PL95893B1 - Sposob otrzymywania mieszanych azotowych barwnikow chromokompleksowych typ 1:2 - Google Patents

Description

Przedmiotem wynalazku jest sposób otrzymywania mieszanych azowych barwników chromokompleksowych typu 1:2 o cechach mieszanin jednolitych, w sklad których wchodza kompleksy zwiazków monoazowych o ogólnych wzorach 1 i 2, w których X oznacza grupe sulfonamidowa lub dwualkilosulfonamidowa, przy czym X wystepuje w polozeniu para do grupy hydroksylowej, a Y we wzorze 1 oznacza, atom wodoru lub chloru, do barwienia wlókien proteinowych i poliamidowych oraz skóry z obojetnych lub slabo kwasnych kapieli na kolory khaki lub oliwkowy.Zwiazki monoazowe o ogólnych wzorach 1 i 2, w których symbole maja wyzej podane znaczenia, sa znane. Zwiazki monoazowe o ogólnym wzorze 1 otrzymuje sie znanymi sposobami na drodze sprzegania zdwuazowanego 2-amino- fenolo-4-sulfonamidu lub 2-aminofenolo-4-dwualkilosuI- fonamidu z anilidem badz o-chloro-anilidem kwasu acety- looctowego, a zwiazki monoazowe o ogólnym wzorze 2 — na drodze sprzegania zdwuazowanego 2-aminofenolo-4- -sulfbnamidu lub 2-aminofenolo-4-dwualkilosulfonamidu z l-acetyloamino-7-naftolem.Wspomniane wyzej zwiazki monoazowe oraz analo¬ giczne polaczenia, zawierajace jako skladniki czynne 2- -aminofenolo-4-monoalkilosulfonamid lub 2-aminofenolo- -5^alkilosulfon, sa wykorzystywane od szeregu lat do syntezy azowych barwników metalokompleksowych ty¬ pu 1:2, barwiacych wlókna proteinowe, poliamidowe oraz skóre z kapieli obojetnych lub slabo kwasnych na szereg kolorów, miedzy innymi takze do wytwarzania khaki i oliwków.Znane sa np. zólte azowe barwniki chromokompleksowe typu 1:2, zawierajace zwiazki monoazowe o ogólnym wzorze 1, w którym X oznacza grupe metylosulfonowa, wystepujaca w polozeniu meta do grupy hydroksylowej, a Y oznacza atom wodoru lub chloru.Azowe barwniki chromokompleksowe typu 1:2, oparte na zwiazkach monoazowych o ogólnym wzorze 2, w którym.X oznacza grupe sulfonamidowa, monoalkilo- lub dwu¬ alkilosulfonamidowa, znajdujaca sie w polozeniu para do grupy hydroksylowej, stanowia znane szarzenie o od¬ cieniu niebieskim.Barwe khaki uzyskuje sie np. za pomoca znanych mie¬ szanych azowych barwników chromokompleksowych ty¬ pu 1:2, zawierajacych zwiazek monoazowy o ogólnym - wzorze 1, w którym X oznacza grupe sulfonamidowa i. wystepuje w polozeniu para do grupy hydroksylowej, a Y oznacza atom wodoru, obok zwiazku monoazowego, otrzymanego na drodze sprzegania zdwuazowanego 4,6- -dwunitro-2-aminofenolu z 2-acetyloamino-4-metylofeno- lem. Znane barwniki chromokompleksowe omawianego typu, zawierajace obok wspomnianego wyzej zwiazku monoazowego o ogólnym wzorze 1 zwiazek monoazowy, wytworzony droga sprzegania zdwuazowanego 5-nitro- -2-aminofenolu z l-metylosulfonyloamino-7-naftolem, re¬ prezentuja natomiast zielenie.Oliwki tego rodzaju znane sa pod postacia mieszanych azowych barwników chromokompleksowych typu 1:2, zawierajacych w swoim skladzie obok zwiazku monoazo¬ wego o ogólnym wzorze 2, w którym X oznacza grupe metylosulfbnamidowa, wystepujaca w polozeniu para do grupy hydroksylowej, zwiazek monoazowy, otrzy- 95 89395 893 3 many na drodze sprzegania zdwuazowanego 2-amino- fenolo-4-sulfonamidu z 1- (4'-chlorofenylo)-3-metylopira- zolonem-5 albo na drodze sprzegania zdwuazowanego kwasu 4-metylosulfonamidoantranilowego z l-fenylo-3- -metylopirazolonem-5.Stwierdzono, ze droga syntezy chemicznej, opartej na znanych sposobach wytwarzania zwiazków monoazowych 0 ogólnych wzorach 1 i 2, w których X oznacza grupe sulfonamidowa lub dwualkilosulfonamidowa i wystepuje w polozeniu para do grupy hydroksylowej, a Y we wzorze 1 oznacza atom wodoru lub chloru oraz nastepnych zna¬ nych reakcjach chromowania tych polaczen, mozna uzys¬ kac mieszane azowe barwniki chromokompleksowe ty¬ pu 1:2 o cechach mieszanin jednolitych, do barwienia wlókien proteinowych i poliamidowych oraz skóry na kolory khaki i oliwkowy, zawierajace zwiazki o ogólnym wzorze 1 obok zwiazków o ogólnym wzorze 2 w postaci trzech róznych kompleksów z chromem.Sposobem wedlug wynalazku sprzega sie zdwuazo- wany 2-aminofenolo-4-sulfonamid lub 2-aminofenolo-4- -dwualkilosulfonamid, uzywajac ewentualnie do 10% nad¬ miaru skladnika czynnego w stosunku do ilosci stechio- metrycznej, w jednej operacji z mieszanina anilidu badz o-chloroanilidu kwasu acetylooctowego i 1-acetyloamino- -7-naftolu, w stosunku molowym anilidu badz o-chloro¬ anilidu kwasu acetylooctowego do l-acetyloamino-7-naf- tolu, jak 40—80:60—20 i poddaje nastepnie uzyskana mieszanine zwiazków monoazowych o ogólnych wzorach 1 i 2, w których symbole maja wyzej podane znaczenia, ewentualnie po wyodrebnieniu jej z masy poreakcyjnej, reakcji chromowania znanym sposobem, stosujac na 1 mol mieszaniny zwiazków monoazowych ilosc czynnika metalizujacego odpowiadajaca 0,5 gramoatomu chromu.Stwierdzono, ze uzycie do 10% nadmiaru skladnika czynnego pozwala na otrzymanie mieszanych barwników chromokompleksowych o odcieniu zielenszym w porów¬ naniu z barwnikami wytworzonymi przy. stosowaniu stechiometrycznej ilosci skladnika czynnego. Okazalo sie równiez, ze wyodrebnienie przed reakcja chromowania mieszaniny zwiazków monoazowych przez wysolenie za pomoca soli kuchennej i odsaczenie daje mozliwosc uzys¬ kania mieszanych barwników chromokompleksowych o odcieniu zdecydowanie zielenszym i czystszym w porów¬ naniu z barwnikami otrzymywanymi przez poddanie reakcji chromowania nie wydzielanej mieszaniny barwni¬ ków monoazowych. Stwierdzono ponadto, ze otrzymywane sposobem wedlug wynalazku barwniki, w których jako zwiazek o ogólnym wzorze 1 wystepuje pochodna anilidu kwasu acetylooctowego, daja odcienie bardziej zielone, niz barwniki zawierajace jako zwiazek o ogólnym wzorze 1 pochodna o-chloroanilidu tego kwasu.Postepujac sposobem wedlug wynalazku uzyskuje sie mieszane azowe barwniki chromokompleksowe typu 1:2 o cephach mieszanin jednolitych, zawierajace obok asy¬ metrycznego kompleksu, w sklad którego wchodza rów¬ noczesnie zwiazki monoazowe o ogólnych wzorach 1 i 2, w których symbole maja podane wyzej znaczenia, dwa symetryczne kompleksy, a mianowicie — kompleks wytworzony ze zwiazku o ogólnym wzorze 1, w którym symbole maja wyzej podane znaczenia oraz kompleks, wytworzony ze zwiazku o ogólnym wzorze 2, w którym X ma wyzej podane znaczenie. Barników o takim skladzie nie mozna wytworzyc droga mechanicznego zmieszania barwników chromokompleksowych typu 1:2, uzyska¬ nych znanymi sposobami z oddzielnie chromowanych 4 zwiazków monoazowych o ogólnych wzorach'1 i 2. Oma¬ wiane barwniki, otrzymane sposobem wedlug wynalazku, odznaczaja sie ponadto zdolnoscia równego krycia, do¬ brego wyczerpywania z kapieli oraz dobrymi trwalos- ciami mokrymi i na swiatlo i moga sluzyc do barwienia welny, jedwabiu naturalnego, wlókien poliamidowych oraz skóry z obojetnych lub slabo kwasnych kapieli far- biarskich na rózne odcienie khaki i oliwka.Wynalazek ilustruja, nie ograniczajac jego zakresu, nastepujace przyklady, w których czesci i procenty ozna¬ czaja czesci i procenty wagowe, a stopnie temperatury podano w stopniach Celsjusza: Przyklad I. 21,6 Czesci 2-aminofenolo-4-dwu- metylosulfonamidu dwuazuje sie znanym sposobem i otrzymany zwiazek dwuazowy sprzega w wodnym sro¬ dowisku alkalicznym od sody, w temperaturze 10—15° z mieszanina 8,85 czesci anilidu kwasu acetylooctowego i 10,1 czesci l-acetyloamino-7-naftolu, rozpuszczona w 200 czesciach wody za pomoca stechiometrycznej ilosci 30%-owego roztworu wodorotlenku sodowego. Po za¬ konczeniu sprzegania do masy reakcyjnej dodaje sie 200 czesci 30%-owego roztworu wodorotlenku sodowego i ogrzewa do temperatury 90—95°, a nastepnie zadaje 200 czesciami roztworu chromosalicylanu sodowego, zawierajacymi 0,055 gramoatomu chromu. Reakcje me¬ talizowania prowadzi sie w temperaturze wrzenia roz¬ tworu W ciagu 3—4 godzin. Do goracego roztworu u- tworzonego barwnika chromokompleksowego dodaje sie przy mieszaniu sól kuchenna i po oziebieniu do tempe- ratury 30—35 ° zobojetnia dodatkiem rozcienczonego kwasu solnego lub kwasu octowego. Wytracony barwnik od¬ sacza sie i suszy. Otrzymuje sie zielonoczarny proszek, rozpuszczalny w wodzie i barwiacy welne, jedwab na¬ turalny, wlókna poliamidowe oraz skóre z obojetnych lub slabo kwasnych kapieli na kolor oliwkowy.Przyklad II. 18,8 Czesci 2-aminofenolo-4-sul- fonamidu dwuazuje sie i sprzega w jednej operacji z mie¬ szanina 15,4 czesci o-chloroanilidu kwasu acetyloocto¬ wego i 5,7 czesci l-acetyloamino-7-naftolu. Postepujac 40 dalej sposobem opisanym w przykladzie I otrzymuje sie barwnik chromokompleksowy, w postaci zielonoczar- nego proszku, barwiacego wlókna proteinowe i poliami¬ dowe oraz skóre z obojetnych lub slabo kwasnych kapieli farbiarskich na kolor zóltego khaki. 45 Przyklad III. Postepuje sie sposobem, opisanym w przykladzie II, uzywajac zamiast podanej w przykladzie II ilosci 2-aminofenolo-4-sulfonamidu 19,8 czesci tego* skladnika czynnego. Otrzymany barwnik chromokom¬ pleksowy jest zielonoczarnym proszkiem, barwiacym 50 wlókna proteinowe, poliamidowe oraz skóre z obojet¬ nych lub slabo kwasnych kapieli na kolor zóltego khaki o odcieniu nieco zielenszym w porównaniu z barwnikiem, otrzymanym sposobem podanym w przykladzie II.Przyklad IV. Mieszanine zwiazków monoazo- 55 wych, otrzymana sposobem podanym w przykladzie III,. wydziela sie z masy poreakcyjnej za pomoca 20% obje¬ tosciowych soli kuchennej, w stosunku do lacznej objetosci tej masy, ogrzanie zawiesiny do 60° i mieszanie w tej temperaturze w ciagu 1—2 godzin w celu uzyskania do- 60 brze saczacej sie postaci krystalicznej zwiazków monoa-: zowych, ochlodzenie do temperatury 30° i odsaczenie.Paste mieszaniny zwiazków monoazowych rozbeltuje sie w 400 czesciach wody, dodaje 26,6 czesci 30%-owego roztworu wodorotlenku sodowego i poddaje reakcji chro- 65 mowania sposobem opisanym w przykladzie I. Otrzy-95 893 muje sie barwnik chromokompleksowy w postaci zielono¬ czarnego proszku barwiacego welne, jedwab naturalny, wlókna poliamidowe oraz skóre z obojetnych lub slabo kwas¬ nych kapieli na kolor khaki o odcieniu znacznie zielen- szym i czystszym w porównaniu z barwnikiem otrzyma¬ nym sposobem opisanym w przykladzie III.Przyklad V. Postepuje sie sposobem, opisanym w przykladzie II, uzywajac zamiast podanej w przykla¬ dzie II iloscio-chloroanilidu kwasu acetylooctowego 12,63 czesci anilidu tego kwasu. Otrzymuje sie barwnik chromo¬ kompleksowy w postaci zielonoczarnego proszku bar¬ wiacego wlókna proteinowe, poliamidowe oraz skóre z obojetnych lub slabo kwasnych kapieli na kolor zielo¬ nego khaki.Przyklad VI. 24,4 Czesci 2-aminofenolo-4-dwu- metylosulfonamidu dwuazuje sie i sprzega sposobem opisanym w przykladzie I z mieszanina 16,9 czesci o- -chloroanilidu kwasu acetylooctowego i 4,04 czesci 1-ace- tyloamino-7-naftolu. Uzyskana mieszanine zwiazków mo- noazowych poddaje sie bez wydzielania z masy poreak¬ cyjnej rekacji chromowania sposobem, opisanym w przy¬ kladzie I. Otrzymuje sie barwnik chromokompleksowy w postaci zielonoczarnego proszku barwiacego welne, jedwab naturalny, wlókna poliamidowe oraz skóre z obo¬ jetnych lub slabo kwasnych kapieli na kolor intensywnie zóltego khaki. 6 PL

Claims (1)

1. Zastrzezenie patentowe Sposób otrzymywania mieszanych azowych barwników chromokompleksowych typu 1:2 na drodze sprzegania zdwuazowanego 2-aminofenolo-4-sulfonamidu lub 2-ami- nofenolo-4-dwualkilosulfonamidu z anilidem lub o-chlo- roanilidem kwasu acetylooctowego oraz sprzegania wy¬ mienionych wyzej zdwuazowanych skladników czynnych z l-acetyloamino-7-naftolem i chromowania uzyskanych zwiazków monoazowych o ogólnych wzorach 1 i 2, w których X oznacza grupe sulfonamidowa lub dwualki- losulfonamidowa, przy czym X wystepuje w polozeniu para do grupy hydroksylowej, a Y we wzorze 1 oznacza atom wodoru lub chloru, znamienny tym, ze sprzega sie zdwuazowany 2-aminofenolo-4-sulfonamid lub 2-amino- fenolo-4-dwualkilosulfonamid, uzywajac ewentualnie do 10% nadmiaru skladnika czynnego, w jednej operacji z mieszanina anilidu badz o-chloroanilidu kwasu acetylo¬ octowego i l-acetyloamino-7-naftolu, w stosunku molo¬ wym anilidu lub o-chloroanilidu kwasu acetylooctowego do l-acetyloamino-7-naftolu, jak 40—80:60—20, po czym — ewentualnie po wyodrebnieniu z masy poreakcyjnej uzyskanej mieszaniny zwiazków monoazowych o ogól¬ nych wzorach 1 i 2, w których symbole maja podane wy¬ zej znaczenia — poddaje sie je reakcji chromowania zna¬ nym sposobem, stosujac na 1 mol mieszaniny zwiazków monoazowych ilosc czynnika metalizujacego odpowiada¬ jaca 0,5 gramoatomu chromu. OH 0H . ^C-CH3 i A/=/V-C ^ Wzórl PL