PL22380B1 - Sposób wytwarzania obrazów o barwach naturalnych. - Google Patents

Description

Znane sa liczne sposoby wytwarzania kopij o barwach naturalnych.Pomijajac obrazy autochromowe, otrzy¬ mywane przy pomocy rastru drukarskiego, przy wytwarzaniu kopij kolorowych wcho¬ dza w rachube tylko sposoby subtraktyw- ne. Na trzech negatywach wytwarza sie wedlug znanych sposobów rysunek wypu¬ kly albo przez pecznienie, albo przez wy- plókiwanie zelatyny, która zabarwia sie barwami dopelniajacemi z wodnych roz¬ tworów barwników ze smoly pogazowej (klisza drukarska). Wspomniany rysunek wypukly przyciska sie do papieru zelaty¬ nowego, przyczem barwnik z kliszy dru¬ karskiej przenika do papieru zelatyno¬ wego.Przy uzyciu kwasnych barwników azo- wych duza ilosc barwników zostaje w kli¬ szy drukarskiej, czesc tylko przechodzi na papier, przyczem wsiakanie jest najgorsze w tych miejscach, które byly najsilniej na¬ swietlone, czyli odpowiadaja wglebieniom.Otrzymuje sie zatem wedlug tego sposobu kolorowy obraz negatywowy o prawdzi¬ wych jasnych odcieniach, o pólcieniach slabszych i ciemnych odcieniach glebokich (cienie wystepuja jasniej, niz odcienie srednie — pólcienie), jesli zabarwiona kli¬ sze drukarska nie przyciska sie bardzodlugo do papieru zelatynowego (nieraz do 1 godziny), co pociaga za soba niedoklad¬ nosc konturu. W celti usuniecia tej niedo¬ kladnosci stosuje sie obecnie papier zela¬ tynowy, zawierajacy zaprawy, które wy¬ tracaja przenikajacy barwnik w postaci nierozpuszczalnej, np. wedlug Ives'a sto¬ suje sie zwiazki chromu do kwasnych barwników azowych, zwlaszcza alizaryno- wych i antracenowych.Przy uzyciu papieru z zaprawami kli¬ sza drukarska puszcza, to znaczy, ze po zabarwieniu oddaje ona jeszcze barwnik, który przy naciskaniu na papier zelatyno¬ wy osadza sie jako laka w warstwie pa¬ pieru. Wskutek tego delikatne farby zo¬ staja zmieszane i biale miejsca zabru¬ dzone.Powyzsza wada wystepuje zwlaszcza przy uzyciu barwników zasadowych, które wchodza w rachube tylko przy sposobie szybko dzialajacym.Poniewaz wolno pracujace sposoby nie wchodza, praktycznie biorac, prawie w ra¬ chube, próbowano takze osiagnac przy po¬ mocy elektrycznej orjentacji zelatyny sil¬ niejsze przyczepianie sie barwników zasa¬ dowych, a mianowicie stosowano w tym celu zamiast emulsji, wytworzonej na za¬ sadzie kwasnej, amonjakalna emulsje sre¬ browa. Ale równiez i ta emulsja puszcza barwnik.Z podobnem niepowodzeniem stosuje sie emulsje srebrowe, do których dodano zaprawy, jak taniny, poniewaz tanina la¬ czy sie z emulsja chlorowco-srebrowa na zwiazek taninowo-zelatynowy, który co prawda wiaze barwniki zasadowe i usuwa puszczanie, lecz emulsja taka nie puszcza pobranego barwnika nawet wtedy, gdy ze¬ latynowy papier zadaje sie równiez srod¬ kami zaprawowemi. Uwzgledniajac fakt, ze przy wytwarzaniu klisz drukarskich osadzaja sie pewne srodki zaprawowe w wypuklej warstwie zelatynowej, wywoly¬ wano emulsje chlorowcosrebrowa po na¬ swietleniu za negatywem przy pomocy wy¬ wolywacza garbujacego (pyrokatechiny, niezawierajacej siarczynu), kapano nastep¬ nie w roztworze dwusiarczynu lub w wo¬ dzie, zakwaszonej slabo kwasem octowym, i wymywano ciepla woda. (Sposób Jos-Pe wedlug patentu Koppmann'a).Zaprawa, utworzona w miejscach wy¬ wolanych, w których osadzaja sie bronzo- we produkty utlenienia pyrokatechiny, wia¬ ze barwniki zasadowe w pewnym stopniu, ale nie w taki sposób, aby zapobiedz pu¬ szczaniu. Dla calosci wspomniec nalezy jeszcze o Uvatypji wedlug Dr. Traube'go, z zastosowaniem kwasnych barwników, polegajacej na tern, ze emulsje chlorowco¬ srebrowa, wywolana w wywolywaczu, nie- dzialajacym zaprawowo, wyplókuje sie woda, zakwaszona kwasem octowym, i na¬ stepnie wprowadza do kapieli zaprawowej, jak przy druku bromoolejowym, (zawiera¬ jacej bromek potasu, siarczan miedzi, kwas chromowy). Wydzielajacy sie przytem zwiazek chromu dziala jako zaprawa w stosunku do pewnych barwników kwa¬ snych.Przy licznych zposród dotychczas sto¬ sowanych sposobów wystepuje puszczanie kliszy drukarskiej, przy innych po kilku kopjach barwnik przestaje przechodzic na papier zelatynowy, a przy pozostalych sposobach nastepuje wsiakanie barwnika do papieru zelatynowego tak wolno, iz praktyczne ich uzycie nie wchodzi prawie w rachube.Przy wszystkich sposobach udanie sie obrazka zalezy od tego, czy uda sie wsia¬ kanie barwnika do zelatynowego papieru przerwac w odpowiednim momencie, po¬ niewaz przy zadnym sposobie nie pobiera klisza tylko okreslonej ilosci barwnika i nie oddaje okreslonej ilosci barwnika pa¬ pierowi.Niniejszy wynalazek, usuwajacy po¬ wyzsze wady, polega na tern, ze zamiast normalnych roztworów barwników zasa- - 2 —dowych, a zatem soli kwasu siarkowego, solnego i octowego z zasada barwnika, sto¬ suje sie roztwory koloidalne zasad barw¬ ników. Ostatnio wymienione roztwory ma¬ ja te wlasciwosc, iz dzieki jednokierunko¬ wej orjentacji elektrycznej przylegaja sto¬ sunkowo bardzo silnie do plaskorzezby ze¬ latynowej, a pomimo to przechodza w kil¬ ku sekundach ilosciowo do papieru zelaty¬ nowanego, zaopatrzonego w zaprawy.Wytwarzanie koloidalnych roztworów zasad barwników jest nadzwyczaj proste; przygotowuje sie odpowiednio stezony roztwór odpowiedniego barwnika zasado¬ wego, np. blekitu tioninowego, i dodaje np. tyle amon jaku, az roztwór wykaze reakcje silnie alkaliczna, to znaczy, ze zasada barwnika znajduje sie juz w stanie wol¬ nym.Nie wszystkie jednak barwniki zasado¬ we daja koloidalne roztwory zasad; nie¬ które tworza zawiesiny przy wydzielaniu wolnej zasady barwnika. W takich przy¬ padkach dodaje sie pewnych koloidów o- chronnych, jak dekstryny i t. d, i usuwa sole, wytworzone przez wodorotlenek, jak azotan amonu, siarczan amonu i t. d., przy pomocy dializy.Nie wszystkie barwniki zasadowe moz¬ na z latwoscia otrzymywac jako trwale roztwory koloidalne. Liczne barwniki koa- guluja juz po krótkim czasie albo wytwa¬ rzaja metne roztwory, które zatykaja pory wypuklej warstwy zelatynowej. Powyzsza wade mozna usunac bardzo latwo, jesli do koloidalnych roztworów zasad barwników dodac pirydyny, jej pochodnych i homolo- gów.Dodatek pirydyny daje calkowicie kla¬ rowne, niekoagulujace roztwory zasad barwnikowych.Roztwór 0,6% zieleni Neusolidgriin tworzy osad nawet w stanie niekoloidal- nym w ciagu kilku godzin. Jesli do powyz¬ szego roztworu dodac np. tyle pirydyny, ze kwas barwnika zostanie zwiazany jako chlorowodorek pirydyny, zasada barwnika zostaje w roztworze w stanie koloidalnym w zupelnosci klarownym i nie koaguluje, podczas gdy roztwór koloidalny, wytwo¬ rzony przez dodanie amonjaku lub wodo¬ rotlenku potasowca, zaczyna koagulowac juz po kilku godzinach.Dalsze ulepszenie sposobu wedlug wy¬ nalazku polega na przygotowaniu papieru zelatynowanego, zadanego srodkami stra¬ ca jacemi.W celu otrzymania wyraznego obrazu sposobem imbibicyjnym, próbowano juz od dluzszego czasu dodawac do papieru zela¬ tynowanego pewnych zapraw, które stra¬ caly przenikajacy barwnik w postaci nie¬ rozpuszczalnej laki. Juz Hess-Ives w mysl austrjackiego patentu Nr 74223/1918 stoso¬ wal do tego celu zwiazki chromu przy u- zyciu kwasnych barwników, zwlaszcza ali- zarynowych; wedlug patentu szwajcarskie¬ go Nr 123 352 stosuje Arx rodanek mie- dziawy. Znacznie wczesniej stosowano juz, zwlaszcza przy uzyciu barwników zasado¬ wych, zaprawy, znane w farbiarstwie, jak tanine, winian potasowo - antymonylowy i t. d. Tanina byla stosowana jako srodek stracajacy juz przez Dr. Traube'go w spo¬ sobie uvachromowym, jednakze powyzsze polaczenia lakowe nie sa w zupelnosci nie¬ rozpuszczalne. Juz nieznaczna rozpu¬ szczalnosc powoduje otrzymywanie zama¬ zanych obrazów. Ponadto wspomniane la¬ ki taninowe nie sa swiatlotrwale.Znaleziono niedawno substancje, któ¬ re daja nietylko absolutnie nierozpuszczal¬ ne, ale równiez swiatlotrwale laki barwni¬ ków. Sa to stosowane równiez w farbiar- niach sole kompleksowe, np. kwasu fosfo- rowowolframowego, antymonowolframowe- go, krzemowolframowego i t. d. Opisane one sa w patentach niemieckich Nr Nr 286 467, 269878, 403 002, ponadto w Ency- klopedji techn. chemji Ullmann'a (tom 5).Trudnosc wprowadzenia powyzszych substancyj do roztworu zelatyny polega — 3 —na tern, ze wszystkie powyzsze substancje wytracaja równiez zelatyne, bialko, gunffle i L Przez zadanie roztworu zelatyny roz¬ tworem^ jednego z wymienionych kwasów kompleksowych wytraca sie natychmiast ciastowata, nierozpuszczalna mase. Octan amonu* zapobiega koagulacji zelatyny.Do roztworu zelatyny, zawierajacego amonjak, dodaje sie roztworu soli jednego z wymienionych kwasów kompleksowych, np. kwasu krzemowolframowego. W takim przypadku nie wytraca sie zelatyny. Na¬ stepnie do powyzszego roztworu dodaje sie kwasu octowego w ilosci, wystarczajacej do zwiazania amonjaku na octan amonu.Powyzszy sposób posiada ponadto te wielka zalete, ze wytworzony roztwór ze¬ latyny jest natychmiast zdatny do odlewu bez dlugotrwalych procesów zestalania i przemywania i zdolny do szybkiego pobie¬ rania duzych ilosci barwnika.Lecz wymienione poprzednio kwasy sprzezone (kwas krzemo-antymono-fosfo- rowolframowy i tak dalej) posiadaja rów¬ niez w pewnej mierze te niekorzystna wla¬ sciwosc, iz latwo ulegaja rozpadowi hy- drolitycznemu, przyczem tworza sie pro¬ dukty rozkladu o barwie ciemnej, przewaz¬ nie niebieskawej. Ponadto ciemnieja kopje, wytworzone na nosnikach, które w war¬ stwie zelatynowej zawieraja wspomniane substancje. Tak np. warstwa zelatynowa, preparowana kwasem fosforowolframo- wym, niebieszczeje juz po krótkim czasie na powietrzu, a wskutek tego nadrukowa¬ ny na nia obraz posiada nieodpowiednie barwy, a tlo niezadrukowane jest brudne.Nosnik, którego warstwa jest zadana zaprawami, np. jodkiem miedziawym, po¬ siada te wade, ze barwnik zasadowy nie zostaje przy drukowaniu wytracony jako laka. Wplywa to ujemnie na ostrosc obra¬ zu, a barwnik wsiaka bardzo latwo w glab przy nastepnem naciskaniu. Ponadto po¬ wyzsze zaprawy metalowe bronzowieja juz przy najmniejszych sladach siarkowodoru z wytworzeniem czarnego siarczku miedzi.Obecnie stwierdzono, ze pewne kwasy or¬ ganiczne równiez posiadaja w znacznym stopniu zdolnosc wytracania barwników za¬ sadowych, nie wykazujac jednakze przy zastosowaniu ich do odbitek kolorowych wyzej wspomnianych wad. Tak np, kwas /?-oksynaftoesowy, wprowadzony znanym sposobem do warstwy zelatynowej nosnika, wytraca zasade barwnika tak samo, jak wyzej wymienione srodki, w postaci laki bez wytwarzania barwnych produktów roz¬ kladu, dzieki czemu obraz nie ciemnieje.Podobnie zachowuja sie homologi tego kwasu i pochodne naftyloaminy i naftolu.Mimo stosowania sposobów, poprzednio przytoczonych, nie udalo sie wprowadzic zapomoca imbibicji barwnika, zwlaszcza o zasadowym charakterze, do kliszy drukar¬ skiej w sposób, zabezpieczajacy przed pu¬ szczaniem. Jesli klisze przyciska sie do no¬ snika, czesc niecalkowicie przytrzymanej farby dochodzi do takich miejsc, gdzie jest niepozadana, co w konsekwencji powodu¬ je zabrudzenie calego obrazu, a zwlaszcza ujemnie wplywa na czesci niezadrukowane obrazu. Równiez nie udalo sie dotychczas kleic matryc drukarskich, wytworzonych z celulozy, w taki sposób, aby one nie zabar¬ wily sie przy stosowaniu barwników zasa¬ dowych i nie oddawaly wiekszej czesci po¬ branego barwnika warstwie zelatynowej nosnika, zaopatrzonej w srodki stracajace.Ta ilosc barwnika dostaje sie przy druko¬ waniu równiez do nieochronionej warstwy nosnika i poteguje dzialanie brudzace wy¬ ciekajacego barwnika.Jesli natomiast hartowana warstwe ze¬ latynowa nosnika, w której znajduja sie srodki scinajace, np. kwas /5-oksynaftQeso- wy, powleka sie warstwa miekkiej, niehar- towanej zelatyny, do której ewentualnie dodaje sie równiez bardzo mala ilosc po¬ wyzszego srodka wytracajacego, wówczas zostanie pochloniety przez te warstwe — 4 —barwnik, uwolniony przy puszczaniu i przy farbowaniu podczas klejenia kliszy. Jesli po wykonczeniu obrazu' usunie sie te do¬ datkowa warstwe, wówczas, oczywiscie, u- nieszkodliwia sie barwnik pobrany.Poniewaz ta warstewka dodatkowa mu¬ si sie zdejmowac nadzwyczaj latwo, np. przez kapanie obrazka w cieplej wodzie lub slabe pocieranie mokra wata, nalezy do wytwarzania powyzszej warstewki sto¬ sowac materjaly, które z warstwa zelaty¬ nowa nosnika nie lacza sie jednolicie, albo I dodaje sie do nich srodków, zapobiegaja- i cych takiemu polaczeniu (np. dodatek zól¬ ci wolowej do miekkiej zelatyny dodatko- i wej warstwy) i powodujacych latwe zdej¬ mowanie takich warstw (np. dodatek gumy arabskiej, dekstryny i t. d.).Do wytwarzania barwnych fotografij opisanym sposobem konieczne jest równiez urzadzenie do nastawiania klisz.Plyta, dotychczas stosowana, zaopa¬ trzona w okragle czopy do ustawiania, po¬ siada duzo wad. Tak np. zawieszanie no¬ snika (papieru zelatynowego i t. d.) oraz matryc, wykonanych przewaznie z celuloi¬ du, które, oczywiscie, musza posiadac otwo¬ ry, scisle odpowiadajace czopom ustaw- nym; na czopach jest, jak wiadomo, klopo¬ tliwe i trudne i polaczone zwykle z uszko¬ dzeniem dziurkowania matryc tak, iz juz po kilku kopjach przystawanie jest niedo¬ kladne i matryce staja sie nieuzytecznemi jj jeszcze przed zuzyciem wypuklej warstwy | zelatyny.Odpowiednie urzadzenie musi zatem wygladac, jak na fig. 1 -h- 4. Na fig. 1 uwi¬ doczniono plyte w rzucie pionowym, na fig. 2 — w przekroju, fig. 3 uwidocznia dziurkowanie matryc w rzucie bez górnego wodzidla tloka i urzadzenia prasujacego, fig. 4 — to samo w przekroju.Plyta przystawna, uwidoczniona na fig. 1 i 2, posiada w odpowiednio uksztaltowa¬ nej prostokatnej ramie / plyte 2, wykona¬ na z materjalu (szkla i t. d.), nieulegajace- go dzialaniu chemikaljów, zawartych w roztworach barwników ii nosniku, przyezem powierzchnia plyty posiada powierzchnie na. tyle chropowata, aby zapewnic; mocne przyleganie nosnika 31 do podkladu (ply- ty). 2.W ramie / znajduja sie w równym od¬ stepie od jednej krawedzi ramy kolki 4* o przekroju równoramiennych lub równo¬ bocznych trójkatów albo wycinków kola, w odróznieniu od dotychczas stosowanych okraglych kolków, umieszczone w taki spo¬ sób, ze dwusieczna kata przypada na linje napiec, wystepujacych na kolkach 4 przy naciskaniu matrycy 5 na nosnik 3.Kolki 4 znajduja sie w takiej liczbie i w takich odstepach od siebie na ramie 1, iz rama moze byc stosowana do matryc 5 i nosników 3 o róznych wymiarach. Jest zro¬ zumiale, ze przy takiem wykonaniu kol¬ ków przystawnych 4 matryce 5 przy naci¬ skaniu na nosnik 3 nawet wtedy nie moga zmienic polozenia wobec nosnika, jesli o- twory 6 posiadaja znacznie wiekszy prze¬ krój, niz kolki przystawne 4. Jesli otwory 6 sa wieksze, niz przekroje kolków przy¬ stawnych 4, mozna bez trudu zawiesic ma¬ tryce 5 na kolkach 4, dzieki czemu mozna przy pewnej ostroznosci chronic otwory przystawne 6 przed rozdarciem.Na fig. 3 i 4 uwidoczniono odpowiednie dziurkowanie.Przez otwory 8, nieco wieksze od od¬ powiadajacych im kolków przystawnych 4, znajdujace sie w plycie podstawowej 7, oraz przez dokladnie do nich dopasowane wybijaki 9, osadzone przesuwnie w kierun¬ ku osi podluznej, mozna w matrycach 5 o- siagac dziurkowanie calkowicie zgodne z kolkami 4 plyty przystawnej 1. Na plycie podstawowej 7 zbudowana jest podstawa 10, na której umieszczone jest górne wo- dzidlo tloczaków 9 i urzadzenie, przy po¬ mocy którego sa one poruszane. Matryce 5 przyklada sie znanym sposobem i przy po¬ mocy klamer przytrzymuje w okreslonem — 5 —polozeniu/ Nastepnie wprowadza sie je ra¬ zem do szczeliny 11 urzadzenia, zaopatrzo¬ nego w otwory, i przebija. Tak przygoto¬ wane matryce 5 odbija sie kolejno po za¬ farbowaniu na nosniku 3 (papier zelatyno¬ wany), ulozonym na szorstkiej powierzch¬ ni plyty 2, zwykle przy pomocy miekkiego walca 14. W celu ulatwienia pracy umie¬ szcza sie przyIge 12 na plycie przystawnej 1, które) odstep od kolków 4 musi byc zgodny z odstepem przylgi 13 od tlocza- ków 9 urzadzenia z otworami. PL PL

Claims (10)

1.Za s t r z e zen i a patentowe. 1. Sposób wytwarzania obrazów o bar¬ wach naturalnych na papierze, blonach i t. d. wedlug znanych sposobów imbibicyj- nych, znamienny tern, ze do farbowania wypuklej kliszy zelatynowej stosuje sie roztwory koloidalne zasad barwników.

2. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tem, ze do koloidalnych roztworów zasad barwników dodaje sie male ilosci koloidów ochronnych, jak dekstryny i t. d.

3. Sposób wedlug zastrz. 1 i 2, zna¬ mienny tem, ze do koloidalnych roztwo¬ rów zasad barwników dodaje sie male ilo¬ sci alkalicznie reagujacej substancji.

4. Sposób wedlug zastrz. 1-^3, zna¬ mienny tem, ze do koloidalnych zasado¬ wych roztworów barwników dodaje sie pi¬ rydyny, jej pochodnych lub homologów w celu unikniecia koagulacji barwnika.

5. Sposób wedlug zastrz. 1 h- 4, z za¬ stosowaniem nosników, zaopatrzonych w znany sposób w srodki, stracajace barwni¬ ki, znamienny tem, ze w celu unikniecia koagulacji zelatyny rozpuszcza sie srodki stracajace, np. kwas krzemowolframowy, w alkalicznym, np. amonjakalnym, roztwo¬ rze zelatyny, do którego dodaje sie potem kwasu, np. kwasu octowego, az do utwo¬ rzenia sie soli obojetnej, np. octanu amonu

6. Sposób wedlug zastrz. 1 -i- 5, zna¬ mienny tem, ze jako srodek, wytracajacy barwniki wsiakajacy do nosnika (papieru zelatynowanego, zelatynowanej blony i t. d.), stosuje sie w warstwie nosnika trud- norozpuszczalne lub nierozpuszczalne kwa¬ sy organiczne w rodzaju kwasu /5-oksynaf- toesowego lub jego homologów, zwlaszcza grupy naftyloamin i naftolów.

7. Sposób wedlug zastrz. 1 h- 6, zna¬ mienny tem, ze stosuje sie nosnik, którego warstwa obrazowa, zaopatrzona w srodki, stracajace barwnik, jest powleczona war¬ stwa dodatkowa, pochlaniajaca barwnik, wyciekajacy z kliszy drukarskiej, i barw¬ nik, przeniesiony przy przygotowywaniu, u- suwana z obrazu po wytworzeniu go.

8. Urzadzenie do ustawiania klisz i nosników przy wytwarzaniu obrazów spo¬ sobem wedlug zastrz. 1-^7, znamienne tem, ze strona plyty (2), na której uklada sie nosnik, posiada szorstka powierzchnie, aby nosnik nie przesuwal sie przy naciska¬ niu klisz drukarskich, w ramie zas przy¬ stawnej fi) umieszczone sa kolki przystaw¬ ne (4) o przekroju, posiadajacym kat tak ustawiony, ze przy przyciskaniu klisz dru¬ karskich (5) do nosnika /^kierunki na¬ piec kolków (4) przypadaja wzdluz dwu¬ siecznych tych katów.

9. Urzadzenie wedlug zastrz. 8, zna¬ mienne tem, ze katy przekroju kolków przystawnych (4) sa ustawione zgodnie z katami przekroju tloczaków (9) urzadzenia do dziurkowania klisz (5), przyczem tlo- czak (9) jest wiekszy, niz kolek przystaw¬ ny (4).

10. Urzadzenie wedlug zastrz. 8, 9, znamienne tem, ze rama (1) jest zaopatrzo¬ na w przylge (12), która jest umieszczona w takim samym odstepie od kolków przy¬ stawnych (4), jak przylga (13) tloczaków (9) w odpowiedniem urzadzeniu z otwora¬ mi. Richard Gschopf. Zastepca: Inz. F. Winnicki, rzecznik patentowy.l* Do opisu patentowego Nr 22380. h* &Zitt»»i\ 4»«%i+ Druk L. Boguslawskiego i Ski, Warszawa. PL PL