PL172933B1 - Sposób wytwarzania nowych pochodnych 3(2H)-pirydazononu PL - Google Patents

Abstract

Sposób wytw arzania n ow ych pochodn ych 3(2H )-pirydazononu o w zo- rze ogólnym (I), w którym R 1 ozn acza wodór, grupe fen ylow a, grupe m ety- ow a, ew entualnie podstaw iona grupa b enzyloksylow a albo grupe alkilow a C 2 -4 ewentualnie podstaw iona grupa o w zorze R8R 9N -, w któ ry m R8 i R9 sa niezaleznym i grupami alkilow ym i C 1 - 4 lub R8 i R 9 razem z sasiadujacym atom em azotu tworza 6 -cio czlon ow a grupe heterocykliczna zawierajaca ewentualnie atom tlenu lub grupe o w zorze R10N-, w której R 10 oznacza grupe alkilow a C 2 -4 ew entualnie zaw ierajaca grupe fen ok sylow a lub grupe alkilow a C3 5 podstawiona grupa fenylow a, przy czym w spom niana grupa C2 -4 jest ew entualnie podstaw iona grupa fen y lo w a zaw ierajaca grupe m etoksylow a lub grupe m etanosulfony lo am inow a, albo grupe alkenylow a C3 5 ew entualnie zawierajaca h alogen ow o p odstaw iona grupe fen y low a, A i B oznaczaja atom y wodoru, halogenu lub grupe o w zorze ogó ln y m (II), w którym R2 i R 3, sa niezaleznym i atomami w odoru lub grupa alkilow a C 1-4, lub razem z sasiaduja- ca grupa -N -(CH 2)-nN w form ie pierscien ia piperazyn ow ego lub hom opipe- razynow ego R4 oznacza atom w odoru, grupe alkilow a C 1 - 4 albo grupe fenylow a, R 5, R6 i R7 kazdy oznacza atom wodoru, grupe alkoksylow a C 1 - 4 lub am inow a ew entualm e podstaw iona grupa m etanosulfon ylow a, X oznacza pojedyncze w iazanie w alencyjn e, atom tlenu lub grupe o w zorze -CH=CH-, m = 0 lub 1 oraz n = 2 lub 3 z zastrzez eniem , z e A i B sa z aw sze rózne oraz z e jezeli A lub B jest atom em w odoru lub halogenu to drugi oznacza grupe o w zorze ogólnym (II), zn am ien n y ty m , ze poddaje sie reakcji zw iazek o wzorze ogólnym (III), w którym R1 m a w yzej podane znaczenie, a H al oznacza halogen, z am ina o w zorze o góln ym (I V), w którym R 2, R3, R4, R5, R6, R7, X, m i n maja wyzej podane znaczenie, przy czym produkty reakcji przeprowadza sie ew entualnie w postac soli Wzór I Wzór II Wzór III Wzór IV PL

Description

Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarzania nowych pochodnych 3(2H)-pirydazononu, racemicznych i optycznie czynnych do stosowania w farmacji oraz do wytwarzania kompozycji farmaceutycznych do leczenia chorób.

Pochodne 3(2H)-pirydazononu i sposoby ich wytwarzania nie są szeroko znane z literatury. Jako przykłady można wymienić patent japoński Nr 78-12.880, w którym opisano kilka

2-alkilowych, 2-alkenylowych, 2-(aralkil) i 2-arylowych pochodnych 5- i 4- (2-hydroksyetylo)amino-3(2H)-pirydazononu, które nadają się jako intermedianty do otrzymywania pirydazyno[4,5-b][1,4]-oksazyn stosowanych jako leki przeciwzapalne, zapobiegające obniżaniu ciśnienia krwi i przeciwbólowe.

W opisie patentu czechosłowackiego Nr 223.432 opisano 2-(Ci_3) alkilo, 2-cykloalkilo,

2-arylo oraz 2-(ewentualnie podstawione) aryloalkilo-5-chloro-3(2H)-pirydazonony zawierające grupę alkilową, alkoksyalkilową, cykloalkiloaminową, pirolidynową lub piperydynową podstawioną w pozycji 4.

Francuski opis patentowy Nr 2.124.164 ujawnia 2-fenylo-6-chloro (lub metoksy)-4-[4(benz_Joil,^)aal^il^)^i-piperazynylo]-3(2H)-pirydazonony wykazujące działanie przeciwbólowe, uspokajające oraz hypotencyjne.

Opublikowane niemieckie zgłoszenie patentowe Nr 3.902.316A dotyczy pochodnych piperazynylo-(alkiloamino)-pirydazononu o działaniu blokującym alfa-adrenoceptor, w przeciwieństwie do pochodnych otrzymywanych sposobem według niniejszego wynalazku, które pierścienie piperazynowy i pirydazononowy mają związany nie wprost lecz poprzez łańcuch alkilenoaminowy.

172 933

Opublikowane europejskie zgłoszenie patentowe Nr 320.032A opisuje 3-(fenyloaminoalkilo)-amino oraz 3-[4-(fenoksyalkilo)-piperazyno]-pirydazyny, a ponadto 6-hydroksy i 6-chloro ich pochodne. Związki te mają działanie przeciw wirusowe.

Opublikowany opis patentu europejskiego Nr 54.946 ujawnia pochodne 4-chloro-5-[2-(3fenoksy-2-hydroksypropyloamino)-etylo]amino-3(2H)-pirydazononu o innej budowie strukturalnej niż pochodne otrzymywane sposobem według wynalazku. Jakkolwiek przypisuje się tym związkom działanie blokujące alfa i beta-receptory oraz działanie przeciw wysokiemu ciśnieniu krwi, to jednak testy potwierdziły tylko to ostatnie działanie.

Sposób według wynalazku, według którego otrzymuje się nowe racemiczne i optycznie czynne pochodne 3(2H)-pirydazononu o wzorze ogólnym I, w którym R¹ oznacza wodór, grupę fenylową, grupę metylową ewentualnie podstawioną grupą benzyloksylową albo grupę alkilową C2-4 ewentualnie podstawioną grupą o wzorze R⁸R⁹N-, w którym R⁸ i R⁹ są niezależnymi grupami alkilowymi Cm lub r8 i r9 razem z sąsiadującym atomem azotu tworzą 6-cio członową grupę heterocykliczną zawierającą ewentualnie atom tlenu lub grupę o wzorze R ’°N-, w której R^w oznacza grupę alkilową C2-4 ewentualnie zawierającą grupę fenoksylową lub grupę alkilową C3-5 podstawioną grupą fenylową, przy czym wspomniana grupa C2-4 jest ewentualnie podstawiona grupą fenylową zawierającą grupę metoksylową lub grupę metanosulfonyloaminową; albo grupę alkenylową C3-5 ewentualnie zawierającą halogenowo podstawioną grupę fenylową, A i B oznaczają atomy wodoru, halogenu lub grupę o wzorze ogólnym (II), w którym R² i R³; są niezależnymi atomami wodoru lub grupą alkilową C1-4 lub razem z. sąsiadującą grupą -N-(CH2)-nN w formie pierścienia piperazynowego lub homopiperazynowego, R⁴ oznacza atom wodoru, grupę alkilową C1-4 albo grupę fenylową, R⁵, R⁶ i R⁷ każdy oznacza atom wodoru, grupę alkoksylową C1-4 lub aminową ewentualnie podstawioną grupą metanosulfonylową, X oznacza pojedyncze wiązanie walencyjne, atom tlenu lub grupę o wzorze -CH=CH-, m = 0 lub 1 oraz n = 2 lub 3 z zastrzeżeniem, że A i B są zawsze różne oraz że jeżeli A lub B jest atomem wodoru lub halogenu to drugi oznacza grupę o wzorze ogólnym (II), wyróżnia się tym, że poddaje się reakcji związek o wzorze ogólnym (III), w którym R1 ma wyżej podane znaczenie, a Hal oznacza halogen, z aminą o wzorze ogólnym (IV), w którym R², r3, R⁴, r5, R⁶, R⁷, X, m i n mają wyżej podane znaczenie. Nowe związki otrzymywane sposobem według wynalazku można korzystnie przeprowadzać w postać ich soli.

Otrzymywane sposobem według wynalazku związki o wzorze ogólnym (I) posiadają cenne właściwości farmaceutyczne. Bardziej konkretnie można powiedzieć, że wykazują one znakomitą aktywność antyarytmiczną.

Traktowanie lekarstwami w terapii zaburzeń rytmów dotyczących znacznej części populacji jest najbardziej rozpowszechnionym sposobem postępowania. Nagłe zgony sercowe reprezentujące główną przyczynę śmierci w licznych przypadkach krajów na świecie mogą również być przypisane antyarytmii: chroniczny częstoskurcz komorowy tachykardia i/lub migotanie fibrylacja. Przeciw tym formom arytmii jednakże, tylko związki należące do klasy III [patrz: klasyfikacja Wiliams’a Vaughana środków antyarytmicznych, J.Clin. Pharmacol. 24, 129 (1989)] są skuteczne ze względu na mechanizm ich działania, i tylko niektóre z tych związków są dostępne w handlu. Składniki należące do klasy I reprezentujące większość komercyjnie dostępnych czynników antyarytmicznych, są równocześnie, praktycznie nieaktywne. Z tego powodu istnieje duże zapotrzebowanie na leki nowe i godne zaufania arytmii, należące do klasy H3 powyższej klasyfikacji.

Dość nieoczekiwanie stwierdzono, ze nowe 3(2H)-piryaazonony o wzorze ogólnym (I) otrzymywane sposobem według wynalazku, poddane elektrofizjologicznym eksperymentom komórkowym in vitro, powodują istotne przedłużenie czasu potencjału działania (APD9°) charakterystycznego dla antyartmików należących do klasy ΙΠ. Oprócz tego okazuje się, że mają one doskonałą aktywność antyarytmiczną w różnych testach in vivo. Wobec tego związki o ogólnym wzorze (I) według wynalazku mogą być użyte albo dla leczenia albo dla profilaktyki różnych typów komorowych i nadkomorowych arytmii takich jak auricular i ventricular fibrillations.

Sposób realizacji wynalazku omówiono poniżej na podstawie 38 przykładów jego wykonania, z których pierwsze siedem obejmują sposób postępowania, zaś następne ponumerowane

172 933 kolejno od 8 wzwyż Ilustruje tabela 1, w której ujęto możliwe do stosowania substraty; omówiono także dalej tytułem przykładów sposoby otrzymywania niektórych substratów, które mogą być wykorzystywane do wspomnianej realizacji wynalazku.

Przykład 1. Roztwór 3,63 g (22 mmoli) 4,5 dichloro-3(2H)-pirydazononu i 13,88 g (55 mmoli) N-{2-(3,4-dimetoksyfenylo)-etylo}-N-metylo-1,3-propanodiaminy w 80 ml bezwodnego dioksanu gotowano 10 godzin mieszając pod chłodnicą zwrotną. Roztwór odparowano pod próżnią, a pozostałość poddano chromatografii na kolumnie z żelem krzemionkowym używając jako eluentu mieszaniny 9:1:0,5 octanu etylu:metanol:amoniak. Otrzymano 5-chloro4- {3 - [N- [2-(3,4-dimetoksyfenylo)-etylo] -N-metyloaminojpropyloamino} - 3 (2H)-pirydazonon (4-izomer) i 4-chloro-5-{3-[N-[2-(3,4-dimetoksyfenolo)-etylo]-N-metyloamino]-propyloamino}-3(2H)-pirydazonon (5-izomer). Rezultaty chromatografii kolumnowej i cienkowarstwowej odnoszą się do wymienionej wyżej mieszaniny rozpuszczalników. Frakcje o Rf=0,54 połączono i odparowano. Tak więc 2,99 g (36%) 4-izomeru topniejącego w 92-94°C uzyskano jako produkt według przykładu 1. Temperatura topnienia tego fumaranu wynosi 94-96°C.

Przykład 2. Używano tę samą mieszaninę rozpuszczalników jak według przykładu 1. Połączono i odparowano frakcje o Rf=0,42. Uzyskano 4,09 g (40%) 5-izomeru o T.t. 98-101°C. Monochlorowodorek topi się w temperaturze 108-110°C.

Przykład 3. Startując z 1,2 g (4,2 mmoli) 2-benzyloksymetylo-4,5-dichloro-3(2H)pirydazononu (otrzymywanie tego związku jest opisane dalej) i 2,66 g (10,54 mmoli) N-[2-(3,4dimetoksyfenylo)-etylo]-N-metylo-1,3-propanodiaminy, postępując według przykładu 1 z tą różnicą, że zamiast bezwodnego dioksanu użyto toluenu, reakcję prowadzono w czasie 5 godzin. Otrzymano mieszaninę izomerów.

Przykład 4. Mieszaninę izomerów otrzymaną według przykładu 3 poddano rozdzielaniu według przykładu 1. Otrzymano 0,53 g 2-benzyloksymetylo-5-chloro-4-{N-[2(3,4-dimetoksyfenyloetylo)-N-metyloamino]-propyloamino}-3(2H)-pirydazononu (4-izomer) Rf = 0,7 oraz 0,87 g 2-benzyloksymetylo-4-chloro-5-{3-[N-[2-(2,3-dimetoksyfenylo)etylo-Nmetyloamino]-propyloamino}-3(2H)-pirydazononuRf = 0,4 (5-izomer).

Przykład 5. Reakcji poddano 1,8 g (6,3 mmoli) 4,5-dichloro-2-(4-metoksybenzylo)3(2H)-pirydazononu z 4,0 g (15,8 mmoli) N-[2-(3,4-dimetoksyfenylo)-etylo]-N-metylo-1,3propanodiaminy. Postępowano według przykładu 1 z tą różnicą, że zamiast bezwodnego dioksanu użyto butanolu. Reakcję w wyniku której otrzymano mieszaninę izomerów prowadzono w czasie 12 godzin. Otrzymano mieszaninę izomerów.

Przykład 6. Mieszaninę izomerów otrzymaną według przykładu 5 poddano rozdzielaniu według przykładu 1. Otrzymano 0,85 g (27%) 5-chloro-4-{3-[N-[2-(3,4-dimetoksyfenylo)-etylo]-N-metyloamino}-3(2H)-pirydazononu 4-izomeru Rf = 0,4 (fumaran ten topi się w temperaturze 56-57°C) oraz 0,97 g (31 %) 4-chloro-5-{3-[N-[2-(3,4-dimetoksyfenylo)-etylo}-2-(4-metoksybenzylo)-N-metyloamino]-propyloamino}-3(2H)-pirydazononu (5-izomer), Rf = 0,2.

Przykład 7. 1,65 g (10 mmoli) 4,5-dichloro-3(2H)-pirydazononu, 26,1 g (10 mmoli) 1-(3-fenylo-2-propenylo)-(1,4)-diazacykloheptanu i 1,5 ml (11 mmoli) trójetyloaminy rozpuszczono w 16 ml etanolu. Roztwór gotowano przez 3 godziny mieszając pod chłodnicą zwrotną. Mieszaninę ochłodzono, produkt oddzielono przez odsączenie i przemyto etanolem oraz eterem dwuetylowym. Otrzymano 1,83 g (53%) pożądanego 4-chloro-5-[1-(1,4)-diazocykloheptylo-4)3-fenylo-2-propenylo]-3(2H)-pirydazononu (5-izomeru). T.t. 176-178°C. Jego monochlorowodorek topi się w temperaturze 193-194°C.

Tabela 1 ilustruje tytułem przykładów możliwe produkty wyjściowe do wytwarzania sposobem według wynalazku związków o wzorze ogólnym 1.

W celu przybliżenia sposobu realizacji wynalazku niżej omówione będzie bliżej przeprowadzenie związku o wzorze I w sól oraz zostaną podane bliższe informacje dotyczące produktów wyjściowych.

Tak więc w celu przemiany w sól 0,8 g zasady otrzymanej według przykładu II w 11 g acetonu doprowadzono do pH = 2 przepuszczając bezwodny, gazowy chlorowodór mieszając i chłodząc lodem. Roztwór pozostawiono na noc w temperaturze -10°C, kryształy odsączono, przemyto i wysuszono. Otrzymano 0,82 g (91%) pożądanego związku o T.t. 171-173°C.

172 933

Niektóre związki o wzorze ogólnym III użyte jako produkty wyjściowe są znane w literaturze np. z J.Am.Chem. Soc. 75, 1909 (1953); Buli. Chem. Soc. France 1964, 2124; J. Heterocyclic Chem. 21, 481 (1984); Farmaco Ed. Sci. 32, 239 (1984), Chem. Pharm. Buli. 18,

147 (1970). Te związki o wzorze ogólnym III, które nie były opisane tak szczegółowo w literaturze mogą być otrzymywane analogicznymi metodami. Tak więc związki o wzorze II, w którym R¹ oznacza alkenyl ewentualnie podstawiony ewentualnie podstawioną grupą fenylową albo alkil ewentualnie 4-podstawiony 1-piperazyną, mogą być otrzymywane przez reakcję

4.5- dihalo-3(2H)-pirydazononu z odpowiednim reagentem o wzorze ogólnym r1Z, w którym Z jest grupą odchodzącą, np. halogenem.

Większość reagentów o wzorze ogólnym R^!Z używanych według wynalazku jest znana w literaturze, np. J. Chem. Soc. 1940 1266; ibid. 1961, 2516; J. Chem. Soc. B 1966, 590; J. Chem. Soc. 83 3846 (1961); Chem. Ber 30, 810; Chem. Pharm. Buli. 25, 1811 (1977). Dalsze omawiane związki mogą być otrzymywane metodami analogicznymi. Związki o wzorze ogólnym III, w którym R¹ oznacza 4-(metanosulfonylo-amino)benzyl mogą być otrzymywane ze związków zawierających 4-nitrobenzyl jako podstawnik R¹.

Stosowane sposobem według wynalazku produkty wyjściowe o wzorze III można otrzymywać przykładowo w sposób następujący. Do roztworu 0,69 g (30 mmol) metalicznego sodu w 20 ml bezwodnego etanolu dodano mieszając w temperaturze pokojowej 1,65 g (10 mmol)

4.5- dichloro-3(2H)-pirydazononu. Mieszaninę mieszano przez 15 minut, następnie dodano 3,41 g (10mmol)dichlorowodorku2-[4-(2-fenoloksyetylo)-1-piperazynylo]-etylochlorku. Mieszaninę reakcyjną gotowano i mieszano przez 2 godziny pod chłodnicą zwrotną. Wytrącony chlorek sodu odsączono, a przesącz przeprowadzono w sól roztworem gazowego, bezwodnego chlorowodoru w etanolu. Wydajność: 73% chlorowodorku 4,5-dicliloro-2-{2-[ 4-(3fenyIo-prop^eny lo) 1-piperazynylo]-etylo-3(2H)-pirydazononu o t.t. 208 - 210°C.

Postępując powyższym sposobem stosując podstawiony chlorek alkilu otrzymano pożądany związek z wydajnością 66% o t.t. 238 - 240°C.

Podobnie 1,65 g (10 mmol) 4,5-dichloro-3(2H)-pirydazononu przeprowadzono w sól potasową z równomolową ilością wodorotlenku potasu rozpuszczonego w metanolu, który usunięto pod zmniejszonym ciśnieniem. Do zawiesiny tej soli w 30 ml toluenu wkroplono mieszając 1,56 g (10 mmol) chlorku 4-metoksybenzylowego w 30 ml toluenu, następnie dodano 0,6 g (1,8 mmol) bromku tetrabutyloamonowego. Mieszaninę reakcyjną gotowano pod chłodnicą zwrotną przez 3 godziny i odparowano do sucha pod zmniejszonym ciśnieniem. Pozostałość rozpuszczono w wodzie, roztwór ekstrahowano octanem etylu, suszono i odparowano. Tak otrzymany surowy produkt jest ewentualnie podstawiony chromatografii kolumnowej na żelu krzemionkowym przy zastosowaniu octanu etylu jako eluenta. Otrzymano 1,17 g (41%) 2benzyloksymetylo-4,5-dichloro-3(H) pirydazononu o t.t. 117 - 120°C. Postępując podobnie, z tym, że zamiast chlorku 4-benzyloksymetylowego użyto chlorek benzyloksymetylowy otrzymano pożądany związek z wydajnością 60% o t.t. 60 - 64°C.

Omawiane związki otrzymywano też stosując zawiesinę 16,5 g (100 mmol) 4,5-dichloro3(2H)-pirydazononu i 150 g (163 mmol) bezwodnego węglanu potasu w 100 ml bezwodnego dimetyloformamidu. Do tej zawiesiny wkroplono mieszając i chłodząc w temperaturze poniżej 15°C roztwór 16,8 g (110 mmol) chlorku 3-fenylo-2-propenylu w 5 ml bezwodnego dimetyloformamidu. Mieszaninę reakcyjną mieszano w temperaturze pokojowej przez 1 dzień i wlano doń mieszając 600 ml wody. Wypadnięte kryształy odsączono, przemyto wodą, suszono lub ewentualnie oczyszczono przepuszczając benzenowy roztwór związku przez tlenek glinu. Otrzymano 24,9 g (89%) 4,5-dichloro-2-(3-fenylo-2-propenylo)-3(2H)-pirydazononu o t.t. 98 - 99°C.

W końcu zastosowano chlorek nitrobenzylu w miejsce chlorku 3-fenylo-2-propenylu (t.t. 128 - 130°C), który rozpuszczono w 150 ml 99,5% kwasu octowego. Następnie do roztworu dodano 7,5 g sproszkowanego żelaza z taką szybkością, aby temperatura nie przekroczyła 20°C. Zawiesinę mieszano w temperaturze pokojowej przez 8 godzin. Reakcję przeprowadzono w zwykły sposób uzyskując 3,15 g (77%) 2-(4-aminobenzylo)-4,5-dichloro-3(2H)-pirydazononu topiącego się w 187 - 189°C, który rozpuszczono w 34 ml bezwodnej pirydyny. Do mieszanego i chłodzonego roztworu wkroplono 1,24 ml (16 mmol) chlorku metanosulfonowego. Całość mieszano w temperaturze pokojowej przez 4 godziny, a następnie wlano do wody. Wypadnięte

172 933 kryształy odsączono i przemyto wodą. Otrzymano 2,34 g (57%) 4,5-dichloro-2-4-[(metoksysułfonylo-3(2H)-pirydazononu o t.t. 152 - 154°C.

Niektóre pochodne 1,2-etanolodiaminy i 1,3-propanodiaminy i 1-podstawionych piperazyn o wzorze ogólnym IV znane są w literaturze, np. z opisu Patentu Europejskiego Nr 344,577; Belgijskiego opisu patentowego Nr 523,902; J. Med. Chem. 11,804 (1968). Analogicznie - mogą być otrzymywane nowe związki. Chlorek 2-[4-(mctanosulfonyloamino)-fenoksylo]-etylu i jego poprzedniki konieczne do otrzymania 1-[2-[4-metanosulfonyłoamino)-fenoksylo]-etylopiperazyny może być otrzymywany tak jak opisano w opisie patentu Europejskiego Nr 245.997 i patentu Belgijskiego Nr 797,623.

Stosowane zgodnie z wynalazkiem 1-podstawione (1,4)-diazacykloheptany o wzorze ogólnym IV otrzymuje się przykładowo według sposobów szczegółowo omówionych niżej.

Do wrzącego roztworu 32,4 g (376 mmol) bezwodnej piperazyny w 45 ml bezwodnego etanolu wkroplono w czasie 1 godziny mieszając pod chłodnicą zwrotną roztwór 6,3 g (37 mmol) chlorku 3-(4-fluorofenylo)-2-propenylu w 60 ml bezwodnego etanolu. Rozpuszczalnik usunięto pod zmniejszonym ciśnieniem, a pozostałość rozpuszczono w chloroformie i przemyto wodą w celu pozbycia się piperazyny. Fazę organiczną suszono, odparowano, a gotowy produkt, jeśli to konieczne, destylowano pod zmniejszonym ciśnieniem. Otrzymano 5,4 g (66%) 1-(3-fenylo-2propenylo)-(1,4)-diazacykloheptanu o t.w. 148°C/80Pa.

Postępując według powyższego sposobu, ale używając 1,4-diazacykloheptan zamiast piperazyny i chlorku 3-fenylo-2-propenylu zamiast chlorku 3-(4-fluorofenylo)-2-propenylu pożądany związek otrzymano z wydajnością 91%; Rf = 0,25.

Podobnie postępując, lecz używając chlorek 2-{4-[(metylosulfonylo)-amino]-fenoksy}etylu zamiast chlorku 3-(4-fluorofenylo)-2-propenylu otrzymano monohydrat 1-{2-[4-[(metoksysulfonylo)amino]-fenoksy]-etylo}-piperazyny z wydajnością 40% o t.t. 212 - 214°C.

Aktywność związków o wzorze ogólnym (I) została pokazana w następujących elektrofizjologicznych eksperymentach in vitro i w modelowych in vivo wywołanych arytmiach.

I. Wewnątrzkomórkowe badania elektrofizjologiczne na wyizolowanych psich włóknach Purkinje’go: badania charakterystyki i czasu trwania potencjału działania.

Psy Mongrel obu płci, ważące od 8 do 22 kg, były poddane znieczuleniu za pomocą dożylnie podanego pentobarbitolu sodu, 30 mg/kg (nembutal^R). Powierzchniowe włókna Purkinje’go były wycięte z serca i umieszczone w plastikowej łaźni organów zawierającej roztwór Tyrode’a) był nasycony gazem o składzie: 95% CO2 i 5% O2. Temperatura łaźni organów wynosiła 37,0 ± 0,5°C, pH = 7,3 ± 0,5. Włókna Purkinje’go były inkubowane przez 1-2 godziny aby uniknąć spontanicznych zmian czasu potencjału działania, co często obserwowano w ciągu krótkiego okresu po zakończeniu preparacji. Konwencjonalną metodę mikroelektrody szklanej zastosowano do zmierzenia wewnątrzkomórkowych potencjałów działania. Elektrody napełniono 3M roztworem KCI, rezystencja wynosiła 5-15M. Mikroelektrody były podłączone do wzmacniacza o wysokiej oporności wejściowej i z urządzeniem neutralizującym pojemność, połączenie było za pomocą Ag-AgCI. Inna elektroda była umieszczona w łaźni organów, jako elektroda odniesienia. Maksymalna szybkość depolaryzacji (Vmax) była mierzona za pomocą elektronicznej jednostki różnicowej. Pulsy wewnątrzkomórkowe były uwidaczniane na dwukanałowym oscyloskopie za pomocą mikrokomputera na sposób ON-LINE. Mierzono następujące parametry: potencjał spoczynkowy, potencjał działania, amplituda, 50% i 90% repolaryzacje, maksymalna szybkość depolaryzacji. Preparaty były pobudzane za pomocą elektrod srebrnych izolowanych teflonem (PTFE). Parametry bodźców były to pulsy prostokątne o czasie trwania 1 ms z natężeniem dwa razy większym od progowego. Podstawowe cykle pobudzania były zmieniane w granicach od 200 ms do 1000 ms.

Te związki, które są zdolne do przedłużenia czasu potencjału działania brane są pod uwagę jako potencjalne środki antyarytmiczne. Skutki działania· związków badano przy stężeniach 5 mg/l. Według naszych badań związki o ogólnym wzorze (I) istotnie przedłużały czas trwania potencjału działania przy 90% repolaryzacji (APD90), ale nie zmieniały znacząco maksymalnej prędkości depolaryzacji (Vmax). Pewne wyniki charakterystyczne zostały przedstawione w tabeli 1. Sotalol, N-{4-[l-hydrolksy-2-[(l-metylo-etylo)-amino]etylo]-fenylo}-metanosulfoamid, był użyty jako substancja odniesienia.

172 933

Tabela 1

PrzykUay

R1

RL, 1

ł _ 1 KJ

R5

6 KM

U

U

X—r— 1 A

Me da

Wy ”7 daj ność (%)

iub ićf

8

5-Cl

C6Hs

H

Me

OMe

OMe

3

1

-

A!

7 t

107-1133

9

4-Cl

C6H5

H

Me

OMe

OMe

3

1

-

Aj

7

77-8

10

5-Cl

C6H5CH=CHCH2

H

Me

OMe

OMe

3

1

-

A1

23

38-40®

11

4-Cl

C6H5CH=CHCH2

H

Me

OMe

OMe

3

1

-

A1

11

68-70®

12

5-Cl

CgKjOJCK^iCNlCH^

H

Me

OMe

OMe

3

1

-

A1

49

187-9b

13

4-Cl

C^OtCH^hORCH^

H

Me

OMe

OMe

3

1

-

A1

26

204-6b

14

5-Cl

H

H

Me

OMe

OMe

2

1

-

A1

26

102-4

15

4-Cl

H

H

Me

OMe

OMe

2

1

-

Al

16

116-9

6 A W

5-Cl

H

H

Me

H

H

3

1

-

A1

50

117-9

17

4-Cl

H

H

Me

H

H

3

1

-

A1

31

156-8

18

5-Cl

(Et)2N(CH2)2

H

Me

OMe

OMe

3

1

-

A

46

183-4C

19

4-Cl

(Et)2N(CH2)3

H

Me

OMe

OMe

3

1

-

Az

22

0.4d

20

5-Cl

Me

H

Me

OMe

OMe

3

1

-

A2

60

142-4a

21

4-Cl

Me

H

Me

OMe

OMe

3

1

-

A

33

85-91

22

5-CI

MeSOjN^^C^

H

Me

OMe

OMe

3

1

-

Al

45

125-6; 158-160a

23

4-Cl

MeSO2NHC6H4CH2

H

Me

OMe

OMe

3

1

-

A

21

0.56d

24

5-Br

H

H

Me

OMe

OMe

3

1

-

Az

41

95-6; 178-9®

25

4-Br

H

H

Me

OMe

OMe

3

1

-

A

38

0.3d

26

5-Cl

(OsiCH^

H

Me

OMe

OMe

3

1

-

Aj

28

240-2c

27

4-Cl

OW,

H

Me

OMe

OMe

3

1 1

-

Aj

47

73

28

5-Cl

C6H5CH=CHCH2

H

Me

OMe

OMe

3

1

-

A3

25

182-6f

29

4-Cl

c6h5ch=chch2 N>(ch2>2

H

Me

OMe

OMe

3

1

-

A

33

217-221f

30

4-Cl

(Et)2N(CH2)2

CH2-CH2

H

NHSO2Me

2

1

0

A

38

146-7

31

4-Cl

0QN(Cby2

CHj-CH2

H

H

2

0

CH-CH

A

8,5

225-6c

32

4-Cl

(Et)2N(CH2)2

CH2-CH2- CH2

H

H

2

0

CH=CH

A

67

0.46d

33

4-Cl

H

CH2-CH2

H

H

2

1

0

A4

44

149-150

34

4-Cl

H

CH2-CH2

H

H

2

0

CH=CH

A

74

209-211,158-160e

35

4-Cl

(Et)2N(CH2)2

CH2-CH2

H

H

2

0

CH-CH

A4

44

87-9; 221-3C

36

5-Cl

(Et)2N(CH2)2

CH2-CH2

H

H

2

0

CH-CH

A4

21

212-14c

37

4-Cl

(Et)2N(CH2)2

CH2-CH2

H

F

2

0

CH=CH

a4

32

174-5

38

5-Cl

(Et)2N(CHz)2

C^1212H2H2

H

F

2

0

CH=CH

A4

10

0.75d

a· fumaran b· 3HC1.2H₂O sól e HCl sól f 3HC1 c: 2HC1 sól d: RffEtOAc:MeOH:ccNH3= 9:1:0,5)

172 933

Tabela 2

Wpływ związków o wzorze ogólnym (I) na potencjał działania

Numer przykładu	APD90(ms)	Wzrost czasu trwania
przed podaniem	po podaniu leku
1	259.3+8.9	318.1+10.4“	22.7
12	209 1+6 2	262.2+3.7Χ	25 4
18	248.3+6.5	307.1+8.1“	23 7
22	221 2+19.5	272.0+22.8Χ	22.9
24	248.4+5.2	316.4+7.5Χ	27.4
26	246.4+8 1	318.7+13.4ΧΧ	29.3
34	253.1+11 1	354.6+25.2“	39.9
35	246.5+6.9	289.1+5.3ΧΧ	17.3
45	248.2+10.4	329.1+9.7	32.6
46	243.6+16.6	313.6+21.8	28 7
Sotatol — —	272 <2>Λ Ϊ L·-! 1 -T.^J	320 /0 0 JZAJ.UT O.J	17 3

^xp<5%, ^xxp<1%

Dane zestawione powyżej pokazują, że związki o wzorze ogólnym (I) według wynalazku, przedłużyły czas trwania potencjału działania przy 90% repolaryzacji.

II. ZeWnątrzkomórkowe badenia eaektrofizjologiczne na wyiaolowznym sercu królika (badania wpływu efektu farmakologicznego na efektywny okres refrakcji).

Młode samice białych królików nowozelandzkich, ważące 1-2 kg, były zabite uderzeniem w tył głowy. Serca były usunięte i prawe ściany komór, były przygotowane i umieszczone w łaźni organów zawierającej roztwór Tyrode’a. Perfuzat był gazowany 95% dwutlenkiem węgla. Temperaturę utrzymywano 36+0.5°C, pH było 7.4+0.5. Po okresie zrównoważenia (60 min.) bipolarne elektrody zostały użyte do pobudzania preparatów. Parametrami bodźców były prostokątne impulsy o czasie trwania 2.0 ms z intensywnością dwa razy większą niż próg, przy cyklu działania 1000 ms.

Dwie bipolarne, orstrakomórrowe elektrody platynowe zostały umieszczone (odstęp = 0,1 mm) na powierzchni prawej ściany komórkowej, wzdłuż włókien trabecular, aby zmierzyć czas przewodzenia impulsu. Dwie platynowe elektrody zostały umieszczone w odległości 8-12 mm od siebie, wówczas rejestrowano indukowane ^fazowe, wewnątrzkomórkowe potencjały działania. Potencjały działania pojawiły się najpierw na bliższej elektrodzie, wówczas na dalszych elektrodach, różnica czasu pomiędzy elektrodami była traktowana jako czas przewodzenia impulsu. Wzmocnione znaki (Eksperimetria GMK) były wyświetlane na monitorze (Medicor YM 62A). Długości cyklu byty zmleelianlo pomiędzy 200 i 2000 ms. Pomiary były przeprowadzone przy czasie całkowitej adaptacji do nowej długości cyklu w następujący sposób: natężenie bodźca było stopniowo zmniej szane z natężenia dwa razy większego niż progowa aż do momentu kiedy były wywoływane rozrzutowe potencjały działania. Związek był stosowany w stężeniu 10 mg/l. Wyniki są przedstawione w tabeli 3.

Tabela 3

Wpływ związków o wzorze ogólnym (I) efektywny; okres refrakcji - ERP(ms)

Numer przykładu	przed podaniem leku	po podaniu leku
1	116.0+6.7	152.0+3.7“
18	107.0+7 6	136.0+14 0x
26	105.0+9.5	127 5+10 3Χ
35	104.8+13.2	135.0+11.1xx
Sotalol	86.9+9.8	110.3+9.0ΧΧ

^x<5% ^xxp<1%

172 933

Wyniki te są podobne do wyników otrzymanych za pomocą wewnątrzkomórkowych testów elektrofizjologicznych i potwierdzają skuteczność antyarytmiczną tych związków.

V,7»’»łTrr'ITf

T tJXJ τνχι rtrJOrln /ΤΛ |f lViUUW \^-Łf

ŁjVl71U1 ŁjUU\4U11 T ii/ mrv TT lliMU·¹ >/4a1h i • *.Vxu ·

-ΤΊ V1VA 111 łl ł V rp-nćmicirm ot-wtł-i l VpVlUL>lV/ll LLX y VIχ

..mm Ulz-ęifO V1ULXXXLX. X_/JVapV/ryment ten był przeprowadzony w następujący sposoo:

Znieczulone szczury, ważące od 400 do 500 g (środek znieczulający: 60 mg/kg Nembutal, dożylnie) były sztucznie wentylowane. Po otwarciu klatki piersiowej lewa arteria wieńcowa została ściśnięta (5 min. zaciśnięcia), i po ustaniu tego zaciśnięcia arytmia reperfuzji (komorowy częstoskurcz i migotanie) została wywołana co zarejestrowano za pomocą monitora EKG. W tym samym czasie ciśnienie skurczowe i rozkurczowe krwi zostały wyznaczone (metodą inwazyjną: przez arterię carotid) mierzono też szybkość pulsu. Przed zaciśnięciem zarejestrowano kontrolny elektrokardiogram i czas trwania częstoskurczu komorowego postokluzyjnego, jak również zostało zarejestrowane pojawienie się komorowego migotania. Sotatol zastosowano jako związek odniesienia. Obie substancje testowe związek nr 1 i substancja odniesienia, były podawane dożylnie w dawkach 10 mg/kg. Wyniki przedstawiono na rysunku 1.

Stosownie do wyników tego eksperymentu, związek z przykładu 1 wydaje się w sposób istotny bardziej skuteczny niż Sotatol.

Na bazie związków otrzymywanych sposobem według wynalazku przygotowano także kompozycje farmaceutyczne, zawierające jako czynnik aktywny farmaceutycznie skuteczną ilość co najmniej jednego racemicznego lub optycznie czynnego związku o ogólnym wzorze (I), tautomerów i/lub soli otrzymanych przez dodanie kwasu wraz z jednym lub więcej farmaceutycznie możliwym do zaakceptowania nośnikiem(ów), rozcieńczalnikiem(ów), excipient(s).

Powyższe kompozycje farmaceutyczne mogą być przygotowane za pomocą metod znanych per se przez zmieszanie aktywnego składnika z odpowiednimi nieczynnymi stałymi lub ciekłymi nośnikami, rozcieńczalniki i/lub excipients i doprowadzenia mieszaniny do formy galenowej.

Kompozycje te mogą być użyteczne do stosowania doustnego (np. tabletka, pigułka pokryta, drażetka, stała lub miękka kapsułka żelatynowa, roztwór, emulsja lub zawiesina), dojelitowe (np. tabletka, pigułka, pigułka pokryta, drażetka, stała lub miękka kapsułka żelatynowa, roztwór, emulsja lub zawiesina), dojelitowe (np. roztwory injekcyjne) lub doodbytniczo (np. czopki) podawania.

Jako nośniki do przygotowania tabletek, tabletek pokrywanych, drażetek i kapsułek z twardej żelatyny np. laktozy, mogą być stosowane: skrobia kukurydziana, skrobia ziemniaczana, talk, węglan magnezu, stearynian magnezu, węglan wapnia, kwas stearynowy i ich sole mogą być użyte. Jako nośnika dla miękkich kapsułek żelatynowych można użyć np. olejów roślinnych, tłuszczów, wosków lub alkoholi wielowodorotlenowych o odpowiedniej konsystencji. Jako nośniki dla roztworów i syropów mogą być użyte np. woda, poliole (np. glikol polietylenowy), sacharoza lub glukoza. Roztwory injekcyjne mogą zawierać jako nośniki np. wodę, alkohole, poliole, glicerol lub oleje roślinne. Czopki mogą być przygotowane za pomocą olejów, tłuszczów, wosków, polioli o odpowiedniej konsystencji.

Ponadto, zestawienia farmaceutyczne mogą zawierać środki pomocnicze zazwyczaj stosowane w przemyśle farmaceutycznym, np. zwilżacze, środki słodzące, substancje aromatyzujące, sole powodujące zmianę ciśnienia osmotycznego, bufory i tym podobne.

Z uwagi na to, że toksyczność związków o wzorze ogólnym (I) jest zazwyczaj mała, ich spektrum działania i niezawodność terapeutyczna są bardzo korzystne. Dzienna dawka związków o wzorze ogólnym (I) może zmieniać się w szerokim zakresie zależnie od szeregu czynników np. od aktywności czynnika aktywnego, od stanu pacjenta i wieku, stanu natężenia choroby itd. Dzienna doustna dawka jest generalnie pomiędzy 0,2 mg/kg a 25 mg/kg, najczęściej pomiędzy 0,2 mg/kg a 10 mg/kg. Trzeba z naciskiem podkreślić jednakże, że te wartości dawek mają tylko charakter informacyjny a podawana dawka musi być zawsze wyznaczona przez lekarza prowadzącego.

Zgodnie z dalszym aspektem niniejszego wynalazku, umożliwia się stosowanie związków o wzorze ogólnym (I), tautomerów i/lub soli otrzymanych przez dodanie kwasu dla przygotowania kompozycji farmaceutycznych mających szczególną aktywność antyarytmiczną.

Zgodnie z jeszcze dalszym aspektem prezentowanego wynalazku umożliwia się leczenie antyarytmiczne metodą, która polega na podaniu pacj entowi efektywnej ilości związku o wzorze ogólnym (I), tautomeru lub farmaceutycznie akceptowalnej jego soli.

17,2 933

Ο

Wzór I rt

R6

R^ R3 r2 i i i

X—(Ch'2i_n — NR7

Wzór II

172 933

Wzór XV

172 933

Rysunek 1

Czas trwania (s/min)

1S	.4

Control

Sotalol Związek z przykładu 1

Departament Wydawnictw UP RP. Nakład 90 egz. Cena 4.00 zł

Claims (1)

1. zastrzeżenie patentowe

   Sposób wytwarzania nowych pochodnych 3(2H)-pirydazononu o wzorze ogólnym (I), w którym R¹ oznacza wodór, grupę fenylową, grupę metylową, ewentualnie podstawioną grupą benzyloksylową albo grupę alkilową C2-4 ewentualnie podstawioną grupą o wzorze R⁸R⁹N-, w którym R⁸ i R⁹ są niezależnymi grupami alkilowymi Cm lub R⁸ i Rrazem z sąsiadującym atomem azotu tworzą 6-cio członową grupę heterocykliczną zawierającą ewentualnie atom tlenu lub grupę o wzorze R 1°N-, w której R¹⁰ oznacza grupę alkilową C2-4 ewentualnie zawierającą grupę fenoksylową lub grupę alkilową C3-5 podstawioną grupą fenylową, przy czym wspomniana grupa C2-4 jest ewentualnie podstawiona grupą fenylową zawierającą grupę metoksylową lub grupę metanosulfonyloaminową; albo grupę alkenylową C3-5 ewentualnie zawierającą halogenowo podstawioną grupę fenylową, A i B oznaczają atomy wodoru, halogenu lub grupę o wzorze ogólnym (II), w którym R² i R^J, są niezależnymi atomami wodoru lub grupą alkilową C1-4, lub razem z sąsiadującą grupą -N-(CH2-)-nN w formie pierścienia piperazynowego lub homopiperazynowego, R* oznacza atom wodoru, grupę alkilową Cm albo grupę fenylową, R⁵, R^i R⁷ każdy oznacza atom wodoru, grupę alkoksylową C1-4 lub aminową ewentualnie podstawioną grupą metanosulfonylową, X oznacza pojedyncze wiązanie walencyjne, atom tlenu lub grupę o wzorze -CH=CH-, m = 0 lub 1 oraz n = 2 lub 3 z zastrzeżeniem, że A i B są zawsze różne oraz że jeżeli A lub B jest atomem wodoru lub halogenu to drugi oznacza grupę o wzorze ogólnym (Ii), znamienny tym, że poddaje się reakcji związek o wzorze ogólnym (III), w którym R¹ ma wyżej podane znaczenie, a Hal oznacza halogen, z aminą o wzorze ogólnym (IV), w którym R², R^J, r4, r5, R6 R⁷, X, m i n mają wyżej podane znaczenie, przy czym produkty reakcji przeprowadza się ewentualnie w postać soli.