Wynalazek niniejszy dotyczy samo¬ czynnych hamulców, dzialajacych zapomo¬ ca sprezonego czynnika roboczego.W obecnie uzywanym hamulcu samo¬ czynnym stosuje sie zwykle zawór trójdro- gowy, czyli rozrzadczy oraz zbiornik po¬ mocniczy, przyczem urzadzenie zaworowe, uruchomiane zapomoca tloka wskutek obni¬ zenia cisnienia w przewodzie glównym podczas hamowania, sluzy do dostarczania sprezonego czynnika roboczego ze zbiorni¬ ka pomocniczego dlo cylindra hamulcowego, W -hamulcu' tego rodzaju w celu osia¬ gniecia w cylindrze hamulcowym cisnie¬ nia, wymaganego przy hamowaniu wozów róznych ciezarów, niezbedne jest stosowa¬ nie zbiorników pomocniczych o objetosci, proporcjonalnej do objetosci cylindra ha¬ mulcowego poszczególnych woizów.W hamulcu, wedlug wynalazku mozna stosowac zbiornik pomocniczy tej samej ob¬ jetosci do wszystkich cylindrów hamulco¬ wych i dowolnych ciezarów wozów.Przedmiot wynalazku uwidoczniono na rysunku. Fig. 1 przedstawia schematycznie, czesciowo w przekroju, urzadzenie hamul¬ ca, dzialajacego zapomoca sprezonego czyn¬ nika roboczego, jako jeden z przykladów wykonania wynalazku; fig. 2 — schema¬ tycznie urzadzenie hamulca w zastosowa¬ niu do hamowania wozów próznych i la¬ downych (do hamowania tary i ladunku);fig. 3 — widok schematyczny urzadzen do samoczynnego regulowania sily hamowania w zaleznosci od obciazenia wozu.Urzadzenie hamulca, przedstawione na fig. 1, posiada zawór rozrzadczy, zaopa¬ trzony w komore tlokowa 2, majaca pola¬ czenie z przewodem glównym 3 i zawiera¬ jaca tlok 4. W kadlubie 1 zaworu rozrzad- czego miesci sie równiez komora zaworowa 5, majaca polaczenie ze zbiornikiem regu¬ lujacym 6 i zawierajaca glówny suwak za¬ worowy 7 z osadzonym na nim pomocni¬ czym suwakiem 8, mogacym przesuwac sie wzdluz glównego suwaka, przyczem su¬ waki 7 i 8 sa uruchomiane zapomoca tlo- fea4.We celu ulatwienia przylegania suwa¬ ków 7 i 8 do ich gladzi suwakowych mozna stosowac walek 9, przyciskajacy tloczysko 10 tloka 4, przyczem walek ten jest osadzo¬ ny w przesuwalnej skrzynce //, na która naciska sprezyna 12.Objetosc zbiornika regulujacego 6 jest niezalezna od objetosci cylindra hamulco¬ wego. Urzadzenie posiada równiez zbiornik pomocniczy 13, z którego czynnik roboczy jest dostarczany do cyllndira hamulcowego zapomoca zaworu roizrzadczego.Zbiornik 13 laczy sie z kanalem 14, pro¬ wadzacym do gladzi suwaka 7, w kadlubie / zas jest osadzony korek 15, zaopatrzony w otwór dlawiacy 16, w celu regulowania przeplywtu czynnika roboczego ze zbiornika 13 przez kanal 14.Korek 17, osadzony w kadlubie 1 wspól¬ osiowo z korkiem 15, umozliwia wkrecanie korków, zaopatrzonych w otwory dlawiace o rozmaitych srednicach.Cylinder hamulcowy 18 ma polaczenie z kanalem 19, prowadzacym do gladzi su¬ waka 7, w przewodzie zas, laczacym prze¬ wód glówny 3 ze zbiornikiem 13, jest umie¬ szczony przyrzad 20, zawierajacy zawór kulowy 21, w celu zapobiezenia powrotne¬ mu przeplywowi czynnika roboczego ze zbiornika 13 do przewodu glównego 3.Przy zwalnianiu hamulca, gdy przewód hamulcowy jest w zwykly sposób napelnia¬ ny sprezonym czynnikiem roboczym, czyn¬ nik ten wplywa do komory tlokowej 2 i stad przechodzi do komory zaworowej 5 przez zwykly zlobek zasilajacy 22, napel¬ niajac komore 5 i zbiornik regulujacy 6 i zwiekszajac w nich cisnienie do wysokosci cisnienia, panujacego w przewodzie glów¬ nym.Zbiornik pomocniczy 13 równiez zosta¬ je napelniany do czasu osiagniecia w nim cisnienia, panujacego w przewodzie glów¬ nym, zapomoca zaworu kulowego 21.Gdy zawór rozrzadczy zajmuje poloze¬ nie zwolnienia, przedstawione na rysunku, wówczas cylinder hamulcowy laczy isie z otworem wylotowym 23 zapomoca wglebie¬ nia 24 w suwaku 7.Podczas hamowania obniza sie stopnio¬ wo w przewodzie glównyih cisnienie i w ten sposób powoduje sie przesuniecie tloka 4 zaworu rozrzadczego nazewnatrz, przy¬ czem najpierw przesuwa sie suwak 8 tak, aby otwór 25 pokrywal sie z otworem 26 suwaka 7 i aby wglebienie 28 polaczylo o- twory 29 i 30 glównego suwaka.Nastepnie przesuwa sie glówny suwak w ten sposób, ze otwory 29 i 30 pokrywaja sie wzajemnie z kanalami 19 i 14. Czynnik roboczy przeplywa zatem ze zbiornika po¬ mocniczego 13 do cylindra hamulcowego 18 w ilosci, ustalonej przez wielkosc otwo¬ ru dlawiacego 16.Jednoczesnie otwór 26 znajduje sie na¬ przeciw otworu wylotowego 27, wskutek czego czynnik roboczy wyplywa z komory zaworowej 5 i ze zbiornika regulujacego 6 do atmosfery.Gdy cisnienie w komorze zaworowej 5 i w zbiorniku regulujacym 6 zostalo w ten sposób cokolwiek obnizone w stosunku do cisnienia w przewodzie glównym, wówczas tlok 4 cofa sie i powoduje przesuniecie su¬ waka pomocniczego 8, przerywajac doplyw czynnika roboczego do cylindra hamulcowe- — 2 —go. Wysokosc cisnienia, osiagnieta w ten sposób w cylindrze hamulcowym, zalezy zatem od srednicy otworu dlawiacego 16 i od przeciagu czasu, w którym suwak po¬ mocniczy 8 zajmuje polozenie hamowania, przyczem ten okre9 czasu! ze swej strony zalezy od stopnia obnizenia cisnienia w przewodzie glównym. Cisnienie, osiagniete w cylindrze hamulcowym, jest zatem nie¬ zalezne od objetosci zbiornika regulujacego i pomocniczego, wskutek czego przy cylin¬ drach hamulcowych róznych objetosci moz¬ na uzywac zbiorników o tych samych ob- jetosciach, stosujac poprostu korek, zaopa¬ trzony w otwór dlawiacy odpowiedniej srednicy.W razie potrzeby zwiekszenia cisnienia w cylindrze hamulcowym mozna jeszcze wiecej obnizyc cisnienie w przewodzie glów¬ nym, co wywola ponowne (przesuniecie sie tloka 4 nazewnatrz oraz przesuniecie su¬ waka pomocniczego 8, powodujac dziala¬ nie opisane powyzej.Na fig. 2 przedstawiono przyklad za¬ stosowania przedmiotu wynalaizku do hamo¬ wania pustych i naladowanych wozów (ta¬ ry i ladunku), w którym cylinder hamul¬ cowy 18' stosuje sie do hamowania wozów próznych, a cylinder hamulcowy 31 jest dostosowany do wlaczania przy hamowaniu wozów naladowanych.W kanale, prowadzacym do cylindra hamulcowego 18', umieszczony jest za¬ mienny korek 15', zaopatrzony w otwór dlawiacy 16', w kanale zas, prowadzacym do cylindra 31, umieszczony jest zamien¬ ny korek 15", zaopatrzony w otwór dla¬ wiacy 16".Przewód 34, prowadzacy do cylindra 31, zaopatrzony jest w kurek 32 z raczka dó nastawiania 33.Przy hamowaniu wozów próznych lub czesciowo naladowanych kurek 32 obraca sie w polozenie, przedstawione na fig. 2, w którem polaczenie zbiornika pomocni¬ czego z cylindrem hamulcowym 31 zapo- moca przewodu 34 zostalo przerwane, wsku¬ tek czego czynnik sprezony przeplywa wy¬ lacznie do cylindra 18', sluzacego do hamo¬ wania wozów próznych.Zawór rozrzadczy posiada te sama kon¬ strukcje i jest sterowany w ten sam sposób, co i zawór rozrzadczy, przedstawiony na fig. 1, z ta tylko róznica, ze gdy kurek 32 jest otwarty, wówczas czynnik roboczy, przeplywa podczas hamowania do oby¬ dwóch cylindrów hamulcowych 18' i 31 przez odipowiednie otwory dlawiace 16' i 16".Objetosc zbiornika 13 zapewnia dosta¬ teczny doplyw sprezonego czynnika robo¬ czego w celu wytworzenia w cylindrze ha¬ mulcowym zadanego cisnienia, odpowiada¬ jacego danemu obnizeniu cisnienia iw prze¬ wodzie glównym.Zamiast recznego nastawiania kurka 32 mozna stosowac nastawianie samoczynne, jak to wyjasnia fig. 3. W tym przypadku w prowadnicy 38, przymocowanej do wozu, osadzony jest przesuwnie drazek 36, zao¬ patrzony w kciuki 37, rozstawione w ten sposób, ze przesuniecie drazka 36 zmusza kciuki 37 do nastawiania raczki 33'.Na pudle 40 wozu osadzona jest przegu¬ bowo dzwignia kolankowa 39, której jedno ramie jest przegubowo sprzezone z draz¬ kiem 41, którego drugi koniec jest przegu¬ bowo polaczony z drazkiem 36. Drugie ra¬ mie dzwigni kolankowej jest przegubowo polaczona z wózkiem 42 wozu, gdy wiec wóz jest naladowany i resory jego sa sci¬ sniete, to dzwignia kolankowa 39 zajmie polozenie, przedstawiane na fig. 3.Gdy wóz jest rozladowany, pudlo unosi sie na swych resorach, co zmusza dzwi¬ gnie kolankowa 39 do przesuniecia drazka 36 w prawo. Wskutek tego lewy kciuk 37 zaczepia i przesuwa raczke 33' kurka 32' w polozenie zamkniecia. Gdy raczka 3T zostala przesunieta w polozenie pionowe lub nieco dalej, wówczas sprezyna 43 od¬ rzuca raczke 33' w prawo, dopóki raczka ta - 3 -nic zetknie sie ze sworzniem 44, w którem to polozeniu .zostaje przerwane polacze¬ nie zbiornika pomocniczego z cylindrem 31, sluzacym do hamowania ladunku.W razie zwiekszenia ladunku wozu dra¬ zek 36 przesuwa sie w lewo, wskutek czego prawy kciuk 37 zaczepia raczke 33* i prze¬ suwa ja w lewo. Niezlwlocznie po przekro¬ czeniu przez raczke srodkowej linji piono¬ wej zaczyna dzialac sprezyna 43, sizybko przesuwajac raczke 33' w lewo, dopóki nie zetknie sie ona ze sworzniem 45, w którem to polozeniu nastepuje zapomoca przewodu 34 polaczenie zbiornika pomocniczego z cy¬ lindrem 31, sluzacym do hamowania la¬ dunku.Poniewaz zbiornik pomocniczy 13 po¬ siada bardzo duza objetosc w stosunku do objetosci cylindra hamulcowego 18, prze¬ to mozna osiagnac pelne cisnienie robocze, prawie równe zwyklemu cisnieniu w prze¬ wodzie glównym.Poniewaz objetosc zbiornika reguluja¬ cego 6 jest stosunkowo mala, to cisnienie w zbiorniku tym zawsze moze byc mniej¬ sze, niz cisnienie w zbiorniku pomocniczym 13, wskutek czego w razie zwiekszenia ci¬ snienia w przewodzie glównym zawór roz* rzadczy bedzie szybko zajmowal polozenie zwolnienia, a nastepnie ponowne napelnia¬ nie zbiornika 13 nie bedzie przeszkadzalo zajeciu przez zawór rozrzadczy polozenia zwolnienia.Druga zaleta wynalazku polega na tern, ze mozna osiagnac zasadniczo to( samo ci¬ snienie w cylindrze hamulcowym przy da- nem obnizeniu cisnienia w przewodzie glównym bez wzgledu na skdk tloka cylin¬ dra hamulcowego, poniewaz cisnienie w cy¬ lindrze hamulcowym jest niezalezne od wzglednych objetosci zbiornika pomocni¬ czego i cylindra hamulcowego, co ma miej¬ sce w dotychczas stosowanych urzadze¬ niach hamulcowych.Poniewaz zbiornik pomocniczy posiada duza objetosc, przeto miesci on pewien za¬ pas czynnika roboczego, niezbedny do po¬ wtórnego hamowania.Tytulem przykladu opisano szczególo¬ wo tylko jedna z postaci wykonania wyna¬ lazku; zrozumiale jest, ze wynalazek mie ogranicza sie do tej postaci i ze moga byc poczynione pewne zmiany konstrukcyjne, nie wykraczajace jednak poza zakres wy¬ nalazku. PL