Stawo* mateijarly lub wlókna iarbuje sie lub drukuje barwnikami kwasnemi lub za- aadawemi, albo tez. alizaryna lub barwni¬ kami zaprawoswenil, naLezy celem wyko¬ rzystania wlasnosci Lych barwników oraz nadania im odpowiedniej trwalosci, trak¬ towac j« w prawie gosrasyck kapielach* naj¬ czesciej; w tempesratuarz*: wrzenia,, a nie¬ kiedy nawet dodaje sia nieco- siarczanu sodu,, lub tez utrwalac j* w parze wodnej badz ma wokcem powietrzu, badz pod ci- sm&nieui w ciagu krótszego lub dluzszego czasu Jednak przy farbowaniu lub drukowa- niii wszystkich wogóle naater jalow, a ziwla- szosa wlókiea zwierzecych, zauwazono, ze zarówno* kapiele ia&haarskie^ jak i farby drukarskie njabieraiy specjaiaych wLascir wosci^ ulatwiajacych wszelkie nasde|we czynnosci,, w przypadku zakwaszania ka¬ pieli farbiarskiej kwasem mrówkowynu w ihwei dotychczas niestosowanej.W rzeczywistosci w nAaktócych przy¬ padkach do £arbowama uzywano kwas mrówkowy, lecz. jedynie w aastep&twie in¬ nych kwasów organicznych, celem zakwa¬ szenia kapieli farbiarskiej;; w tych wypad¬ kach jedaak stosowano kwas* ra*ówk**wy w ilosci, wynoszacej zaledwie 6*%t wagi far- howanegpr aaaterjalu lub wlókna,, p*zyczem ilosc ta w stosunku do wagj, calej kapieli byla. je&z&ze mniejsza, bomem waga, k%-* ,J)ieli jest zazwyczaj 30-krotnie lub 40- kra^le^ a nawet 100-krotnie wieksza od wS^H ftfrbowaifych matJrjalów.Wiadomo równiez, ze niekiedy, jakkol¬ wiek rzadko, do farby drukarskiej dodaje sie kwas mrówkowy zamiast innego, kwasu organicznego, lecz jedynie ze wzgledu na jego wlasnosci kwasowe, dodana jednak ilosc waha sie zazwyczaj w granicach od 30 do 50 gramów na litr lub kilogram, co wynosi inniej niz 5%.Stwierdzono, ze jesli stosowac kwas mrówkowy w znacznie wiekszem, podanem ponizej stezeniu, które jes£ q wiele wyzsze od stosowanych dotychczas lil&sci; wówczas w specjalnych warunkach uzyskuje sie na wlóknie nowe efekty fizyko-chemiczne, które calkowicie zmieniaja wszystkie sto¬ sowane dotychczas sposoby farbowania; zjawisko to wynika ze szczególnego dzia¬ lania kwasu mrówkowego w specjalnych warunkach na zwiazki organiczne przy far¬ bowaniu materjailów i zgodne jest ze zwy¬ kla rola tego kwasu w mechanizmie utrwa¬ lania barwników.Specjalne to dzialanie w warunkach wskazanych powyzej wywoluje powstawa¬ nie pseudo-roztworów koloidalnych, które sprzyjaja procesom farbowania lub druko¬ wania.Przedmiotem niniejszego wynalazku, o- partego na tych spostrzezeniach, jest za¬ równo przygotowywanie w zwyklej tempe¬ raturze farb drukarskich, nie wymagaja¬ cych nastepnego parowania, przez uprzed¬ nie rozpuszczenie barwników w 80%-ym kwasie mrówkowym, tak iz koncowa za¬ wartosc kwasu mrówkowego, zwiazanego lub wolnego, wynosi w tym roztworze co najmniej 10% w stosunku do objetosci farby, a najwyzej 50%, jak tez przygoto¬ wywanie kapieli farbiarskich, stosowanych nastepnie bez ogrzewania, przez rozcien¬ czenie woda uprzednio przygotowanej mie¬ szaniny barwników z kwasem mrówkowym w ilosci 80%, wdbec czego koncowa kapiel zawiera zawsze przynajmniej 10%, a naj¬ wyzej 50%, na objetosc zwiazanego lub wolnego kwasu mrówkowego.ZawsErtosc procentowa zwiazanego lub wolnego kwasu mrówkowego waha sie w granicach podanych powyzej, zaleznie od rodzaju farbowania: farbowanie tkanin, far¬ bowanie luznej welny, farbowanie welny czesanej lub w motkach, tkanin jedwabnych lub przedzy, drukowanie lub farbowanie wszelkich nadajacych sie do farbowania tkanin.Stosowany 80%-owy kwas mrówkowy jest to zwykly kwas handlowy.Ponizej podano przyklady przygoto¬ wywania kapieli farbiarskich oraz farb dru¬ karskich.Przyklad I. Farbowanie. Do kapieli wodrfej, zawierajacej 20% na objetosc kwasu mrówkowego, dodaje sie, w zalez¬ nosci, od pozadanego odcienia, zmienna ilosc zólcieni kwasnej, lub czerwieni kwa¬ snej albo tez kwasnego blekitu lub ich mie¬ szanine i otrzymuje sie po wyfarbowaniu na zimno cala skale odcieni.Przyklad II. Drukowanie. Do farby drukarskiej, zawierajacej 20% na obje¬ tosc kwasu mrówkowego, dodaje sie kwa¬ sna zólcien lub kwasna czerwien albo tez blekit kwasny lub ich mieszanine i otrzy¬ muj e sie po wydrukowaniu bez parowania, na zimno, cala skale pozadanych odcieni.Przyklad III. Drukowanie. Do farby drukarskiej, zawierajacej 20% na obje¬ tosc kwasu mrówkowego, dodaje sie jeden lub kilka barwników alizarynowych albo tez zaprawowych wraz z ich zaprawami metalowemi; drukuje sie bez parowania, przyczem utrwalanie zachodzi na zimno.Skutki tych procesów, przeprowadza¬ nych na zimno i bardzo szybko, dajacych nowe efekty farbiarskie i drukarskie, uzy¬ skuje sie niekiedy natychmiast. W tych wy¬ padkach jednak nalezy w praktyce opóz¬ nic nieco wywolywanie utrwalonych w ten sposób barwników i w tym celu, zachowu- - 2 -jac podane powyzej ilosci kwasu mrów¬ kowego, dodaje sie pewna ilosc rozpu¬ szczalnych w wodzie kwasów organicznych, przez co zmniejsza sie szybkosc farbowa¬ nia i drukowania na zimno. PL