Przedmiotem wynalazku jest srodek owadobój¬ czy zawierajacy jako substancje czynna nowe 1- -/podstawione benzoilo/H'3-/podstawione pirazyny- lo/moczniki o wzorze 1, w którym A i B sa takie same lub rózne i oznaczaja atom chlorowca, gru¬ pe metylowa lub trójfluorometylowa, R1 oznacza atom wodoru, chlorowca, grupe alkilowa o 1—6 atomach wegla, cylkoalkilowa o 3—6 atomach we¬ gla, chlorowcoalkilowa o 1—4 atomach wegla, ni¬ trowa, cyjanowa, naftylowa lub grupe o wzorze 2 lub 3, w którym R8 oznaczaja atom chlorowca, grupe chlorowcoalkilowa o 1—4 atomach wegla, alkilowa o 1—6 atomach wegla, alkoksylowa o 1—4 atomach wegla, alkilotio o li—4 atomach we¬ gla, alkilosulfonylowa o 1—4 atomach wegla, ni¬ trowa, cyjanowa lub fenylowa, m oznacza liczbe 0, 1, 2 lub 3, n oznacza liczbe 0 lub 1, X oznacza atom -O-, -S- lub grupe -S02-, R2 oznacza atom wodoru, chlorowca, grupe metylowa, etylowa, cy¬ janowa lub chlorowcoalkilowa o 1;—2 atomach we¬ gla, przy czym R1 i R2 nie oznaczaja równoczesnie atomów wodoru, lub R1 i R2 razem z pierscieniem pierazynowym, do którego sa przylaczone tworza grupe benzopirazynowa /chinoksalinowa/ o wzorze 4, w którym R5 i R8 sa takie same lub rózne i oznaczaja atom wodoru, chlorowca, grupe alkilo¬ wa o 1—6 atomach wegla, cykloalkilowa o 3t—6 atomach wegla, nitrowa, cyjanowa lub chlorowco¬ alkilowa o 1—4 atomach wegla, a R7 i R8 ozna¬ czaja oddzielnie atom wodoru lub jeden z nich 2 oznacza grupe alkanoilowa o 1—4 atomach wegla lub alkoksykarbonylowa o 1—3 atomach wegla al¬ bo R7 i R8 razem z grupa o wzorze -N-CO-N- tworza uklad pierscieniowy o wzorze 6, lub 6 w mieszaninie z odpowiednim nosnikiem. Zwalczanie owadów jest szczególnie wazne z po¬ wodu szybkiego wzrostu ich populacji na swiecie. Wiadomo, ze owady rodzaju takiego jak Lepidop- tera, Coleoptera, Diptera, Homoptera, Hemiptera i Orthoptera w stanie larwalnym sa przyczyna wzro¬ stu szkód w wielu plonach, na przyklad roslin spo¬ zywczych i plonach roslin wlóknistych. Zwalcza¬ nie tych owadów powoduje wzrost wydajnosci roslin spozywczych i wzrost ilosci materialów wlóknistych stosowanych do wytwarzania odzie¬ zy. Wellinga i wspólpracownicy w opisie patento¬ wym Stanów Zjednoczonych Ameryki nr 3 748 356 /24 lipca 1,073/ opisuja wiele podstawionych ben- zoilomoczników o silnej aktywnosci owadobójczej. Zwiazki przedstawione przez Wellinga i wspólpra¬ cowników obejmuja zasadniczo l-/2,6-dwuchloro- benzoilo/^3-/podstawione fenylo/moczniki oraz 1^ -/2^6-dwuchlorobenzoilo/-3-/podstawione pirydy- 29 lo/moczniki. Oprócz tego, znane sa publikacje omawiajace owadobójcze dzialanie l-/2,6-dwuchlorobenzoilo/H3- -/3,4-dwuchlorofenylo/mocznika. Sa to publikacje Van Daalen'a i wspólpracowników w Naturwissen- M schaften, 50, 312^313 i/1i972/ oraz Fosfa i wspólpra- 102 9543 cowników w tym samym wydawnictwie 16O, 431— -^43(2 /19tfl3/ a takze Mulder'a i wspólpracowników Pestic. Sci., 4, 737—746 /197.3/. Badania hamowania rozwoju moskitów i much domowych oraz zwalczania chrzaszczy uszkadzaja¬ cych lucerne i koniczyne za pomoca lr/4-chlorofe- nylo;-3-/2,6-dwufluorofoenzoilo/mocznika opisal Ja- kob w J. Med. Ent. 18, 452—455 /lflffE/ oraz Neal, Jr. J. Econ. Ent., 67, 300—301 /1974/. Srodek wedlug wynalazku korzystnie zawiera ja¬ ko substancje czynna zwiazek o wzorze 1, w któ¬ rym A i B sa takie same lub rózne i oznaczaja atom chlorowca, grupe metylowa lub trójfluoro- metylowa, R1 oznacza atom wodoru, chlorowca, grupe alkilowa o li—6 atomach wegla, cykloalki- lowa o 3h^6 atomach wegla, chlorowcoalkilowa o 1—4 atomach wegla, nitrowa, cyjanowa, grupe o wzorze 2 lub 3 albo naftylowa, R2 oznacza atom wodoru, chlorowca, grupe metylowa, etylowa, cy¬ janowa lub chlorowcoalkilowa o lt—2 atomach wegla, przy czym R1 i R2 nie oznaczaja równo¬ czesnie atomu wodoru, R8 oznacza atom chlorowca, grupe alkilowa o 1—6 atomach wegla, chlorowco¬ alkilowa o 1h^4 atomach wegla, alkoksylowa o 1—4 atomach wegla, alkilotio o l—4 atomach wegla, alkilosulfonylowa o l—4 atomach wegla, nitrowa, cyjanowa lub fenylowa, m oznacza liczbe 0, 1, 2 lub 3, n oznacza liczbe 0 lub 1, X oznacza atom -0-, -S- lub grupe o wzorze -SOt-, R7 i R8 od¬ dzielnie oznaczaja atom wodoru lub jeden z nich oznacza grupe alkanoilowa o 1—4 atomach wegla, alkoksykarbonylowa o li—3 atomach wegla albo R7 i R8 razem z grupa o wzorze -N-OO-N- tworza pierscien o wzorze 5 lub 6. Srodek wedlug wynalazku korzystniej zawiera Jako substancje czynna zwiazek o wzorze 1, w którym A i B sa takie same i oznaczaja atom chlo¬ rowca lub grupe metylowa, R1 oznacza atom wo¬ doru, chlorowca, grupe alkilowa o 1—6 atomach wegla, cyjanowa, grupe o wzorze 2 lub 3, R2 ozna¬ cza atom wodoru, chlorowca, grupe metylowa, ety_ Iowa lub cyjanowa, przy czym R1 i R2 nie ozna¬ czaja równoczesnie atomu wodoru, R8 oznacza atom chlorowca, grupe alkilowa o l—6 atomach wegla, alkoksylowa o 1—4 atomach wegla lub chlorowco¬ alkilowa o 1—4 atomach wegla, m oznacza liczbe 0, 1 lub 2, n oznacza liczbe 0 lub 1, X oznacza atom -O-, R1 i R2 razem z pierscieniem pirazyno- wym, do którego sa przylaczone tworza grupe ben- zopirazynowa /chinoksalinowa/ o wzorze 4, w któ¬ rym R5 i Rfl sa takie same lub rózne i oznaczaja atom wodoru, chlorowca lub grupe chlorowcoalki¬ lowa o 1^-4 atomach wegla, a R7 i R8 oznaczaja atomy wodoru. Szczególnie korzystnie srodek zawiera zwiazki o wzorze '1* w którym A i B sa takie same i ozna¬ czaja atom chlorowca, R1 oznacza atom bromu, chloru lufo grupe o wzorze 2, Rl oznacza atom wo¬ doru, grupe metylowa lub etylowa, R8 oznacza atom chlorowca, grupe alkilowa o 1—6 atomach wegla lub chlorowcoalkilowa o 1—4 atomach we¬ gla, m oznacza liczbe 0, 1 lub 2, n oznacza liczbe 0, a R7 i R8 oznaczaja atomy wodoru. We wzorze 1 atom chlorowca oznacza atom fluo- 954 4 ru, chloru i bromu; grupa alkilowa o 1^6 ato¬ mach wegla oznacza nasycona grupe alkilowa o lancuchu prostym lub rozgalezionym, taka jak metylowa, etylowa, n-propylowa, izopropylowa, n- 8 -butylowa, IIrz.-butylowa, HIrz.-butylowa, izobuty- lowa, n-amylowa, izoamylowa, IIrz.-afnylowa, Illrz.-amylowa, n-heksylowa, izoheksylowa, Illrz.- -heksylowa itp., grupa cykloalkilowa o 3—6 ato¬ mach wegla oznacza grupe zawierajaca w pierscie- io niu 3—6 atomów wegla, taka jak cyklopropylowa, cyklobutylowa, cyklopentylowa i cykloheksylowa; grupa chlorowcoalkilowa o 1—4 atomach wegla oznacza grupe trójfluororhetylowa, 1,1-dwufluoro- metylowa, pieciofluoroetylowa, 1,1,2,2,-czterofluoro- etylowa, chlorodwufluorometylowa, trójchlorome- tylowa, 2-bromoetylowa, 3-bromopropylowa, 4- -bromobutylowa, 3-chloropropylowa, 3-chlorobuty- lowa itp., grupa alkanoilowa o 2—4 atomach wegla oznacza grupe acetylowa, propionylowa i butyry- Iowa; grupa alkoksykarbonylowa o 1^3 atomach wegla oznacza grupe metoksykarfoonylowa, etoksy- karbonylowa, propoksykarbonylowa i izopropoksy- karbonylowa; grupa chlorowcoalkilowa o 1^—2 ato¬ mach wegla oznacza grupe trójfluorometylowa, 1,1_ » -dwufluoroetylowa, pieciofluoroetylowa, 1,1,2,2-czte- rofluoroetylowa, chlorodwufluorometylowa, trój- chlorometylowa, 2-bromoetylowa itp.; grupa alko¬ ksylowa o 1—4 atomach wegla oznacza grupe me- toksylowa, etoksylowa, propoksylowa, izopropoksy- *• Iowa, n^butyloksylowa, IIrz.-butyloksylowa i Illrz.- -butoksylowa; grupa alkilotio o 1—4 atomach we¬ gla oznacza grupe metylotio-, etylotio-, n-propylo- tio, izopropylotio, n-butylotio, IIrz.-butylotio i IIIrz.-butylotio; grupa alkilosulfonylowa o 1—4 atomach wegla oznacza grupe metylosulfonylowa, etylosulfonylowa, n-propylosulfonylowa, izopropy- losulfonylowa, butylosulfonylowa itp. Stwierdzono, ze zwiazki o wzorze 1 sa aktywne owadobójczo przez dzialanie na rozwój wrazliwych 4i owadów. Zwiazki te przeszkadzaja w procesie prze¬ obrazania sie owadów i w ten sposób powoduja usmiercanie. Dzialaja one na owady w wyniku ich spozywania, na przyklad przez spozywanie lisci czy lodyg roslin traktowanych srodkiem zawiera- 41 jacym aktywne zwiazki, lub przez spozywanie in¬ nych skladników normalnego srodowiska na przy¬ klad wody, obornika itp. w stosunku do których zastosowano srodek. Srodek ze wzgledu na wlasci¬ wosci aktywnych zwiazków jest uzyteczny w no- 50 wym sposobie zwalczania owadów w stadium lar¬ walnym. Aktywne zwiazki wytwarza sie na drodze re¬ akcji 2,6-dwupodstawionych foenzoiloizocyjanianów z aminopirazyna lub aminochinoksalina lub przez reakcje 2,6-dwupodstawionego benzamidu z pira- zynyloizocyjanianem lub chinoksalinyloizocyjania- nem z otrzymaniem zadanego 1-i/2,6-dwupodstawio- nego benzoilo/-3c/podstawionego-pirazynylo-2/mocz- M nika. Srodek wedlug wynalazku znajduje zastosowanie do zwalczania róznego rodzaju owadów, obejmu¬ jacych Coleoptera, jak szkodniki roslin straczko¬ wych w Ameryce, kwieciak bawelnowiec, szkodni- m ki korzeni roslin kukurydzy, skrzypionka zbozo-102 954 6 wa, pchelki, trocimarkowate, stonka ziemniaczana, macznik mlynarka, chrzaszcz miazgowiec, chrzaszcz uszkadzajacy lucerne i koniczyne, mrzyk, trój- szczyk ulec, chrzaszcz larwy sprezykowatych, wo¬ lek ryzowy, zlotawiec, szkodnik drzew owocowych w Ameryce Pólnocnej, pedrak chrabaszczowatych; Diptera jak mucha domowa, komar wywolujacy zólta febre /Ae des aegypti/, mucha konska, mu¬ cha stajenna, mucha plujka /Calliphora erythro- cephala/, smietka kapusciana, polysnica march- wianka, Lepidoptera jak szkodnik roslin upraw¬ nych, w Ameryce i Azji /Spodoptera eridania/, owocówka jablkóweczka, sówkowate, mole, omac¬ nica spichrzanka, lisciozwój, slonecznica orezówka, omacnica prosowianka, larwa bielinka nepnika ka- pustnik i/Trichoplusia ni/, slonecznica or^lówka, koszówkowate, szkodnik drzew lisciastych w Ame¬ ryce Pólnocnej, wachlarzyk, Spodoptera frugiper- da: oraz Orthoptera takich jak karaluch niemiecki i karaluch amerykanski. Stwierdzono, ze zwiazki stanowiace aktywny skladnik srodka YTplywaja na mechanizm przeobra¬ zania sie owadów, powodujac ich smierc. Srodek owadobójczy wedlug wynalazku otrzy¬ muje sie przez zmieszanie zwiazków aktywnych ze 25 stalym nosnikiem lub nosniklam cieklym, tworzac roztwór lub dyspersje. Ewentualnie do mieszaniny dodaje sie skladniki pomocnicze jak stabilizatory i substancje powierzchniowo czynne. Srodek wedlug wynalazku mozna sporzadzic w postaci wodnego roztworu i dyspersji, roztworów olejowych, dyspersji olejowych, pasty, pylów, zwil- zalnych proszki7% mieszajacych sie olei, granulek, aerozoli itp. Zawiera on praktycznie 1—50°/o wa¬ gowych skladnika aktywnego. Prcszki z^.ilzalne, pasty i mieszajace sie olej wytwarza s;e w postaci koncentratu, który roz¬ ciencza sie woda przed lub podczas uzycia. Granulki wytwarza sie przez zmieszanie aktyw- .v;go zwiazku z rozpuszczalnikiem i nastepnie z granulowanym materialem nosnikowym, takim jak porowate granulki, na przyklad pumeks lub glin¬ ka atapulgitowa, nieporowate granulki mineralne takie jak piasek lub margiel gruntowy oraz gra¬ nulki nieorganiczne impregnowane roztworem w obecnosci srodka wiazacego. Takie preparaty za¬ wieraja 1-—H5°/o wagowych, korzystnie 5% sklad¬ nika aktywnego. Preparaty w postaci pylu wytwarza sie przez dokladne zmieszanie aktywnego zwiazku z obo¬ jetnym stalym nosnikiem w stezeniu wynoszacym, na przyklad 1—50% wagowych. Przykladem od¬ powiedniego stalego nosnika jest talk, kaolin, zie¬ mia okrzemkowa, dolomit, gips, kreda, bentonit, atapulgit, albo mieszanina wymienionych lub po¬ dobnych substancji. Mozna stosowac równiez nos¬ niki organiczne, takie jak luski orzeszków ziem¬ nych lub podobne. Proszki zwilzalne wytwarza sie przez zmieszanie okolo 10—80% wagowych stalego nosnika takiego jak wymieniono powyzej z okolo 10—80% wago¬ wymi aktywnego zwiazku, z okolo 1*—S czesciami wagowymi srodka dyspergujacego, takiego jak li- gnosulfoniany lub alkilonaftalenosulfoniany i ko¬ rzystnie takze z okolo 0y5—5 czesciami wagowymi srodka zwilzajacego, takiego jak siarczan alkoho¬ lu tluszczowego, aryloalkilosulfoniany lub produk¬ ty kondensacji kwasu tluszczowego. Preparaty w postaci mieszajacego sie oleju o- trzymuje sie przez rozpuszczenie aktywnego zwia¬ zku lub wytworzenie jego zawiesiny w odpowie¬ dnim rozpuszczalniku, który korzystnie nie miesza sie z woda i dodanie emulgatora. Jako odpowie¬ dnie rozpuszczalniki stosuje sie ksylen, toluen, aro¬ matyczne destylatory ropy naftowej, na przyklad, nafte, destylowany olej smolowy i ich mieszani¬ ny. Jako odpowiednie emulgatory stosuje sie ete¬ ry alkilofenoksypoliglikolowe, estry polioksyetyle- nowanego sorbitanu i kwasów tluszczowych lub estry polioksyetylenowego sorbitu i kwasów tlusz¬ czowych. Srodek w postaci mieszajacego sie oleju zawiera aktywny zwiazek w ilosci okolo 2—50% wagowych. W celu otrzymania srodka w postaci aerozolu zwiazek aktywny wprowadza sie do cieklego, lot¬ nego rozpuszczalnika odpowiedniego do uzycia w charakterze propelanta, na przyklad jednego z do¬ stepnych w handlu propelantów fluoroweglowo- rowych. Srodek wedlug wynalazku moze takze zawierac inne znane zwiazki o dzialaniu owadobójczym. W ten sposób rozszerza sie zakres jego dzialania. Ilosc 1-/podstawionego benzoilo/-3-/podstawione- go pirazynylo/mocznika stosowana do zwalczania owadów na powierzchni roslin zywych zalezy od róznego rodzaju czynników takich jak wielkosc powierzchni wegetatywnej, która sie pokrywa, roz¬ miar porazenia przez owady, stan poddanych dzia¬ laniu lisci, temperatura, wilgotnosc ~ itp. Jednakze zazwyczaj dawka aktywnego skladnika wynosi 0,1—1000 ppm. Owadobójcza aktywnosc okreslono^ w testach na skutecznosc dzialania srodka przeciw szkodnikowi roslin straczkowych w Ameryce /Epilachna vari- vestia/ i szkodnikowi roslin uprawnych w Amery¬ ce i Azji /Spodoptera eridania/. Owady te sa od¬ powiednio przedstawicielami rodzaju Coleoptera i Lepidoptera. Dzialanie srodka, badano w kilku te- 45 stach przeciw wymienionym owadom, przy steze¬ niu aktywnych zwiazków wynoszacym od 1000 ppm do 1 ppm. Srodek zawierajacy badane zwiazki sto¬ sowano na liscie roslin uprawnych, które stano¬ wily pokarm dla larw. 50 Przyklad I. Dla oceny skutecznosci owado¬ bójczego dzialania srodka zawierajacego aktywne zwiazki przeprowadzono nastepujace doswiadcze¬ nia. Rosliny fasoli hodowano w doniczkach o po¬ wierzchni 25,8 cm2, przy czym w kazdej doniczce znajdowalo sie 6—10 roslin. Po 10 dniach rosliny byly gotowe do przeprowadzenia doswiadczenia. Kazdy badany zwiazek rozpuszczano w ilosci mg w 1< ml rozpuszczalnika /23 g Toximulu R oraz 13 g Toximulu S na litr etanolu i acetonu w stosunku 1:1/, nastepnie mieszano z 9 ml wody do otrzymania stezenia badanego zwiazku 1000 ppm. /Toximul R i Toximul S sa mieszanina sulfonia¬ nów i substancji niejonowych wytwarzana przez 40 55102 954 firme Stepan Chemical Company, Northfield, Illinois. Roztworem badanego zwiazku spryskiwa¬ no powierzchnie doniczek wynoszaca 2)5,8 cm2, z których kazda zawiera 6—10 roslin. Rosliny pozo¬ stawiono do wyschniecia, a nastepnie wycinano z nich 12 lisci i konce zawijano w celuloze zwilzo¬ na woda. Liscie umieszczono na szesciu plytkach Petriego o wymiarach «l!0OX2i0 mm. Do kazdej z trzech plytek wprowadzono piec larw Epilachna varivestis w drugim stadium miedzy wylinkami oraz piec larw Spodoptera eridania w drugim i trzecim stadium miedzy wylinkami. Plytki umiesz¬ czono w pokoju, w którym temperatura i wil¬ gotnosc wzgledna uregulowano odpowiednio do +26°C i okolo 51?/o w czasie okolo czterech dni. W tym czasie obserwowano rozwój owadów i sku¬ tek dzialania badanych zwiazków. Po tym czasie, dwa swieze liscie z oryginalnej doniczki poddawa¬ nej dzialaniu srodka umieszczono na kazdej plyt¬ ce. Plytki przechowywano równiez w pokoju o kontrolowanej temperaturze i wilgotnosci, w ciagu trzech dni. Badanie konczono po siedmiu dniach od momentu jego rozpoczecia. Procent zwalczania okreslono przez wyliczenie ilosci zyjacych larw na plytke. Badania porów¬ nywano z próbami kontrolnymi. Z uzyciem same¬ go rozpuszczalnika i próbami kontrolnymi bez uzy¬ cia zwiazku i rozpuszczalnika stosowano nastepu¬ jace oznaczenia /% zwalczania/: 0= W/o 1= 1—50% 2= 51—99f°/o 3=lfl0 W tablicy 1 zestawiono badane zwiazki stano¬ wiace aktywny skladnik srodka podajac ich nu¬ mer, nazwe oraz temperature topnienia. W tablicy 2 przedstawiono wyniki badan, przy czym w kolumnie 1 podano aktywny zwiazek ozna¬ czony numerem wedlug tablicy 1, a w kolumnach 2—5 oznaczenie kodowe charakteryzujace procent zwalczania w ciagu 4 i 7 dni dwóch wyzej wy¬ mienionych owadów, przeciw którym zastosowano srodek zawierajacy aktywne zwiazki w ilosci 1OÓ0 ppm. Tablica 1 ciag dalszy tablicy 1 Nu¬ mer I zwia¬ zku 1 i 1A IB ID 1E Zwiazek 2 3-/5-chloropirazynylo-2/-l-/2,6- -dwuchlorobenzoilo/mocznik 1-/2,6-dwuchlorobenzoilo-3-/5- -fenylopirazynylo-2;/mocznik 1 -/2,6-dwuchlorobenzoilo/-3-/l5,6- -dwuchloropirazynylo-2/mocznik 1-/6-chloropirazynylo-2/-3-/2,6- -dwuchlorobenzoilo/mocznik 1 -/2,6-dwtfchloróbenzoilo/-3- -chinoksalinylo-2/mocznik mieszanina 1^/6-chlorochinoksa- Tempe- ratura topnienia w °C 3 201—204 216—219 210—213 234—235 230—233 154—16.11 40 45 50 55 60 1F IG 1H U 1K 1L IM IN lO 1P 1Q IR 1S 1T 1U IV IW IX 1Y IZ 1AA 1AB 2 linylo-2/-3-/2,6-dwuchlorobenzo- ilo/mocznika i l-/7-chlorochino- ksalmylo-2/H3-/2,6-dwuchloro- benzoilo/mocznika l-/2^6-dwuchlorobenzoilo/-3-/5,6- -dwumetylopirazynylo-2/mocznik 3-/5-bromopirazynylon2/-l-/2,6- -dwuchlorobenzoilo/mocznik 1-/2,6-dwumetylobenzoilo/-3-/5- -fenylopirazynylo-2/mocznik 1-/2,6-dwuchlorobenzoilo/-3-/6- -metylo^5-fenylopirazynylo- -2/mocznik 1-i/6-cyjanopirazynylo-2/-3-/2,6- - dwuchlorobenzoilo/mocznik 1-/2,6-dwuchlorobenzoilo/-3-/5- -metylopirazynylo-2i/mocznik l-/2,6-dwuchlorobenzoilo/-3H[5- -,/4-chlorofenylo/pirazynylo- -2]mocznik l-/2,6-dwuchloróbenzoilo/-3-(5- -/p-tolilo/pirazynylo-2i]mocznik 1-/2,6-dwuchlorobenzoilo/-3n[5- -/3-tr ójfluorometylofenylo/-pira- zynylo-2]mocznik 1-/2,6-dwuchlorobenzoilo/-3-/5- -etylopirazynylo-2/mocznik l-/2,6-dwuchlorobenzoilo/-3-[6- -metylo-5-/4-bromofenylo/-pira- zynylo-2]mocznik 1-/2,6-dwuchlorobenzoilo/-3-/5- -neopentylopirazynylo^2/mocznik 1-/2,6-dwuchlorobenzoilo/-3-/5- -IIIrz.-butylopirazynylo-2/mocz- nik 1-/2,6-dwuchlorobenzoilo/-3-(5- -3,4-dwuchlorofenylo/-pirazyny- lo-2]mocznik 1-/2,6-dwuchlorobenzoilo/-3-[6- -metylOH5V4-chlorofenylo/-pira- zynylo-2]mocznik l-/2,6-dwuchlorobenzoilo-3^[5- -/2,4-ksylilo/pirazynylo-2]mocz- nik 1-/2,6-dwuchlorobenzoilo/-3-[6- -metylo-5-/4-metoksybenzylo/- -pirazynylo-2]mocznik 1-/2,6-dwuchlorobenzoilo/-3-/8- -nitro-6-trójfluorometylochino- ksalinylo-2/mocznik l-/2,6-dwuchlorobenzoilo/-3^/6- -trójfluorometylochinoksalinylo- -2/mocznik 1-/2,6-dwuchlorobenzoilo/^3-/7- - trójfluorometylochinoksaliriylo- -2/mocznik 1^[5^/4-bromofenylo/-6-etylopi- razynylo-2]-3-,/2,6-dwuchloro- benzoilo/mocznik 1-/2,6-dwuchlorobenzoilo/-3-(5- '-/naftylo-2/pirazynylo-2]mocznik102 954 9 Tablica 2 Tabl Aktywny zwiazek j 1 1 1A IB IC ID 1E IF IG 1H IJ IK 1L ' IM IN lO 1P 1Q IR l!S 1T 1U 1 1V liW ' 1Y IZ 1AA Oznaczenia charakteryzujace % zwalczenia Epilachna varivestis 4 dzien 2 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 2 — — — 0 1 0 0 tf" 1 0 0 1 3 0 7 dzien 3 1 0 1.5 0 0 0 0 3 0 2 0 2 0 0 1 1 Spodoptera eridania 4 dzien 4 3 3 0 3 2 2 0 3 1 0 2 2 — — — 2 1 i 3 1 1 0 2 2 1 2 3 0 3 1 i 3 1 l 3 3 0 1 3 7 dzien 3 3 1 3 2,5 3 2 3 2 3 3 2 3 3 3 2 3 3 3 3 3 I 3 1 3 3 0 3 1 Przyklad II. Kilka zwiazków poddanych ba¬ daniu w przykladzie I powtórnie badano przy niz¬ szych dawkach. Rosliny hodowano w sposób analogiczny do opi¬ sanego w przykladzie I. Srodek sporzadzono w nastepujacy sposób. Dziesiec miligramów zwiazku rozpuszczono w 1 ml rozpuszczalnika i zmieszano z 9 ml wody, o- trzymujac roztwór o stezeniu 1000 ppm. Roztwór ten stopniowo rozcienczano dla otrzy¬ mania stezenia wymaganego do przeprowadzenia tego testu. Jako rozpuszczalnik stosowano alkohol i aceton w stosunku 50:50 oraz 23 g Toximulu R i 13 g Toximulu S na litr. Stopien zwalczenia okreslono przez obliczenie larw zyjacych na plytce stosujac wzór Abbotts'a /W. W. Abbott „A method of computing the Effec- tiveness of an Insecticide" J. Econ. Entomol. 18, 265^7, /1925/. Liczba zywych larw w próbie kontrol¬ nej — liczba larw zywych po potrakto- procent ^ waniu X100 zwa " liczba zywych larw w próbie kontrolnej czarna Wyniki badan przedstawiono w tablicy 3. Jezeli doswiadczenie powtarzano wiecej niz jeden raz, wynik podano jako wartosc srednia. io ; 40 45 50 55 60 65 Aktywny zwiazek | 1 1 1A IC IG IJ IM IN IO 1Q Stosowana dawka w ppm 2, 100 50 12,5 1000 100 100 50 12,5 100 100 50 100 1 50 26 100 50 100 50 '25 100 50 IR 1U IV IW102 954 11 12 ciag dalszy tablicy 3 ciag dalszy tablicy 4 1 IAAj 1AB ,2 1 50 100 3 — — — 60 0 0 — 4 33 0 0 100 36 38 75 | * wyniki nieczytelne Przyklad III. Badano skutecznosc kilku zwiazków w hagmowaniu wylinki owadów w ce¬ lu zapobiezenia przeobrazania sie w doskonala po¬ stac owada. Badania przeprowadzono na szkodni¬ kach roslin straczkowych /Epilachna varivestis/. W tescie stosowano 10-cio dniowe rosliny fasoli oraz larwy wymienionych powyzej owadów w póz¬ nym trzecim stadium miedzy wylinkami. Srodek zawierajacy badane zwiazki sporzadzo¬ no analogicznie jak w przykladzie II. Dwie doniczki o powierzchni 25,8 cm2 za¬ wierajace 6—10 roslin 10-dniowych stosowa¬ no dla kazdego stezenia kazdego roztwo¬ ru badanego zwiazku, do rozpuszczalnika oraz dla roslin nietraktowanych. Rosliny o- pryskiwano i pozostawiono do osuszenia. Szesc lis¬ ci wycinano z kazdej doniczki i konce zawijano w namoczona woda wate celulozowa. Liscie wpro¬ wadzano do trzech plastikowych plytek Petriego o wymiarach 100X20 mm. Na kazdej plytce umiesz¬ czono trzy larwy owada. Plytki przechowywano w pokoju o temperaturze i wilgotnosci regulowanej w sposób opisany w przykladzie I i codziennie przeprowadzano obserwacje. Na kazda plytke do¬ dano w razie potrzeby nowe liscie fasoli z ory¬ ginalnych traktowanych i nietraktowanych roslin. Larwy utrzymywano w tych warunkach dostarcza¬ jac lisci traktowanych i nietraktowanych, az do ^zapoczwarzenia sie /3—5 dni/. Poczwarki pobie¬ rane z plytek i umieszczono na czystych, plastiko¬ wych plytkach Petriego o wymiarach 100X20 mm. Po 7—10 dniach liczono ilosc owadów, które prze¬ obrazily sie w poczwarki, przy czym procent zwal¬ czenia doroslych owadów liczono wedlug nastepu¬ jacego wzoru: liczba zywych owa- liczba zywych dów w próbie kon owadów po trolnej nietrakto- traktowaniu % zwalczania wanej X100 doroslych = iiczba iyWyCh owadów w próbie kontrolnej nietraktowanej owadów Tablica 4 Zwalczanie Epilachna varivestis [ Aktywny zwiazek 1 1 Stosowana daw¬ ka w ppm 2 100 50 26 Procent zwal¬ czenia 3 1 100 46 37 | 40 45 55 00 65 IG 1J IM IN lO 1Q 1U IV IW 1Y 100 50 100 50 100 50 100 50 100 50 1 100 50 100 50 1000 100 100 50 100 50 1O0 50 0 100 100 100 100 55 0 36 23 3i6 55 36 55 100 100 100 14 0 100 100 100 100 100 100 87 0 100 100 100 0 0 Przyklad IV. Badano skutecznosc kilku zwiazków w zwalczaniu muchy bydlecej Phormia regina rodzaju Diptera. Srodek sporzadzono przez rozcienczenie 4 mg zwiazku w 0,4 ml acetonu i zmieszano z 40 g ho¬ mogenizowanej watroby wolowej. Otrzymujac mie¬ szanine zawierajaca zwiazek w ilosci 10 ppm. Watrobe preparowano przez usuwanie nadmiaru tluszczu, polaczenie tkanek i homogenizowanie jej w mieszalniku. Mniejsze dawki otrzymano w sposób analogicz¬ ny stosujac mniejsze ilosci badanego zwiazku. W ten sposób 1 mg zwiazku w 0,4 ml ocetonu zmie¬ szano z 40 g homogenizowanej watroby wolowej otrzymujac mieszanine zawierajaca 25 ppm sklad¬ nika aktywnego. Jeszcze mniejsze dawki otrzyma¬ no w nastepujacy sposób: 5 mg badanego zwiaz¬ ku rozpuszczono w 0,5 ml acetonu otrzymujac roz¬ twór A, 0,1 ml tego roztworu rozpuszczono w 1 ml acetonu /otrzymujac roztwór B/ i 0,4 ml otrzy¬ manego roztworu B zmieszano z 40 g homogenizo¬ wanej watroby wolowej otrzymujac mieszanine zawierajaca 10 ppm skladnika aktywnego. Nastep¬ nie 0,1 ml roztworu B rozpuszczono w 1,0 ml ace¬ tonu z otrzymaniem roztworu C. Roztwór C w102 954 13 14 ilosci 0,4 ml zmieszano z 40 g homogenizowanej watroby wolowej, otrzymujac mieszanine zawie¬ rajaca 1 ppm aktywnego skladnika. Gorace kubki do picia o objetosci 0,2®40 1 na¬ pelniano do jednej trzeciej objetosci sciólka ma¬ lych zwierzat /ab-sorb-dri./. Przygotowana watro¬ be dzielono i dodano do dwóch kubków, po czym wprowadzono 20 dwudniowych larw muchy. Za¬ kazona watrobe pokryto wieksza iloscia sciólki a kubki przykryto perforowana pokrywa. Nastepnie przygotowano próbki kontrolne z uzyciem roz¬ puszczalnika i bez uzycia1 rozpuszczalnika i srod¬ ka. Próbki kontrolne stanowily kubki zawierajace watrobe zmieszana z rozpuszczalnikiem, którym jest aceton i kubki zawierajace watrobe bez ba¬ danego zwiazku i bez rozpuszczalnika. Kazdy ku¬ bek zakazono 20 2-dniowymi larwami muchy. Za¬ kazona watrobe pokryto wieksza iloscia sciólki i przykryto perforowana pokrywka. Wszystkie kub¬ ki zawierajace srodek i kontrolne utrzymywano w pokoju o temperaturze i wilgotnosci uregulowanej jak w przykladzie I az do zapoczwarzenia sie larw w próbie kontrolnej. Wszystkie poczwarki usunie¬ to, umieszczono na plastikowych plytkach Petriego 0 wymiarach 100X200 mm i przechowywano do momentu przeobrazenia sie w doskonala postac owada. Liczbe poczwarek w kubku obliczano w czasie umieszczania poczwarek na plytkach Petriego. Na^j stepnie obliczono ilosc doroslych owadów na plyt¬ ke oraz procent ich zwalczania w sposób analo¬ giczny do opisanego w przykladzie III i z zastoso¬ waniem tego samego wzoru. Wyniki przedstawiono w tablicy 5. W kolumnie 1 podano badany zwiazek oznaczony numerem a w kolumnach 2—5 procent zwalczania owadów przy stosowanej dawce. Tablica 5 Test larwobójczy dla muchy bydlecej Aktywny zwiazek 1 lA • IG U lO 1Q Procent zwalczania doroslych owadów 100 ppm 100 26 97 100 50 50 ppm * — — 100 — — ppm 0 0 — 0 — ppm — — — 0 — — * — wyniki nieczytelne Przyklad V. Badano skutecznosc kilku zwiazków w zwalczaniu komarów Aedes aegypti rodzaju Diptera. Srodek sporzadzano przez rozpuszczanie 10 mg zwiazku w 1 ml acetonu i mieszano z 99 ml wo¬ dy do otrzymania stezenia aktywnego zwiazku wy¬ noszacego 100 ppm. Nizsze stezenie zwiazku otrzy¬ mywanego przez rozcienczenie otrzymanego roz¬ tworu woda. Roztwory umieszczono w szklanych zlewkach o pojemnosci 100 ml lub w plastikowych 40 50 55 pojemnikach objetosci 0,213 1, w ilosci 40 ml ba¬ danego roztworu na zlewke lub pojemnik, przy czym stosowano 2 zlewki lub pojemniki na jedna dawke. W kazdym naczyniu umieszczono dwadzie¬ scia do trzydziestu 24-godzinnych larw komarów. Larwy wprowadzono do 10—20 mg sproszkowane¬ go jedzenia dziennie w ciagu 7 dni. Zlewki lub pojemniki utrzymywane w pokoju, w którym cia¬ gle kontrolowano i notowano temperature i wil¬ gotnosc, jak opisano w przykladzie I. Procent smiertelnosci larw komarów obliczono po 7 dniach za pomoca wzrokowej obserwacji licz¬ by larw zyjacych. Badania porównywano z testa¬ mi kontrolnymi. Otrzymane wyniki przedstawiono w tablicy 16. W tablicy 6, w kolumnie 1 podano badany zwia¬ zek, oznaczony numerem, w kolumnie 2 — dawke w ppm, a w kolumnie 3 — procent smiertelnosci przy stosowanych dawkach. Tablica G Test larwobójczy dla Aedes aegypti Aktywny zwiazek 1A IG U IM lO 1P 1Q 1TJ W IW rozpusz¬ czalnik nietrakto- wane Stosowana dawka w ppm 100 GO 1 0,1 1 1 0,1 26 1 0,1 1 1 1 0,1 1 0,1 1 0,1 1 0,1 1 0,1 1 0,1 •Procent smiertelnosci 100 100 97,(5 0 0 100 0 100 100 100 75 0 100 0 95 0 100 40 0 50 0 0 100 100 80 100 100 50 90 90 0 100 100 50 0102 954 16 Otrzymane wyniki wskazuja, ze srodek zawie¬ rajacy zwiazki o wzorze 1 jest skuteczny w zwal¬ czaniu owadów w stanie larwalnym, które spo¬ zyly liscie lub inne skladniki ich normalnego sro¬ dowiska na przyklad wode, obornik itp., w sto- 5 sunku do których zastosowano srodek wedlug wy¬ nalazku. PL