Wynalazek niniejszy dotyczy hamulca do wagonów kolejowych, dzialajacego sprezonem powietrzem. Istote wynalazku stanowi przyrzad, umozliwiajacy regulo¬ wanie sily hamowania w zaleznosci od te¬ go, czy hamowany wagon jest prózny, czy naladowany.Przyrzad ten nadaje sie w szczególno¬ sci do zaworów rozdzielczych, doprowa¬ dzajacych sprezone powietrze do cylindra hamulcowego w dwóch okresach, a miano¬ wicie: najpierw szybko, w celu predkiego przesuniecia drazków przekladni hamul¬ cowej, a nastepnie, po zetknieciu sie kloc¬ ków hamulcowych z obreczami kól, wol¬ niej, w celu stopniowego hamowania, przy- czem granice tych okresów wyznacza na¬ rzad, przesuwajacy sie dopiero po wyko¬ naniu suwu przez tlok cylindra hamulco¬ wego* Ruch narzadu tego po zakonczeniu su¬ wu tloka cylindra hamulcowego zostaje, w mysl wynalazku, zuzytkowany do ustala¬ nia lub przerywania polaczenia, przezna¬ czonego do regulowania sily hamowania zapomoca uruchomienia przyrzadu dodat¬ kowego, w rodzaju np, tloka, którego polo¬ zenie zmienia lub pozostawia bez zmiany ruch przekladni hamulcowej, zachodzacy podczas pierwszego z okresów wymienio¬ nych powyzej.Wynalazek dotyczy równiez przyrzadu specjalnego, w rodzaju np, zaworu roz¬ dzielczego, kurka lub suwaka ustawianegosamoczynnie lub recznie w jednem z dwóch polozen i kontrolujacego polaczenia w ten sposób, iz umozliwia lub uniemozliwia dzialanie narzadu wzmiankowanego powy¬ zej tak, iz zarówno podczas hamowania, jak i podczas zwalniania hamulców, sily hamowania pozostaja uzaleznione ad te¬ go, czy wagon jest prózny, czy naladowany.Urzadzenie wedlug wynalazku pozwala osiagnac cele nastepujace: 1) zuzytkowa¬ nie istniejacego zaworu rozdzielczego do regulowania dzialania przyrzadu dodatko¬ wego, wytwarzajacego dodatkowa sile ha¬ mujaca, lecz tylko wówczas, gdy przeklad¬ nia hamulcowa zostala juz przesunieta w takie polozenie, iz przyrzad dodatkowy przesuwa sie mozliwie jak najmniej, odpo¬ wiednio do mozliwie jak najmniejszego zu¬ zycia sprezonego powietrza; 2) osiagniecie szybkiego ruchu przekladni hamulcowej na poczatku hamowania, t. j. gdy klocki ha¬ mulcowe nie sa przycisniete do obreczy kól; 3) stopniowe zahamowywanie i odhamo- wywanie w jednakowych okresach nieza¬ leznie od tego, czy wagon hamowany jest prózny, czy naladowany; 4) osiagniecie czulosci i stopniowego dzialania hamul¬ ców przy hamowaniu i odhamowywaniu; 5) zmniejszenie ilosci czesci, potrzebnych do hamowania wagonu naladowanego.Przyklad wykonania wynalazku jest u- widoczniony na rysunku, na którym fig, 1 przedstawia widok schematyczny urzadze¬ nia hamulcowego wedlug wynalazku do hamowania wagonu próznego i naladowa¬ nego; fig. 2 — przekrój pionowy trójdro¬ gowego zaworu typu Westinghouse'a ze zmianami dokonanemi w kurku trój drogo¬ wym, w polozeniu hamowania wagonu na¬ ladowanego; a fig. 3 — przekrój kurka, u- widocznionego na fig. 2, w polozeniu ha¬ mowania wagonu próznego.Urzadzenie hamulcowe, uwidocznione na fig. 1, posiada: zawór trój drogowy 1 polaczony z przewodem glównym 2, cylin¬ der hamulcowy 3, zbiornik pomocniczy 4 i przekladnie hamulcowa 5. Do wytworze¬ nia wiekszego cisnienia, potrzebnego do hamowania wagonów naladowanych, sluzy dodatkowy cylinder hamulcowy 6 z tlo¬ kiem 10, który trzonem 11 uruchomia dzwignie 7, polaczona drazkiem 8 z prze¬ kladnia hamulcowa 5, oraz zbiornik dodat¬ kowy 9 o malej pojemnosci; jednoczesnie w zaworze trój drogowym poczynione sa w powyzszym celu odpowiednie zmiany.Trzon // moze przesuwac sie na dlu¬ gosc odpowiadajaca suwowi tloka w cylin¬ drze 3, niezaleznie od ruchu tloka 10. Po¬ dobne luzne polaczenie tloka z trzonem mozna uskutecznic zapomoca jakiegokol¬ wiek znanego mechanizmu, np. przez zao¬ patrzenie trzonu 11 w uzebienie uchwyto¬ we, a tloka 10 w zapadke obrotowa, skiero¬ wana i obciazona sprezyna w ten sposób, aby laczyla obie te czesci w chwili, gdy tlok 10 dozna uderzenia, a slizgala sie na¬ tomiast swobodnie po uzebieniu przy ru¬ chu trzonu nazewnatrz (na prawo), który przeto wówczas nie pociaga za soba tloka.Znany ten mechanizm mozna jednak zasta¬ pic jakimkolwiek innym równowaznym za¬ trzaskiem jednokierunkowym. Stopien wspólpracy cylindra 6 reguluje sie przez przestawienie czopa 12 dzwigni 7. Zbior¬ nik dodatkowy 9 polaczony jest ze zbiorni¬ kiem pomocniczym 4 odpowiednim prze¬ wodem, zaopatrzonym w kurek 13, pola¬ czony drazkiem 50 z kurkiem 27 trój dro¬ gowego zaworu 1. Kurek 13 moze byc jed¬ nak poruszany niezaleznie od kurka 27, al¬ bo tez polaczenie miedzy zbiornikami 4 i 9 mozna regulowac zapomoca samego tylko kurka 27.Zbiornik 4 stanowi zwykly zbiornik po¬ mocniczy, a zbiornik 9 — dodatkowy zbior¬ nik pomocniczy, laczony ze zbiornikiem 4 w razie potrzeby hamowania wagonu na¬ ladowanego. Przy hamowaniu wagonu próznego jest obojetne, czy zbiornik 9 za¬ wiera powietrze sprezone, poniewaz zbior¬ niki 9 i 4 sa wówczas od siebie odlaczone — 2 —zapomoca kurka 13. Kurek 27 (fig; 2) wpu¬ szcza podczas hamowania powietrze spre¬ zone równiez do dodatkowego cylindra ha¬ mulcowego 6 lub tylko do glównego cylin¬ dra hamulcowego 3, przyczem zbiornik 9 sluzy jedynie do zwiekszania ilosci powie¬ trza sprezonego, wprowadzanego do cy¬ lindra hamulcowego podczas hamowania wagonu naladowanego.Urzadzenie dziala w sposób nastepu¬ jacy.Podczas hamowania lekkiego lub przy hamowaniu wagonu próznego zbiornik 9 jest prózny, wobec czego cylinder 6 nie dziala, a zawór trój drogowy 1 dziala jak zwykly zawór podobny, W przypadku jednak hamowania wago¬ nu naladowanego kurki 13 i 27 zostaja przekrecone podczas hamowania samo¬ czynnie, wskutek czego powietrze zawarte w zbiornikach 4 i 9 przechodzi szybko do zwyklego cylindra 3, wywolujac szybkie przesuniecie tloka, które nie powoduje je¬ szcze jednak silniejszego hamowania; na¬ stepnie (w drugim okresie) zawór trój dro¬ gowy 1 doprowadza czesc powietrza do cylindra 3, a pozostala czesc powietrza do cylindra dodatkowego 6, który wymaga niewielkiej tylko ilosci powietrza, wobec krótkosci suwu, wykonywanego przez tlok 10. W ten sposób sila, hamujaca wagon naladowany, powstaje stopniowo przez ta¬ ki sam okres czasu, jak i w przypadku, gdy wagon jest prózny.Podczas hamowania wagonu naladowa¬ nego, zawór trój drogowy zachowuje te sa¬ me wlasciwosci, t. j. czulosc i stopniowa¬ nie, jak i przy hamowaniu wagonu prózne¬ go. Odhamowanie wagonu naladowanego odbywa sie dla obu cylindrów stopniowo i w takim samym przeciagu czasu, jak w przypadku wagonu próznego.Co sie tyczy dodatków i zmian koniecz¬ nych do wykonania w jakimkolwiek zawo¬ rze rozdzielczym wskutek uzycia drugiego cylindra 6, to moga one miec postac np. klapy, zaworu rufowego lub zaworu stawi- dlowego, sprzezonego mechanicznie (lub nie) z narzadem, np. z zaworem 21 (fig. 2), regulujacym normalny doplyw powie¬ trza do cylindra hamulcowego 3, podczas dwu okresów, i przesuwajacego sie w celu wytworzenia polaczenia pomiedzy zbiorni¬ kiem 4 i drugim cylindrem 6, w chwili o- kreslonej przez ruch wzmiankowanego na¬ rzadu.Kanaly 16 i 15 (fig. 2) odpowiadaja od¬ powiednio wlotowi i wylotowi suwaka za¬ woru trójdrogowego. Kanal 17 laczy sie ze zwyklym cylindrem hamulcowym 3, a ka¬ nal 18 — z dodatkowym cylindrem hamul¬ cowym 6; ponadto kanal 17 laczy sie rów¬ niez stale za posrednictwem kanalu 19 z komora 20. Zwykly zawór 21 wspóldziala z zaworem 23 przyciskanym do swego gniazda 24 sprezyna 25, przyczem kadlub 22 zaworu 21 zaopatrzony jest w kanal 26.W kurku 27 utworzone sa wyzlobienia 28 i 29 oraz kanaly 30 i 31, z których kanal 31 zaopatrzony jest w zawór kulkowy 32 umieszczony na gniezdzie 33; kurek 27 moze obracac sie w oprawce 34, zaopa¬ trzonej w kanaly 35, 36, 37 i 38.Gdy urzadzenie zostanie ustawione w polozenie hamowania wagonu naladowane¬ go (fig. 2) i gdy maszynista nastawi kurek rozrzadczy w polozenie uruchomienia ha¬ mulców, wówczas sprezone powietrze do¬ plywa z obu zbiorników 4, 9 (fig. 1) przez kanaly 16 oraz 39 do komory 40. Podczas pierwszego okresu zawór 21 jest przez chwile otwarty, wskutek czego sprezone powietrze wchodzi szybko do zwyklego cy¬ lindra hamulcowego 3 przez zawór 21 i ka¬ naly 26 i 17. Podczas tego pierwszego, bar¬ dzo krótkiego okresu, sprezone powietrze nie moze przedostac sie do cylindra dodat¬ kowego 6, poniewaz kanal 35 jest zamknie¬ ty przez zawór 23, przyciskany do swego gniazda 24 przez sprezyne 25. Sprezone powietrze zawarte w kanale 17 moze przechodzic przez kanaly 19, 20 i 36, wy- — 3 —zlobienie 29 i kanal 30, ale nie moze wcho¬ dzic podczas tego krótkiego okresu do cy¬ lindra dodatkowego 6, poniewaz kulka 32 przerywa polaczenie przez kanaly 31 i 38 i wyzlobienie 28. Po ukonczeniu przez tlok cylindra zwyklego 3 swego suwu, pod¬ czas którego pociaga on za soba trzon 11 tloka cylindra dodatkowego 6 i po opad¬ nieciu zaworu 21, gdy cisnienie w przewo¬ dzie glównym osiagnie pewna wyznaczo¬ na zgóry wartosc, wytwarza sie polaczenie poprzez komore 40, kanal 35, wyzlobienie 28, kanaly 38 i 18, które zapewnia doplyw powietrza sprezonego do cylindra dodat¬ kowego 6.Powietrze sprezone doplywa kanalem 26 do glównego cylindra hamulcowego 3 w drugim okresie hamowania wolniej, anizeli podczas okresu pierwszego, t, j. gdy do¬ plywa przez kanal 26 i zawór 21, w tym mianowicie celu, aby sila hamowania wzra¬ stala poczatkowo szybko, a nastepnie (czy¬ li podczas drugiego okresu hamowania) — powoli.Kalibrowane otwory 26 i 35 umozliwia¬ ja w razie hamowania wagonu naladowa¬ nego napelnienie obu cylindrów 3, 6 w o- kresie czasu równym okresowi niezbedne¬ mu do napelnienia, w przypadku zas zwy¬ klego hamowania wagonu próznego — jed¬ nego tylko cylindra 3 przez otwór 26.Gdy maszynista obróci kurek rozrzad- czy w celu zwolnienia hamulców, powie¬ trze sprezone wyplywa z obu cylindrów przez kanaly 17, 19, 20 i 36, wyzlobienia 29, kanaly 37, 15 i przez kanaly 18, 38 i 28, 31, 30, wyzlobienia 29, kanaly 37, 15. Ka¬ nal 37 tak jest dobrany, ze okres odhamo- wywania obu cylindrów 3, 6 równa sie o- kresowi czasu, potrzebnego (w przypadku hamowania wagonu próznego) do opróz¬ niania jednego tylko cylindra zwyklego 3 zapomoca kanalu 36.Podczas hamowania wagonu próznego jedynie zbiornik 4 jest pelny i tylko cylin¬ der hamulcowy 3 jest czynny, jak to juz bylo zaznaczone, przyczem czas dzialania hamulców zalezy od wymiaru kanalu 26.Opróznianie cylindra zwyklego 3 od¬ bywa sie przez kanaly 17, 19, 20 i 36, wy¬ zlobienie 28, kanaly 37 i 15, a czas potrzeb¬ ny do opróznienia tego cylindra zalezy od wielkosci kanalu 36, który posiada prze¬ swit mniejszy od przeswitu kanalu 37. PL