Wiadomo, ze bezwodnik tlenko rteciowy kwasu salicylowego mozna rozpuscic przy pomocy rozpuszczalnych w wodzie cyjan¬ ków. Wedlug sposobu, opatentowanego w Anglji pod Nr 28719, otrzymuje sie przez traktowanie rteciowanego bezwodnika kwa¬ su salicylowego cyjankiem sodu i odparo¬ wanie roztworu w prózni biale, krystalicz¬ ne polaczenie, rozpuszczalne z latwoscia w wodzie, natomiast nierozpuszczalne w al¬ koholu.Spostrzezono, ze otrzymane przez takie odparowanie cialo nie jest jednorodne, lecz sklada sie z mieszaniny kilku polaczen, i oprócz tego zanieczyszczone jest przez mniej lub wiecej zabarwione produkty roz¬ kladowe. Jak wykazaly dalsze doswiad¬ czenia, powstaja przy dzialaniu rozpu¬ szczalnych cyjanków na rtec salicylowa glównie o- i p- kwasy salicylowe cyjanku rteci, których rozpuszczalnosc w wodzie jest tak rozmaita, ze mozna je oddzielic przez czesciowa krystalizacje. , Nowa te metode mozna realizowac spo¬ sobami rozmaitemi. Stezenie mieszaniny oddzialywujacej wybiera sie badz tak, ze w temperaturze zwyklej wydziela sie tylko trudno rozpuszczalna sól, poczem przez o- ziebienie lugu macierzystego otrzymuje sie odmiane latwo rozpuszczalna, lub tez pra¬ cuje sie z roztworem o takiem stezeniu, ze w temperaturze nizszej obie sole wydziela¬ ja sie prawie calkowicie i w roztworze po¬ zostaja tylko zabarwione zanieczyszczenia, ewentualnie produkty rozkladu, które moz¬ na oddzielic. Nastepnie przez czesciowakrystalizacja otrzymuje sie chemicznie czy¬ ste oddzielne sole. Tworzenie znajduja¬ cych sie w lugu produktów posrednich moz¬ na wstrzymac dzialaniem cyjanków na rte- ciowany kwas salicylowy przy równocze- snem chlodzeniu.Z roztworu wodnistego czystych soli p^ztfi fóaeiówiatówe kwasy przez doda- 0^^kto(j£§ow, T^y4»m(otn^muje sie cyjan- kowo-*rteciowaiy #was salicylowy w posta¬ ci proszku o wygladzie piasku, zas p-kwas o pokaznej masie; cialo pierwsze ma w mi¬ kroskopie wyglad malutkich graniastoslup^ ków, drugie zas spilsnionych cienkich igiel.Podczas gdy sól o-cyjanko-rteciowego kwasu salicylowego reaguje z siarczkiem amonowym bardzo powoli, z p-cyjanko-rte- ciowym kwasem salicylowym ma miejsce szybsze zabarwienie na ciemno, co dowodzi, ze rtec w obu tych zwiazkach jest niejed¬ nakowo mocno zwiazana. ' Znajdujace sie w lugu macierzystym pozostalosci reaguja natomiast z siarczkiem amonowym bardzo predko. Róznorodnosc chemiczna obu soli wystepuje wyraznie w ich zachowaniu sie pod wzgledem bakterjologicznym. Oba zna¬ komicie skrystalizowane produkty znajduja zastosowanie < w terapeutyce.Przyklad L 170 g bezwodnika kwasu rteciowo salicylowego miesza sie z 300 cm3 wody i rozklada sie przy stopniowem ozie¬ bianiu i mieszaniu z roztworem 37 g cyjanku potasowego w 200 cm3 wody. Bezksztaltny salicylat rteciowy zamienia sie wkrótce w papke z krysztalów iglastych. Wówczas o- ziebia sie go lodem, przepuszcza przez ce¬ dzidlo ssace i przemywa mieszanine kry¬ staliczna najpierw niewielka iloscia wody lodowej, nastepnie zimnym 50% -owym i wreszcie wysokoprocentowym alkoholem.Wodniste odcedziny sa rózowo zabarwione i reaguja z siarczkiem amonowym bardzo predko, wydzielajac siarczek rteciowy.Sole potasowe, pozostajace na cedzidle, zostaja wyciagniete po wysuszeniu zapomo- ca mniej wiecej potrójnej ilosci wody o 25°, odessarie i przemyte woda zimna. Potem pozostalosc na cedzidle zostaje skrystalizo¬ wana z potrójnej ilosci na wage wody go¬ racej i otrzymuje sie bezbarwne, krótkie, blyszczace atlasowe graniastoslupy krysta¬ licznej soli potasowej (o-polaczenie), która rozpuszcza sie z reakcja obojetna mniej wiecej w stosunku 4 : 100 w wodzie o zwy¬ klej temperaturze pokojowej. Roztwór wod¬ nisty opiera sie dzialaniu kwasu weglowe¬ go i nie zmienia sie ani pod dzialaniem swiatla, ani gotowania; z siarczkiem amo¬ nowym powstaje dopiero po dluzszym cza¬ sie powoli osad siarczku rteci. Z azotanem srebra nowa sól potasowa daje polaczenie srebrne o wzorze NC.Hg^C^H^OH.CO^Ag.Odcedziny wodniste zostaja zlaczone i oziebione do mniej wiecej 0°. Teraz kry¬ stalizuje sie inna sól potasowa (para — po¬ laczenie), która latwo mozna odróznic od poprzedniej, wskutek jej struktury welni¬ stej. Przez powtórne wykrystalizowanie z goracej wody otrzymuje sie ona w stanie czystym, tworzac podluzne, atlasowo bly¬ szczace plytki, rozpuszczalne w wodzie cztery razy latwiej, niz o-polaczenia.Roztwór wodnisty reaguje obojetnie, opie¬ ra sie dzialaniu kwasu weglowego i swiatla i reaguje z siarczkiem amonowym prawie dwa razy szybciej, niz o-sól. Z azota¬ nem srebra daje sól srebrna wedlug wzoru NC.Hg.C6H3OH.C02Ag.Z-lugów macierzystych otrzymuje sie dalsze ilosci obu soli przez odparowanie i powtórna czesciowa krystalizacje.Przyklad II. Ogrzewa sie wstrzasajac jednakowe ilosci salicylatu rteciowego i cyjanku potasowego, jak i w przykladzie I z 800 czesciami wody w temperaturze zwy¬ klej ; wówczas bezksztaltny salicylat rtecio¬ wy zamienia sie przy ogrzewaniu masy re¬ akcyjnej na papke iglastych krysztalów, które wyciaga sie, przemywa woda, alko¬ holem i eterem i suszy powietrzem. Kry¬ sztaly te stanowia wlasnie sól potasowa — 2. —cy j anko-rteciowego kwasu salicylowego orto. Z lugu mozna otrzymac przez chlo¬ dzenie odpowiednia sól polaczenia para. PL PL