Najdluzszy czas trwania patentu do 26 stycznia 1952 r.W patencie Nr 24 480 proponowano, aby kwasy sulfonowe ftalocyjanin nie zawiera¬ jacych lub zawierajacych metale, to znaczy kwasy sulfonowe produktów otrzymywa¬ nych przez ogrzewanie pochodnych aroma¬ tycznych kwasów ortodwukarbonowych, w których azot jest zwiazany z atomami C grup karboksylowych stojacych w poloze¬ niu orto-, albo tez przez ogrzewanie pro¬ duktów ich podstawienia, w nieobecnosci lub w obecnosci zwiazków metali lub in¬ nych substancji, poddawac przemianie zwiazkami metali, np. solami metali, ich tlenkami, wodorotlenkami i podobnymi zwiazkami zdolnymi do wytwarzania lak.W ten sposób otrzymuje sie bardzo cenne barwniki lakowe w najrozmaitszych odcie¬ niach.W patencie Nr 24 556 wskazano na to, ze takie barwniki lakowe mozna równiez otrzymywac w przypadku czesciowego lub calkowitego zastapienia zwiazków metali, stosowanych przy wytwarzaniu lak kwasów ftalocyjaninosulfonowych, barwnikami za¬ sadowymi.Stwierdzono, ze takie barwniki lakowe mozna równiez otrzymywac w przypadku, gdy przy wytwarzaniu lak kwasów ftalocy¬ janinosulfonowych zwiazki metali wzgled¬ nie barwniki zasadowe zastapi sie calkowi-cie lub czesciowo organicznymi zwiazkami zasadowymi nie bedacymi jednak barwni¬ kami zasadowymi. Równiez i w tym przy¬ padku otrzymuje sie barwniki lakowe nad¬ zwyczaj odporne na dzialanie swiatla. We¬ dlug tego sposobu stosuje, sie kwasy sulfo¬ nowe ftalocyjanin najlepiej w postaci ich soli rozpuszczalnych w wodzie. Do wspo¬ mnianej wyzej przemiany mozna stosowac aminy alifatyczne, zwlaszcza zas aminy a- lifatyczne z resztami weglowodorowymi o dluzszym lancuchu, nastepnie aminy hy- droaromatyczne, heterocykliczne lub aro¬ matyczne.Zaleznie od rodzaju stosowanych kwa¬ sów sulfonowych wzglednie amin otrzymu¬ je sie produkty o róznych wlasciwosciach..Przez: stracenie slabo sulfonowanych ftalo¬ cy janin za pomoca zasad organicznych o- trzymuje sie barwniki lakpwe, które dzieki swej nierozpuszczalnosci wzglednie nie¬ znacznej rozpuszczalnosci nadaja sie do¬ skonale jako pigmenty. Korzystnym w tym przypadku moze byc równiez stracenie barwników wzmiankowanych w obecnosci podloza i srodków dyspergujacych albo tylko srodków dyspergujacych. Przy stra¬ ceniu mocno sulfonowanych ftalocy janin zasadami organicznymi otrzymuje sie na- ogól produkty rozpuszczalne w rozpusz¬ czalnikach organicznych, np. w. alkoholu, butanolu, etyloglikolu lub cykloheksanonie, nadajace sie doskonale do farbowania la¬ kierów zaponowych i sztucznych mas orga¬ nicznych.Przyklad I. 10 czesci wagowych soli sodowej kwasu sulfonowego ftalocy Janiny miedzi otrzymanej przez ogrzewanie ftalo- nitrylu w obecnosci chlorku miedziawego i pirydyny (która to sól sodowa otrzymuje sie przez sulfonowanie wzmiankowanego barwnika niebieskiego uskutecznione przez ogrzewanie go z 5-ciokrotna iloscia 40%-o- wego oleum w ciagu 1 godziny do 70°C, wylanie mieszaniny reakcyjnej na lód, od¬ dzielenie kwasów sulfonowych, zobojetnie¬ nie lugiem sodowym i wysuszenie) rozpu¬ szcza sie na goraco w 2 000 czesci wago¬ wych wódy i straca przez dodanie roztwo¬ ru cykloheksyloaminy slabo zakwaszonego kwasem octowym. Otrzymuje sie jaskrawy niebiesko-zielony barwnik lakowy.Przyklad II. 10 czesci wagowych soli sodowej kwasu sulfonowego barwnika nie¬ bieskiego otrzymanego przez ogrzewanie ftalonitrylu w obecnosci chlorku miedzia¬ wego i pirydyny (która to sól sodowa o- trzymuje sie przez sulfonowanie w ciagu 20 godzin tego produktu za pomoca 6-cio- krotnej ilosci 60%-owego oleum w tempe¬ raturze okolo 25°C, a nastepnie przez o- grzewanie w ciagu 3 godzin do 60PC, wy¬ lanie mieszaniny reakcyjnej do mieszaniny 5 czesci wagowych lodu i 1 czesci wagowej soli kuchennej, odsaczenie wydzielonego kwasu sulfonowego i poddanie go przemia¬ nie lugiem sodowym) rozpuszcza sie w 100 czesciach wagowych wody goracej, zakwa¬ sza kwasem octowym, a nastepnie straca przez dodanie 5 czesci wagowych dwucy- kloheksyloaminy. Wytworzony barwnik od¬ sacza sie, przemywa woda, a nastepnie su¬ szy. Barwi on lakier zaponowy w odcie¬ niach zielonka wo-niebieskich nadzwyczaj trwalych na swiatlo.Przyklad IIL 10 czesci wagowych soli sodowej kwasu ftalocyj aninosulf onowego opisanego w przykladzie II rozpuszcza sie w 100 czesciach wagowych wody goracej i poddaje przemianie slabo zakwaszonym roztworem mieszaniny amin otrzymanej z kwasów zawartych w oleju z pestek palmo¬ wych. Otrzymuje sie w ten sposób jaskra¬ wy niebiesko-zielony pigment.Przyklad IV. 10 czesci wagowych soli sodowej kwasu f talocy j aninosulf onowego opisanego w przykladzie II rozpuszcza sie w 100 czesciach wagowych wody goracej i zadaje roztworem 3 czesci wagowych chlor¬ ku baru rozpuszczonych w 50 czesciach wa¬ gowych wody, po czym stracenie doprowa¬ dza sie do konca przez dodanie roztworu - 2 —jednej czesci wagowej dodecyloaminy roz¬ puszczonej w 10 czesciach wody z dodat¬ kiem kwasu octowego. Otrzymuje sie w ten sposób nadzwyczaj odporny na wode barw¬ nik lakowy.Przyklad V. 100 czesci wagowych fta- locyjaniny miedziowej traktuje sie w ciagu 20 godzin w zwyklej temperaturze 750 cze¬ sciami wagowymi 40%-owego dymiacego kwasu siarkowego, nastepnie mieszanine o- grzewa jeszcze w ciagu okolo 2 godzin do 90° C, po czym wylewa sie ja na mieszanine 5 000 czesci wagowych lodu i 500 czesci wa¬ gowych soli kuchennej i osad odsacza. O- trzymany osad miesza sie nastepnie z 20 000 czesci wagowych wody i dodaje do cieczy ogrzanej do SO^C 100 czesci wago¬ wych dodecylodwurnetyloaminy. Barwnik lakowy otrzymany w ten sposób oczyszcza sie przez ogrzewanie z 20 000 czesci wago¬ wych wody do 80PC, przez ponowne odsa¬ czenie i wysuszenie. Otrzymany ciemno¬ zielony proszek rozpuszcza sie w lakierach nitrocelulozowych z zabarwieniem zielon- kawo-niebieskim. Wytworzony roztwór da¬ je powloki nadzwyczaj trwale na swiatlo.Przyklad VI. Roztwór 100 czesci wa¬ gowych ftalocyjaniny cynkowej w 1000 czesci wagowych 30%-owego dymiacego kwasu siarkowego pozostawia sie w spoko¬ ju w ciagu 20 godzin, a nastepnie ogrzewa w ciagu 4 godzin do okolo 50° C, po czym mieszanine reakcyjna wylewa sie do mie¬ szaniny 10 000 czesci wagowych wody lo¬ dowatej i 1 000 czesci wagowych soli ku¬ chennej i powstaly osad odsacza. Osad ten miesza sie nastepnie z 20 000 czesci wago¬ wych wody, mieszanine reakcyjna ogrzewa sie do 80°C i zadaje 150 czesciami wago¬ wymi dwucykloheksyloaminy. Po odsacze¬ niu i wysuszeniu otrzymuje sie ciemnozie¬ lony proszek rozpuszczalny w wielu rozpu¬ szczalnikach organicznych. Lakiery nitro¬ celulozowe i siztuczne masy organiczne bar¬ wi on niebiesko-zielono dajac zabarwienie bardzo odporne na dzialanie swiatla. PL PL