PL1613B1 - Sposób otrzymywania trwalych przedzalnych roztworów blonnika sposobem miedzikoamonjakalnym z zastosowaniem cukru. - Google Patents

Description

Otrzymywanie roztworów blonnika spo¬ sobem miedzikoamonjakalnym udawalo sie poczatkowo tylko wtedy, gdy zachowywano przy tern scisle przez caly czas temperatu¬ re + 4° C, równiez bylo konieczne prze¬ chowywac przy tej temperaturze gotowy roztwór az do czasu przedzenia. Pózniej zaproponowano uzycie cukru do otrzymy¬ wania roztworów trwalych przy normalnej temperaturze. Znany jest przyklad wcie¬ lania weglowodanów do miedzikoamonja- kalnych roztworów blonnika lub zadawanie takich roztworów cztero i wiecej wartoscio- wemi alkoholami, jak dulcyt i mannit, wre¬ szcie sposób polegajacy na tern, ze materje organiczne wciela sie do blonnika, albo do roztworu miedzikoamonjakalnego przed ich wzajemnem zmieszaniem.Dopiero na podstawie dlugoletnich do¬ swiadczen, zebranych przy wyrobie na wiel¬ ka skale, mozna bylo znalesc ostateczne wyjasnienie zawilych reakcyj, wystepuja¬ cych przy roztwarzaniu blonnika w amo- njakalnym roztworze tlenku miedzi.Najpierw okazalo sie, ze do praktycz¬ nego zastosowania sposobu na wielka skale najlepiej nadaja sie cukry, poniewaz te mo¬ ga byc otrzymane w stanie czystosci, pore¬ czajacym spalenie sie bez pozostalosci we¬ wnatrz masy przedzalnej i zapobiegajacym zabarwieniu sie blonnika — najwazniejsze punkty, od których zalezy pewnosc prze¬ dzenia i wyglad gotowego przedziwa.Wiadome jest, ze masa przedzalna, za¬ dana cukrem, jest trwalsza, a wysnute z niej sztuczne nitki posiadaja wieksza moc i ela-stycznosc, obok bardzo silnego polysku je¬ dwabistego. To twierdzenie jest jednak wtedy tylko prawdziwe, jezeli przy otrzy¬ mywaniu roztworów wzielo sie do uzycia wlasciwe rodzaje cukrów, stosownie do ich charakterystycznego dzialania i to w odpo¬ wiednich scisle odwazonych ilosciach. Bo¬ wiem zbyt wysoka ilosc cukru, a w dodatku najczesciej uzywanego syropu kartoflanego pozostawia w roztworze tak duzo cial szla¬ mowatych, ze materjaly przesaczkowe, przez które masa przedzalna musi byc prze¬ puszczona, zatykaja sie w bardzo krótkim przeciagu czasu. Z tegoz powodu wyste¬ puja w bardzo cienkich wylotach dysz za¬ tkania.Przedzenie takich mas okazalo sie tez przy fabrykacji na wielka skale zupelnie * niemozliwe, a uzywanie syropu kartoflane¬ go nie wskazane, gdyz dzieki zanieczyszcze¬ niom, zawartym jeszcze w syropie kartofla¬ nym, nabiera przedza silnego zóltego za¬ barwienia, które sie juz nie da usunac, a polysk sztucznych nitek, do którego dazy¬ my, zostaje silnie zmniejszony przez za¬ schle na ich powierzchni warstwy szlamu.Moc wlókien cierpi równiez bardzo dotkli¬ wie przez to, ze czasteczki syropu kartofla¬ nego, zasklepiaja sie pomiedzy czasteczka¬ mi blonnika. Cukier nie powinien wogóle wystepowac jako fizyczny skladnik wlókna, tylko to powinno sie skladac z czystego hy- droblonnika. Dlatego bledne jest uzywanie cukru w wiekszych ilosciach, poniewaz wte¬ dy dziala on tylko jako szkodliwy balast w masie przedzalnej.Dopiero teraz stalo sie jasnem, ze cu- jkier ma wywierac czysto chemiczne dziala¬ nia i to w dwóch zasadniczo róznych kie¬ runkach, które stanowia istote przedstawio¬ nego wynalazku. Pierwsze dzialanie pole¬ ga na redukcji soli miedziowej i blonnika, z których kazda wykazuje przy otrzymy¬ waniu roztworów przedzalnych silna sklon¬ nosc do utleniania sie. Jezeli te sklonnosc powstrzymamy, to rozpuszczalnosc tlenku miedzi w amon jaku staje sie znacznie wyz¬ sza, rozpuszczanie sie blonnika odpowied¬ nio szybsze i dokladniejsze, a powstaly roztwór przedzalny jest trwaly.Do osiagniecia tego celu nadaja sie te cukry, które juz w bardzo malych ilosciach i przy normalnej temperaturze dzialaja sil¬ nie redukuj aco.Nadajace sie do tego rodzaju cukry na¬ leza do grupy cukrów gronowych, do hek- soz, glukoz, albo monosacharydów. Z po¬ sród nich zas nadaje sie najlepiej cukier skrobiowy i cukier inwertowany.Z tych ostatnich cukrów wystarczy x/^% wagi blonnika, aby osiagnac silne i dosta¬ teczne przeciwdzialanie przeciw sklonno¬ sci soli miedziowej i blonnika do utlenia¬ nia sie podczas przygotowania roztworu przedzalnego.W ten sposób przyrzadzone roztwory przedzalne znosza stosunkowo wysokie tem¬ peratury i sa stale trwale, o ile przechowu¬ je sie je w zamknietych naczyniach.Natomiast przy przedzeniu takich roz¬ tworów i przy wlasciwosciach z nich otrzy¬ manego przedziwa wyszly na jaw trudno¬ sci. Równolegle z redukcja soli miedzio¬ wej i blonnika przy pomocy cukru skrobio¬ wego wystepuje dzialanie odszczepiania wody (dehydratyzacja), które ogranicza równomiernosc masy przedzalnej i jej zdolnosc przedzalna, wymagajaca wlasnie doskonalej równomiernosci. Delikatne wló- kienka nie posiadaja przy opuszczaniu uj¬ scia dysz dostatecznej ciagliwosci i dlatego urywaja sie latwo w kapieli stracajacej.Gotowa nic jest równiez twarda i malo ela¬ styczna.Zjawisko to tlumaczy sie tern, ze pier¬ wotny blonnik nie moze, z powodu odcia¬ gajacego wode dzialania cukru skrobiowe¬ go, w stanie rozpuszczonym przylaczyc do¬ statecznej ilosci chemicznie zwiazanej wo¬ dy, aby po wyprzedzeniu roztworu zostac stracona w kapieli w formie pelnowarto¬ sciowej hydroblonnika, w której to formie - 2 -przedziwo nabiera swych najkorzystniej¬ szych wlasnosci odnosnie do mocy, elastycz¬ nosci i polysku.Do usuniecia tego zla sluza inne rodzaje cukrów, które, w przeciwienstwie do cukru skrobiowego i cukru inwertowanego, wy¬ wieraja na blonnik i sole miedziowe dziala¬ nie hydratyzujace, podczas gdy równocze¬ snie powstrzymuja utlenianie sie tychze.Te cukry zawiera grupa cukrów trzcino¬ wych, disacharydów, a miedzy niemi oka¬ zuje sie rafinowany cukier buraczany jako najodpowiedniejszy. Disacharydy spelnia¬ ja wiec szczególna prace przy budowie roz¬ tworów blonnika, która stoi w diametral- nem przeciwienstwie do dzialania cukrów gronowych. Trwaly roztwór blonnika, za¬ dany malemi ilosciami cukru skrobiowego staje sie dopiero wtedy zdatny do przedze¬ nia, gdy przez dodatek cukru trzcinowego wywolana zostala hydratyzacja blonnika.Dzialanie to zdaje sie wystepowac na dro¬ dze katalitycznej, albowiem przecietnie wy¬ starcza juz ilosc 2% wagi blonnika, aby te ostatnia doprowadzic do zadanej formy hydroblonnika. Miarodajnym dla oznacze¬ nia ilosci cukru trzcinowego jest takze stan blonnika. Malo albo wcale nie rozlozony blonnik wymaga nieznacznego zwiekszenia dawki.Poniewaz znak chemiczny cukru trzci¬ nowego i hydroblonnika jest ten sam, mia¬ nowicie C12 H22 Ou, to zdaje sie byc wza¬ jemny wplyw pokrewnych cial i teoretycz¬ nie wytlumaczalnym. Ilosci cukru, uzyte przy przedstawionym sposobie, sa tak ma¬ le, razem okolo 21A%i ze zanieczyszczenie przez nie roztworów przedzalnych nastapic nie moze. Po spelnieniu swego dzialania spalaja sie one na kwas weglowy i wode.W mysl poczynionych spostrzezen jest zastapienie cukru trzcinowego cukrem gro¬ nowym wykluczone. Zastapienie cukru gro¬ nowego przez cukier trzcinowy jest teore¬ tycznie do pomyslenia, praktycznie jednak nieprzeprowadzalne, albowiem dzialanie redukujace cukru trzcinowego wystepuje dopiero w wyzszych temperaturach, a i wte¬ dy wynosi zaledwie l/3o S&Y redukcyjnej cukru gronowego. Gdyby sie chcialo re¬ dukcje soli miedziowej i blonnika, potrzeb¬ na do uzyskania wytrzymalosci masy prze¬ dzalnej, przeprowadzic przy pomocy cukru trzcinowego, to trzebaby go uzyc w takich ilosciach, ze zdolnosc przedzalna takich mas, z powodu powaznych ilosci niespalo- nych cial szlamowatych, powstalych z cu¬ kru, bylaby calkiem watpliwa. PL

Claims (1)

1. Zastrzezenie patentowe. * Sposób otrzymywania trwalych, zdol¬ nych do przedzenia miedzikoamonjakal- nych roztworów blonnika przy uzyciu cu¬ krów, tern znamienny, ze uzywa sie cukrów z grupy cukrów gronowych i po za tern cu¬ krów z grupy cukrów trzcinowych w takich ilosciach, ze nie zmniejsza to zdolnosci przedzalnej roztworów. Glanzfaden-Aktiengesellschaft. Zastepca: 9Cz. Raczynski, rzecznik patentowy. DRUK L. BOGUSLAWSKIEGO, WARSZAWA. PL