Wybarwienia otrzymywane za /pomoca nierozpuszczalnych barwników azowych, wytwarzanych prze& sprzegainie ma materia- laich wlókienniczych, zwykle poddaje sie traktowaniu dodatkowemu w temperaturze wrzenia zla pomoca mydla Mb mydla ti sody.Traktowanie to sluzy do utrwajania odcie¬ nia wybarwienia i do zwiekszania jego od¬ pornosci, zwlaszcza odpornosci na dzialanie swiatla oraz odpornosci na tarcie. Jednak w wielu przypadkach, nawet przy staran¬ nym wykonywaniu zabiegów nie udaje sie osiagnac skutków odpowiadajacych wszy¬ stkim wymaganiom co do trwalosci na tar- cie.- Obecnie stwierdzono, ze trwalosc na tarcie wybajrwien otrzymywanych za pomo¬ ca nierozpuszczalnych barwników azowych, wytwarzanych przez sprzeganie na mate¬ rialach wlókienniczych, mozna znacznie po¬ lepszyc, jezeldi traiktowaniie dodatkowe w temperaturze wrzenia przeprowadza sie stosujac srodki piorace w kapielach, do których dodano soli nieorganicznych lub organicznych, wytwarzajacych z colami lub wodorotlenkami wapniowców zwiazki roz¬ puszczalne w wodnie. W wielu przypad¬ kach odpornosc na tarcie zostaje jeszcze bardziej polepsiziona, a pieknosc wybarwie¬ nia 0wiLekszKna, jezeli -do kapieli wyzej wy-mieniwiej dodaje sie jeszcze srodka wy¬ dzielajacego tlen.Jako srodki piorace w mysl wymienio¬ nych wyzej rozwazan wchodza nip. w ra¬ chube: mydla poitasowcowe nasyconych i nienasyconych kwasów tluszczoiwych, sul¬ foniany alkoholi tluszczowych, produkty kondensacji kwasów tluszczowych i ich chlorawcolbezwodników z aminami alifaty¬ cznymi i aromatycznymi oraz produkty podstawiania i siuilfonowania tych produik- tófw kondemsacjiii, produkty kondensacji tlenku etylenu z alkoholami alifaltyczmymi i mieszanymi alkoholami alifatycznoHaro- maitycznyimi oraz z fenolami i innie srodki zwilzajace i rozpraszajace.Jako sole nieorganiczne i organiczne stosuje sie w mysl wynalazku tafcie sole, jar kie wytwarzaja z solami liub tlenkami lub tez wodorotlenkami wapniowców zwiazki roapuiszcziallne w wwdziie, np. pirofosforany, metafosforany, sole potasowcowe amino¬ kwasów z azotem trzeciorzedowym, które zawieraja wiecej niz jedna grupe karbo^ ksylowa na jeden atom azotu, np. sole po¬ tasowcowe kwa,su nitrylotrójoctowego, kwasu etylenobisimidodwuoctowego. Jako srodki odszczepiajace tlen wymienic moz¬ na: nadborany i nadsiarczany, produkty stabilizowania nadtlenku wodoru za pomo¬ ca fosforanów. Srodki te stosuje sie w ilos¬ ciach stanowiacych tylko ulamek ilosci sto¬ sowanych zwykle do bielenia tlenem.Nalezy nadmienicj ze isole inine niz wy- miieniioine wyzej sole nieorganiczne d orga- njilozine, nie wytwarzajace z wapnioiwcami zwiazków rozpuszczalnych w wodzie, jak np. sodia, owtofosforan itrójisodojwy ii inne, mie wyikaizaly opisanego skutku, stoisoiwa- mie z,as dodatku wiekszych ilosci srodków odszcizepiiaoacych tlen niszczy barwnik. Do¬ datnie dzialanie stosowanej wedlujg wyna¬ lazku niniejszego mdesizajiiny skladajacej sie ze srodków pioracych i soli, tworzacych rozpuszczalne w wodzie zwiazki wapnilow- opwe, oraz srodków odszczepiiajacych tlen iniajsltepuje niezaleznie od tego, czy proces farbowania przeprowadzony byl w wodzie 'miekkiej, czy tez twardej.Spiosób wedlug wynalazku jest szczegól¬ nie cenny przy farbowaniu klebków, kopek krzyzowych, nawojów osnowowych itd. i umozlilwda zaoszczedzanie srodków piora¬ cych, zawierajacych tluszcze.Przyklad I. Wybarwienie, wytworzone w sposób znany na wlóknie w kapieli o ste¬ zeniu 1 : 20 przez -sprzezenie 5 g 1 - (2\ 3' - oksynaftoylioamiino) - 2 - mety- lo - U - metofcsybenzenu w litrze i zwiazku dwuazowego, otrzymanego z 2 g 2 - mety- lo - U - chloro - 1 - aniliny w litrze, plucze sie dokladntó i ^prowadza w temperaturze mniej wiecj 50°C do kapieli dodatkowej, zawierajacej w litrze 0,3 g eteru izociktylo- fenylowieiloglikolowego o 10 molach tlenku etylenu w czasteczce i 0,6 g soli sodowej kwasu nitrylotrójoctowego w wodzie zmiek- czomej. Nastepnie ogrzewa sie do tempera- tiury wrzenia, traktuje w tej temperaturze mniej wiecej 72 godziny, plucze na goraco i na zimno i suiszy. Otrzymuje sie czerwone wybarwienie o bardzo dobrej odpornosoi na tarcie.Stosujac zamiast 0,6 g soli sodowej kwfasu nilbrylotrójoctoiwego sól czterosodo- wa kwasiu etylenobisimidodwuioctowego o- trzymuje sie równiez wybarwienia o bardzo dobrej 'odpornosci na tarciie.Przyklad II. Wybarwieoiiie, wytworzo¬ ne w sposób zaiany na wlóknie w kapieli o istezeiniu 1 : 20 przez sjprzezenie 4 g 1 - (2', 3' - oksynaftoyloamino) - U - &mi- zoiu w litrze i zwiaziku dwuazojwego, oitrzy- mjanego z 1,75 g 1 - amino - 2 - metoksy - - U - nitrobenzenu w litrze, plucze isiie dokla¬ dnie i wprowadza do kapieli dodatkowej o temperaturze 'mniej wiecej 50°C, zawiera¬ jacej w litrze 0,3 g eteru izoojktylofeaiylo- wieloglikoloiwego o 10 molach tlenku etyle¬ nowego w czasteczce, 1 g pirosfosforanu sodowego i 0,5 g nadboranu sodowego. Na¬ stepnie ogrzewa sie do temperatury wrze- — 2 —' nia, traktuje w tej temperaturze mniej wiecej pól godziny, plucze na goraco i na zimno i otrzymuje po suszeniu piekne bor¬ do wybarwienie o bardzo dobrej odporno¬ sci na tarcie.Przyklad III. Wybairwietnie, wytworzo¬ ne w sposób znany na wlóknie w kapieli o stezeniu 1 : 20 przez sprzezenie 3 g 1 - (2\ 3' - oksynaftoyloamiino) - U - chlo¬ ro - 2 - metylobenzenu w litrze i! zwiazku dwuazowego, otrzymanego z 2 g chlorowo¬ dorku 2 - metyle - U - chloro - 1 - ajniiliny w lAtrze, jpljucze sii'e dokladnie i traktuje ka¬ piela dodatkowa o temperaturze 40—50°C, zawierajaca w litrze 0,3 g eteru izooktylo- fenyilowieloglikolowego o 10 molach tlenku etylemu: w czasteczce, 0,3 g soli isodowej kwasu n/itryloitroj octowego ii 0,5 g nadbora¬ nu sodowego. Nastepnie ogrzewa srie d° temperatuiry wrzenia, trakitiuje dalej mniej wiecej 1k godziny, plucze ma goiraco i na aiimino ii suszy. Otrzymuje sie w ten sposób ipdekne czerwone wytarwienie o bardzo Ao* brej odpormioscii na tarcie.Przyklad IV. Wybarwienie, wytworzo¬ ne w sjposób znany na wlóknie w1 kapieli o stezeniu 1 : 20 przez isprzezemiile 4 g 1 - (2\ 3' - oksynaftoyloamino) - 2, U -dwu- metotasy - 5 - chlorofoenzenu w litirze iii zwia- z|ku dwuazowego, otrzymanego z 2,8 g 1 - amino - 2 - metoksy - 5 - siujlfodwuetylon aniinobenzemu w litrze, plucze sie doklad¬ nie i trakibuje w temperaturze mniej wie¬ cej 50°C w kapieli, zawierajacej w litrze 0,3 g eteru izooktylofenylowiteloglikolowego o 10 moikich tlenku etylenowego! w czasteczce, 0,3 g czterosodowej soli kwasu etylenobisi- midooctowego i 0,5 g nadboramiu sodowego.Nastepnie kapiel ogrzewa sie do tempera¬ tury wrzenia i po dalszym trakltolwajniu w przeciagu Va godzimy plucze na goraco i na zimno, a potem snszy. Obrzyinuje isde w ten sposób czerwone wybarwienie o bardzo do¬ brej odpornosci na tarcie.Przyklad V. Wybarwienie, wytworzone wedlug wskazówek przykladu III, plucze sie dokladnie i wprowadza w temperaturze mniej wiecej 50°C do kapieli, zawierajacej w litrze 3 cm3 sulfonianu alkoholu laury- nowego o zawartosci 27°/o alkoholu tlusz- cizowego, 1 g pirofosforanu sodowego i 0,5 g nadboranu sodowego. Nastepnie podwyz¬ sza sie temperature do wrzejnia, traktuje dalej w przeciagu 1k godziny, plucze na go¬ raco i na zimno i suszy. Czerwone wybar¬ wienie otrzymane w ten sjpoisób, wykazuje bajrdzo dobra odpornosc na tarcie.Przyklad VI. Wybarwienie, wytworzo¬ ne wedlug wskazówek przykladu I, plucze sie dokladnie i wprowadza w Itempeiraiturze 50°C do kapieli, zawierajacej w librze 3 g mydla miaraylskfego, 0,5 g pitrofoBforanu sodowego i 0,5 g nadboranu sodowego. Na¬ stepnie ogrzewa sie do wrzenia, traktuje dalej w przeciagu mniej wiecej V« godziny, plucze na goraco i na zimno, a potem su¬ szy. Bordo wyharwienie, lotrzyimane w ten sposób, wyikaauje ibardzo dobra odpornosc na tarcie.Przylad VII. Wybarwienie, otrzymane na wlóknie przez sprzezenie 5gi- (2\ 3( - - oksynaiftoyloamino) - 2 - metylo - k - me- toksiybenizenu w litrze i zwiazku dwuazowe¬ go, otrzymanego z 2 g chlorowodorku 1 - amino - 2 - metylo - k - chlorobenzeniu w litrze, plucze sie dokladnie i wprowadza w temperabuirze mniej wiecej 40° — 50°C do kapieli, zawierajacej mniej wiecej 0,5 g oleylometylotauryny, 0,5 g nadboranu so¬ dowego i 1 g pirofosforanu sodowego w IL- trze. Nastepnie ogrzewa sde do temperatu¬ ry wrzenia, traktuje 1k godziny w tempe¬ raturze (tej, /plucze ,na goraco i na zimno i suszy. Czerwone wybarwienie, otrzymane w ten sposób, wykazuje bardzo dobra odpor¬ nosc na tarcie.Brzyklad VIII. Wybarwienie, otrzy¬ mane wedlug wskazówek przykladu II, plu¬ cze isrie i wprowadza w /temperaibujrze mnitej wiecej 50°C do kapieli, zawierajacej w li¬ trze 0,4 g alkoholu oleylowego, oksetylowa- nego 30 molami tlenku etylenu, 0,5 g piro- — 3 —fosforanu sodowego i 0,5 g nadboranu so¬ dowego. Nastepnie ogrzewa sie do tempe¬ ratury wrzenia, traktuje xk godziny; w tej temperaturze, plucze na goraco i na zimno i suszy. Czerwone wybarwieniie, otrzymane w ten siposób, wykazuje bardzo dobra od¬ pornosc ma tarcie. PL