksowego soli miedzi ze zwiazkiem o nastepujacej budowie HO _/ \ iv / I *C-N- \ OH N=(CHJ3 I Cl stosuje sie do wtórnej obróbki wybarwie¬ nia otrzymanego za pomoca czystego ble¬ kitu dwuaminowego FF (patrz Schultz Farbstofftabellen 1931, nr 510). Po pól¬ godzinnej obróbce wtórnej, która mozna równiez prowadzic w roztworze zakwaszo¬ nym kwasem octowym albo w roztworze o odczynie zasadowym, otrzymuje sie od¬ cien znacznie bardziej zielony w porówna¬ niu z wybarwieniem wtórnie nieobrobionym.Tak potraktowane wybarwienie wyróznia sie trwaloscia w praniu i wobec swiatla.Podobnie polepszona trwalosc w praniu i wobec swiatla osiaga sie obrabiajac wtór¬ nie w zwykly sposób wybarwienia otrzyma¬ ne za pomoca czerwieni kongo (patrz Schultz Farbstofftabellen 1931, nr 360) al¬ bo glebokiej czerni bezposredniej EW.Zwiazek wskazany powyzej mozna o- trzymywac przez dzialanie 1 mola chlorku m - aminofenylotrójmetyloamonowego i 1 mola 5 - amino - 8 - hydroksychinoliny na 1 mol chlorku cyjanurowego.Przyklad V., Wybarwienie 2% -owe otrzymane na bawelnie za pomoca barwni¬ ka, otrzymanego przez sprzezenie w sro¬ dowisku zasadowym dwuazobenzenu oraz zdwuazowanego kwasu 2 - naftylo - ami¬ no - 6 - sulfonowego z mocznikiem kwasu J, traktuje sie po wypraniu w ciagu pól godziny w temperaturze 30°C wodnym roztworem zwiazku kompleksowego, wy¬ tworzonego z siarczanu miedzi i 8 - amino- chinaldyny (otrzymanego przez wprowa¬ dzanie podczas mieszania alkoholowego roztworu 8 - aminochinaldyny do wodnego roztworu siarczanu miedzi). Dzieki tej ob¬ róbce wybarwienie szkarlatnodzerwone sta- je sie ciemnobrunatne i trwale na pranie i swiatlo.Jezeli wybarwienia, otrzymane za po¬ moca zieleni dwuaminowej B (patrz Schultz Farbstofftabellen 1931, nr 668), podda sie obróbce opisanej w poprzednim ustepie, to wybarwienia te staja sie znacz¬ nie trwalsze w praniu i bardziej intensyw¬ ne.Przyklad VI. Wybarwienia, otrzyma¬ ne za pomoca 2% czystego blekitu dwu¬ aminowego FF, traktuje sie w ciagu pól godziny w kapieli zawierajacej w stajnie rozpuszczonym zwiazek kompleksowy mie¬ dzi, który mozna otrzymac z siarczanu miedzi i 8 - aminochinoliny. W tym przy¬ padku wybarwienie staje sie nieco mniej jaskrawe oraz trwalsze na pranie w po¬ równaniu z wybarwieniem nieobrobionym.Przyklad VII. Bawelne zabarwiona 7%-ami czerni sirius L (patrz Schultz Farbstofftabellen tom dopeln. 1934, str. 132) traktuje sie w temperaturze 30°C wodnym roztworem wytworzonym ze — 3 —zwiazku kompleksowego chlorku miedzi i o - fenantroliny \_V \„_/ Wybarwienie staje sie zielonkawe i nabie¬ ra lepszej trwalosci na pranie. Zamiast kompleksowego zwiazku miedzi i a - fe¬ nantroliny mozna stosowac zwiazek kom¬ pleksowy miedzi i nitro - o - fenantroliny, który mozna otrzymac przez znitrowanie, albo jego produkt redukcji lub zwiazek, który mozna otrzymac przez reakcje 1 mo¬ la 2,3 - dwuaminonaftalenu i 2 moli glice¬ ryny metoda Skraupa.Przyklad VIII. Trwalosc wobec wody i w praniu wybarwien na bawelnie, otrzy¬ manych za pomoca zieleni dwuaminowej B, poprawia sie obrabiajac te wybarwienia wtórnie roztworami soli kompleksowych wytworzonych z chlorku miedzi z jednym lub 2 molami a,a - dwupirydylu.Trwalosc na pranie wzrasta równiez, jezeli zastosuje sie odpowiednie komplek¬ sowe sole zelaza.Przyklad IX. Bawelne, zabarwiona gleboka czernia bezposrednia EW Extra, traktuje sie nastepnie roztworem zwiazku kompleksowego miedzi i N - N' - cztero- metylo - o - fenylenodwuaminy. Takie roztwory mozna otrzymac np. wprowadza¬ jac w zetkniecie 1 mol zasady z 1 molem octanu miedzi w alkoholu i rozcienczajac roztwór alkoholowy woda. Przed uzyciem roztwór mozna przesaczyc. Trwalosc o- trzymanych wybarwien wobec wody zosta¬ je znacznie polepszona. Podobny efekt mozna osiagnac stosujac np. roztwór N - - jednometylo - o - fenylenodwuaminowe- go kompleksu miedzi. PL PL