Wykryto, ze mozna wytwarzac barwni¬ ki, zawierajace chroni, z wydzielonych zwiazków chromowych o - oksyazobarwni- ków, zawierajacych na kazda dajaca sie chromowac grupe czasteczki barwnika mniej niz 1 atom chromu, a wytwarzanych przez sprzeganie dwuazowanych kwasów o - oksyamino - naftaleno - sulfonowych z naftolami, przez takie poddawanie tych zwiazków chromowych dzialaniu srodków alkalicznych lub srodków alkalicznych, wy¬ dzielajacych chrom, iz powstaja zwiazki chromowe, rozpuszczalne w wodnych roz¬ tworach zasad z zabarwieniem fiol eto wo- blekitnem az do blekitnego i barwiace welne przy farbowaniu z kapieli, zakwaszo¬ nej kwasem siarkowym, i n&stepnem wywo¬ lywaniu barwy na odcienie blekitu mary¬ narskiego.Barwniki orto - oksyazowe, stosowanie jako materjaly wyjsciowe przy wykony¬ waniu wynalazku niniejszego, mozna otrzy¬ mywac z najrozmaitszych zdwuazowanych kwasów; o - oksy - amino - naftaleno - sul¬ fonowych przez sprzeganie z najrozmait- szemi naftolami. Zwiazkami dwuazowemi odpowiednich kwasów o - oksy - amino - naftaleno - sulfonowych sa nip. zwiazki dwuazowe kwasu 1 - amino - 2 - ohsymiaf- taleno - 4 - sulfonoiwego, kwias© 1 - ofasy- 2 - amino - naftaleno - 4 - sulfonowego, kwasu / - amino - 2 - oksynaftaleno - 6 -sulfonowego, kwasu / - amino - 2 - oksy- naftaleno - 4,8 - d^yrasulfonowego, kwasu ; - amino - 2 * ofcsytnaftaleno - 4,6 - dwu- sulfonowego, kwasu 1 -amino - 2 - oksy- naftaleno - 6 - chloro - 4 - sulfonowego, kwasu 1 - amino - 2 - oksytnaftalenio - 6 - bromo - 4 - sulfonowego, Odpowiedniemi skladnikami sprzegania sa a - i /? - naftol, jak równiez ich produkty podstawienia, np, 8 - chloro - a - naftol i 5,8 - dwuchloro - a - naftol.Z wymienionych barwników oksy - azo- wych przez chromowanie najrozmaitszemi srodkami chromuj acemi wytwarza sie zwiazki chromowe, zawierajace na kazda dajaca sie chromowac grupe czasteczki barwnika mniej niz jeden atom chromu, przyczem do chromowania mozna stoso¬ wac albo taka ilosc srodka chromujacego, azeby na kazda dajaca sie chromowac gru¬ pe czasteczki barwnika przypadalo mniej, niz jeden atom chromu, albo tez mozna stosowac wieksiza ilosc srodka chromujace¬ go i w tym przypadku chromowanie pod wzgledem czasu, temperatury i stezenia jo¬ nów wodorowych winno byc prowadizoine w tak lagodnych warunkach, azeby do kaz¬ dej dajacej sie chromowac grupy czastecz¬ ki barwnika zostal wprowadzony mniej niz jeden atom chromu.Dzialanie srodkami alkalicznemi, do których naleza równiez alkaliczne srodki, odszczepiajace chrom (chrominy alkalicz¬ ne), np. lug sodowy, potasowy, amon jak, soda, trzecio - rzedowy fosforan potiasow- cowy albo boraks, moze byc przeprowa¬ dzone w naczyniu otwartem albo pod ci¬ snieniem, w obecnosci dodatków lub bez nich, jak np. nieorganicznych lub organicz¬ nych soli potasowców.W charakterze srodków, oddzielaja¬ cych chrom, nadaja sie np.: chlorek chro¬ mu, fluorek chromu, siarczan chromu, chromki alkaliczne, siarczyn chromu, oc¬ tan chromu, mrówczan chromu, szczawian chromu, benzolo-siairczan chromu, zwiaz¬ ki chromawo - chromowe Oraz zwiazki ze¬ spolone, otrzymywane dzialaniem zwiaz¬ ków organicznych, zawierajacych grupe wodorotlenowa, na alkaliczne zawiesiny tlenku chromowego.Barwniki, zawierajace chrom, otrzymy¬ wane wedlug sposobu niniejszego i barwiace welne na cenne odcienie blekitu marynar¬ skiego, wybarwia sie korzystnie sposobem wedlug patentów francuskich Nr 702387 oraz 760812. W przeciwienstwie do zna¬ nych dotychczas barwników tej grupy, bar¬ wiacych wlókna zwierzece na podobne od¬ cienie, barwniki wedlug wynalazku daja zabarwienia zupelnie równe i pod kazdym wzgledem trwale, zwlaszcza zas na sciera¬ nie, nawet przy barwieniu na odcienie mocne (np. 5 — 8% -we wyibarwienia). Dzie¬ ki sposobowi niniejszemu udaje sie bardzo tanie niebiesko barwiace barwniki, znane jako trwale cyjaniny chromowe, przepro¬ wadzac w tanie i trwale barwiace na ble¬ kit marynarski zwiazki chromowe, co do¬ tychczas nie bylo mozliwe do osiagniecia zapomoca znanych sposobów chromowania.Przyklad I. 41,6 czesci wagowych barwnika azowego, otrzymanego ze zdwu- azowanego kwasu 1 - amino - 2 - oksynaf- taleno - 4 - sulfonowego i /? - naftolu (soli sodowej), rozpuszcza sie z dodatkiem 13 czesci wagowych lugu sodowego (30%-we- go) i 10 czesci wagowych cukru vt\ 800 cze¬ sciach wagowych wody, poczem zadaje roztworem chromowym, wytworzonym z 7,8 wagowych czesci Cr203, 14 czesci wa¬ gowych kwasu mrówkowego (85%-wego) oraz 3,1 czesci wagowych krystalicznego kwasu szczawiowego, i gotuje pod chlodni¬ ca zwrotna az do zaniku barwnika wyj¬ sciowego, co mozna poznac po tern, ze sla¬ bo ogrzana próbka, pobrana z mieszaniny reakcyjnej i zalkalizowana soda, po wyla¬ niu na bibule i potraktowaniu rozcienczo¬ nym kwasem mineralnym, nie wykazuje zmiany barwy; wówczas wytworzony pro¬ dukt wysala sie i odsacza. Otrzymany — 2 —barwnik wprowadza sie w postaci papki do roztworu 80 czesci wagowych lugu so¬ dowego (30% -wego) w 300 czesciach wa¬ gowych wody i gotuje przez 2 godziny. Na¬ stepnie przesacza sie, zobojetnia 10%-wym kwasem^solnym i wysala. Zwiazek chromo¬ wy, otrzymany po odsaczeniu i wysuszeniu, jest latwo rozpuszczalny w wodzie, a w rozcienczonym lugu sodowym rozpuszcza sie z zabarwieniem fioletowo-niebieskiem.Barwi on welne z kapieli kwasnej na od¬ cienie blekitu marynarskiego o doskonalej trwalosci.Zwiazek chromowy o takich samych wlasnosciach, lecz o jeszcze wiekszej trwa¬ losci na scieranie, otrzymuje sie, o ile prze¬ róbke prowadzi sie w taki sposób, ze alka¬ liczna mieszanine reakcyjna zadaje sie 4 czesciami wagowemi kwasu szczawiowego oraz taka iloscia 10% -wego kwasu solne¬ go, az mieszanina reakcyjna wykaze od¬ czyn obojetny, nastepnie krótko sie ja go¬ tuje, odsacza od osadu chromowego i prze¬ sacz odparowuje w prózni do sucha.Przyklad II. 41,6 czesci wagowych barwnika azowego, wytworzonego ze zdwu- azowanego kwasu i-amino-2-oksynaftale- no-4-sulfomowego i ^-naftolu zawiesza sie w 600 czesciach wagowych wody, zadaje roztworem chromowym, wytworzonym z 7,9 cz. wagowych Cr208 i 17 czesci wagowych kwasu mrówkowego (85%-wego), i gotuje az do zaniku barwnika poczatkowego, na¬ stepnie produkt reakcji wysala sie i odsacza.Powstaly barwnik wprowadza sie w postaci pasty do roztworu 90 czesci wagowych lu¬ gu sodowego (30%-wego) w 300 czesciach wagowych wody. Po rozpuszczeniu albo ogrzewa sie roztwór barwnika w ciagu 3 godzin na lazni parowej, przesacza go, zobojetnia 10% -wym kwasem solnym i wy¬ sala, albo tez po ogrzaniu na lazni parowej dodaje sie do powstalego roztworu 5 cze¬ sci wagowych kwasu winowego, przesacza, przesacz zobojetnia 10%-wym kwasem soi- nym i odparowuje w prózni do sucha.Otrzymany barwnik rozpuszcza sie w roz¬ cienczonym lugu sodowym z fiolkowo-ble- kitnem zabarwieniem i barwi welne z ka¬ pieli kwasnej na trwale odcienie blekitu marynarskiego.Przyklad III. 41,6 czesci wagowych barwnika azowego, wytworzonego ze zdwu- aizowanego kwasu f-amLno-2-oksy-naftale- no-4-sulfonowego i /?-naftoJu, miesza sie z 800 czesciami wagowemi wody, nastepnie dodaje mrówczanu chromowego w ilosci, odpowiadajacej 7,8 czesciom wagowym Cr2031 i gotuje pod chlodnica zwrotna az do zaniku barwnika wyjsciowego. Nastep¬ nie powstaly zwiazek chromowy wydzie¬ la sie w zwykly sposób przez wysolenie.Wówczas wprowadza sie go do roztworu 90 czesci wagowych lugu sodowego (30%- wego) i 5 czesci wagowych cukru w 600 czesciach wagowych zimnej wody. Po trzy- godzinnem gotowaniu pod chlodnica zwrot¬ na fiolkowo-blekitny roztwór zobojetnia sie 10%-wym kwasem solnym, odsacza od niewielkich ilosci pozostalosci i wysala barwnik w temperaturze 40—50°C. Po od¬ saczeniu i wysuszeniu otrzymuje sie zwia¬ zek chromowy w postaci fiolkowo-czarne- go proszku, który z kapieli kwasnej barwi welne na trwale odcienie blekitu marynar¬ skiego.Przyklad IV. 41,6 czesci wagowych barwnika azowego, wytworzonego ze zdwu- azowanego kwasu /-amino-2-oksynaftale- no-4-sulfonowego i a-naftolu, zawiesza sie w 1000 czesciach wagowych wody i po do¬ daniu roztworu mrówczanu chromowego w ilosci, odpowiadajacej 8,36 czesciom wa¬ gowym Cr203, gotuje sie mieszanine reak¬ cyjna przez 21^ godziny pod chlodnica zwrotna, poczem powslaly, czesciowo roz¬ puszczalny zwiazek chromowy wydziela sie przez dodanie soli kuchennej i odsacza.Otrzymany produkt, po odsaczeniu, wpro¬ wadza sie do roztworu 70 czesci wagowych 30%-wego lugu sodowego w 600 czesciach wagowych wody i, mieszajac, gotuje pod - 3 -chlodnica zwrotna przez 3 godziny. Po ostudzeniu do 50°C zobojetnia sie produkt reakcji 10%-wym kwasem solnym i, ewen¬ tualnie po przesaczeniu, odparowuje do sucha w prózni na kapieli wodnej.Otrzymany, latwo rozpuszczalny w wodzie blekitny zwiazek chromowy barwi welne w kapieli kwasne} na blekitne, do marynarsko-blekitnych, odcienie o dosko¬ nalej trwalosci. PL PL