Niniej&2y wynalazek dotyczy urzadze¬ nia do przenoszenia dziesiatek w maszy¬ nach do liczenia, w których walek tarczki z cyframi nie jest stale sprzegniety z ze¬ batkami, kolami zapadkowemi albo kola¬ mi zebatemi licznika. Przy sprzeganiu albo wylaczaniu kól zebatych lub zebatek, przenoszacych ruch na tarczki z cyframi, walek wykonywa ruch zwrotny w taki sam sposób, jak to ma miejsce w znanych urzadzeniach tego rodzaju. Dla dziesiatek przewidziana jest wedlug wynalazku bla¬ szana zapadka, która podczas ruchu suwa¬ ka, dzialajacego w znany sposób na tarcz¬ ke z cyframi i przenoszenia dziesiatek, zo¬ staje sprowadzona przy obrocie tarczki od cyfry 9 do cyfry 0 do polozenia wyjscio¬ wego przy pomocy sprezyny.Zapadka zostaje sprowadzona zpowro- tem w polozenie wyjsciowe wskutek ude¬ rzenia walka licznika o zapadke, gdy wa¬ lek ten powraca do polozenia wyjsciowe¬ go. Blaszana zapadka moze byc umie¬ szczona przesuwnie i obracalnie i zaopa¬ trzona w zderzak, wspóldzialajacy z wal¬ kiem licznika, oraz w jezyczek, przy po¬ mocy którego zapadka wchodzi w szcze¬ line, wycieta w ramie maszyny, gdy za¬ padka ta powraca do polozenia wyjscio¬ wego.Przyklad wykonania wynalazku jest uwidoczniony na rysunku. Fig. 1 przed-stawia widok zgóry pary tarczek z cyfra¬ mi z przynalezncmi narzadami do prze¬ noszenia dziesiatek; fig. 2 — przekrój wzdluz linji A — A na fig. 1; fig. 3 i 4 — dwa widoki zboku licznika w polozeniu wylaczonem i wlaczonem, wreszcie fig. 5 — widok zboku czesci suwaka nastaw- czego z zebatka.Blaszana zapadka 1 (fig. 1 — 4) zapa¬ da w wyciecie 6 blaszanej plyty ramowej 2, zamocowanej na belce 22, polaczonej nieruchomo z maszyna. Zapadka 1 jest przymocowana przesuwnie swoim koncem 24, zwróconym do suwaka nastawczego 23, do plyty 2 zapomoca czopa 3, przesu¬ wajacego sie w wycieciu 4 plyty. Na prze¬ ciwnym koncu zapadka jest zaopatrzona w jezyczek 5, przechodzacy przez wycie¬ cie 6 plyty 2( i laczacy w ten sposób zapad¬ ke z plyta. Sprezyna 8 dociska jezyczek 5 do górnej krawedzi wyciecia 6.Tarczka 9 z cyframi jest zaopatrzona w znany zab 10 z ukosnym grzbietem 11- Grzbiet ten, mijajac w czasie obrotu tarcz¬ ki 9 (w kierunku strzalki) czop 3, przesu¬ wa go w wycieciu 4 na prawo, przyczem wówczas walek 14 znajduje sie w polo¬ zeniu przesunietem w prawo, tak iz czop 3 lezy na drodze zeba 10. Równoczesnie jezyczek 5 przeskakuje na wystep 12 wy¬ ciecia 6 i zostaje wcisniety przez sprezy¬ ne 8 do odsady 13, w której jest przytrzy¬ mywany przez sprezyne tak dlugo, dopó¬ ki tarczka nie powróci do swego poloze¬ nia wyjsciowego na skutek przesuwnego ruchu walka 14 w lewo. Uderzeniem wal¬ ka zapadka 1 zostaje zepchnieta ku dolo¬ wi i cofnieta przez sprezyne 8 do poloze¬ nia wyjsciowego.Zebatka 16 (fig. 5) na suwaku nastaw- czym 23 jest naciskana do góry przez sprezyne 19; zebatka jest prowadzona na czopach 26 i 27, wchodzacych w odpowied¬ nie wyciecia 28. Dlugosc wyciec 28 umoz¬ liwia przesuniecie zebatki 16 o jedna po- dzialke zazebienia. Na wystepie 29 zebatki 16 jest osadzona zapadka rozrzadcza 18, naciskana w lewo przez sprezyne 25. Za¬ padka jest zaopatrzona w czop 21 i w lap¬ ke 30, zgieta prostokatnie. Gdy zebatka 16 jest przesunieta wgóre, to czop 21 (fig. 2 i 3) znajduje sie na drodze, po której porusza sie czop 3 zapadki 1.O ile maja byc przeniesione dziesiatki, zapadka / zostaje przesunieta na prawo wskutek obrotu tarczki 9, a jednoczesnie jezyczek 5 zaskakuje za wystep 12 wycie¬ cia 6 i zostaje przycisniety sprezyna 8 do odsady 13. Jezeli w chwili przenoszenia dziesiatek suwak nastawczy 23 znajduje sie w polozeniu wyjsciowem (to znaczy zaden klawisz nie jest nacisniety), wów¬ czas czop 3 przesuwa czop 21 na prawo, gdzie jest przytrzymywany, dopóki walek 14 w znany sposób nie powróci do polo¬ zenia wyjsciowego, cofajac przytem za¬ padke 1 do polozenia wyjsciowego. Jezeli jednak jeden z dziewieciu klawiszy wla¬ sciwej klawiatury (nieprzedstawionej na rysunku) jest nacisniety, to suwak nastaw¬ czy 23 przesuwa sie do góry o liczbe po- dzialek, odpowiadajaca nacisnietemu kla¬ wiszowi, a nastepnie po przesunieciu wal¬ ka 14 w polozenie robocze, jest przesuwa¬ ny zpowrotem nadól i obraca odpowied¬ nia tarczke 9 z cyframi. Jezeli w czasie tego obrotu ma byc przeniesiona dziesiat¬ ka, to zapadka 1, jak opisano powyzej, zo¬ staje przesunieta na prawo, gdzie sie za¬ trzymuje. Gdy potem suwak nastawczy 23 jest przesuwany zgóry nadól, czop 21, a z nim i zapadka 18 zostaja przesuniete na prawo przez czop 3 i w tern polozeniu za¬ trzymuja sie po powrocie suwaka nastaw¬ czego doi polozenia wyjsciowego.Urzadzenie do przenoszenia dziesiatek dziala w czasie, dzielacym powrót suwa¬ ków nastawczych 23 do polozenia, wyjscio¬ wego i wylaczenie maszyny doi liczenia. W tym celu dla kazdej tarczki 9 z cyframi, z wyjatkiem tarczki najnizszego rzedu, wbudowany jest licznik dziesiatek 31 (fig- - 2 -^którym rozrzadzaja w kierunku piono- ^m-walki 32 i 33, a w kierunku bocznym belka 35, zaopatrzona w odpowiednie wre- ty 34 i przymocowana nieruchomo do kor- pusu maszyny; Kazdy licznik dziesiatek 31 jest ^zaopatrzony w wystep 37, osadzony obrotowo na czopie 36 i dociskany sprezy- nia 38 do zeba 39 lub podobnego zderzaka oporowego, przytwierdzonego do tego licz- nika. Wystep 37 opiera sie wystepem 40 na górnej krawedzi lapki 30, w która jest zaopatrzona zapadka 18. Gdy lapka 30 jest prowadzona na prawo w czasie opu¬ szczania suwaka nastawczego 23, wówczas równiez wystep 37 jest przesuwany na prawo przez lapke 30, az wreszcie w dol- nem polozeniu suwaka nastawczego 23 wystep pod dzialaniem sprezyny 38 zaska¬ kuje znów na lapke 30.Na walku 33 sa zaklinowane krzywki 41, 42, 43, 44, po jednej dla kazdego licz¬ nika dziesiatek 31, z których kazda jest zaopatrzona w odnosna odsade 45, 46, 47, 48. Odsady te sa wzgledem siebie prze¬ suniete, tak iz podczas obrotu walka 33 w kierunku strzalki odsady uderzaja kolej¬ no o zamocowane na kazdym liczniku ¦dziesiatek obracajace sie krazki 49, przy- tJBWn liczniki 31 zostaja jeden po drugim Opuszczone, Odleglosc miedzy odsadami -45, 46, 47, 48 jest tak wybrana, ze licznik zaczyna dzialac nie wczesniej, nim sasia¬ dujacy z nim licznik nizszego rzedu nie zakonczy swego ruchu. W czasie opuszcza¬ nia sie licznika dziesiatek, skoro jedno z miejsc dziesiatkowych jest odlaczone od narzadu nastawczego, wystep 37 zaskaku¬ je za lapke 30, dzieki czemu opuszczona zostaje równiez zebatka 16. Krzywki roz¬ rzadzaja ruchem liczników 31 tak, ze ze¬ batka 16, a wskutek tego równiez odpo¬ wiednia tarczka 9 z cyframi wykonywaja przesuw, równy jednej podzialce zebów.W swem dolnem polozeniu zebatki 16 sa przytrzymywane przez liczniki 31, dopóki walek 14 z tarczkami 9 nie cofnie sie do polozenia wyjsciowego, w którem kólko sebate na walku 14 jest wylaczone z zaze¬ bienia z zebatka 16. Przy ponownym ru¬ chu do góry liczników dziesiatek zebatki 16 zostaja przesuniete do góry przez spre* zyny 19, przyczem zapadki 18 sa odchy¬ lane przez sprezyny 25 w lewo, w którem to polozeniu sa wylaczone. Gdy podczas opuszczania jednej z zebatek 16 jedna dziesiatka ma zostac przeniesiona na tarczke sasiedniego wyzszego rzedu, to przeniesienie odbywa sie bez trudnosci, gdyz wlasciwy licznik dziesiatek nie za¬ czyna dzialac, zanim poprzedni nie ukon¬ czyl pracy.Poniewaz zebatka 16 jest przesuwana ku górze i przytrzymywana w tern górnem polozeniu tylko sprezyna 19, wiec w celu zapobiezenia temu, aby w razie zlamania sprezyny przesuw do góry nie zawiódl, za¬ stosowane jest urzadzenie, nadajace ze¬ batce 16 ruch przymusowy. Licznik 31 jest zaopatrzony w tym celu w jezyczek 50, którego górna krawedz umieszczona jest pod dolna krawedzia lapki 30 zapadki 18, dzieki czemu w razie, gdy z jakiegokol¬ wiek powodu zawodzi sprezyna 19, licznik, podnoszac sie, pociaga zebatke 16. Poza tern kazda z krzywek 41, 42, 43, 44 jest zaopatrzona w zderzak 51, który w naj- wyzszem polozeniu odpowiedniego liczni¬ ka przylega scisle do jego dolnej krawe¬ dzi i który w chwili powrotu krzywki do polozenia, odpowiadajacego zerowemu na¬ stawieniu licznika, unosi licznik wgóre, gdyby z jakiegokolwiek powodu, np. u- szkodzenia, sprezyny 61, które zwykle pod¬ nosza liczniki 31, zawiodly.Walek 33 otrzymuje ruch zwrotny w znany sposób zapomoca krzywek 58 i 59, zaklinowanych na glównym wale 57 ma¬ szyny, za posrednictwem ramienia 52, drazka 53 i dzwigni kolankowej 54, zaopa¬ trzonej w krazki 55, 56 i obracajacej sie na sworzniu 62.Aby zapobiec wyslizgiwaniu sie lapki — 3 —30 z poza wystepu 37, zapadka 18 roz¬ rzadza suwakiem nastawczym 23 np. w ten sposób, ze lapka 30 jest zagieta wtyl, a suwak 23 jest zaopatrzony w wyciecie 60 (fig. 5) o kierunku, odpowiadajacym ruchowi lapki 30, przyczem wyciecie to jest tak waskie, iz uniemozliwia poprzecz¬ ny ruch lapki.Licznik 31 moze byc wykonany z nie¬ ruchomym (zamiast obracajacego sie) wy¬ stepem 37, przyczem dolna krawedz nie¬ ruchomego wystepu musi byc umieszczo¬ na} o tyle wyzej, aby prowadzenie lapki 30 zapadki 18 w prawo, podczas gdy suwak nastawczy 23 porusza sie nadól o ostatnia podzialke zazebienia, odbywalo sie bez przeszkód. W tym przypadku ruch liczni¬ ka 31 powinien byc odpowiednio dluzszy, niz najwieksza odleglosc miedzy lapka 30 a nieruchomym wystepem 37. Taka kon¬ strukcja jest jednak niepraktyczna, ponie¬ waz wymaga dluzszego czasu na wykona¬ nie poszczególnych ruchów maszyny. PL