PL171403B1

PL171403B1 - Sposób wytwarzania nowych 20-metylo-podstawionych pochodnych witaminy D PL PL

Info

Publication number: PL171403B1
Application number: PL92304142A
Authority: PL
Inventors: Guenter Neef; Andreas Steinmeyer; Gerald Kirsch; Katica Schwarz; Ruth Thieroff-Ekerdt; Herbert Wiesinger; Martin Haberey
Original assignee: Schering Ag
Priority date: 1991-12-13
Filing date: 1992-12-14
Publication date: 1997-04-30
Also published as: HUT68263A; CN1073677A; DK0637299T3; NZ246052A; IL104074A0; JPH07505132A; SK66194A3; FI942766A7; CN1035177C; FI942766A0; CA2125476C; EP0637299A1; DE59206393D1; AU670585B2; AU4035693A; ATE138366T1; CZ286579B6; NO942178D0; SK280450B6; KR100271462B1

Abstract

Sposób wytwarzania nowych 20-metylo-podstawionych pochodnych witaminy D o ogólnym wzorze 1, w którym R1 oznacza atom wodoru, grupe hydroksylowa lub grupe alkanoiloksylowa o 1-12 atomach wegla badz grupe benzoiloksylowa, R2 oznacza atom wodoru lub grupe alkanoilowa o 1-12 atomach wegla badz grupe benzoilowa, a R3 oznacza rodnik o wzorze: przy czym R stanowi grupe C 1-C4-alkilowa, grupe C 1-C4-hydroksyalkilowa lub grupe C 1-C4-alkoksylowa, znamienny tym, ze zwiazek o ogólnym wzorze II, w którym R1 ' oznacza atom wodoru lub zabezpieczona grupe hydroksylowa, R2 ' oznacza stabilna wobec alkaliów grupe zabezpieczajaca hydroksyl, a R3 ' ma takie znaczenie, jak R3 w ostatecznie zadanym zwiazku o ogólnym wzorze I, przy czym ewentualnie obecne grupy hydroksylowe sa zabezpieczone, przeprowadza sie w zwiazek o ogólnym wzorze I droga odszczepienia obecnych grup zabezpieczajacych hydroksyl i ewentualnie droga cze- sciowego lub calkowitego zestryfikowania grup(y) hydroksylowych(wej). PL PL

Description

Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarzania nowych 20-metylo-podstawionych pochodnych witaminy D.

Te nowe pochodne są objęte ogólnym wzorem I

(I).

w którym r1 oznacza atom wodoru, grupę hydroksylową lub grupę alkanoiloksylową o 1-12 atomach węgla bądź grupę benzoiloksylową, R2 oznącza atom wodoru lub grupę alkanoilową o 1-12 atomach węgla bądź grupę benzoilową, a R^J oznacza rodnik o wzorze:

przy czym R stanowi grupę C i-C4-alkilową, grupę Ci-C4-hydroksyalkilową lub grupę Ci-C4-alkoksylową.

Grupy alkanoiloksylowe bądź alkanoilowe o 1-12 atomach węgla, możliwe jako rodniki Ri bądź R², wywodzą się w szczególności z nasyconych kwasów karboksylowych. Rodniki te mogą być cykliczne, acykliczne, karbocykliczne lub heterocykliczne, a wszystkie ewentualnie mogą być też nienasycone. Korzystne rodniki wywodzą się z kwasów C1-C9-, zwłaszcza z C2-C 5-alkanokarboksylowych, i stanowią przykładowo grupę acetyl(oksy)ową, propionyl(oksyl)ową, butyryl(oksyl)ową.

Jako rodniki R³ wchodzą w rachubę łańcuchy boczne, które np. wynikają z następujących zgłoszeń patentowych (skrót et al oznacza i współpracownicy)·

171 403 opis patentowy US 4 927 815 (22.05.1990, De Luca et al.), opis patentowy US 4 906 785 (06.03.1990, Baggiolini et al.), opis patentowy US 4 897 387 (30.01.1990, Ikekawa et al.), opis patentowy US 4 866 048 (12.09.1989, Celverley et al.), opis patentowy US 4 857 518 (15.08.1989, De Luca et al.), opis patentowy US 4 851 401 (25.07.1989, De Luca et al.), opis EP-A-0 421 561 (Kirsch et al.), opis EP-A-0 441 467 (Neef et al.), opis EP-A-0 450 743 (Neef et al.).

W szczególności należy wspomnieć następujące związki według wynalazku:

(X.25-iFwuiydroksy-20.26,27-trójinctylo-23-oksa-witaminaD3, (S),3(R)-dwuhydroksy-20-(5-hydroksy-5-metyloheksadien-1 E,3E-ylo-) )-20-metylo-9,10-sekopregnatrien-5Z,7E,10(9), «©ć-dwuhydroksyUO-metylo-wiLaminaDs, α .25-dwuhydroksy-20-metylo-24-hom.o-witamina Dy, α .24(S)-dwuhydroksy-22-metylo-wltamina D 3, α ,25-dwuhydroksy-20-metylo-23-oksa-witamina D3, α ,24(R),25-trójhydroksy-20-metylo-witamina D3, α ,24(S),25-trójhydroksy-20-metylo-witamina D 3, α ,25-dwuhydroksy-22-metylo-24-keto-witamina D 3, (5Z,7E)-( 1S ,3R)-20-metylo-20-winylo-9.12)-sekopregnatrieno-5,7,10(19)-diol-1,3 , (5Z ,7E)-( 1S ,3R)-20-etylo-20-metylo-9,10-sekopregnatrieno-5,7,10(19)-diol-1,3 , (5Z,7E)-( 1S.3R)-20-hydroksymetylo-22-metylo-9,10-sekopregnatrieno-5,7,10(19)diol-1,3, α ,25-dwuhydroksy-22-metylo-23,24-dehydro-witamina D3, α ,25-dwuhydroksy-20,26,27-trójmetylo-23,24-dehydro-witaminaD3.

Naturalne witaminy D 2 i D 3 (porównaj ogólny wzór VI) są właściwie nieaktywne biologicznie i dopiero po hydroksylowaniu w położeniu-25 w wątrobie bądź w położeniu-1 w nerkach

ergokalcyferol: R^a=R^b=H, R^c=CH 3 w darnina ID.

podwójne wiązanie C-22/23;

cholekalcyferol: Ra=Rb=Rc=H witaaninaD3;

25-hydroksycholekalcyferol: Ra=Rc=H, Rb=OH;

Ια-hydroksycholekalcyferol: R^a=OH, R^b=R^c=H;

1a,25-dwuhydroksycholekalcyferol: Ra=R^b=OH, R^C=H, kalcytriol.

Obok swego wyraźnego działania na metabolizm wapnia i fosforanu wykazują witamina D? i D31 ich syntetyczne pochodne również działania hamujące rozplem i różnicujące komórki (H.F. De Luca, The Metabolism and Function of Vitamin D w Biochemistry of Steroid Hormones, wyd. H.L.J. Makin, 2nd Edition, Blackwell Scientific Publications 1984, strony 71-116).

W przypadku stosowania witaminy D może jednak dojść do objawów przedawkowania (hiperkalcemia).

W położeniu-24 hydroksylowane 1 α-cholekalcyferole wyłaniają się już z opisu DE-AS-25 26 981; wykazują one niższą toksyczność niż odpowiedni, nie hydroksylowany 1 α-cholekalcyferol. Te hydroksylowane związki wykazują selektywne aktywowanie jelitowej absorpcji wapnia i słabsze kostne działanie absorpcyjne niż 1 α-cholekalcyferol.

Analogi 24-hydroksywitaminy D, opisane w międzynarodowym zgłoszeniu patentowym WO 87/00834, mogą służyć do leczenia zaburzeń u ludzi i zwierząt, wywołanych przez anormalny rozplem komórek i/lub różnicowanie komórek.

Dla różnych pochodnych 1,25-dwuhydroksy-homo-witaminy D krótko już wspomniał De Luca o dysocjacji odnośnie właściwości kostnego działania absorpcyjnego i różnicowanie komórek HL-60. Kostne działanie absorpcyjne in vitro jest przy tym miarą uruchomienia wapnia in vivo.

Nowe pochodne witaminy D o ogólnym wzorze I w porównaniu z już znanymi, w łańcuchu bocznym zmodyfikowanymi związkami o aktywności witaminy D odznaczają się dodatkową grupą metylową przy atomie węgla w położeniu 20. W ten sposób położenie C-20 traci charakter centrum asymetrii.

Obok uwarunkowanych tym uproszczeń w przypadku syntezy i oczyszczania produktów pośrednich i końcowych powstają nowe związki, które wykazują niespodziewanie silną czynność biologiczną. W porównaniu ze standardowym kalcytriolem (1 α ,25-dwuhydroksy-witaminą D3) związki według wynalazku przy porównywalnym powinowactwie do receptora kalcytriolu wykazują o kilka pótęg liczby dziesięć polepszone pobudzenie różnicowania komórek (HL-60) 1 nadają się przeto w szczególny sposób do leczenia schorzeń, wyróżniających się nadmiernym rozplemem i zakłóconym różnicowaniem komórkowym, takichjak hiperrozplemowe schorzenia skóry (Psoriasis), guzy złośliwe (białaczka, raki okrężnicy, rak sutka) i trądzik (J. Invest.Dermatol. Vol. 92 No. 1989). W szczególnie korzystnej postaci wykonania wynalazku przed leczeniem wykrywa się w narządzie docelowym receptory kalcytriolu. Ponadto te nowe związki można w podobny sposób oczywiście stosować też, tak jak znane pochodne witaminy D, do leczenia zaburzeń metabolizmu wapnia, do immunomodulacji i do spawalniania starzenia się skóry.

Dla związków wytwarzanych sposobem według wynalazku ich aktywność jako witaminy D określa się za pomocą testu receptorów kalcytriolu. Przeprowadza się go z zastosowaniem charakterystycznego białka receptorowego z jelit młodych świnek. Receptoronośne białko wiążące inkubuje się z ³H-kalcytnolem (5x10^_I° mol/l) w objętości reakcyjnej 0,270 ml w obecności lub w nieobecności substancji badanych w ciągu 2 godzin w temperaturze 4°C w probówce. W celu oddzielenia wolnego i przez receptor związanego kalcytriolu przeprowadza się absorpcję w układzie węgiel drzewny-dekstran. W tym celu do każdej probówki dodaje się 250 μΐ zawiesiny węgiel drzewny-dekstran i inkubuje się w ciągu 20 minut w temperaturze 4°C. Następnie próbki odwirowuje się w ciągu 5 minut w temperaturze 4°C z siłą odśrodkową 10000 x g. Supernatant zdekantowuje się i po upływie 1 godziny równoważenia w środku o nazwie Picofluor 15 TM prowadzi się pomiar w liczniku emisji-β.

Krzywe kompetycyjne, otrzymane za pomocą różnych stężeń substancji badanej oraz substancji wzorcowej (nieznaczonego kalcytriolu) przy stałym stężeniu substancji odniesienia (³H-kalcytriolu), zestawia się we wzajemną zależność i określa się współczynnik kompetycyjny (KF).

Jest on definiowany jako iloraz stężeń danej substancji badanej i substancji wzorcowej, jakie są potrzebne dla 50%-owej kompetycji:

stężenie substancji badanej przy 50% kompetycji stężenie substancji wzorcowej przy 50% kompetycji

Stąd też 1(S),3(R)-dwuhydroksy-20-(5-hydroksy-5-metyloheksadien-1E,3E-ylo-1)-20metylo-9,10-sekopregnatrien-5Z,7E, 10(19), 1a,25-dwuhydroksy-20,26,27-trójmetylo-23oksa-witamina D3 i 1a,25-dwuhydroksy-20-metylo-23,24-dehydro-witamina D3 wykazują odpowiednio wartości-KF równe 3,4, 1,6 bądź 0,8.

Silnie polepszone pobudzenie różnicowania komórek przez nowe związki wynika z niżej omówionego testu. Z literatury (Mangelsdorf, D.J. et al., J. Cell. Biol. 98: 391-398 (1984)) wiadomo, że leczenie ludzkich komórek białaczkowych (linia komórkowa promielocytów HL 60) in vitro za pomocą kalcytriolu pobudza różnicowanie tych komórek do makrofagów.

Komórki-HL 60 hoduje się w tkankowym środowisku hodowlanym (RPMI -10% płodowa surowica cielęca) w temperaturze 37°C w atmosferze 5% CO2 w powietrzu.

W celu wyodrębnienia komórki odwirowuje się i rozprowadza 2,8 x 10⁵ komórek/ml w wolnym od czerwieni fenolowej tkankowym środowisku hodowlanym. Substancje testowane rozpuszcza się w etanolu i za pomocą tkankowego środowiska hodowlanego bez czerwieni fenolowej rozcieńcza się do żądanego stężenia. Szereg rozcieńczeniowy miesza się z zawiesiną komórek w stosunku 1:10 i po 100 μ) tej, substancją zadanej zawiesiny komórkowej odpipetowuje się do zagłębień w 96-otworowej płytce. Dla sprawdzianu zawiesinę komórkową analogicznie zadaje się rozpuszczalnikiem.

Po inkubowaniu w ciągu 96 godzin w temperaturze 37°C w atmosferze 5% CO2 w powietrzu odpipetowuje się do każdego zagłębienia 96-otworowej płytki do zawiesiny komórkowej 100 μl roztworu NBT-TPA [nitrobłękit tetrazoliowy (NBT), stężenie końcowe w szarży mg/1 ml, mirystaniano-13-octan tetradekanoil ophorbol’u (TPA), stężenie końcowe w szarży x 10'⁷ mol/lj.

Przez inkubację w ciągu 2 godzin w temperaturze 37°C i w atmosferze 5% CO 2 w powietrzu redukuje się NBT do nierozpuszczalnego formazanu wewnątrzkomórkowego uwalniania rodników tlenu (O 2²'), stymulowanego przez TPA, w komórkach różnicowanych do makrofagów.

W celu zakończenia tej reakcji odsysa się zagłębienia 96-otworowej płytki i przylegającej komórki utrwala się dodatkiem metanolu i po utrwaleniu suszy.

Dla rozpuszczenia utworzonych kryształów wewnątrzkomórkowego formazanu do każdego zagłębienia odpipetowuje się 100 μl wodorotlenku potasowego (2 mole/l) i 100 μl sulfotlenku dwumetylowego i w ciągu 1 minuty poddaje działaniu ultradźwięków. Stężenie formazanu mierzy się spektrofotometrycznie przy 650 nm.

Jako miara pobudzenia różnicowania komórek HL-60 do makrofagów służy stężenie utworzonego formazanu. Relatywna aktywność substancji czynnej wynika przy tym z ilorazu ED50 substancji czynnej/ED50 kalcytriolu. Związki według wynalazku okazały się przy tym o kilka potęg liczby dziesięć aktywniejsze niż kalcytriol.

Immunomodulacyjne działanie związków według wynalazku wynika z hamowania rozplemu stymulowanych limfocytów ludzkich i produkcji ich interleukiny 2 (IL2).

Obecnie stwierdzono, że związki wytwarzane sposobem według wynalazku są potencjalnymi substancjami hamującymi rozplem i syntezę interleukiny 2 (IL 2) limfocytów ludzkich.

W celu określenia rozplemu limfocytów uzyskiwano monojądrowe komórki z krwi cytrynianowej drogą gęstościowo stopniowanego odwirowania i 5 χ 10⁴ komórnk/ż00 μΐ hodowano w płytkach do mikromiareczkowania w 200 ol tkankowego środowiska hodowlanego (RPMI 1640 wobec dodatku 1(0%o płodowej surowicy cielęcej). Przy wysiewie dodano fitohemoaglutyninę (PHA) (5 og) i różne stężenia substancji testowanej lub kalcytriolu (1,25-dwuhydroksycholekalcyterolu) jako wzorca i komórek te inkubowano w ciągu 96 godzin w temperaturze 37°C w atmosferze 5% CO2 w powietrzu. Na ostatnie 6 godzin dodano do komórek 0,2 oCi/otwór [ H]-tymidyny. Następnie komórki te odessano poprzez filtr z włókna szklanego i oznaczono w liczniku emisji-β radioaktywność filtrajako miarę wbudowania się [³H]-tymidyny i tym samym miarę r<^^:^^^l<emŁi komórek

171 403

W celu określenia wydzielania-IL 2 spreparowano jednojądrowe komórki z krwi ludzkiej, tak jak preparuje się je dla określenia rozplemu, i 2 xłO⁶ komórek w 1 ml tknnkoweoo rrooowiska hodowlanego (RPMI 1640 wobec dodatku 2% płodowej surowicy cielęcej) hodowano w płytce 24-olworowej. Przy wysiewie dodawano PHA (20 (tg) i różne stężenia substancji testowanej lub kalcytriolu jako wzorca. Po upływie 24 godzin od hodowania w temperaturze 37°C w atmosferze 5% CO2 w powietrzu uzyskano supernatant hodowli tkankowej przez odwirowanie i w tym supernatancie. oznaczono ilościowo stężenie-IL 2 za pomocą środka ELISA.

Rozplem limfocytów zahamowano o 50% dzięki 1α,25-dwuhydroksy-20-metylk-23,24dehydro-witaminie D3 w stężeniu 1 χ 10’¹¹ , i o 50% dzięki kalcytriolowi w stężeniu 4 x -O'¹⁰.

W następstwie hamowania rozplemu limfocytów i syntezy-lL 2 przy niższym stężeniu są związki według wynalazku o ogólnym wzorze I odpowiednie do leczenia schorzeń układu immunologicznego, np. schorzeń z zakresu przemieszczonych form (przemieszczone zapalenie skóry, astma), schorzeń kuSkimmunklogiczncch, włączywszy cukrzycę, reakcję odrzucenia przeszczepu i AIDS.

Dla ^^Ιπ^ stwierdzono, że on z powodu mechanizmu sterowanego receptorem hamuje nie tylko wydzielanie-IL 2, lecz także produkcję innych cytonin sprzyjających zapaleniom. Ponieważ związki o ogólnym wzorze I niemal tak łatwo wiążą się z receptorem, jak nalcytrioll to są one odpowiednie do leczenia schorzeń zapalnych, takich jak zapalenie stawów, wrzodowe zapalenie okrężnicy i choroba Crohna.

W przypadku leczenia schorzeń autkimmunklkgiczncch, reakcji odrzucenia przeszczepów i AIDS można nowe związki o ogólnym wzorze I korzystnie mieszać innymi substancjami immunosupresyjnir czynnymi, takimi jak Cyclosporin A i FK 506.

Związki o wzorze I służą do wytwarzania preparatów farmaceutycznych, które zawierają co najmniej jeden związek o ogólnym wzorze I wraz z farmakologicznie dopuszczalnym nośnikiem. Ze związków tych można sporządzić preparaty w postaci roztworów w farmakologicznie dopuszczalnych rozpuszczalnikach, albo w postaci emulsji, zawiesin lub dyspersji w odpowiednich farmaceutycznych rozpuszczalnikach lub nośnikach, albo w postaci pigułek, tabletek lub kapsułek, które we właściwie znany sposób zawierają stałe nośniki. Do stosowania miejscowego ze związków tych sporządza się preparaty w postaci kremów lub maści lub w innej, nadającej się do miejscowego stosowania postaci leku. Każdy z takich preparatów może zawierać też inne farmakologicznie dopuszczalne i nietoksyczne substancje pomocnicze, takie jak stabilizatory, przrciwutlrniacze, lepiszcza, barwniki, emulgatory lub substancje polepszające smak. Związki te aplikuje się korzystnie drogą wstrzykiwania lub dożylnej infuzji odpowiedniej wyjałowionych roztworów, albo w postaci doustnych dawek poprzez przewód pokarmowy albo miejscowo w postaci kremu, maści, pudru płynnego lub odpowiedniego plastra poprzezskórnrgo, takiego jak omówiony w opisie EP-A-0 387 077.

Dzienna dawka wynosi od 0,1 pg/pacjent/dzień do 1000 pg (1 mg)/pacjent/dzień, korzystnie od 1,0 pg/pacjent/dzień do 500 pg/pacjent/dzień.

Związki o wzorze I stosowane są do wytwarzania leków.

Wytwarzanie związków o ogólnym wzorze I następuje według wynalazku w ten sposób,

(ll)

171 403 i / 2' w którym R1 oznacza atom wodoru lub zabezpieczonągrupę hydroksylową, R oznacza stabilną wobec alkaliów grupę zabezpieczającą hydroksyl, a R³ , ma takie znaczenie, jakR³ w ostatecznie żądanym związku o ogólnym wzorze I, przy czym ewentualnie obecne grupy hydroksylowe są zabezpieczone, przeprowadza się w związek o ogólnym wzorze I drogą odszczepienia obecnych grup zabezpieczających hydroksyl i ewentualnie drogą częściowego lub całkowitego zestryfikowania grup(y) hydroksylowych(wej).

W przypadku stabilnych wobec alkaliów grup zabezpieczających hydroksyl, które na ogół służą tez do zabezpieczania grup hydroksylowych, chodzi korzystnie o grupę HI-rz.-butylodwumetylosililową, grupę III-rz.-butylodwufenylosililową lub o inne trzeciorzędowe grupy sililowe. Odszczepienie tych trzeciorzędowych grup sililowych udaje się np. z zastosowaniem fluorku cztero-n-butyloamoniow'ego.

Po tym odszczepieniu grup zabezpieczających można wolne grupy hydroksylowe ewentualnie estryfikować. Estryfikacja różnych wolnych grup hydroksylowych może następować znanymi sposobami częściowo lub całkowicie za pomocą halogenku (halogenek = chlorek, bromek) odpowiedniego kwasu karboksylowego lub bezwodnika odpowiedniego kwasu karboksylowego

Wytwarzanie związków wyjściowych o ogólnym wzorze II wychodzi ze znanych aldehy-

1' 2' w którym R i R mają znaczenie podane przy omawianiu wzoru II (M.J. Calverley, Tetrahedron 43, 4ó09, 1987; G. Neef et al., Tetrahedron Leet. 1991, 5073).

Po ich α-alkilowaniu zwykłą droga otrzymuje się aldehydy o ogólnym wzorze IV, które następnie również znaną drogą przez tryplet-sensybilizowaną fotoizomeryzację przekształca się

Metylowanie przeprowadza się np. jodometanem lub siarczanem dwumetylowy w obecności zasady (np. wodorotlenku, wodorku lub amidku litowca) w środowisku aprotonowego rozpuszczalnika, takiego jak tetrahydrofuran. eter etylowy, heksan, dwumetylowy eter glikolu etylenowego lub toluen, ewentualnie wobec dodatku soli czteroalkiloamoniowej jako katalizatora przenoszenia międzyfazowego.

Drogą napromieniania światłem nadfioletowym w obecności tak zwanego tryplet-sensybilizatora (w ramach niniejszego wynalazku stosuje się w tym celu antracen) można związki o ogólnym wzorze IV przeprowadzać w związki o ogólnym wzorze V. Przez rozszczepienie wiązania-π w wiązaniu podwójnym-5,6, rotację pierścienia-A o 180° wokół wiązania pojedynczego-5,6 i odtworzenie wiązania podwójnego-5,6 odwraca się stereoizomerię przy wiązaniu podwójnym-5,6. ,

Następnie należy jeszcze wprowadzić rodnik R³, przez sprzęgnięcie aldehydu o ogólnym wzorze V z nadającym się do sprzęgania prekursorem rodnika R3, Zachodzi to analogicznie do znanych sposobów; eksperymentalne przeprowadzenie tego postępowania omawia się przykładowo u M.J. Calverley’a, Tetrahedron 43, 4609, 1987; G. Neef i A. Steinmeyer, Tetrahedron Lett. 1991,5073; międzynarodowe zgłoszenie patentowe WO 91/00855, DE-A 39 33 034 i DE-A 40 11 682. Jako przykłady należałoby wspomnieć: reakcja aldehydu o ogólnym wzorze V z odczynnikiem Wittiga albo redukcja aldehydu do alkoholu i przedłużenie jego łańcucha drogą reakcji z odpowiednim m-chlorowcozwiązkiem.

Podane niżej przykłady objaśniają bliżej niniejszy wynalazek.

Przykład I. H^x,25-clwuhydr^ksy-^0.,26,^7^t^tx^^jjm3t^l<o-^3^--o<k^ia'^ittamiin.iD3

a. Do zawiesiny 213 mg wodorku sodowego (80% w oleju) w 42 ml absolutnego THF wkrapla się w warunkach chłodzenia wodą z lodem roztwór 4,5 g 1(S)-(III-rz.-butylodwumetylosililoksy)-3(R)-(III-rz.-butylodwufenylosililoksy)-20(S)-formylo-9,10-sekopregnatrienu-5Z,7E, 10(19) w 40 ml absolutnego THF. Po dodaniu 1,18 ml jodometanu miesza się całość w ciągu 2 godzin w temperaturze pokojowej, po czym wlewa do wody i ekstrahuje octanem etylowym.

Otrzymany po zatężeniu, surowy produkt rozprowadza się w 400 ml toluenu i po dodaniu 432 mg antracenu i 0,2 ml trójetyloaminy napromieniowuje się w ciągu 20 minut w temperaturze pokojowej w aparaturze zadymionej (szkło Pyrex) rtęciową wysokoprężną lampą gazowaną (Philips HPK 125). Po zatężeniu roztworu reakcyjnego chromatografuje się pozostałość na żelu krzemionkowym za pomocą układu heksan/octan etylowy i otrzymuje się 2,38 g 1(S)-(III)-rz.butylodwumetylosililoksy)-3(R)-(ΠΊ)-rz.-butylodwufenylostliloksy)-20-formylo-20-metylo-9,10-s ekopregnatrienu-5Z,7E,-10(19) w postaci bezbarwnego oleju.

‘H-MRJ (CDCla, 300MHz): δ = 0,52 ppm (s, 3H, H-18); 4,23 (m, 1H, H-3); 4,46 (m, IH, H-1); 4,85 i 5,21 (m, po 1H, H-19); 6,04 i 6,11 (d, J=11Hz, po 1H, H-6 i H-7); 9,66 (s, 1H, CHO).

b. Do roztworu 2,35 g otrzymanego pod a. aldehydu w 25 ml THF i 25 ml metanolu wkrapla się najpierw roztwór 1,41 g CeCE (siedmiowodzian) w 25 ml metanolu. Po dodaniu 91 mg bromowodorku sodowego miesza się w ciągu 90 minut w temperaturze 25°C, po czym wlewa do wody i ekstrahuje octanem etylowym. Po chromatografii na żelu krzemionkowym za pomocą układu heksan/octan etylowy otrzymuje się 1,86 g 1(S)-(IH-rz.-butylodwumetylosibloksy)3(R)-(III-rz.-butylodwufenylosililoksy)-20-hydroksymetylo-20-metylo-9,10-s ekopregnatrien u5Z,7E,10(19) w postaci bezbarwnego oleju.

c. Układ dwufazowy, składający się z 10,1 ml 25%-owego NaOH, 2,74 ml bromooctanu ITI-rz -butylowego, 1,67 g otrzymanego pod b. alkoholu w 25 ml toluenu i 48 mg wodorosiarczanu czterobutyloamoniowego miesza się w ciągu 6 godzin w temperaturze 50-60°C. Po ochłodzeniu rozcieńcza się toluenem, oddziela się fazę toluenową, przemywa następnie wodą, suszy nad Na2SO4 i zatęża. Po chromatografii na żelu krzemionkowym za pomocą układu heksan/octan etylowy otrzymuje się 830 mg 1(S)-(lIl-iz.-buLylodwiimetylosililoksy)-3(R)-(lII-rz.butylodwufenylosihloksy)-20-(ΠT-rz.-butoksykarbonylometoksymetylo)-20-metylo-9,10-sekopreg natnen-5Z,7E, 10(19) w postaci żółtawo zabarwionego oleju.

d Z 490 mg magnezu (wiórki) i 1,5 ml bromoetanu w 13 ml absolutnego THF wytwarza się w znany sposób związek magnezoorganiczny. Po dodaniu kroplami 810 mg otrzymanego pod c. estru III-rz.-butylowego miesza się całość w ciągu 3 godzin w temperaturze pokojowej.

171 403

W celu obróbki roztwór reakcyjny wlewa się do roztworu-NFUCl i ekstrahuje octanem etylowym.

e. Otrzymany po zatężeniu, oleisty produkt surowy rozpuszcza się w 15 ml THF i po dodaniu 1,3 g fluorku czterobutyloamoniowego miesza się w ciągu 2 godzin w temperaturze 50°C Po zwykłej obróbce chromatografuje się na obojętnym tlenku glinu za pomocą układu heksan/octan etylowy. Po krystalizacji frakcji głównej z układu eter dwuizopropylowy/octan etylowy otrzymuje się 145 mg związku tytułowego o temperaturze topnienia (t.t.) 146-148°C.

'H-MRJ (CDCls, 300MHz); δ=0,63 ppm (s, 3H); 0,92 (s, 3H); 1,00 (s, 3H); 3,16 (s, 2H);

3.23 (AB-q, J=g i 7 Hz, 2H); 4,23 (m, 1H); 4,43 (m, 1H); 4,98 (m, 1H); 5,32 (m, 1H); 5.90 (d, J=11 Hz, 1H); 6,38 (d, J=11 Hz, 1H).

Przykład Ii. 1(S),3(R)-dwuhydroksy-20-(5-hydroksy-5-metyloheksadien-1E,3E-ylol')-2O-metylo-9,10-sekopregnatnen-5Z,7E, 10(19)

Sekwencję reakcji, opisaną w zgłoszeniu-PCT WO 91/00855, przeprowadza się za pomocą 2,12 g aldehydu otrzymanego w przykładzie 1a. Po reakcji Wittiga za pomocą metoksykarbonylo-trójfenylofosforanu, redukcji wodorkiem dwuizobutyloglinowym, utlenieniu dwuchromianem pirydyniowym, ponownym olefinowaniu-Wittiga za pomocą metoksykarbonylo-trójfenylofosforanu, reakcji otrzymanego estru z metylolitem i po odszczepieniu grup zabezpieczających fluorkiem czterobutyloamoniowym otrzymano 600 mg związku tytułowego w postaci bezbarwnego oleju.

Γα]=-65,5° (CDCls, c=0,525).

H-MRJ (CDCls, 300 MHz): δ=0,57 ppm (s, 3H); 1,04 (s, 3H); 1,09 (s, 3H); 1,34 (s, 6H).

4.23 (m, 1H); 4,43 (m, 1H); 4,98 (m, 1H); 5,32 (m, 1H); 5,72 (d, J=15 Hz, 1H); 5,87 (d, J=10 Hz, 1H); 5,88 (dd, J=15 i 10 Hz, 1H); 6,00 (d, J=11 Hz, 1H); 6,19 (dd, J=15 i 10 Hz, 1H); 6,37 (d, J=11 Hz, 1H).

Przykład III. (5Z, 7E)-(1S,3R)-20-hydir^ok.s;ytm^t;^ll^^^-^(^) metylo 9,10-sekopregnaterio5,7,10119)-dioH,3

Przez rozszczepienie eteru sililowego otrzymanego w przykładzie 1a. alkoholu w warunkach przykładu 1e. otrzymuje się związek tytułowy o tt. 183-185°C.

‘H-MRJ (CDCls + DMSO-d6, 300 MHz): δ=0,22, 0,46 i 0,58 ppm (3 x s, po 3H, H-18 i 20 20-metyl); 3,73 (m, 1H, H-3); 3,95(m, 1H, H-1); 4,49 i 4,90 (2 x s, po 1H, H-19); 5,62 i 5,87 (2 x d, J=11 Hz, po 1H, H-6 i H-7).

Przykład IV. (5Z, 7E)-(1S, 3R)-20-metylo-20-winylo-9,10-sekopregnatrieno-5,7, 10(19)-diol-1,3

Drogą reakcji aldehydu, otrzymanego w przykładzie 1a., z metylenotrójfenylofosforanem i następnego rozszczepienia eteru sililowego według przykładu 1e. otrzymuje się związek tytułowy o t.t. 139-142°C, [a]_D=23,9° (CHCls, c =0,255).

*H-MRJ (CDCls, 300 MHz): δ=0,57 ppm (s, 3H, H-18); 1,03 i 1,08 (2 x s, po 3H, 20-metyl);

4.22 (m, 1H, H-3); 4,22 (m, 1H, H-3); 4,82-4,93 (m, 2H, winyl-CHM; 4,99 i 5,32 (2 x s, po 1H, H-19); 5,93-6,05 (m, 2H, H-6 i winyl-CH); 6,37 (d, J=11 Hz, 1H, H-7).

Przykład V. (5Z, 7E)-(1S, 3R--20-etyio-20-metylo-9,1C-sekopregnatrieno-5,7,10(19)dlol-1,3

Przez homologizowanie otrzymanego pod 1a. aldehydu (np. według M. J. Calveiley’a Synlett 1990, 155), następną redukcję według przykładu 1b., przeprowadzenie tak otrzymanego alkoholu w odpowiedni jodek (np. według G.L. Lange’go i C. Gottardo’ego, Synth.Commun. 1990, 20, 1473), redukcję tego jodku za pomocą LiAlHt w THF i następne rozszczepienie eteru sililowego otrzymuje się związek tytułowy.

¹ H-MRJ (CDCls, 300 MHz): δ-0,64ppm (s, 3H, H-18); 0,87 i 0,93 (2 x s, po 3H , 20-metyl);

4.23 (m, 1H, H-3); 4,42 (m, 1H, H-1); 5,01 i 5,34 (2 x s, po 1H, H-19); 6,01 i 6,39 (2 x d, J=11 Hz, po 1H, H-6 i H-7).

Przykład VI. 1 α,25-dwuhydroksy-20-metylo-23-dehydro-witamina Ds

Przez homologizowanie otrzymanego pod 1a. aldehydu (np. według Synlett 1990, 155), olefinowanie-Wittig’a-Horner’a tak otrzymanego, homologowego aldehydu dwumetylofosfonooctanem metylowym (NaH, THF), reakcję tak otrzymanego, nienasyconego estru z brom171 403 kiem metylomagnezowym w THF i rozszczepienie eteru sililowego otrzymuje się związek tytułowy w postaci bezbarwnego oleju.

ΐλΉ-MRJ (CDCl₃, 300 MHz): δ=0,64 ppm (s, 3H, H-18); 0,89 i 0,95 (2 x s, po 3H, 20 metyl), 1,33 (s, 6H, 25-metyl); 4,23 (m, 1H, H-3); 4,43 (m, 1H, H-1); 5,00 i 5,33 (2 x s, po 1H, H-19); 5,55-5,72 (m, 2H, H-23 i H-24); 6,00 i 6,38 (2 x d, J=11 Hz, po 1H, H-6 i H-7).

Przykład VII. 1 α,25-dwuhydroksy-20-metylo-24-keto-witamina D3

Przez homologizowanie otrzymanego pod 1a. aldehydu (np. Synlett 1990, 155), olefinowanie-Wittig’a-Horner’a dwuetylofosfono-etoksyoctanem etylowym (według W. Grell’a i H Machleidt’a, Liebigs Ann.Chem. 699. 53, 1966), addycję metylomagnezowego, rozszczepienie eteru enol (70%-owy kwas octowy) i usunięcie sililoeterowych grup zabezpieczających otrzymuje się związek tytułowy o t.t. 141-144°C, [α ]_D=+14,7° (CHCb, c=0,505).

'H-MRJ (CDCl3,30(0 MHz): δ=0,65 ppm (s, 3H, H-18), 0,90 i 0,98 (2 x s, po 3H, 20-metyl); 1,-40 (s, 6H, 25-metyl); 4,23 (m, 1H, H-3); 4,44 (m, 1H, H-1); 5,00 i 5,33 (2 x szeroki s, po 1H, H-19); 6,01 i 6,38 (2 x d, J=11 Hz, po 1H, H-6 i H-7).

171 403

Departament Wydawnictw UP RP. Nakład 90 egz.

Cena 4,00 zł

Claims

Zastrzeżenie patentowe

Sposób wytwarzania nowych 20-metylo-podsiawionych pochodnych witaminy D o ogólnym wzorze 1 (O.

w którym r1 oznacza atom wodoru, grupę hydroksylową lub grupę alkanoiloksylową o 1-12 atomach węgla bądź grupę benzoiloksylową, R² oznacza atom wodoru lub grupę alkanoilową o 1-12 atomach węgla bądź grupę benzoilową, a R³ oznacza rodnik o wzorze:

R przy czym R stanowi grupę C1-Cą-alkilową, grupę C1-Cą-hydroksyalkilową lub grupę C1-C4-alkoksylową, znamienny tym, że związek o ogólnym wzorze II (II)

171 403

1 ’ 2’ w którym R^J oznacza atom wodoru lub zabezpieczoną grupę hydroksylową, R oznacza stabilną wobec alkaliów grupę zabezpieczającą hydroksyl, a R^J ma takie znaczenie, jak R^J w ostatecznie żądanym związku o ogólnym wzorze I, przy czym ewentualnie obecne grupy hydroksylowe są zabezpieczone, przeprowadza się w związek o ogólnym wzorze I drogą odszczepienia obecnych grup zabezpieczających hydroksyl i ewentualnie drogą częściowego lub całkowitego zestryfikowania grup(y) hydroksylowych(wej).