Przedmiotem wynalazku jest srodek chwastobójczy i sposób wytwarzania jego substancji czynnej,która stanowia nowe karboksyoksymy zawierajace podstawiona grupS fenylowa.Nowe, uzyteczne w rolnictwie karboksyoksymy w obu formach anty i syn przedstawione sa wzorem 1, w którym X oznacza grupe nitrowa -N02 lub atom chloru Cl" , R oznacza atom wodoru lub grupe metylowa -CH, , R oznacza atom wodoru lub grupe metylowa -CH^ , a R oznacza grupe alkilowa zawierajaca do 3 atomów wegla, korzystnie grupe metylowa.Z polskiego opisu patentowego nr 110 760 znany jest srodek przyspieszajacy wzrost roslin i ochraniajacy rosliny zawierajacy jako substancje czynna miedzy innymi zwiazek o wzorze 2, w którym A oznacza grupe nitrowa lub atom chloru podstawione w dowolnej pozycji pierscienia, B oznacza nizsza grupe alkilowa, a L oznacza nizsza grupe estru kwasu alkanokarboksylowego.Nowe zwiazki stanowiace substancje czynna srodka wedlug wynalazku o wzorze 1 róznia sie od znanych zwiazków o wzorze 2 jedynie polozeniem podstawnika oksymowego wobec ugrupowania eterowego. W zwiazkach o wzorze 1 podstawniki te sa wzgledem siebie w polozeniu meta a w znanych zwiazkach o wzorze 2 w polozeniu para.Zwiazki o wzorze 2 wytwarza sie w znany sposób przez eteryfikacje lub acylowanie odpowiedniego oksymu lub jego soli halogenkiem o wzorze Hal-L, w którym Hal oznacza atom chlorowca, a L ma wyzej podane znaczeni?. Sposób wytwarzania zwiazków o wzorze 2 jest wiec analogiczny do wytwarzania zwiazków o wzorze 1, który zostanie opisany ponizej.Zwiazki o wzorze 2 znane z opisu 110 760 dzialaja pobudzajaco na wzrost roslin i chronia rosliny przed dzialaniem arr*sinych substancji stosowanych w rolnictwie.Zwiazki o wzorze 2 nie dzialaja pobudzajaco na wzrost chwastów, a ponadto, jak stwierdzono w cytowanym opisie, w d^wk^ch 6 kg/ha i wiekszych zwiazki o wzorze 2 przesuwaja swe dzialanie stymulowania wzrostu roslin w kierunku dzialania chwastobójczego.2 134 026 t Mimo tej wzmianki w cytowanym opisie nie ma informacji o mozliwosci praktycznego stosowania zwiazków o wzorze 2 do zwalczania chwastów* Z opisu patentowego RFN nr 2 837 857 znane sa zwiazki o wzorze 3, w którym B oznacza atom wodoru lub grupe metylowa, a L oznacza nizsza grupe estru kwasu alkanokarbo- ksylowego.Zwiazki o wzorze 3 róznia sie od nowych zwiazków stanowiacych substancje czynna srodka wedlug wynalazku o wzorze 1 polozeniem podstawnika oksymowego wobec ugrupowania eterowego i brakiem podstawnika w pierscieniu fenylowym. Polozenie podstawnika oksymowego wobec ugrupowania eterowego w zwiazkach o wzorze 1 jest polozeniem meta a w zwiazkach o wzorze 3 jest polozeniem para.Zwiazki o wzorze 3 wytwarza sie zgodnie z cytowanym opisem patentowym przez poddanie odpowiednio podstawionego chloroweobenzenu reakcji z p-hydroksybenzaldehydem lub z odpowiadajacym mu ketonem alkilowym, przy czym otrzymuje sie aldehyd lub alkiloketon p-fenoksyfenylowy, który poddaje sie reakcji z hydroksylamlna otrzymujac odpowiedni oksym p-fenoksyfenylowy ewentualnie zawierajacy podstawnik alkilowy, który to oksym w wyniku reakcji ze zwiazkiem o wzorze Hal-L, w którym Hal oznacza atom chlorowca, a L ma wyzej podane znaczenie, ulega przeksztalceniu w zwiazek o wzorze 3» Zwiazek'o wzorze 3 znany z cytowanego patentu RFN stanowi substancje czynna srodka chwastobójczego nieszkodliwego dla roslin uprawnych, takich jak owies, pszenica, jeczmien, kukurydza i soja, skutecznie niszczacego nawet w niskich dawkach rzedu 0,5 - 4 kg/ha chwasty dwuliscienne a w wyzszych dawkach rzedu 2-4 kg/ha chwasty jednoliscienne.Znany z opisu patentowego T^PU srodek chwastobójczy zawierajacy jako substancje czynna zwiazek o wzorze 3 jest szczególnie ^rzylatny w praktyce do selektywnego zwalczania chwastów dwulisciennych.Srodek wedlug wynalazku zawierajacy jako substancje czynna zwiazki o wzorze 1 jest bardzo skuteczny przeciw pospolitym chwastom szerokolistnym wystepujacym w uprawach zbóz, co szczególowo udokumentowano w przykladzie.Sposób wytwarzania nowych karboksyoksymów o wzorze 1, w którym X, R,R i R maja wyzej podane znaczenie, polega na poddaniu oksymu o wzorze 4, w którym X i R maja wyzej podane znaczenie, reakcji z karboksylanem o wzorze Hal-CH/R /-CO-CR , 1 2 w którym R i R maja wyzej podane znaczenie, a Hal oznacza atom chloru, bromu lub jodu.Chociaz wszystkie opisane zwiazki posiadaja aktywnosó chwastobójcza, to niektóre z nich sa korzystniejsze od innych. 'Y zwiazkach o wzorach lr4 i 5 X korzystnie oznacza atom chloru, ale najkorzystniej grupe nitrowa /NOg/, a R oznacza korzystnie grupe metylowa /-CH-/ Bardzo uzyteczne zwiazki o wzorze 1 i bardzo uzyteczne aldehydy, ketony i oksymy o wzorach 4 i 5 przedstawione sa wzorami 6/7 i 8, w których to wzorach R/R i R maja wyzej podane znaczenie.Najkorzystniejszym zwiazkiem o dzialaniu chwastobójczym jest ester metylowy kwasu 5-,2-chloro-4-trójfluorometylofenoksy, -2-nitroacetofenono-oksymo-O-octowego.Nowe zwiazki wyjsciowe do wytwarzania zwiazków o wzorze 1 okreslone sa wzorem 4, w którym X i R maja wyzej podane znaczenie.Przykladami zwiazków o wzorce 4 sa 5-/2-chloro-4-trójfluorometylofenoks^2-nitro- benzaldehyd i 5 -/?-chloro-4-trójfluorometylofenoks^2-nitroacetofenon.Zwiazki o wzorze 5 w którym X i R maja wyzej podane znaczenie, uzyteczne sa jako zwiazki wyjsciowe do wytwarzania zwiazków o wzorze 1.Przykladami zwiazków o wzorze 5 sa 5/?-chioro-4-trójfluorornetylofenoksy -/2-nitro- benzaldoksym i oksym 5r/-"2chloro-4-trójfluorometylofenoks^fe-nitroacetofenonu.Stosowane w tekscie okreslenie zwiazku, na przyklad ester metylowy kwasu 5-/2-chloro-4-trójfluorometylofenoksy/-2-nitroacetofenonu-oksyrao-0-octowego dotyczy izomerów syn i anty tego zwiazku, jak równiez innych jego stereoizomerów.134 026 5 Nowe zwiazki wytwarzane wyzej opisanym sposobem wedlug wynalazku sa szczególnie cenne do regulowania wzrostu chwastów przed i po wzejsciu, poniewaz sa toksyczne dla wielu gatunków i grup chwastów, a przy tym sa stosunkowo nietoksyczne dla wielu korzystnych roslin.Dokladna ilosó jednego lub kilku zwiazków potrzebna do zniszczenia chwastów zalezy od róznych czynników, takich jak odpornosó chwastów okreslonego gatunku, pogoda,rodzaj gleby, sposób stosowania, gatunek roslin uprawnych rosnacych na traktowanym obszarze . i podobne.Tak wiec, chociaz zastosowanie tylko do 0,11 kg/ha w przeliczeniu na substancje czynna moze byó zadawalajace dla odpowiedniego zwalczania lekkiej plagi chwastów rosnacych w niepomyslnych warunkach, to zastosowanie 2,2 kg/ha lub wiecej w przeliczeniu na substancje czynna moze byó potrzebne do wlasciwego zniszczenia chwastów na polu gesto zarosnietym trwalymi chwastami z gatunku bylin, które rosna w odpowiednich warunkach.Korzystne zwiazki stosuje sie zwykle w nizszych dawkach, wynoszacych 0,11 - 11 kg/ ha, nie tak korzystne, ale ogólnie skuteczne zwiazki stosuje sie zwykle w wyzszych dawkach rzedu 11 - 22 kg/ha, a zwiazki o wlasciwosciach chwastobójczych posrednich miedzy najkorzystniejszymi a ogólnie uzytecznymi zwiazkani stosuje sie zwykle w dawkach rzedu 5,5 - 16,5 kg/ha.Ponizej podane sa przyklady chwastów, które moga byó zwalczane przy uzyciu srodka chwastobójczego wedlug wynalazku.Chwasty sa niepozadanymi roslinami, które rosna w miejscach gdzie sa szkodliwe* Chwasty dziela sie na szerokolistne i trawiaste, a ich klasyfikacja obejmuje wiele typów znanych chwastów.Wiele chwastów ulega zniszczeniu przy zastosowaniu srodka wedlug wynalazku w ilosci skutecznej chwastobójczo. Oto przyklady chwastów: Aster spp.Aster spinosus Benth.Aster simplex Willa.Aster parryi Grey Hordeum leporinum Link Calium spp.Calium aparine L.Calium asprellum Kicluc.Calim verua L.Cynodon dactylon /L./Pers Convolvulus arvensis L.Convolwulus sepium I.Fagopyrum tataricum/L./Gaertn.Scirpus spp.Scirpus atrovirons Wild.Scirpus Fluviatilis /Torr./Gray Arctiun spp.Arctium minus/Hill/Barnh. 1'ollugo verticillata L.Dancus carota L.Silene cserei Baumg.Silene cucubalus Wibel Lychnis floseuli L.Lychnis dicica L.Tjrpcha spp Typcha latifolia L.Anthemis spp.Anthemis arrensis I. aster kolczysty aster zwykly aster drzewiasty dziki jeczmien przytulina czapna przytulina szorstkoowockowa przytulina wiosenna trawa bermudzka powój polny powój zywoplotowy tatarka sitowie zielone sitowie rzeczne lopian mniejszy marchew zwj^bzajna lepnica dwuletnia lepnica pecherzykowata firletka lakowa firletka czerwona palka szerokolistna rumian polny134 026 Bromus spp.Bromus secalinus 1.Bromus tectorium L.Stellaria media/L./Cyrillo Cerastium spp.Cerastium vulgatum L.Agrosterana githago L.Saponaria vaccaria L.Lychnis alba will.Groton spp.Groton gladulosus L.Cuphea petiolata /L./ Kochno Cuphea carthagenonsis /Jacq./tfc. Bride Taracacum spp.Taraxatrum officirale Weber Rumex spp.Rumex crispus L.Rumex acetosa L.Cuscuta spp.Cuscuta indecora Choisy Cuscuta planiflora Tenore Rupatorium capillifolium /Lara./ Heterantbera limosa /Sw./7illd.Krigia virginica /l./Willd.Emex australis Steinh.Emex spinosa Carapd.Pyrrhopappus caroliniahus /Walt./D.C.Fumaria officinalis L.Eleusine indica /L./Gaertn.Lithospermum spp.Lithospermum officinale L.Senecio spp.Senecio vulgaris L.Galcopsis tetrahit L.Solanum sp£.Solanum carolinenese L# Eauisetum spp.Eauisetum arvense L.Cynoglossum officinale L.Vernonia spp.Vernonia altissmima Nutt.Centaurea spp.Centaurea repens L.Centaurea maculosa Lani.Selerenthaus -annuus L.Polygonum spp.Polygonum aviculare 1.Polygonum convelsulus L.Polygonum pensylvanioum L.Kochia scoparia /L./Schrad.Modiola caroliniana /L./G#Dou.Ealva spp.Malva neglecta Wallr. stoklosa zytnia stoklosa dachowa gwiazdnica pospolita rogownica pospolita kakol polny mydlnica Tirletk* biaa kroc*«fl trcpikalny mniszek pospolity szcz-w kedzierzawy szczr*/ polny kania nkowate kaniankowate sadziec dymnica pospolita nawrot pospolity starzec zwyczajny poziewnik szorstki psianka skrzyp polny ostrzen chaber chaber nadrenski czerwiec roczny rdest ptasi rdest powojowaty rdest pensylwanski mietlik zakula malwa slaz zaniedbany134 026 5 Hibiscus trionum L.Medicago lupulina L.Panicum obtusum H.B.K.Ascleplas spp.Asclepias syriaca L.Asclepias verticiliata L.Sarcostemma cyanchoides Bcne* Ampelamus albidus/Nutt./Britt.Yerbascum spp.Verbascum thapsus L.Najas spp* Najas marina L.Cyperus strigosus L.Cyperus rotundus L.Cyperus esculratus L.Panicum spp, Panicum dichotomiflorum Michx.Panicum texanus Buchl.Thlaspi arvense L.Thlaspi perfoliatum L.Potamogeton spp.Potamogeton nodosus Poir.Portulaca oleracea L.Richardia scabra L.Agropyron repens/L./Beauv.Ambrosia spp.Ambrosia artemisi ifolia I.Ambrosia trifida L.Ambrosia psilostachys D.C.Echinochloa colonum /l./Linie Oryza Sativa L.Lolium multiflorum Lara.Sesbania vesicaria /Jacq#/Eu.Sesbania exultata/Raf•/Córy Cassia obtusifolia L.Leptochloa ucinervia/presl/Hitcho i Chase Leptochloa filiformis/Lam./Beauv.Sophorbia spp.Euphorbia cyparissias L.Euphorbia aupina Raf.Euphorbia maculata L.Panicum virgatum L.Spergula arvensis L.Onicus benedictus L; Echium vulgare L.Cirsium spp.Cirsium vulgare/Sowi/Tenore Cirsium arvense/L./Scop.Cardaus nutans L.Salsola kali L.var tanuifolia tausch Lirtaria spp.Linaria vulgaris Hill ketmia poludniowa , lucerna nerkowata proso trojesc amerykanska trojesc mlecz mlecz dziewanna wielokwiatowa jczierza morska cibere falszywa ciberg purpurowa cibera zólta proco proso teksaskie tobolki polne tobolki rdest amerykanski portalaka pospolita portulaka florydzka perz wlasciwy ambrozja pospolita ambrozja olbrzymia ambrozja zachodnia chwastnica ryz czerwony zywica sesbania sesbania lucerna wilczomlecz sosanka wilczomlecz wilczomlecz sporek polny oset zmijowiec ttwyczajny ostrozen pospolity ostrozen polny oset zwisly solanka kolczysta lnica pospolita6 , 134 026 Hydrochlos cerdinienois Beauv. wakrota Harbared verna/Will#/Aschers gorczycznik Panicum capillareL. proso wlosowate Achillea millefoliumL. krwawnik pospolity Achillea lanulosa Nutt. krwawnik Zwiazki wytwarzane sposobem wedlug wynalazku, zwlaszcza zwiazki korzystne, takie jak ester metylowy kwasu 5-^-chloro-4-trójfluorometylofenoks^2-chlorobenzaldoksymo^- O-propionowego-l, stosowane po wzjesciu w tak malych dawkach jak 1,1 kg/ha lub nawet mniejszych, sa bardzo skuteczne przeciwko chwastom rodzajów Sida, Datura, Brassica, Setaria, Sorghum, Sesbania, Abutilon, Ipomosa, Avena i Echinochloa.Zwiazki wytwarzane sposobem wedlug wynalazku, zwlaszcza zwiazki korzystne, takie jak ester metylowy kwasu 5^-chloro-4-trójfluorometylofcnoks^2-chlorobenzaldoksyrao- O-propionowegp-1, stosowane po wzejsciu w tak malych dawkach jak 1,1 kg/ha, sa bardzo skuteczne przeciwko chwastom gatunków Sida spinosa/L.//$lazowiec/ Datura stramonium/u/ /bielun dziedzierzawa^ Brassica kaber/D.C/gorczyca/ Setaria glauca/L/&losnica sina/ Digitaria sanguinalis/L^alusznik krwawy/, Sorghum halepansc/l//3orgo alpejskie/ Sesbania spp./l^conopie/ Abutilon theophrasti/L/slaz^ Ipomoea purpurea/l^Hoth/powój wysoki/ Avena fatua/ty/wies glucha/, Echinochloa crusgalli/l//fchwastnica jednostronna/ i Gossypium hirsutum/iy/bawelna jako chwasl/ Zwiazki wytwarzane sposobem wedlug wynalazku, zwlaszcza zwiazki korzystne,takie jak ester metylowy kwasu 5^-chloro-4-trójfluorometylofenóks^2-chloro-benzaldoksymo- O-propionowego-l, sa bezpieczne dla roslin uprawnych pszenicy i ryzu, jezeli stosuje sie je w dawkach 1,1 kg/ha lub mniejszych. Inne zwiazki sa równiez bezpieczne dla soji.Ogólnie biorac, wszystkie opisane zwiazki mozna stosowaó pojedynczo albo w mieszaninie, przy czym iloóó substancji czynnej zalezna od warunków wynosi 0,11-2,2 kg/ha.Zwiazki chwastobójcze otrzymane sposobem wedlug wynalazku mozna stosowaó w dowolny znany sposób. Jeden z tych sposobów polega na kontaktowaniu srodowiska wzrostowego chwastów ze srodkiem chwastobójczym zawierajacym obojetny nosnik i jeden lub kilka zwiazków otrzymanych sposobem wedlug wynalazku stanowiacych istotny skladnik czynny srodka, przy czym ilosó tego skladnika jest toksyczna dla chwastów.Stezenie zwiazków stanowiacych substancje czynna srodka bedzie rózna, glównie w zaleznosci od rodzaju preparatu i celów, do których jest przeznaczony.Na ogól preparaty chwastobójcze, zav;iera ja 0,05 - 95 fi wagowych substancji czynnej, a korzystnie 5 - 75 fi wagowych substancji czynnej.Preparaty chwastobójcze moga równiez zawieraó inne srodki szkodnikobójcze,takie jak srodki owadobójcze, roztoczobójcze, grzybobójcze i podobne oraz stabilizatory, srodki ulatwiajace rozpraszanie, dezaktywujace, sklejajace, ulatwiajace zlepianie, nawozy, aktywatory, srodki synergistyczne i inne.Zwiazki otrzymane sposobem wedlug wynalazku sa równiez uzyteczne w polaczeniu z innymi substancjami chwastobójczymi i/lub defoliantami, srodkami wysuszajacymi, re^lujacymi wzrost i podobnymi w preperatach chwastobójczych, które sa tu opisane.Inne skladniki moga stanowió 5 - 95 fi wagowych w stosunku do substancji czynnych zawartych w kompozycji. Stosowanie kombinacji skladników srodka chwastobójczego daje mozliwosó otrzymania preparatów bardziej skutecznych w zakresie ograniczania wzrostu chwastów i czesto daje takie wyniki, których nie mozna byloby uzyskaó przy stosowaniu preparatów zawierajacych pojedyncze substancje czynne.Przykladami innych zwiazków szkodnikobójczych, które moga byó wlaczone do tych preparatów sa ine srodki chwastobójcze, defolianty, srodki wysuszajace i inhibitory wzrostu roslin.Do grup zwiazków mogacych wystepowaó w mieszaninie naleza np. zwiazki z grupy herbicydów chlorofenoksylowych,karbaminianowych, tiokarbarainianowych,dwutiokarbami- nlanowych,chloroacetomidowych i aminotriazoli, jak równiez dzialajace chwastobójczo pochodne mocznika,symetrycznych tiazyn,kwasów alifatycznych,kwasu benzoesowego i fenylooctowego.134026 7 Srodek chwastobójczy wedlug wynalazku stosuje sie w ten sposób, zeby zetknac chwasty ze skuteczna chwastobójcza iloscia zwiazku o wzorze 1.Zetkniecie to moze polegac na dowolnym kontaktowaniu chwastów zarówno przed wzejsciera, czyli przed pojawieniem sie roslin, jak i/lub po wzejsciu, czyli po pojawieniu sie roslin, takim jak rozsypywanie granulek zawierajacych zwiazek o wzorze 1 na glebe przed wzejsciem lub rozpryskiwanie roztworu zwiazku o wzorze 1 albo dowolnym innym postepowaniu znanym fachowcom, które zapewnia zetkniecie chwastów przed lub po ich wzejsciu albo i przed i po wzejsciu, albo korzystnie po wzejsciu, z jednym lub kilkoma zwiazkami o wzorze 1* Okreslenie "ilosc skuteczna chwastobójczo11 dotyczy takiej ilosci, która jest potrzebna w warunkacn srodowiska do skutecznego zniszczenia chwastów w takim stopniu, zeby ich uszkodzenia byly na tyle powazne, aby nie mogly sie odradzac lub aby zostaly calkowicie zniszczone.Okreslenie "ilosc bezpieczna" dotyczy takiej ilosci, która w warunkach srodowiskowych nie powoduje zadnych istotnych uszkodzen plonów.Srodek wedlug wynalazku mozna stosowac równiez do wysuszania, defoliacji, wywolywania pekania straczków, do regulacji wzrostu, na przyklad jako srodek wysuszajacy winorosle i ziemniaki, defoliant do bawelny lub jako srodek wywolujacy pekanie straczków albo jako regulator wzrostu zarosli.Srodek wedlug wynalazku stosowany jako herbicyd albo inny srodek szkodnikobójczy ma postac preparatów zawierajacych obojetny nosnik i chwastobójczo i/lub szkodnikobójczo 'skuteczna ilosc jednego lub kilku zwiazków czynnych.Preparaty takie umozliwiaja wygodne stosowanie substancji czynnej w odpowiednim miejscu i w potrzebnej ilosci. Preparaty te moga byc cialami stalymi, takimi jak pyly, granulki lub zwilzalne proszki albo moga byc cieczami, takimi jak roztwory,aerozole lub koncentraty do emulgowania.Pyly mozna na przyklad wytwarzac przez zmielenie i zmieszanie substancji czynnej ze stalym, obojetnym nosnikiem, t?kim jak talki, gliny, krzemionki, pirofilit i podobne • Preparaty granulowane mozna otrzymac przez impregnacje zwiazkiem, zwykle rozpuszczonym w odpowiednim rozpuszczalniku, powierzchni i "metrza granulek nosnika, takiego jak atapulgity lub wermikulity o rozmiarach czastek zawartych w przyblizonym zakresie 0,3 - lf5 mm.Zwilzalne proszki, które mozna dyspergowac w wodzie lub oleju osiagajac dowolne stezenia substancji czynnej, mozna otrzymac przez dodanie srodka zwilzajacego do stezonych preparatów pylistych.W pewnych przypadkach substancje czynne sa wystarczajaco rozpuszczalne w zwyklych rozpuszczalnikach organicznych, takich jak nafta lub ksylen, wiec moga byc uzywane bezposrednio jako roztwory w tych rozpuszczalnikach. Czesto roztwory substancji chwastobójczych mozna dyspergowac pod cisnieniem wyzszym od atmosferycznego w postaci aerozoli* Jednak korzystnie ciekle preparaty chwastobójcze maja postac koncentratów do emulgowania, zawierajacych substancje czynna i rozpuszczalnik oraz srodek emulgujacy jako obojetny nosnik. Koncentraty do emulgowania mozna rozcienczac woda i/lub olejem do dowolnego stezenia substancji czynnej i stosowac w postaci rozproszonej na miejsce zaatakowania chwastami.Najczesciej stosowanymi w tych koncentratach emulgatorami sa niejonowe lub mieszane niejonowe i anionowe srodki powierzchniowo czynne.Przy stosowaniu pewnych ukladów emulgatorów emulsje wodnoolejowa mozna przygotowac w postaci nadajacej sie do bezposredniego stosowania na polach zaatakowanych chwastami.Przyklad I stanowi bardziej szczególowe omówienie etaoów sposobu wedlug wynalazku, przyklady II - VII ilustruja sposób wytwarzania zwiazków o wzorze 1, przyklad VIII ilustruje sposób wytwarzania srodka wedlug wynalazku, a przyklad IX ilustruje srodek chwastobójczy wedlug wynalazku i jego dzialanie. W przykladach podano ilosci w czesciach wagowych. -8 134 026 Przykladli Wytwarzanie zwiazków karboksylowych. Wytwarzanie ketonów i aldehydów.Odpowiednio podstawiony p-chlorotrójfluorómetylobenzen poddaje sie reakcji z odpowiednio podstawiona sola metalu 3-podstawionego fenoksykarbonylu, jako ketalu lub acetalu, w formie soli takiego kationu, jak sodowy/Na+/lub potasowy/k/ korzystnie/K/, w celu otrzymania zwiazku o wzorze 4, w którym X oznacza atom wodoru.Zwiazek o wzorze 4 chlorowcuje sie lub nitruje w znany sposób, otrzymuje sie zwiazek o wzorze 4, w którym X.ma wyzej podane znaczenie i wyodrebnia sie «*o z mieszaniny reakcyjnej.Wytwarzanie oksymów.Wytwarzanie zwiazków o wzorze 5, w którym R oznacza atom wodoru.Jezeli R oznacza atom wodoru, to odpowiedni aldehyd o wzorze 4 zawiera wodór w polozeniu podstawnika R. Na przyklad, odnowiedni aldehyd /0,001 mola/rozpuszcza sie w 20 ml chterowodorofuranu i 12 ml absolutnego etanolu i do mieszanego roztworu dodaje sie chlorowodorek hydroksylaminy / 0,012 mola/w 1 ml wody, a nastepnie 0,6 g/0,015 mola/ wodorotlenku sodu w 5 ml wody.Calosc miesza sie przez okres nocy w temperaturze otoczenia i czterowodorofuran i etanol odpedza sie pod obnizonym cisnieniem, przy czym otrzymuje sie pozostalosc zlozona z dwóch faz. Faze olejowa rozpuszcza sie w chloroformie a nastepnie oddziela sie od fazy wodnej.Warstwe chloroformowa poddaje sie z kolei ekstrakcji woda i nasyconym roztworem chlorku sodu, a nastepnie suszy sie bezwodnym siarczanem magnezu. Po odsaczeniu i odparowaniu otrzymuje sie surowy oksym o wzorze 5, w którym R oznacza atom wodoru.Surowy produkt mozna rekrystalizowaó z czterochlorku we^la.Wytwarzanie zwiazków o wzorze 5f w którym R oznacza grupe metylowa.Jezeli R we wzorze 4 oznacza grupe metylowa, to stosuje sie inny tok postepowania. Sposób ten wymaga warunków bezwodnych. Na przyklad, odpowiedni zwiazek karbonylowy o wzorze 4, w którym R oznacza grupe metylowa, /0,0056 mola/rozpuszcza sie w 20 ml mieszaniny absolutnego etanolu i suchego benzenu w stosunku 1 : 1. Do tego roztworu dodaje sie 0,77 g chlorowodorku hydroksylaminy w 15 ml absolutnego etanolu i 1,12 g dowolnej trzeciorzedowej aminy organicznej, takiej jak trójetyloamina,która uwaza sie za korzystna.Roztwór ogrzewa sie do wrzenia w ciagu 18 godzin i rozpuszczalnik odparowuje sie pod obnizonym cisnieniem, a pozostalosc rozpuszcza sie w chloroformie, poddaje sie ekstrakcji woda i nasyconym roztworem chlorku sodu, a nastepnie suszy sie bezwodnym siarczanem magnezu. Po odsaczeniu i odparowaniu otrzymuje sie surowy oksym o wzorze 5, w którym R oznacza grupe metylowa.Wytwarzanie zwiazków karboksyIowyeh.Odpowiedni oksym o wzorze 5, otrzymany w opisany wyzej sposób /0,004 molajj rozpuszcza sie w 4 ml alkoholu zawierajacego do 4 atomów wegla i dodaje sie otrzymany roztwór do roztworu alkoholanu /0,0045 mola sodu/.Do calosci dodaje sie/0,0045 mola/ odpowiedniegoof-chlorowco-podstawionego zwiazku karboksylowego, w którym chlorowcem jest chlor, brom lub jod, korzystnie brom, i postep reakcji sledzi sie na chromato- gramie cienkowarstwowym.Roztwór ogrzewa sie do wrzenia pod chlodnica zwrotna, jezeli jest gesty.Produkt o wzorze 1 otrzymuje sie albo przez odsaczenie albo przez odparowanie rozpuszczalnika, przy czym pozostalosc rozpuszcza sie w chloroformie, poddaje ekstrakcji woda, suszy a nastepnie odparowuje sie chloroform.Zamiast alkoholanu sodu mozna stosowac wodorek sodu a jako rozpuszczalnik moze byc uzyty eter, taki jak czterowodorofuran, eter etylowy lub podobny.134026 9 Przykladu. Wytwarzanie estru metylowego kwasu 5V£-chloro-4-trójfluoro- metylofenoks^2-nitroacetofenono-oksymo-0--octowego. a. Wytwarzanie 3^-chloro-4-trójfluoroinetylofenoksy/acetofenonu.Do kolby o pojemnosci 250 ml ZRv;iernjacej roztwór 13,92 g soji potasowej 3-hydro- ksyacetofenonu w 30 ml suchego dwuraetylosulfotlenku dodaje sie 17f12 g/0,08 mola/ 3f4-d7;uchlorobenzotrójfluorku i mieszanine reakcyjna ogrzewa sie do temperatury 175 C w ciagu 6 godzin, a nastepnie chlodzi sie i miesza w temperaturze pokojowej 18 godzin.Dwumetylosulfotlenek susuwa sie pod obnizonym cisnieniem i ciemna pozostalosc miesza sie z eterem etylowym 15 minut a potem saczy.Przesacz poddaje sie ekstrakcji raz woda, raz in roztworem wodorotlenku sodu,raz nasyconym roztworem chlorku sodu, suszy sie bezwodnym ^gSO,, saczy, odbarwia weglem aktywnym i odpnrowuje sie do sucha otrzymujac 16,04 g ciemnoczerwonego oleju, który stanowi 3^-chloro-4-trójfluqrometylofenoksy/ncetofenon. Produkt oczyszczn sie przepusz¬ czajac przez kolumne z obojetnym tlenkiem glinu gptunku III. b. Nitrowanie 3/?~chloro-4-trójfluorometylofcnoksy/acctofcnonu.Do kolby o pojemnosci 100 ml 'zawierajacej roztwór 26 ml stezonego kwasu siarkowego/l^SO^/i 16 ml dwuchlorku etylenu ochlodzonego do temperatury 0°C dodaje sie .kroplami 6,23 g/0,02 mola/ciemnoczerwonego oleju, otrzymanego w opisany wyzej sposób 3-*?-chloro-4-trójfluorometylofenoksy/acetofenonu, przy czym tworzy sie brazowo- czarny roztwór.Po zakonczeniu dodawania 3-/?-chloro-4-trójfluorometylofenoksy/acetofenonu dodaje sie malymi porcjami, w ciagu 20 minut suchy azotan potasu/l utrzymujac temperature mieszaniny na poziomie nizszym od 4°C. Mieszanine reakcyjna utrzymuje sie 0,5 godziny w temperaturze 0°C i miesza, a nastepnie wylewa sie do 250 ml lodu z woda i otrzymana mieszanine laczy sie z 200 ml chloroformu /CHCl-^ Faze organiczna, oddziela sie a nastepnie poddaje sie dwukrotnej ekstrakcji woda, raz ekstrakcji nasyconym roztworem chlorku sodu a nastepnie suszy sie bezwodnym siarczanem magnezu, a w koncu saczy. Rozpuszczalnik organiczny odparowuje sie i otrzymuje sio 6,51 g pomaranczonego oleju, z którego analizy wynika, ze jest mieszanina dwóch izomerów pozycyjnych, przy czym jednym z nich jest 5-^-chloro-4-trój- fluorometylofenoksy/-2-nitroacetonfenon. Mieszanine rozdziela sie na dwie francje metoda wysokocisnieniowej chromatografii cieczowej stosujac jak eluent eter etylory.Eter etylowy odpedza sie z frakcji i otrzymuje sie 2,37 g pomaranczonego oleju zawierajacego 5^-chloro-4-trójfluorometylofenoks3^-2-nitroacetofenon o nastepujacej charakterystyce: Magnetyczny rezonans jadrowy/^TTIJR CDC1, J\ 2,47o7singlet, 3H/, 6,78 - 8,21 (f/multiplet, 6H/.Podczerwien /l!# 1710, 1575 1520 1400 1315 cm"1.:Vldino ma sowe/ES/jonu czasteczkowego m/c 359. c. Wytwarzanie oksymu 57^-chloro-4-trójfluorometylofenoks^-2-nitroacetofenonu.Do kolby o pojemnosci 100 ml wlewa sie roztwór 2,0 g/o,0056 mola/pomaranczowego oleju, 57^-chloro-4-trójfluorometylofenoks.^t2-nitroacetofenonuf w 10 ml absolutnego etanolu i 10 ml suchego benzenu, dodaje sie roztwór chlorowodorku hydroksylaniny /°f77 g, 0,011 mola/w 15 ml absolutnego etanolu a nastepnie 1,12 g/0,011 mola/akceptora kwasu/trójetyloaminy/ Uieszanine reakcyjna ogrzewa sie do wrzenia pod chlodnica zwrotna a po oddestylowaniu 20 ml rozpuszczalnika dodaje sie dalsze 15 ml benzenu. Ogrzewanie pod chlodnica zwrotna kontynuuje sie do momentu oddestylowania 15 ml rozpuszczalnika9 po czym pozostaly roztwór ogrzewa sie do wrzenia pod chlodnica zwrotna 16 godzin, przy czym powstaje mieszanina izomerów syn i anty oksymu 5^-chloro-4-trójfluorometylo- fenoksjj^2-nitroacetofenonu • Rozpuszczalnik odpedza sie z mieszaniny a pozostalosc rozpuszcza sie w chloroformie.Roztwór chloroformowy poddaje sie dwukrotnej ekstrakcji woda a nastepnie nasyconym10 134 026 roztworem chlorku sodu, po czym suszy sie bezwodnym siarczanem sodu.Roztwór chloroformowy suszy sie i rozpuszczalnik, chloroform, odparowuje sie otrzymujac 2,03 g pomaranczonego oleju, który stanowi anty i syn oksym 5/?-chlóro-4-trój- fluorometylofenoks3/-2-nitroacetofenonu o nastepujacej charakterystyce: Widmo ma3owe/LB/jonu czasteczkowego m/e 374./Syn i anty/NUR/CDCl^/: 2,13 (T/singlet, 3H/, 6,91 - 8,17cf /multiplet, 6V.i 9,33 ^/singlet, ltf/. /syn i anty/ IR: 3100/szeroki/, 1605 1575 15?0 1400 cm"1. d. Wytwarzanie izomerów syn i anty estru metylowego kwasu 5-/?-chloro-4-trójfluoro- metylofenoksy/-2-nitroscetofenono-oksymo-O-octowerjo.Roztwór 0,10 g/0,0045 ml/metalicznego sodu w 5 ml metanolu w atmosferze azotu umieszcza sie w kolbie o pojemnosci 25 ml. Po przerengowaniu calego sodu dodaje sie 1,50 g /o,004 mola/anty i syn oksymu 5-^-chloro-4-trójfluorometylofenoks^2-nitroacetofenonu otrzymanego w opisany wyzej suosób rozpuszczone w 5 ml metanolu i calosc miesza sie a nastepnie do roztworu dodaje 3ie bromooctanu metylu /0,68 g, 0,0045 mola/i otrzymana mieszanine w atmosferze azotu miesza sie w temperaturze pokojowej w ciagu 18 godzin, a nastepnie ogrzewa sie do wrzenia pod chlodnica zwrotna 2 godziny.Rozpuszczalnik odpedza sie z roztworu i pozostalosc rozpuszcza sie w chloroformie.Roztwór chloroformowy poddaje sie dwukrotnie ekstrakcji woda, raz ekstrakcji nasyconym roztworem chlorku sodu i suszy sie bezwodnym siarczanem magnezu. Roztwór chloroformowy saczy sie i rozpuszczalnik odparowuje sie, przy czym otrzymuje sie 1,68 g pomaranczowego oleju zawierajacego izomery estru metylowego kwasu 5/-chloro-4-trójfluorometylofenoks^ 2-nitroacetofenono-oksymo-0-octowego.Pomaranczowy olej oczyszcza sie chromatograficznie przez rozpuszczenie go w 3 ml eteru etylowego i umieszczenie na szczycie kolumny o wymiarach 177,8 mm x 21 mm wypelnionej tlenkiem glinu gatunku TI, która cluuje sie fetorem etylowym i zbiera sie odpowiednie frakcje.Po usunieciu rozpuszczalnika otrzymuje sie 0,72 g zóltego oleju, który .sklada sie z izomerów anty i syn estru metylowego kwasu 5-/?-chloro-4-trójfluorometylofenoko3/2-nitro- acetofenono-oksymo-O-octowe^o o nastepujacej charakterystyce: I.'3: jon czasteczkowy m/e 446.Syn i anty IR: 1760 1605 1575 1520 1320 cm"1.Syn i anty NHR /CDCl^/: 2,23 (f/singlet, 3H/, 3,67 i 3,72 /singlet, 3Bi 4,47 6 i 4,67 /multiplet, 6H/.Po rozpuszczeniu zóltego oleju w etanolu lub metanolu otrzymuje sie blado zólte krysztaly o temperaturze topnienia 89 - 92°C.Przyklad III. Wytwarzanie estru metylowego kwasu 5-Acnlor°-4-'trójfluoro- acetylofenoks3j£2-chlorobenzaldoksymo-0-octowego. a. Wytwarzanie dwumetyloacetalu 3-/-chloro-4-trójfluorometylofenoksy/benzaldehydu.Do roztworu 80,7 g /o,39 mola/soli potasowej/K+/dwumetyloacetalu 3-hydroksybenzalde- hydu w 170 ml suchego dwumetylosulfotlenku dodaje sie 77,04 g/o,36 mola/3,4-dwuchloro- benzotrójfluorku. Roztwór ogrzewa sie w lazni olejowej w temperaturze 150 - 155 C w ciagu 4 godzin, a nastepnie miesza sie przez noc w temperaturze pokojowej. Rozpuszczalnik odparowuje sie pod obnizonym cisnieniem , pozostalosc miesza sie z chloroformem i saczy.Przesacz przemywa sie woda, 0,5 n roztworem HaCH i nasyconym roztworem HaCl i suszy bezwodnym WgSO,• Po przesaczeniu, odbarwieniu weglem i" odparowaniu rozpuszczalnika otrzymuje sie 114,8 g jasno pomaranczowego oleju, który stanowi dwumetyloacetal 3«/?- chioro- 4-trójfluorornetylofenoks;yL2 -chlorobenzaldehydu • b. Wytwarzanie 5y&-chloro-4-trójfluorometylofenoks^2-chlorobenzaldehydu. 77 trójszyjnej kolbie o pojemnosci 200 ml umieszcza sie 10,0 g 0,029 mola dwumetyloacetalu 3^-chloro-4-trójfluorometylofenoksy/benzaldehydu otrzymanego powyzej i 90 ml suchego dwuchlórku etylenu. Roztwór chlodli sie w lazni lodowej a nastepnie134 026 11 dodaje sie do niego katalityczna ilotic,okolo 0,2 g chlorku zelazowego.Dodanie gazowego chloru rozpoczyna sie z umiarkowana szybkoscia i kontynuuje 1 godzine w temperaturze 0 C, a nastepnie roztwór miesza sie dalsze 2 godziny w temperaturze 0 C, Roztwór reakcyjny przemywa sie azotem przez noc w temperaturze pokojowej.Roztwór poddaje sie nastepnie ekstrakcji woda i warstwe wodna ekstrahuje sie chloroformem. Warstwy organiczne dwuchlorku etylenu i chloroformu laczy sie i ponownie przemywa woda, której wartosc pH doprowadza sie do 6 In roztworem NaOH. Warstwe organiczna przemywa sie nnstephie nasyconym roztworem NaCl i suszy bezwodnym l Po przesaczeniu i odparowaniu otrzymuje sie 11,74 g blado zóltego oleju, który stanowi 5-/?-chloro-4-trójfluorometylofenoks^-2-chlorobenzaldehyd o nastepujacych IT?.'R,IR i T'S: N1.IR: 1695 , 1605,1590 , 1500, 1415 ,1320 cm"1.MS: jon czasteczkowy m/e 334. c. Wytwarzanie 5^-chloro-4-trójfluorometylofenoksy/-2-chlorobenzaldokoymu.W kolbie o pojemnosci 100 ml umieszcza sie 3f34 g/0,01 mola/ otrzymanego 5-^-chlQro-4-trójfluorometylofenoksy-2-chlorobenzaldehydu, 20 ml cztero- wodorofuranu i 12 ml absolutnego etanolu* Do tego roztworu dodaje sie 0,83 g/0,012 mola/ chlorowodorku hydroksylaminy w 10 ml wody, a nastepnie 0,60 g 0,015 mola roztworu NaOH w 5 ml wody.Roztwór miesza sie w temperaturze pokojowej okolo 18 godzin, roztwór odparowuje sie pod obnizonym cisnieniem usuwajac roztwór organiczny a wodna pozostalosc rozpuszcza sie w mieszaninie HgC/SHCl* • Warstwe organiczna oddziela sie, przemywa nasyconym roztworem NaCl i suszy bezwodnym I.lgSO-.Po przesaczeniu i odparowaniu otrzymuje sie 3,01 g bezowego ciala stalego,które rekrystalizuje sie z 40 ml heksanu, przy czym otrzymuje sie anty i syn 5y2-chloro-4-trój- fluorometylofenoksy/-2-chlorobenzaldoksym o temperaturze topnienia 109 - 112 C i nastepujacych NKR i IR: Nm:/CDC13/ 6,83 - 7,70 J/mul tiplet, 6H/, 8,45cf/singlet, Ul/, 8,97cT/singlet, Ifl/.IR: 3340 - 3110 f 1605 , 1590, 1570, 1485, 1400, 1320 cm"1. d. Wytwarzanie estru metylowego kwasu 5-^-chloro-4-trójfluorometylofenoks\/2- chlorobenzaldoksymo-O-octowego.W kolbie o pojemnosci 25 ml przeplukanej suchym azotem umieszcza sie 0,09 g /0,0037 mola/sodu i 5 ml suchego metanolu. Po przereagowaniu calego sodu dodaje sie 1,24 g /0,00355 roola/5-^-chloro-4-trójfluorometylofenoks^2-chlorobenzaldok8ymu w 4 ml metanolu.Po 15-to minutowym mieszaniu dodaje sie 0,57 g/0,0037 mola/bromooctanu metylu i roztwór miesza sie przez noc w atmosferze suchego azotu, w temperaturze pokojowej.Rozpuszczalnik usuwa sie nastepnie pod obnizonym cisnieniem a pozostalosc rozpuszcza sie w chloroformie, poddaje sie ekstrakcji woda i nasyconym roztworem NaCl, a nastepnie suszy sie bezwodnym MgSO-. Po przesaczeniu i odparowaniu rozpuszczalnika otrzymuje*sie 1,53 g blado zóltego oleju, który rozpuszcza sie w 2 ml chloroformu i wprowadza sie na szczyt kolumny napelnionej zelem krzemionkowym -60/35 g 0,062 -0,210 mm, aktywnosc 2 - 3 » która eluuje sie chloroformem.Eluent zbiera sie we frakcjach po 10 ml i analizuje metoda chromotografii cienko¬ warstwowej. Po odparowaniu odpowiednich frakcji pierwszego skladnika w kolumnie otrzynuje sie 1,02 g przezroczystego bezbarwnego oleju, który stanowi ester metylowy kwasu 5-^-chloro-4-trójfluorometylofenoks.^-2-chlorobenzald-oksymo-0-octowego o nastepujacej charakterystyce: HKR:/CDC13/ 3,75cf/singlet, 3H/, 4,71 d/singlet, 2H/, centrum multipletu przy 7,31 cf/6H/, 8,56 cT/singlet,. WjL IR: 1760, 1740, 1595, 1565, 1500, 1465, 1320 cm"1.KSf jon czasteczkowy m/e 421.12 134 026 Przyklad IV. Y/ytwarzanie estru metylowego kwasu 5-^-chloro-4-trójfluoro- raetylofenoks^2-chlorobenzaldoksyrao-0-propionowego 1.V kolbie o pojemnosci 25 ml po przeplukaniu azotem umieszcza 3ie 6 ml suchego CH-OH i 0,5 g /0,0065 mola/sodu. Po przereagowaniu calego sodu dodaje sie jedno¬ razowo 2,09 g /0,006 mola/57^-chloro-r4-trójfluorometylofenoksy-2-chlorobenzaldoksymu otrzymanego podobnie jak to opisano w przykladnic II a. w 6 ml CH-OH i calo«c miesza sie okolo 15 minut w temperaturze pokojowej.Po roztworu dodaje sie 1,12 g /0,0062 mola/l-bromo-propionianu etylu w jednej porcji i otrzymany roztwór miesza sie w temperaturze pokojowej w atmosferze suchego azotu przez noc. Rozpuszczalnik odparowuje sie a pozostalosc rozpuszcza sie w mieszaninie CHCl^/^O. Po oddzieleniu faz warstwe chloroformowa poddaje 3ie ekstrakcji nasyconym roztworem NaCl i suszy bezwodnym I.fcSO,.Po odsaczeniu i odparowaniu rozpuszczalnika otrzymuje sie 3»0 g surowego oleju, który rozpuszcza sie w 2 ml CHC1- i nanosi sie nry szczyt kolumny wypelnionej zelom krzemionkowym z naniesionym na wilgotne w CHCl^/40 g, 0,062 - 0,210 mm, aktywnosc 2-3/f a nastepnie eluuje sie CHC1-. Kluent zbiera sie we frakcjach po 10 ml i analizuje metoda chromatografii cienkowarstwowej* Po odparowaniu odpowiednich frakcji/6-13/otrzynuje sie 1,94 g przezroczystego, bezbarwnego oleju, który stanowi ester metylowy kwasu ?-/!-chloro-4-trójfluorometylo-fenoks.^-2-chlorobensaldoksymo-0-propionowego-l o nastepujacej charakterystyce: MI.TR CDC13 : 1,46 6f dublet, 3H/, 3,676 /singlet, 3H/, 4,73 /kwartet, 1H/, 7,18rf/multiplet, 6H/, 8,44 /singlet, lltf IR: 17*0, 1610f 1600, 1565, 1500, 1465. 1320 cm"1, MS: jon czasteczkowy n/e 435» W sposób opisany w przykladach II - IV otrzymano zwiazki o charakterystyce podanej w przykladach V - VII, rrzyklad V, Bo ter metylowy kwasu 5-^-chloro-4-trójfluorometylofenoks^2-nitroacetofenono-oksymo-0- octowego, zólty olej o nastepujacej charakterystyce: Tira i /CDC13 / 1,29^1 1,51 6/2 dublety, 3H/, 2,2 3,69*/ 3,73 4,64(fi 4,80 7,0 - R,25d/multiplety, 6ltf IR: 1750 9 1575 , 1525 , 1315 cm"1.ES: jon czasteczkowy m/e 460, Przyklad VI.Ester metylowy kwasu 5-^-chloro-4-trójfluorometylofenoks5/-2-nitrobenzaldoksymo-C-octov/e5o po krystalizacji z CH,0H jest bladozóltym cialem stalym o'temperaturze topnienia 72-76 C o nastepujacej charakterystyce: UKR /CDC13/: 3,76 i/singlet, 3H/, 4,72//singlet, 2H/, 6,93 - 7,79//multiplet, 5H/, 8,13 ^/dublet, 1H /, 8,78//singlet, 1H/.IR: 1755, 1600 , 1565/ 1515, 1315 cm"1.MS: jon czasteczkowy m/e 432.Przyklad VII.Ester metylowy kwasu 5^-chloro-4-trójfluororaetylo-fenoks3/.2-nitrobenzaldoksymo- 0-Tropionowego-1, blado zólta ciecz o nastepujacej charakterystyce: NMU^DClj/: l,52cT/dublet, 3H/f 3,72//singlet, 3H/f 4,84^/kwartet, lH/f centrum multipletu 7,35//5H/ 8,12^/dublet, 1H/, 8,75cl/einglet, 1H/.IRt 1750, 1605 , 1565 , 1520 , 1315 cm"1. 16: jon czasteczkowy m/e 446.134 026 13 Przyklad VIII, Wytwarzanie pylu.Produkt otrzymany w przykladnieII 10 Sproszkowanytalk 90 Skladniki miesza sie w mlynie mechanicznym do momentu calkowitego ujednorodnienia i uzyskania latwo rozpraszajacego sie pylu o wymaganych rozmiarach ziarr.. Otrzymany pyl nadaje sie do bezposredniego stosowania w miejscu zaatakowanym chwastami.Nastepujacy przyklad IX ilustruje uzytecznosc' zwiazków wytwarzanych sposobem wedlug wynalazku do zwalczania chwastów.Przyklad IX* A. Oksym 5-/^-4-dwuchlorofenoks^2-nitroacetofenonu /wzór 9/, opisany w japonskim zgloszeniu patentowym nr 52-46285. 13. Ester metylowy kwasu 5V^-chloro-1-trójfluorometylofenoks^-2-nitroacetofenono- oksymo-O-octówego /wzór 10/ otrzymany w przykladzie II.„ Kazdy ze zwiazków A i B rozpuszczono w mieszaninie aceton/metanol/dwumetylo- formaraid/w'stosunku objetosciowym 90 : 8 : 2/i stosowano zarówno przed jak i po wzejsciu roslin na wiele pospolitych gatunków chwastów uprawianych w plaskich tacach, w tych samych kontrolowanych warunkach oswietlenia, temperatury i wilgotnosci.Techniki stosowane w próbach przed i po wzejsciu roslin stosowania testowanego zwiazku i jego oceny, opisane ponizej, od/nowiadaja przyjetym w przemysle normom testowania i oceny dzialania chwastobójczego zwiazków chemicznych i sa rutynowo stosowane w biochemicznych laboratoriach badawczych firmy PBG Industries Inc., zarówno jesli chodzi o screening nowo zsyntetyzowanych zwiazków na aktywnosc chwasto¬ bójcza, jak i dalsza ocene wskazników jakosci tych zwiazków.Przygotowanie prób przed wzejsciem roslin.Podlozem glebowym stosowanym do prób przed wzejsciem roslin jest pasteryzowana mieszanina 3 czesci wierzchniej gleby pioskowo-gliniastej na 1 czesc gruboziarnistego, przemytego piasku cementowego, przesianego przez sito o oczkach 0,47 cm. Do tego podloza dodaje sie nawóz sztuczny 5-10-10 /N.P.K./ w ilosci takiej, aby dostarczyc glebie równowaznik okolo 114 kg/ha azotu.Dodaje sie równiez wapno rolnicze, tak aby doprowadzic glebe do wartosci pH w zakresie 5,8 - 6,5» Nie dodaje sie innych dodatków, takich jak wermikulit, tor¥, glinki, produkty organiczne lub perlit, poniewaz moglyby one mieó tendencje do zmiany zdolnosci wiazacej koloidów gleby, a zatem do zmiany potencjalnej skutecznosci stosowanego zwiazku.Tace o wymiarach 28 cm x 28 cm oc 6,4 cm napelnia sie do poziomu 0,95 cm od wierzchu mieszanka gleby, wyrównuje i ubija. Nasiona lub czesci roslin zadanych gatunków chwastów lekko wgniata sie w powierzchnie i dopelnia sie do wierzchu warstwa piasku przesianego przez sito standardowe nr 8.Podczas traktowania gleby badanym zwiazkiem jest ona sucha, aby zmniejszyc mozliwy jego rozklad, z tym, ze badany zwiazek przecieka do gleby wraz z pierwszym podlaniem, które nastepuje natychmiast po stosowaniu zwiazku.Przygotowanie prób po wzejsciu roslin.Podlozem glebowym stosowanym do prób po wzejsciu roslin jest Terra-LiteR, odmiana Redi-Harth Peat-Iike Vix, produkowana przez Oddzial Produktów Ogrodniczych i Rolniczych firmy W.R. Grace Comp. Cambridge, Massachusetts. Sadzonki zadanych gatunków chwastów rosna w oddzielnych naczyniach o wymiarach 5f72 cm x 7,62 cm X 5,72 cm.Nasiona wysiewa sie rzutowo w naczyniach i przykrywa gleba. Jesli chodzi o stadium rozwoju fizjologicznego, wysiewane chwasty musza miec co najmniej jeden lisc wlasciwy, a chwasty trawiaste powinny mieó co najmniej trzy liscie przed zastosowaniem badanego zwiazku.Poszczególne naczynia z roslinami kazdego gatunku przenosi sie do tac i nawadnia sie podglebie przed zastosowaniem badanego zwiazku tak, aby wszystkie rosliny byly calkowicie napecznlale a liscie suche.14 134 026 Wraz z nawadnianiem podglebia podaje sie roztwór 100 czesci na milion czesci azotu, stosujac rozpuszczony nawóz Petera 20-20-20, albo bezposrednio, przed, albo bezposrednio po zastosowaniu badanego zwiazku, aby dostarczyc dostateczna ilosc* substancji odzywczych na okres trzech tygodni.Stosowanie badanego zwiazku Badany zwiazek podaje sie do tac poprzez natryskiwanie za pomoca opryskiwacza z nieruchoma dysza, zawieszonego na ruchomej tasmie• Opryskiwacz otrzymano z Air Products Company. Jest on wyposazony w dysze do rozpylania plaskiego S001E "Tee-Yet" z filtrem 50 mesh 0,297 mm i zawór zwrotny produkowana przez Spraying Systems Company, Wheaton, Illinois.Dysza pracuje przy cisnieniu powietrza 1,51.10^ Pa podajac 25 ml wody destylowanej w czasie 4,6 sekundy i daje strumien cieczy natryskiwanej o szerokosci 45»72 cm i na wysokosci 25,4 cm nad powierzchnia gleby.Ruch tosmy jest tak regulowany, ze taca przechodzi pod dysza w ciagu 4,6 sekund.Powierzchnia pokryta ciecza w tym czasie wynosi 0,627 m , objetosc podanej cieczy jest równowazna 402,6 l/ha.Po zastosowaniu badanego zwiazku tace umieszcza sie w cieplarni, gdzie okresowo obserwuje sie i ocenia stan wzrostu. Cieplarnia o wymiarach 7f01 m x 7f62 m oswietlona je3t przez 10 1000-watowych lamp General Electric llulti-Yaper^i po 10 1000-watowych D lamp General Electric Lucalex High Intenisty Discharge, zamontowanych w armaturze wyposazonej w 56 cm reflektory Speculor.Wysokosc lamp jest tak dobrana aby dawno zachodzace na siebie widim swiatla rozproszonego na poziomie pólki. Natezenie swiatla wynosi srednio okolo 2691 lx na poziomie pólki. W cieplarni utrzymuje sie temperature 27 - 28°C w ciagu 16 godzinnego okresu oswietlenia i 22 - 23°C w nocy. Wilgotnosc wzgledna cieplarni wypelnionej w czesci mniejszej niz 1/5 wynosi okolo 50 - 55 procent.Ocena skutecznosci badanego zwiazku.Na ogól, skutecznosc chwastobójcza badanych zwiazków ocenia sie w czasie 2 do 3 tygodni po stosowaniu. Skutecznosc badanych zwiazków ocenia sie porównujac z tacami kontrolnymi^ w których rosna te same gatunki chwastów, przy czym do tac kontrolnych daje sie ilosc rozcienczalnika równowazna tej, jaka zastosowano w tacach z testowanym zwiazkiem.Skutecznosc chwastobójcza badanego zwiazku na dany gatunek chwastu okresla sie wizualnie i przez ocene w Numerycznej Skali Zniszczenia / Numerical Injury Roting / w skali od 0 /brak zniszczen /do 10/ wszystkie rosliny zniszczone/ Jakkolwiek ocena 8 lub nizsza wskazuje, ze gatunek chwastu prawdopodobnie przetrwa w takim stopniu, aby osiagnac dojrzalosc i wydac nasiona, to jednak ocena co najmniej 7 w warunkach konkurencji z roslina uprawna powinna okreslac wlasnosci chwastobójcze mozliwe do przyjecia przez handel. Inaczej mówiac, Numeryczna Skala Zniszczenia jest ilosciowa miara procentowa uszkodzonych gatunków chwastów, to jest, ocena 9 oznacza, ze 90 procent chwastów uleglo zniszczeniu i jest pierwsza miara skutecznosci chwastobójczej danego zwiazku.Wzgledna skutecznosc chwastobójcza zwiazków A i B.Wzgledna skutecznosc chwastobójcza zwiazków A i £ na rózne pospolite, gatunki chwastów byla oceniana wedlug wyzej opisanych technik, a wyniki sa przedstawione w tablicach 112. Testy zwiazku A na dzialanie na wiele pospolitych gatunków chwastów szerokolistnych i trawiastych wykonane przy stosowaniu przed wzejsciem w dawce 11,36 kg/ha i przy stosowaniu po wzejsciu w dawca 11,36 kg/ha a jego skutecznosc chwastobójcza oceniano po 21 dniach w stopniach Numerycznej Skali Zniszczenia/NIH^ Badania dzialania zwiazku B na wiele pospolitych gatunków chwastów szeroko¬ listnych i trawiastych wykonano przy stosowaniu przed wzejsciem roslin dawek 0,284 - 0,351 kg/ha, a przy stosowaniu po wzejsciu roslin dawek 0,0355-0,284154 026 15 kg/ha, z tym, ze skutecznosc chwastobójcza zwiazku B oceniano no 21 dniach w stopniach Numerycznej Skali Zniszczenia/folR/ Tablica 1 i 2 przedstawiaja typowe oceny w próbach przed i po 7/zejsciu roslin w skali NIR po 21 dniach.Tablica 1 Wzgledna skutecznosc chwastobójcza zwiazków A i B po 21 dniach od zastosowania przed wzejsciem roslin Dawka w k^/ha Chwast * TEAW JKCTD N3TD COFE VTLF INIGY YNSG YLFX CBGS JNGS 70AT BNGS Zwiazek A 11 ¦ 10 10 10 8 10 2 0 8 10 6 0 8 0,825 10 10 10 9 10 7 0 10 8 8 7 7.Zwiazek B 0,55 8 10 10 7 10 6 0 8 8 7 i 7 3 0,275 7 7 10 8 3 7 0 7 0 3 6 2 znaczenie skrótów nazw chwastów podano w nastepujacym zestawieniu.16 134 026 Tablica 2 Wzgledna skutecznosc chwastobójcza zwiazków A i B po 21 dniach od zastosowania po wzejuciu roslin Dawka kg/ha ii Chwast TEAW JMWD ITSTD COFE VTIF I.TNGY COTN ynsg JNGS 7/OAT BNGS Zwiazek 11 0 0 2 5 4 0 1 0 0 0 0 A ' 0,275 10 10 10 10 10 10 10 0 8 8 10 Zwiazek B 0,1375 10 10 10 10 10 10 10 1 5 8 8 0,06875 10 10 10 10 ,10 10 8 0 6 5 8 0,034375 8 10 10 10 10 7 6 0 1 3 7 *) znaczenia skrótów nazw chwastów podano w nastepujacym zestawieniu.Identyfikacja gatunków chwastów Skrót Naukowa nazwa lacinska BNGS Echinochloa crusgalli GBGS Digitaria sanguinalis COFE Daubentonia punices/Gav./D.C.COTN Gossypium hirsutum JMTO Datura stramonium JNGS Serghum halapense MNGY Ipomoea purpurea Reth 11STD Brassica kaber/D.C,/ TEA\7 Sida epinosa VTLF Abutilon theophrasti WOAT Ayena fatua YLEX Setaria glauca YNGS Cyperus esculentus Nazv/a pospolita Chwastnica zbozowa Palusznik krwawy Bawelna, odmiana Deltapine 61/ Bielun dziedzierzawa Sorgo alepskie Wilec purpurowy Gorczyca dzika Miechunka ciernista Zas*laz pospolity Owies gluchy Wlosnica zólta Cibora134 026 17 Zastrzezenia patentowe 1. Sposób wytwarzania nowych karboksyoksymów o wzorze 1, w którym X oznacza grupe nitrowa, R oznacza atom wodoru lub grupe metylowa, R oznacza atom wodoru lub grupe 2 ~" metylowa, a R oznacza grupe alkilowa zawierajaca do 3 atomów wegla, znamienny tym, ze oksym o wzorze 3 w którym X i R maja wysej podane znaczenie poddaje sie reakcji z karboksylanem o wzorze Hal-CH/R /-C0-0R , w którym R i R maja wyzej podane znaczenie a Hal oznacza atom chloru, bromu lub jodu. 2. Sposób wytwarzania nowych karboksyoksymów o wzorze 1, w którym X oznacza atom chloru, R oznacza atom wodoru lub grupe metylowa, R oznacza atom wodoru lub grupe metylowa, a R oznacza grupe alkilowa zawierajaca do 3 atomów w;*gla9 znamienny tym, ze oksym o wzorze 3$ w którym X i R maja wyzej podane znaczenie, poddaje sie 1 2* ^ 12 reakcji z karboksylanem o wzorze Hal-CH/R /-C0-0R , w którym R i R maja wyzej podane znaczenie, a Hal oznacza atom chloru, bromu lub jodu. 3. Srodek chwastobójczy zabierajacy substancje czynna i obojetny nosnik, znamienny tym, ze jako substancje czynna zawiera w ilosci chwastobójczej co najmniej jeden zwiazek o wzorze 1, w którym X oznacza ^rupe nitrowa, R oznacza atom 1 x 2 wodoru lub grupe metylowa, R oznacza atom wodoru lub grupe metylowa, a R oznacza grupe alkilowa zawierajaca do 3 atomów wegla. 4. Srodek wedlug zastrz. 3, znamienny tym, ze jako substancje czynna zawiera ester metylowy kwasu 5-/:-chloro-4-trójfluorometylofenoks^2-nitro- ace tofenono-oksymo-O-octowego • 5. Srodek chwastobójczy zawierajacy substancje czynna i obojetny nosnik, znamienny tym, ze jako substancje czynna zawiera w ilosci chwastobójczej co najmniej jeden zwiazek o wzorze 1, w którym X oznacza atom chloru, R oznacza atom 1 2 wodoru albo grupe metylowa, R oznacza atom wodoru lub grupe metylowa, a R oznacza grupe alkilowa zawierajaca do 3 atomów wegla.C=N-0-C-C-0-R! X A Wzór 1 /Cl ,A B Ca{5^0-{oKc=N-0-L Wzór 2134 026 B cr< o yo^o)- c=n-o-l Wzór 3 /Cl C=0 c^^o^o^o)-x Wzór 4 r P C=N0H O5-(d-0-<^)-X Wzór 5 C-N-0-C-C-0-R1 Oy{o)-0-(o)-N0, A Wzór 6 CR ^ _/C=0 -@-0.-@-NQ, Wzór 7 /Cl C=N0H CR^O^O^C^-NO, Wzór 8134 026 Cl ^ C=N-0-H Cl Wzór 9 Cl CF^g^0-^O^ CH, 0 C-N-0-CH-C-O-CH, O-N0z Wzór 10 PL PL PL PL PL PL PL PL PL PL