Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarza¬ nia nowych pochodnych 20-aminomakrolidu a zwlaszcza nowej grupy C-20 modyfikowanych po¬ chodnych itylozyny, desmykozyny, makrocyny, lak- tenocyny, 2"-0-demetylomakrocyny (DOMM), 2"-0- ^demetyloacetenocyny (DOML), ddhydrotylozyny (re- lomycyny), dihydrodesoiykozyny, dihydiromakrocyny, dihdrolaktenocyny, dihydro-DOMM, dihydro-DOML i 4'-deoksydeS(mykozyny, które sa uzyteczne jako antybiotyki albo jako zwiazki wyjsciowe do wy¬ twarzania antybiotyków.Wciaz istnieje potrzeba ulepszania wlasciwosci antybiotyków. Poza antybiotykami uzytecznymi w leczeniu ludzi, potrzeba równiez lepszych antybio¬ tyków w dziedzinie weterynarii. Niektórymi cela^ mi, do których dazy sie ulepszajac antybiotyki sa: podwyzszenie sily dzialania, rozszerzenie zakresu hamowania rozwoju bakterii, wzrost skutecznosci in vivo i poprawa wlasciwosci farmaceutycznych, takich jak wieksza przyswajalnosc doustna, wyzsze stezenie we krwi i tkance, dluzszy czas póltrwa- nia w ciele pacjenta i korzystniejisza szybkosc lub droga wydalania i szybkosc lub tok metabolizmu.Tylozyna jest dobrze znanym w dziedzinie wete¬ rynarii srodkiem terapeutycznym. (Patrz na przy¬ klad Tetrahydron Letters 1970, 2339 i opis paten¬ towy St. Zjedn. Ameryki nr 3 178 341). Tylozyne i makrolidy podobne do tylozyny modyfikowano w celu otrzymania pochodnych o poprawionych wla¬ sciwosciach. Wytworzono wielka liczbe pochodnych, 10 15 25 ale dotychczas nie uzyskano w wymaganym stop¬ niu poprawy aktywnosci.Obecnie stwierdzono, ze reduktywne aminowanie grupy aldehydowej C-20 tylozyny i wspomnianych wyzej makrolidów podobnych do tylozyny przy uzy¬ ciu pewnych cyklicznych amin jako srodków ami¬ nujacych prowadzi do wytworzenia pochodnych o podwyzszonej aktywnosci.Sposobem wedlug wynalazku wytwarza sie nowe pochodne makrolidu o wzorze 1, w którym R ozna¬ cza pierscien monocykliczny,, nasycony lub nienasy¬ cony, zawierajacy jeden atom azotu jako jedyny heteroatom, który to pierscien jest polaczony przez atom. azotu i zawiera 5—16 atomów w pierscieniu albo R oznacza pierscien bicykliczny lub tricyklicz- ny, nasycony lub nienasycony, zawierajacy jeden atom azotu jako jedyny heteroatom, który to pier¬ scien jest polaczony przez atom azotu i zawiera 8—20 atomów w pierscieniu, przy czym pierscien monocykliczny, bicykliczny lub tricykliczny jest- ewentualnie podstawiony przy jednym lub kilku' atomach wegla grupa C1-C4 alkilowa, hydroksylo¬ wa. din/C1-C4-alkilo/aminowa, grupa o wzorze -Ni/CH2i/m, w którym m oznacza liczbe 4—7, grupa o wzorze -/CO/Ni/C1-C4alkiV2, grupa o wzorze -CO-N/CH2/m, w którym m oznacza liczbe 4—7, grupa Ci-C4 alkoksykarbonylowa, grupa fenyIowa ewentualnie podstawiona 1, 2 lub 3 grupami wy¬ branymi sposród grupy nitrowej, atomu chlorowca, grupy Ci-C4alkilowej, Ci-C4alkoksylowej,, hydro- 142 3043 142 304 4 ksylowej, aminowej i grupy mono- albo di-/Ci-C4- -alkilo/aminowej, grupa benzylowa, grupa C2-C4al- kenylowa, C2-C4alkinylowa, Ci-C4alkoksylowa, Ci- -C4alkanoiloiksylowa, atomem chlorowca, grupa chlorówco-l'C1-C4allkilo-, grupa cyjanowa lub gru¬ pe etylenodioksy, R1 oznacza . atom wodoru, R2 'oznacza atom^wodoru, Rs oznacza grupe hydroksy¬ lowa hxk grupe 4o wzorze 2 /mykarozyloksy/, R4 oznacza grupe o wzorze 3, w którym R1 ma wyzej podane znaczenie, grupe o -wzorze 4 lub grupe o wzorze 5 i ich kwasowych soli addycyjnych.Jezeli R oznacza pierscien nienasycony, to re- / prezentatywnymi grupami sa 1,2,5,6-tetrahydropiry- dyn-l-yl, 1,2,3,4-Jtetrahydrochinolin-l-yl, 1,2,3,4-tetra- nydroizochinolin-2-yl, indol-1-ii, izoindoi-2-il, indo- Mn-lryl, izoiindiolin-2-yl, 2,3,4,5-tetranydiro-ilH-l-beniz- azepin-1-yl, 2,3,4;5-tetrahydro-lH-2-benzazepin-2-yl) ^ 2,3,4,5-tatina(hydi-0-lH-3-be!nzazeipiin-3-yl, pkol-l-il, lH-azep'in-1-yl, karbazol-0-il,' akrydyn-10-yl i akry- dyn-9-on-10-yl.Jezeli R oznacza nasycony pierscien bicykliczny lub trieykliczny, to reprezentatywnymi grupami sa dekahydrocykloheptejb]-piroM-ii, dekahydrocyklo- hepta[ic]-pirol-2-il, deka'hydrocyklopent[c]-azepin-2- -yl, de;kahyidrocylklopent[d]azeipiin^3-yl, grupa azabi- icykloheptanylowa, 'taka jak 3-azabieykloi[3.2.0]-ihep- tan-3-yl, grupa azabieyklooktanylowa, taka jak 6- -azabicyklo,[3.2.1]oktan-6-yl, grupa azabieyklonona- nylowa, taka jak 3-azabicyklo[3.2.2]nonan-3-yl, gru¬ pa azalbfiicyklodiekianylowai, taka jak 4-azabiiicyklo[5;3. 0]decen-4-yil, grupa azaWcykloftietradekiainylowa, ta¬ ka jak 2-aza1xicyklo[6.2.2.2M]iteltradecan-2-yl, l-aiza- spiirri[4.5]-delkan-l-yl i deka(hydirokarbazoi-9Hil.Jezeji R oznacza podstawiony pierscien, to re¬ prezentatywnymi grupami -sa 2,3,3-trimetylo-6-aza- bicyklof[3.,2.:l]oktan-6-yl, 4Hpiperydynopiperydyn-l-yl, 3,3,5-trimeitylohelksalhydroazepm-l-yl, 4-hydroksypi- perydyn-1-yi, 3Vn,N-dietylokarbamylo/piperydyn-1- -yl d podobne.W ugrupowaniach zawierajacych „grupe C1-C4 alkilowa" grupa alkilowa moze byc prosita lub roz- , galeziona grupa lancuchowa lub grupa cykliczna, Makrolidy o wzorze 1 wytwarza sie sposobem wedlug wynalazku z odpowiednich makrolidów o wzorze 6,, w którym R1, R2- R* i R* ma-ja wyzej podane znaczenie a R5 oznacza grupe -CHO, czyli ze zwiazków o wzorze 8, przez redukcje.Sposób wedlug wynalazku polega wiec na wy¬ twarzaniu makrolidów o wzorze 1 droga reduktyw- nego aminowania aldehydów o wzorze 8. Aldehy¬ dowe zwiazki wyjsciowe obejmuja znane makro¬ lidy o wzorze 6, w 'którym R5 oznacza grupe -CHO, zestawione w tablicy ,1.W opisie paltentowyim St. Zjedn. Ameryki nr 3 178341 opisano tylozyne i sposóib jej wytwarza¬ nia' przez fermentjacje Streptomyces fradiae NRRL 2702 lub i2703, jak równiez desmykozyne i sposób jej wytwarzania przez lagodna hydrolize kwasna /tylozyny. 4'-Dezoksydesmykozyne i sposób jej wytwarzania z deisniykozyny opiisadi A. Tanaka. i in., J. Antibio- tics 34, 138.1—^1384 ^1981/.W opisie patentowym St. Zjedn. Ameryki nr 3 326 759 opisano makrozyne i sposób jej wytwa- T ablic a 1 wzór 6 tylozyna desmykozyna, 4'-deoksyde- smykozyna makorocyna * laktenocyna 2"'-0-demety- lomakrocyna (DCMM) 2"'-0-demety- loaktenocyna (DOML) R1 H H H H H H H R2 H H H H H H H Ra mykaro- zyloksy OH H mykaro- zyloksy OH mykaro- zyloksy OH R4 mycyno- zyloksy mycyno- zyloksy mycyno- zyloksy wzór 7 • wzór 7 wzór 5 wzór 5 rzaniia przez fermentacje Streptomyces fradiae NRRL 2702 lub 2703, jak równiez laktenoeyne i sposób jej wytwarzania przez lagodna hydrolize 25 kwasna makrocyny.W opublikowanym europejskim opisie patento¬ wym EPO nr 45 157 opisano DOMM i sposób jej wytwarzania przez fermentacje Streptomyces fra¬ diae ATCC 31669, jak równiez DOML i sposób jej 30 wytwarzania przez lagodna hydrolize kwasna DOMM.Wyjsciowe zwiazki aldehydowe o wzorze 6, które sa 4'-monoestrami opisanych wyzej, znanych ma¬ krolidów, czyli makrolidów o wzorze 6, w którym 55 R* ma oznacza grupe o wzorze 2, wytwarza sie znanymi metodami acylowania. Typowe srodki acy¬ lujace obejmuja aktywowane pochodne kwiasów karboksylowych, takie jaik bezwodniki, halogenki kwasowe, zwykle w polaczeniu z zasiada lub innym 40 srodkiem wiazacym kwas, i aktywne estry. Od-' powiednimi rozpuszczalnikami organicznymi dla tej reakcji sa pirydyna i trietyloamina. Acylowainie mozna równiez przeprowadzic stosujac mieszanine kwasu organicznego i srodka odwadniajacego, ta- 45 kiego jak N.N^dicykloheksylakarbodiimid. Otrzyma¬ na pochodna acylowa mozna oddzielic i oczyscic znanymi metodami.Sposób wytwarzania nowych pochodnych makro- lidu o wzorze 1 lub ich dopuszczalnych farmaceu- 50 tycznie soli wedlug wynalazku, zgodnie z tym co podano poprzednio, poJega na tym, ze redukuje sie atldehyd o wzorze 8„ w którym R1, R* Rs i R4 maja wyzej podane znaczenie, w obecnosci aminy o wzorze HR, w którym R ma wyzej podane zna- M czenie, i ewentualnie otrzymany produkt estryfiku¬ je sie lub przeksztalca sie w sól albo dokonuje sie obu tych reakcji.Jako srodek redukujacy w sposobie wedlug wy¬ nalazku stosuje sie cyjanoborowodorek o wzorze 60 MBR3OH, w którym M oznacza metal z grupy IA lub jon amonowy. Cyjanoborowodorek sodu jest wybranym jako korzystny srodkiem redukujacym.Reakcje prowiadzi sie korzystnie stosujac nadmiar aminy o wzorze HR,, zwykle w ilosci 2 do 3 rów- «5 nowazników. Rozpuszczalnikiem do tej reakcji jest5 zwykle obojetny rozpuszczalnik polarny, taki jak Ci-C4alkanol, korzystnie metanol. Temperatura re¬ akcji moze wynosic od 0 do 60°C, korzystnie 20— 40°C. Korzystne sa warunki obojetne, czyli war- tosc pH 6—8. W reakcji mozna z korzyscia za/sto^ sowac srodki odwadniajace, itakie jak sita mole¬ kularne 4A albo bezwodny siarczan sodu lub mag¬ nezu.C-20 modyfikowane pochodne wytwarzane spo¬ sobem tworza sole, a scislej kwasowe sole addy¬ cyjne. Te kwiasowe sole addycyjne sa równiez u- zyteczne jako antybiotyki. Sole te sa równiez uzy¬ teczne jako zwiazki przejsciowe, na przyklad do wyodrebniania i oczyszczania pochodnych. Ponad¬ to,, ,sole maja lepsza rozpuszczalnosc w wodzie.Reprezentatywnymi, odpowiednimi solami sa sole wytwarzane w .standardowych reakcjach z kwasa¬ mi zarówno organicznymi jak i nieorganicznymi, takimi jak przykladowo kwas siarkowy, chlorowo¬ dorowy, fosforowy, octowy, bursztynowy, cytryno¬ wy, mlekowy, maleinowy, fumarowy, palmitynowy, cholowy, parnowy, sluzowy, D-glutaminowy, d-kiam- forowy, glutarorwy, saiMcylowy, metanosuliionoiwy, benzenosulfonowy, sorbowy, pikrynowy, benzoeso¬ wy, cynamonowy i podobne.Dopuszczalne farmaceutycznie kwasowe sole ad¬ dycyjne sa szczególnie korzystna grupa soli wy¬ twarzanych sposobem wedlug wynalazku.Przykladowe C-20 modyfikowane pochodne wy¬ tworzone sposobem wedlug wynalazku zestawione sa w tablicach % 3, 4, 5, 6, 7, 8 i 9.Tablica 2 • Przykladowe pochodne C-20 modyfikowanej tylo- zyny a Numer zwiazku Tl T2 T3 T4 T5 T6 T7 T8 T9 T10 Tli T12 T13 R . pirO'lidyn-1-yl piperydyn-1-yl. 4-hydroksypiperydyn-il-yl 4-fenylopiperydyn-1-yl heksanydroaizepin-1-yl oktahydroazocyn-1-yl oktaihydro-lH-azonin-1-yl dekahydroazecyn-1-yl azacykloundekan-1-yl azacykloitridekan-1-yl 1,2,,3,4-iteitrahydrochinolin-l-yl l,2,3,4^tetria'hydroizoohinolin-2-yl 3-azabicyklo [3.2,2]nonan-3-yl a R4 = wzór 4, R2 = H i R3 = ' mykarozyloksy Tablica 3 Przykladowe pochodne C-20 modyfikowanej desmy- kozyny a Numer zwiazku 1 Dl R 2 pirolidyn-1-yl R* 3 OH Dla pirolidyn-1-yl H 304 6 Tablica 3 — ciag dalszy 1 D2 D2a D3 D3a D4 D4a D5 D5a D6 DGa D7 D7a D8 D8a D9 * D&a D10 DIOa .Dli Dlla D12 D12a D13 D13a D14 D14a D15 D15a D16 D16a D17 * D17a D18 D18a D19 D19a D20 D20a D21 D21a D22 D22ia . D23 2 .piperydyn-il-yl piperydyn-1-yl 4^hydroksypiperydyn-l-yl 4-hydroksypi|pe • 4-fenylopiperydyn-1-yl 4-fenylopiperydyn-1-yl heksahydroazepin-1-yl heksanydroazepin^l-yl oktahydroazocyn-1-yl oktahydroazocyn-1-yl oktaihydro-1H-azonin-1-yl oktaihydro-lH-azonin-l-yl dekahydroazecyn-1-yl dekahydroazecyn-1-yl aizacykloundekan-1-yl azacykloundekan-1-yl azacykloundekan^l-yl azacykloundekan-1-yl l,2,3,4-'tetrahydrodhinolin-l-yl 1,2,3,4-tetnaihydrochinolin-l-yl 1,2,3,4^teitrahydróizochinoilin-2-yl l,2,3,4-itatraihydroizochinolin-2-yl 4-piperydynopiperydyn-1-yl 4-piperydynopiperydyn-1-yl 3-azabicykloi [3.2,2 ]nonan- 3-y 1 3-azabieyklo[3.2.2]nonan-3-yl 3-t/'NiyN-dietylok.airbamylo/p;pe- rydyn-1-yl 3VN,N-dieitylokarbamylo/^ipe- rydyn^l-yl • 4h/N,N-dimetyloamino^hek sa- hydroazepin-1-yl 4VN,N-dime'tyloaiminoi,lheksa- Ihydroazepin-1-yl 2-azabicyklo[2.2.2]oktan-2-yl 2Hazabicyklo[2.2.2]oktan-2-yl dekahydrocyklopent[d]azepin- -3-yl dekahydrocyklopent[d]azepin- -3-yl l-azaspiro[4,5]dekan-l-yl l-azasipiroi[4,5]deka(n-l-yl dekahydrochinolin-1-yl dekahydrochinolin-1-yl lJ3,3-trimetylo-6-azabicykloi[3.2.1] o'ktan-6-yl l,3,3-trimetylo-6-azabicykloi[3.2.il] oktan-6-yl ly2,3,6-tetirahydroipy[rydyai-l-yl 1,2,3,6-itetrahydropyrydyn-1-y 1 S^yS-trimeityloihe^ksahydroazeT pin-l-yl (izomer 1) 3 OH H OH H OH H OH H OH H OH H OH H OH ' H OH H OH H QH H OH H OH H OH H OH H OH H OH H OH H OH H OH H OH H OH D23a 3,3,5-trimetyloheksahydroaze- 65 pin-l-yl (izomer1) H142 304 Taiblica 3 — ciag dalszy Tablica 5 — ciag dalszy 1 D24 D24a D25 D25a D26 D26a D27 D27a D28 D28a D29 D29a D30 D30a D31 D31a D32- D32a 2 3,3,5-trimetyldheksahydroa'ze- - pin-l-yl {izomer 2) 3,3^-'trimetyloheksahydroaze- pin-l-yl (izomer 2) dodekalhy,drokairbazol-9-ii * dodekahydrokaribazol-9-il 4-fenylo-il,2,3,6-fetrahydropiry- dyn-l-yl 4-fenylo-1,2,„3,6^tertxaihydropiry- dyn-l^yl 4-ben'zylo-piperydyn-l-yl 4-benzylo-piperydyn-1-yl 4Vetylenodioksy/-piperydyn-l-yl 4-/etylenodioksy/-piperydyn-1-yl dekahydroizoehinolin-2-yl dekahydroizochinolin-2-yl 7-azabicykloi[2.2jl]iheptan-7-yl 7-azabicykloi[2.2.1]lheptan-7-yl PiroM-il PiroM-il Kar,bazol-9-i'l Ka'rbazol-9-il 3 OH H OH H OH H OH H OH H OH H OH H OH H OH H a R4 = wzór 4, R2 = H f R* = OH Tablica/4 Przykladowe pochodne C-20 modyfikowanej ma- krocyny a Numer zwiazku Ml M2 M3 M4 iM5 M6 !M7 M8 R pirolidyn-1-yl 4-fenylopiperydyn-1-yl heksahydroazepin-1-yl oktanydroazocyn-1-yl oktahydro-lH-azoninwl-yl azacyklotridekan-1-yl l,2,3,4^tetrahydroizodhinolin-2-yl 3-azabicyklo[3.2.2]nonan-3-yl 30 35 40 R4 ¦— wzór 9„ R2 = H i R8 = mykarozyloksy Tablica 5 Przykladowe pochodne C-20 modyfikowanej lakte- noeyny a Numer zwiazku LI L2 . L3 L4 L5 L6 L7 R pirolidyn-1-yl piperydyn-1-yl 4-fenylopiperydyn-l-yl heksaihydroazepin-1-yl oktahydroazocyn-d-yl oktaihydro-lH-azonin-1-yl azacyklotridekan-1-yl BO W 00 L9 3-azabicyklo[3.2.2]nonan-3-yl L10 l,3,3-trknetylo-6-azabicyklo[3.2.1]- -oktain-6-yl R4 = wzór 9, R* = H, R» OH 10 15 20 Taiblica 6 Przykladowe pochodne C-20 modyfikowanej DOMM a Numer zwiazku R Cl pirolidyn-1-yl C2 4-fenylopiperydyn-1-y1 C3 heksanydroazepin^l-yl C4 oktahydroazoeyn-1-yl C5 azaicyklotridekan-1-yl R4 = wzór 5„ RJ = H i Ra = mykarozyloksy Tablica 7 Przykladowe pochodne C-20 modyfikowanej DOML a Numer zwiazku NI N2 N3 N4 N5 N6 N7 R pirolidyn-1-yl 4-fenylopiperydyn-l-yl heksanydroazepin-1-yl oktahydroazocyn-1-yl oktahydro-1H-azonin-1-y 1 azacyklotridekan-1-yl 1,2,3,4-tetrahydroehinolin-l-yl R4 wzór 5, R* = H i R* = OH Tablica 8 Przykladowe pochodne C-20 modyfikowalnego estru Numer zwiazku El E2 E3 tylozyny a R R*;27b heksahydroazepin-1-y1 propionyl okitahydroazocyn-1-yl propionyl piperydyn-1-yl acetyl a R* = wzór 4, R3 = mykarozyloksy b w nawiasach podano numer pozycji zetftryfiko- wamej grupy hydroksylowej Tablica 9 ¦Przykladowe pochodne C-20 modyfikowanego es desmykozyny a L8 ll,2,3,4^tetrahydroizochinolin-2-yl Numer zwiazku 1 E4 E5 R 21 heksahydroa- zepin-1-yl heksahydroa- zepin-1-yl R*/2Vb 3 propionyl propionyl R« /4'/b 4 H propionyl9 142 304 10 Tablica 9 — ciag dalszy 1 E6 E7 E8 2 ; Q oktahydroazo- acetyl cyn-1-y 1 oktahydroaizo- acetyl cyn-l-yl pipeorydyin-1-yl propionyl 4 H acetyl H a R4 = wzór 4 b w nawiasach podano numer pozycji zestryfiko- wanaj grupy hydroksylowej Pochodne wytwarzane sposobem wedlug wyna¬ lazku hamuja wzrost bakterii chorobotwórczych, 10 15 zwlaszcza gram-dodatnich, gatunków Mycoplaisma, i gram- Pochodne 'te sa szczególnie uzyteczne przeciw ta^ kim gatunkom Pasteurella jak P. multocida i P.Hemolytica i przeciw takim gatunkom Mycoplas- ma jak M. Galliseptioum i M. hyopneumoniae (czynnik wywolujacy mykoplazmatyczne zapalenie pluc u swinki).Najnizsze stezenia hamujace (MIC), przy któ¬ rych przykladowe zwiazki hamuja pewne bakterie podano' w tablicach 10 i 11. Wartosci MIC w ta¬ blicy 10 okreslono wedlug standardowych prób roz- cienczen na agarze. Wartosci MIC w tablicy 11 uzy¬ skano stosujac konwencjonalne mikromiareczko- wane rozcienczenie pozywki.Tablica 10 Aktywnosc antybiotyczna C-20 modyfikowanych pochodnycha Numer badanego zwiazku15 Badany drobnoustrój Staphylococcus aureus Xl.l Staphylococcus aureus V41c Staphylocoocus aureus X400d Staphylococcus aureus S13E Staphylococcus epidermidis EP11 Staphylococcus epidermlidis EP12 Streptococcus pyogenes C203 Streptococcus pneumoniae Park I Streptococcus grupa D X66 Streptococcus grupa 9960 Haemophilus influenzae C.L.e Haemophilus influenzae 76f Escherichia icoli N10 Escherichia coli EC14 Escherichia coli TEM Dl 2 2 2 2 2 1 1 0,5 32 16 16 16 —g — 128 D4 0,5 0,5 0,5 0,5 0,5 0,25 0,25 0,25 1 2 8 8 64 64 32 D5 0,5 0,5 1 0,25 0,5 0,12 0,5 0,5 8 8 16 128 128 4 8 D5a 0,5 0,5 1 0,5 0,5 ~ 0,25 0,25 0,25 2 2 8 8 64 128 8 D6 0.5 0,5 0,5 0,5 0,5 0,25 0,5 0,5 4 8 16 !6 , 64 128 16 D10 0,25 0,25 0,25 0,25 0,25 0,11 NBh 0,25 4 4 4 8 32 64 8 D14 0,25 0,25 0,5 0,25. 0,5 0,11 NB 0,5 4 4 4 8 32 32 16 M3 4 8 32 8 8 2 A 2 ' — ' — 128 128 — — — L5 1 1 2 1 1 0,5 0,5 0,5 16 16 32 16 — • — 16 Tablica 10 ciag dalszy ¦Aktywnosc antybiotyczna C-20 modyfikowanych pochodnych£ Badany drobnoustrój M4 L4 Numer badanego zwiazkub T6 T13 D2 D3 D7 Dli D12 1 Staphylococcus aureus Cl.l 2 4 3 2 4. 4 5 4 6 0,5 7 8 8 0,5 9 0,5 10 0,5 Staphylococcus aureus V41c 0,5 0,5 0,5 0,5142 304 11 12 Tablica 10 — ciag dalszy 1 Staphylocoocus aureus X400d Staphylocoocus a/ureus S13E Staphyloeoccus epidermidis EP11 Stapihylococcus epidermidis EP12 Streptococcus pyogenes C203 Streptococcus pneumoniae Park I Streptococcus grupa. D X66 Streptococous grupa 9960 Haemophilus influenzae C,L.e Haemophilus influenzae 76f Escherichia coli N10 Escheriohia coli EC14 Escherichia1 coli TEM 2 8 4 4 2 2 32 — — 128 128 — — — 3 2 2 2 1 1 8 32 - 16 16 16 — — — 4 8 4 4 2 2 8 — — 64 — — —^ — 5 8 4 4 2 4 16 128 — 128 128 — — — 6 1 0,5 1 0,5 0,25 0,25 16 16 16 16 — — 16 7 16 8 8 4 1 8 128 32 64 64 — — — 8 0,5 0,5 0,5 0,25 0,06 0,5 4 8 16 . 16 64 64 16 9 0,5 0,5 0,5 0,25 0,5 2 8 8 64 8 — — — 10 0,5 0,5 0,5 0,25 0,5 1 4 8 16 8 — 128 64 Tablica 10 ciag dalszy Aktywnosc antybiotyezna C-20 modyfikowanych pochodnych a Numer badanego zwiazku15 Badany drobnoustrój Staphylococcus aureus XLI Stapihylococcus aureus V41c Staphylococcus aureus X400d Staphylococous aureus S13E Staphylococous epidermidis EP11 D13 0,5 1 1 1 1 D15 2 2 4 2 2 D19 D20 0,5 0,5 0,5 0,5 0,5 D21 1 1 1 1 1 D22 1 0,5 1 0,5 0,5 D23 0,5 0,5 1 0,5 0,5 D24 0,5 0,5 1 0,5 0,5 D25 0,5 0,5 1 0,5 0,5 Staphylococcus epidermidis EP12 0,25 1 0,25 0,25 ' 0,5 0,25 05 0,25 0,25 / Streptococcuspyogenes \ % C203 2 0,5 , 0,5 0,25 0,5 0,25 0,5 0,25 - 0,26 Streptococcus pneumoniae ParkI 2 1 0,25 0,12 0,5 1 0,5 1 0,5 Streptococcus grupa D X66 2 ^32 16 8 4 8 4 4 4. 1 "_ : ; Streptococcus grupa 9960 2 32 16 8 8 8 8 8 4 Haemophilus influenzae C.L.e 16 32 16 16 32 16 16 32 16 Haemophilus influenzae 76f 8 32 16 16 : 16 8 8~" 8 8 Escherichia coli N10 — — 128 128 64 — 64 ~~ 64~~ 128 Escherichia coli EC14 ^ - . — 128 128 ~"64 — 64~ "64 128 Escherichia coli TEM — 64 32 32~ 32 64 ~~32 32~ 32142 304 13 14 Tablica 10 ciag dalszy Aktywnosc antybiotyczna C-20 modyfikowanych pochodnycha Numer badanego zwiazkub Badany drobnoustrój D26 D27 D28 Staphylococcus aureus XLI Staphylococcus aureus V41c Staphylococcus aureus X400d Staphylococcus aureus S13E Staphylococcus epidermidis EP11 Staphylococcus epidermidis EP13 Streptoeocous pyoganes C203 Streptococcus pneumoniae Park I Streptococcus grupa D X66 Streptoeocous grupa* 9960 Haemophiluis influenza© C.L.e Haemophilus influenzae 76f Escherichia. coli N10 Escheriichaa coli ECH Escherichia ooli TEM 0,5 0,5 0,5 0,5 0,5 0,25 0,25 0,25 1 2 32 8 128 128 32 1 1 1 1 1 0,25 0,25 0,5 2 4 32 16 128 128 32 2 2 4 2 2 1 0,5 2 8 8 32 32 * — — 64 Tablica 10 ciag .dalszy Aktywnosc amtybiotyczna C-20 modyfikowanych pochodnycha Badany drobnoustrój Dl Numer badanego zwiazkub D4 D5 D5a D6 D10 D14 M3 L5 Klebsiella X26 16 32 8 16 16 8 16 a MIC w mikrogramach/mililitr b Numery zwiazków z tablic 3—6 c Szczep odporny na penicyline d Szczep oidporny na metycyline e Szczep wrazliwy na ampicyline f Szczep odporny na. ampicyline s Nie aiktywny przy 128 mikrograrnaoh/mililLtr, czyli niaijwyzszym badanym poziomie dawkowania h Nie badany Tablica 10 ciajg dalszy Aktywnosc antybiotyczna C-20 modyfikowanych pochodnycha Badany drobnoustrój Klebsiella X26 M4 — L4 16 T6 — Numer badanego T13 D2' — 16 zwiazku b D3 64 D7 — Dli — D12 32 b Numery zwiazków z tablic 3—6 Tablica 10 ciag dalszy Aktywnosc antybiotyczna C-20 modyfikowanych pochodnychJ Badany drobnoustrój Klebsiella X36 D13 16 D15 32 D19 32 Numer badanego zwiazkub D20 D21 D22 , D23 D24 D25 16 64 64 128 128 128 D26 64 D27 64 D28 64 b Numery zwiazków z tablicy 3—6\ 142 304 16 16 Tablica 11 Aktywnosc antybiotyczna C-20 modyfikowanych pochodnycha Numer badanego zwiazkub Badany ; drobnoustrój D1 D2 D3 D4 D5 D6 D7 D10 Dli D12 Stoaphylococcus aureus 0,78 0,78 12.5 0,39 1,56 0,78 1,56 0,39 1,56 1,56 Strepfococcus sp. 80 6,25 6,25 12,5 0,09 3,12 0,78 3,12 0,78 3,12 3,12 Pasteurella mul- tocida 17EC 6,25 25 50 6,25 3,12 6,25 1,56 1,56 12,5 6,25 Pasteurella mul- tocida 60Ad Pasteurella ha- molytica 22C Mycoplasma galli- sepiticum Mycoplasima synoviae Mycoplasma hyorhinis Mycoplasma hyopneumoniae 6,25 6,25 12,5 0,39 50 12,5 6,25 3,12 3712 0,78 50 12,5 50 50 25 6,25 50 6,25 6,25^ 6,25 0,39 <0,05 50 0,78 3,12 1,56 1,56 0,39 50 1,56 6,25 1,56 1,56 0,78 50 1.J56 6,25 3,12 0,39 0,39 25 1,56 3,12 1,56 0,097 <0,048 12,5 0,78 50 25 <0,048 0,78 6,25 1,56 12,5 3,12 <0,048 0,39 12,5 ' 3,12 Tablica 11 ciag dalszy Aktywnosc antybiotyczna C-20 modyfikowanych pochodnych ^ Badany drobnoustrój Staphylococcus aureus D13 3,12 D14 0,78 D15 6,25 Numer badanego D19 D20 D21 0,78 0,78 0,78 zwiazku b D22 D23 1,56 3,12 D24 3,12 D25 3,12 D5 1,56 :&treptocaccus sp. 80 6,25 1,56 12,5 3,12 3,12 1,56 3,,12 1,56 3,12 3,12 v 0,78 Pasteurella multocida 17EC 12,5 3,12 12,5 3,12 3,12 3,12 12,5 6,25 12,5 12,5 6,25 Pasteurella multocida 6ÓAd 12,5 3,12 12,5 3,12 3,12 3,12 12,5 12,5 6,25 12,5 12,5 Pasteurella hemolytica 22C 12,5 1,56 25 3,12 3,12 3,12 3,12 3,12 6,25 3,12 12,5 Mycoplasma gallisepti- oum Mycoplasma synoviae Mycoplasma hyorhinis Mycoplasma hyopneu¬ moniae 6,25 1,56 50 3,12 1,56 0,39 50 0,78 3,12 1,56 50 . . 3,12 1,56 0,39 50 3,12 0,78 0,195 50 0,78 1,56 0,39 — 0,195 0,78 0,78 25 1,56 0,097 0,097 6,25 0,78 0,39 0,097 25 0,78 0,39 0,097 12,5 0,39 6,25 3,12 50 NBe a MIC w mikrogramacht^mililitr d Wyodrebniony z powietrza b Numery zwiazków z tablic 4—6 e Nie badany c Wyodrebniony z wolu Tablica 11 ciag dalszy Aktywnosc aaitybiotyczna C-20 modyfikowanych pochodnych8 Numer badanego zwiazkub Badany drobnoustrój D26 D27 D28 D5a L4 T6 T13 M3 M4 1 Staphylococcus laureus 2 3,12 3 3,12 4 3,12 5 0,39 6 6,25 7 12,5 8 6,25 9 12,5 10 12,5 Streptococcus sp. 80 0,78 0,78 3,12 0,78 6,25 50 50 50 12,5142 304 17 J8 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Pasteurella multocida 17.Ec 6,25 6^25 6^25 6^25 Iz^5 50 -¦ 50 ^50 50 Pasteurella hemolytica 22C 12^5 12^5 25 ~~ 3^12 1^5 50 50 50 50 Mycoplasma gallisepticum <0,048 <0,,048 0,097 0/78^ 12J5 3„12 1J56 6^25 3^2" Mycoplasma synoviae 0/78 < 0,048 0^195 0,195 1^56 0/78 1,56 25 a25^ Mycoplasma hyorhinis 25~ ^25 25 3^12 50 50 50 50 50 Mycoplasmahyopneumo- " ¦' niae 0,78 0,39 1,56 0,195 1,56 12,5 25 12,5 6,25 a MIC w milkrogramaiohL'mililitr d Wyodrebniony z powietrza b Numery zwiazków z tablic3—6 e Nie badany c Wyodrebniony z wolu C-20 modyfikowane pochodne wytwarzane sposo¬ bem wedlug- wynalazku wykazaly in vivo aktyw¬ nosc przeciw drobnoustrojom w wywolanych do¬ swiadczalnie zakazeniach badanych zwierzat. Jezeli dwie dawki badanego zwiazku zostana podane my¬ szom zakazonym do celów 'doswiadczalnych S. pyo^ genes C203, to zaobserwowana aktywnosc mierzono jako wartosc ED5a {dawka skuteczna w mg/kg, chroniace 5C°/oi badanych zwierzat; patrz. Warren Wiek i in,, J. Bacteriol. 81, 233—235 /1961/]. Warto¬ sci ED50 uzyskane dla przykladowych zwiazków podana w tablicy 12.Tablica 12 Wartosci ED50 C-20 modyfikowanych pochodnych wobec Streptoooceus pyogenes C203 okreslone na myszach3 Numer badahego zwiazku b Dl D2 D4 D5 D5a D6 D7 D10 Dli D12 D14 D19 D20 D21 D22 L5 M3 T6 T13 Podskórnie 1,2 0,9 6,0 1,3 1,5 0,7 1,6 10 7,5 2,0 1,0 2,9 - 1,7 1,0 0,8 1,8 10 10 10 Doustnie 50 50 19 50 34 14 12 68 19 <6,3 50 46 34 10 40 100 100 44 30 a img/kg X 2 dawki podawane 1 i 4 godziny po za/kazeniu b numery zwiazków z tablic 2—5 W^ele C-20 modyfikowanych pochodnych wytwa^ rzanych sposobem wedlug wynalazku wykazalo równiez in vivo aktywnosc przeciwbakteryjna wo¬ bec zakazen wywolanych przez bakterie gram-ujem- iie. W tablicach 14 i 15 zestawiono wyniki *ba<- dan, Wyktóryoh oceniano przykladowe zwiazki ja¬ ko srodki przeciw zakazeniom Pasteurellai u jed¬ nodniowych pisklat. Zwiazki podawano pozajelito¬ we lub doustnie po zakazeniu pisklat Pasteurella. multocida (0,1 ml rozcienczonej 10^( 20-to godzin¬ nej hodowli na pozywce tryptozowej powietrznego P. multocida, podawanej podskórnie). W tych ba¬ daniach, o ile nie zaznaczono inaczej, wszystkie nieleczone, zakazone piskleta padly w ciagu 24 godzin po zakazeniu Pasteurella. W badaniach ze¬ stawionych w tablicy 13 zwiazki podawano domie¬ sniowo w. dawkach 30 mg/kg, po uplywie 1 i 4 godzin po zakazeniu pisklat P, multocida. W ba¬ daniach zestawionych w tablicy 14 zwiazki poda¬ wano w leczniczej wodzie do picia (w dawce 2 g/ A785 litra), która pojono zwierzeta od 4 do 20 go¬ dzin przed zakazeniem ich P. multocida i podczas 3 dniowego okresu badan.Zwiazki wytwarzane sposobem wedlug wynalaz¬ ku pozwalaja wiec leczyc zakazenia wywolane bak¬ teriami i zakazenia mykoplazmatyczne. Skuteczna dawke zwiazku o numerze 1 lub 2 podaje sie pen zagelitowo lub doustnie zakazonym lub podejrza¬ nym o zakazenie zwierzetom cieplokrwistym.Zwiazki te mozna równiez podawac przez wdmu¬ chiwanie, czyli przez wprowadzanie zwiazku w po¬ staci leczniczego pylu do zamknietej przestrzeni lub pomieszczenia, w którym trzyma sie zwierzeta lub drób, Zwierzeta lub drób wdyelhaja leczniczy pyl znajdujacy sie w powietrzu, przy czym pyl leczniczy" wchlaniany jest równiez do ciala przez oczy. Proces 'ten nazywany jest injekeja dooczna.Dawka efektywna regulujaca zakazenie zalezy od stanu zakazenia i wieku, wagi oraz ogólnego stanu zwierzecia. Jednak calkowita dawka niezbed¬ na do ochrony przed choroba przy podawaniu po¬ zajelitowym wynosi zwykle od okolo 0,1 do okolo 100 mgykg a korzystnie bedzie zawarta w zakre¬ sie od okolo 0,5 do okolo 50 mgjlkg. Dawka wyma¬ gana przy podawaniu doustnym bedzie zwykle za»- warta w zakresie od okolo 1 do okolo 300 mg/kg a korzystnie bedzie zawarta w zakresie od okolo 25 30 35 40 45 50 55 6019 142 304 20 Tablica 13 Aktywnosc C-20 modyfikowanych pochodnych po¬ dawanych podskórnie piskletom zakazonym Pasteu- rella multoeida a Numer badanego zwiazku b Dl D2 D4 D5 D6 D7 D10 Dli D12 D14 D19 D21 D22 D23 D24 D25 D26 D27 D28 L5 Liczba zgonów/Liczba pisklat badanych a/io 0/10 9/10 0/10 0/10 3/10 10/10 10/10 9/10 2/10 0/10 7/10 0/10 8/10 2/10 0/10 10/10 8/10 0/10 0/10 a Podawano podskórnie 30 mg/kg X 2 b Numery zwiazków z tablic 3 i 5 Tablica 14 Aktywnosc C-20 modyfikowanych pochodnych po¬ dawanych doustnie piskletom zakazonym Pasteu- rella multoeida a iNumer badanego zwiazku b Dl D2 D4 D5 D6 D7 Dli D12 D14 D19 D20 D21 D22 D23 D25 D28 Liczba zgonów/Liczba pisklat badanych 9/10 5/10 G/10 2/10 1/10 2/10 8/10 a/io 0/10 3/10 0/10 3/10 5/10 4/10 7710 7/10 a Podawano w wodzie do picia w stezeniu b Numery zwiazków z tablicy 3. 1 do okolo 100 mg/kg. Nalezy ustalic wlasciwe za¬ sady dawkowania.Czesta najbardziej praktyczna droga podawania zwiazków jest wlaczanie ich w sklad pozywienia 5 albo wody do picia. Do tego celu mozna stosowac rózne typy pokarmów, takie jak zwykle pokarmy suche, pokarmy ciekle i platkowane.Do leczenia zakazen wywolanych przez bakterie i gatunki Mycoplasma stosuje sie wytwarzane 10 zwiazki w postaci kompozycji zawierajacych zwia¬ zek o numerze 1 lub 2 wraz z odpowiednim vehi- eulum. Kompozycje moiga byc formulowane w po¬ stac odpowiednia do podawania pozajelitowego lub doustnego metodami znanymi w technice fatnma- 15 eeutycznej.Metody formulowania leków w postac nadajaca sie do podawania z karma sa dobrze znane. Ko¬ rzystny sposób polega na sporzadzaniu przedmiesz- ki, która stanowi stezony lek. Przedmieszke te 20 stoisuje sie do przygotowania leczniczej karmy.Typowe przedmieszki moga zawierac od okolo 1 do okolo 200 gramów leku na 0,4536 kg przed¬ mieszki. Przedmieszki moga miec postac preparatu stalego lub cieklego. 25 Ostateczna receptura karmy dla zwierzat lub drobiu bedzie zalezala od ilosci leku, 'który powi¬ nien byc podany. W celu wytworzenia karmy zan wierajaeej zwiazek o numerze 1 lub 2 moga byc stosowane ogólnie znane metody zestawiania, mie- 30 szania i platkowania.Skuteczne preparaty do wstrzykiwania zawiera¬ jace omawiane zwiazki moga miec postac zawie¬ sin albo roztworów. Przy wytwarzaniu odpowied¬ nich preparatów nalezy uwzglednic, iz na ogól roz- 35 puszczalinosc w wodzie kwasowych soli addycyjnych jest wdejksza niz rozpuszczalnosc odpowiadajacych iim zaisad. Podobnie, zaisady sa latwiej rozpuszczal¬ ne w rozcienczornych kwasach lub w roztworach kwasnych niz w roiztworaich zasadowych lub obo- 40 jetnych.W razie przygotowywania preparatu w postaci roztworu zwiazek rozpuszcza sie w dopuszczalnym fizjologicznie vehiculum. Vehieulum takie stanowia odpowiedni rozpuszczalnik, srodki zabezpieczajace, 45 takie jak alkohol benzylowy i, w razie pogrzeby, srodki buforujace. Uzytecznymi rozpuszczalnikami sa na przyklad woda i wodne roztwory alkoholi, glikole i estry weglanowe, takie jak weglan die¬ tylu. Takie roztwory wodne zawieraja na ogól 50 nie wiecej niz 50°/« rozpuszczalnika organicznego w stosunku objetosciowym.Zawiesinowe preparaty do wstrzykiwania wyma¬ gaja uzycia cieklego medium .suspensyjnego z do¬ datkiem lub bez dodatku substancji pomocniczych, 55 jak vehiculum. Medium suspensyjne moze byc na przyklad wodny roztwór poliwinylopirolidonu, o- ¦ bojetne oleje, takie jak oleje roslinne lub oleje mi¬ neralne wysokiej rafinacji, badz wodna karboksy- metyloceluloza. 60 Odpowiednie dopuszczalne fizjologicznie skladni¬ ki pomocnicze sa potrzebne do utrzymania zwiazku w postaci zawieszonej w preparatach zawiesino¬ wych. Skladniki pomocnicze moga byc dobrane sposród zageszczaczy, takich jak karbometoksycelu- 65 loza, poliwinylopirolidon, zelatyna i alginiany. Wie-y 142 21 le srodków powierzchniowo czynnych ma równiez zastosowanie jako srodki suspendujace. Uzyteczny¬ mi srodkami suspendujacymi sa lecytynai, addukty alkilofenolu z tlenkiem polietylenu ,naftalenosul¬ foniany, alkilobenzenosulfoniany i estry polioksy- 5 etylenowe sorbitanu.W poszczególnych przypadkach wiele substancji wplywajacych na hydrofilnosc, gestosc i napiecie powierzchniowe cieklego medium suspendujacego moze pomagac w przygotowywaniu zawiesin do io wstrzykiwania. Na przykladi, Uzytecznymi srodka¬ mi suspendujacymi moga byc silikonowe srodki przeciwpienne, sorbit i cukry.W celu pelniejszego zilustrowania sposobu we¬ dlug wynalazku podane sa nastepujace przyklady, 15 W przykladach stosowano skrót „20-DH-DO" dla okreslenia ,,,20-dihydro-20-deoksy".Przykladi. 20-DH-DO-20i/Heksahydroazepln- -1-ylo/desmykozyna Desmykozyne /10 g, 13 mmoH/ rozpuszczona w 20 bezwodnym metanolu i/lOO nil/ dodano szybko w atmosferze azotu do roztworu NaBHsCN /3,3 g, 52 mmole/ i heksaimeltylenoiminy /6,5 g, 7,5 ml, 65 m/moli/ w bezwodnym metanolu /50 ml/. Calosc mieszana w atmosferze azotu w temperatumze po- 25 kojowej przez okolo 3 godziny a nastepnie odpa¬ rowano pod obnizonym cisnieniem. Otrzymana po¬ zostalosc rozpuszczono w CH2C12 z taka iloscia octa¬ nu etylu, która zapewniala rozpuszczenie pozo¬ stalosci i otrzymany roztwór ekstrahowano naisy- 30 conym roztworem Na'HC03. Oddzielono warstwe organiczna, wysuszono /Na^SO^A i odparowano pod obnizonym cisnieniem otrzymujac jasno brazowa piane. Piane te oczyszczano metoda chromatogra¬ fii rzutowej na zelu krzemionkowym, eluujac go 35 poczatkowo CH2C12 /1:V a nastepnie stopniowo, 500 ml porcjami nastepujacych mieszanin CH2C12: CH^OH: 98:2, 96:4, 94:6, 92:8 i 9:1 a w koncu-na¬ stepujacymi mieszaninami CH2C12:CH30H:NH40H: 90:10:0,5 /500 ml/ i 75:25:0,5 /2:V. Frakcja zawie- 41 rajaca wytwarzany produkt zidentyfikowano TLC, polaczono i odparowano' do sucha otrzymujac 6,035 g /7,07 mmoli/ 20-DH-DO-20-[/heksahydroaze- pm-l-ylo/desmykozyny w postaci bialej piany.Inne frakcje zawierajace zanieczyszczony produkt 45 polaczono, rozpuszczono ponownie w CH2C12, po¬ nownie ekstrahowano nasyconym roztworem NaHG03 i oczyszczono jak wyzej stosujac kolum¬ ne wypelniona zelem . krzemionkowym z CH2C12: CH3OH /9:li/, która eluowano nastepujacymi mie- 50 szaninami CH2C12:CHSOH:NH4OH 90:10:0,5 /500 ml/ i 80:20:0,5 i/2 1/, przy czym otrzymano dodatkowo 1,372 g /1,61 mmolai/ produktu. Calkowita wydaj¬ nosc 20-DH-DO-20Vheksahydroazepin-l-yloiclesiny- kozyny wynosila 7,407 g ,/8,68 mmoli, 67l°/oi/. 55 Przyklad II. 20-DH-DO-20-/4-Fenylcpipery- dyn-1-ylo/desmykozyna Desmykozyne ,/l,,5 g;, 2 mmole/ rozpuszczono w absolutnym metanolu /60 ml/ i zadano 4-fenylo- piperydyna /640 mg, 4 mmole/ w, obecnosci sit 60 molekularnych Linole 4A. Po 1/2 godziny dodano NaBHjCN ,/500 mg, 8 mmoli/ i calosc mieszano 2,5 godziny w temperaturze pokojowej. Miesza¬ nine wylano do nasyconego roztworu NaiHCOs /200 ml/ i ekstrahowano CH2C12 /3 X 200 ml/. 65 304 22 Polaczone ekstrakty organiczne wysuszono /Na2S04/, odsaczono i odparowano pod obnizonym cisnie¬ niem. Pozostalosc /3,6 gi/ oczyszczono metoda chro¬ matografii wyplywowej na zelu krzemionkowym, eluujac 1 1 CH2C12^ potem 1 1 MeOH:CH2Cl^ /5:95/, a nastepnie 1 1 MeOH:CH2iCl2 ,/5:957. Frakcje za¬ wierajace wytwarzany, produkt wykryte metoda TLC polaczono i odparowano do sucha otrzymu¬ jac 680 mg 20-DH-DO-20V4-fenylopiperydyn-l-yloi/- desmykozyny.Przyklad Tli. 20HDH-DO-20"-/Heksahydroaze- pin-1-ylo/4'-deoksydesrnykozyny Roztwór 4/-deoksydesmykozyny /565 mg, 0,75 • mmola/w metanolu /15 mV w .atmosferze argonu mieszano z aktywowanymi sitami molekularnymi Linde ,/2,2 g/ w ciagu 30 miinut, przed dodaniem iheksametylenoimiiny /0,25 ml, 2.25 mmola/. Po u- plywie 1 godziny dodano do mieszaniny reakcyj¬ nej cyjanoiborowodorek sodu /141 mg, 2,25 mmola/.Po dalszych 45 minutach mieszanine reakcyjna wy¬ lano do nasyconego roztworu wodoroweglanu so¬ du i ekstrahowano octanem etylu. Polaczone eks¬ trakty organiczne wytrzasano z nasyconym roz¬ tworem chlorku sodu, suszono nad siarczanem sodu, saczono i odparowano otrzymujac 600 mg surowego produktu. Produkt ten oczyszczano przez preparatywna chromatografie TLC na zelu krze¬ mionkowym eluujac mieszanina dichloroimeitan/me^ tanol/ stezony wodorotlenek amonu ,'90:15:2/ i o- trzymano 150 mg \I24fk wydajnosci/ 20-DH-DO-20- H/heksaihydroazepin-l-ylo/-4/^deoksydesmykozyny.Przyklad IV. 20-DH-DO-20-/Oktahydroazepin- -1-ylo/desmykozyne otrzymano sposobem opisanym w przykladzie I.Przyklad V. 20-DH-DO-20-/Oktahydroazocyn- -1-ylo/desmykozyna i/metoda3/ Desmykozyne (4,0 g, 5,2 mmola) rozpuszczono w absolutnym metanolu (30 ml) i traktowano hep- tametylenoimina (1,2 g, 1,3 ml,* 10,4 mmola) w obecnosci sit molekularnych 3A. Po trwajacym 1 godzine mieszaniu 'w temperaturze pokojowej do¬ dano' szybko przez pipete roztwór Na,BH4 (60 mg, 1,6 mmola) w absolutnym metanolu (10 ml). Ca¬ losc mieszano 1,5. godziny w temperaturze poko¬ jowej a nastepnie dodano dalsze 30 mg NaBH^ i(w jednej porcji w postaci stalej). Calosc mie¬ szano dalsze 75 minut a nastepnie odsaczono. Prze¬ sacz odparowano pod obnizonym cisnieniem a po¬ zostalosc rozpuszczono w octanie etylu i(150 ml) i otrzymany roztwór ekstrahowano woda (150 ml) i nasyconym roztworem NaiHC03 (100 ml). Roz¬ twór w octanie etylu ekstrahowano nastepnie bu¬ forem o wartosci pH 6,5, 0,5M NaH2PQ4 (150 ml).Ekstrakt buforowy odparowano pod obnizonym cisnieniem w celu usuniecia pozostalosci octanu etylu a nastepnie szybko mieszano dodajac powo¬ li 5N NaOH, przy czym otrzymano gesty,. bialy osad. Bialy osad usunieto przez filtracje, przemy¬ to mala iloscia wody i wysuszono otrzymujac 3,55 g /20-DH-DO-20-oktahydroazecyn-l-ylo/desmyfcozyny, Przyklad VI. 20-DH-DO-20-;[l-Azaspiro[45] dekan-1-ylo] desmykozyna "Desmykozyne (5,0 g, 6,5 mmola) rozpuszczono w absolutnym metanolu (50 ml) i zaclano 1-aza- spiroi[4,5]deka!nem {1,36 g, 9,8 mmoja) w obecnosci142 304 23 24 sit molekularnych 3A. Po 15 minutach dodano NiaBHgCN (620 mg, 9,8 mmola) i calosc mieszano 17 godzin w temperaturze pokojowej. Mieszanine reakcyjna przesaczono pod obnizonym cisnieniem.Pozostalosc rozpuszczono. w octanie etylu (300 ml) i ekstrahowano woda (300 ml i 100 ml). Otrzyma¬ ny produkt ekstrahowano nastepnie z roztworu w octanie etylu buforem o wartosci pH. 6,5, 0,5 M NaH^P04 (300 ml i 100 ml). Ekstrakty w buforze fosforanowym polaczono - i odparowano pod obni¬ zonym cisnieniem w celu usuniecia pozostalosci octanu etylu. Roztwór w buforze fosforanowym energicznie mieszano podczas powolnego dodawa¬ nia 5N NaOH przy czym otrzymano gesty bialy osad. Biale cialo stale usunieto przez odsaczenie, przemyto woda i wysuszono otrzyrriujac 20-DH- -DO-20-[l-azaspiro [4,5]dekan-l-ylo]-desmykozyne - (3,52 g).Przyklad VII. 20-DH-DO-20-/l,2,3,4-Tetrahy- drochinolin-1-ylo/-desmykozyna Desimykozyne (11,6 g, 15 mmc-ii) rozpuszczono w suchym metanolu (100 ml) i dodano 1,2.3,4-te- trahydrochinoline (3,8 ml, 30 mmoli). Pa trwaja¬ cym 30 minut mieszaniu w .temperaturze pokojo¬ wej dodano cyjanoborowodorek sodu (1,25 g, 20 mmoli). Calosc mieszano przez noc a nastepnie odparowano pod obnizonym cisnieniem. Pozosta¬ losc podzielono pomiedzy octan etylu i wode (100- ml kazdej z tych substancji). Warstwe organiczna ekstrahowano nastepnie kolejno wodnym roztwo¬ rem buforu fosforowego o wartosci pH 6,5 (100 ml) i wodnym- roztworem buforu fosforanowego o wartosci pH 4,5 (100 ml). Warstwe octanu etylu wysuszono siarczanem sodu, przesaczono i odpa¬ rowano a pozostalosc (4,6 g)~ oddzielono metoda chromatografii na zelu krzemionkowym (Waters Prep 500). Kolumne eluowano przy gradiencie li¬ niowym dichlorometanem (4:1) i 5% metanolu plus 0,5% wodorotlenku anionu w dichlorometanie (4:1). Frakcje zawierajace wytworzony produkt zidentyfikowano analiza TLC zebrano i odparowa¬ no do sucha otrzymujac 3,4 g tytulowego zwiaz¬ ku.Przyklad VIII. 20-DH-DO-20-i/l,2,3J4-Tetra- hydroizochinolin-2-ylo/desmykozyna Desmykozyne (11,6 g, 15 mmoli) rozpuszczono w suchym metanolu {100 ml) i dodano 1,2,3,4-te- trahydroizochinoline (3,8 ml, 30 mmoli). Po trwa¬ jacym 30 minut mieszaniu calosci w temperatu¬ rze pokojowej dodano cyjanoborowodorek sodu (1,25 g, 20 mmoli). Calosc mieszano przez noc a. nastepnie odparowano pod obnizonym cisnieniem.Pozostalosc podzielono pomiedzy octan etylu i wo¬ de (150 ml kazdej z tych substancji). Warstwe or¬ ganiczna poddano nastepnie ekstrakcji kolejno bu¬ forem fosforanowym o wartosci pH 6,5 (100 ml) i buforem fosforanowym o Wartosci pH 4,5 (100 ml). Po odparowaniu ekstraktu w buforze o war¬ tosci pH 4,5 pod obnizonym . cisnieniem w celu usuniecia octanu etylu, wartosc pH doprowadzo¬ no do 10,5N roztworem wodorotlenku sodu. Wy- twopzony osad oddzielono i wysuszono na powie¬ trzu otrzymujac 5,6 g tytulowego zwiazku.Przyklad IX. 20-DH-DO-20-/l,2,3,6-Tetrahy- dropirydyn-1-ylo/desmykozyna Desmykozyne (11,6 g, 15 mmoli) rozpuszczono w suchym metanolu (100 ml) i dodano 1,2,3,6-te- trahydropirydyny (2,8 ml, 30 mmoli). Po trwaja¬ cym 30 minut mieszaniu w temperaturze pokojo- 5 wej dodano cyjanoborowodorek (1,25 g, 20 mmoli).Calosc mieszano przez noc a nastepnie odparo¬ wano pod obnizonym cisnieniem. Pozostalosc roz- -puszczono w octanie .etylu (150 ml). Roztwór ten ekstrahowano woda (150 ml) a nastepnie wodnym io roztworem buforu fosforanowego o wartosci pH 6,5 (2 X 100 ml). Roztwory buforowe odparowano oddzielnie pod obnizonym cisnieniem w celu usu¬ niecia octanu etylu a nastepnie wartosc pH do¬ prowadzono do 10 5N- roztworem wodorotlenku is sodu. Wytworzone osady oddzielono przez odsa¬ czenie i wysuszono na powietrzu otrzymujac 5,4 g (pierwszy ekstrakt) i 3,2 g (drugi ekstrakt) tytu¬ lowego zwiazku.Przyklady X—XXIX 20 Nastepujace zwiazki wytworzono sposobami po¬ danymi w przykladach I, V lub VI: 20-DH-DO-2 0-/oktalhydroaizocyn-1-ylo/laktenocyna 20-DH-DO-20-i/pirolidyn-l-ylo/desmykozyna 20-DH-DO-20-/a2acyklotridek3n-l-yloi/desmykozyna 23 20-DH-DO-20-/4-hydroksy]piperydyn-l-ylo/desmy- kozyna 20-DH-DO-20V,heksahydroazepin-l-ylo/makrocynai 20-DH-DO-20-[3-azabicyklo[3.2.2]nonan-3-ylo]des- mykozyna 30 20-DH-DO-20-/piperydyn-l-ylo/desmykozyna 20-DH-DO-20-[3-yNJN-dietylokarbamylo/piperydyn- -1-ylo ] desmykozyna 20-DH-DO-20-[/4-pii)erydyno./piperydyn-l-ylo]des- mykozyna 35 20-DH-DO-20-/oktahydro-lH-azonin-l-ylo/-desmy- kozyna 20-DH-DO-20-/dekahydrochinolin-l-ylo/desmyko- zyna 20-DH-DO-20-[l,3,3-trimetylo-6-azaibicyklo[3.2.1]ok- 40 tan-6-ylo]desmykozyna 20-DH-DO-20^/dodekahydrokarbazol-9-ilo/desmyko- zyna 20-DH-DO-20-/okta 20-DH-bO-20-/3-azaibicyklo[3.2.2]nonan-3-ylo/- 45 tylozyna 20-DH-DO-20V4-fenylo-l,,2,3,6-tetrahydropirydyn- -1-ylo/desmykozyna 20-DH-DO-20-/4^benzylo-ipiperydyn-l-ylo//^desmy- kozyna 50 20-DH-DO-20-[4-etylenodioksy/-piperydyn-l-ylo]- desmykozyna 20-DH-DO-20Vokltahydroazocyn-l-ylo/makrocyna 20-DH-DO-20-/heksahydroazepin-l-ylo/laktenocy- na. _ 55 Przyklady XXX—XXXIII 20-DH-DO-20-,/3,3,5-Trimetyloheksahydroazepin- -1-ylo/desmykozyne wytworzono metoda z przy¬ kladu VIII a nastepnie rozdzielono' na pojedyncze izomery 1 i 2 metoda chromatografii wyplywowej 60 na zelu krzemionkowym. 20-DH-DO-20H;T)odekahydrokarbazol-9-ilo/desmy- kozyna (zwiazek D25) byla mieszanina dwóch izo¬ merów. Mieszanine te rozdzielono na dwie frak¬ cje z których kazda byla bogata w jeden z izome- 05 rów, metoda chromatografii rzutowej na zelu142 304 25 krzemionkowym .Kazda z frakcji wzbogaconych w izomer miala wzór aktywnosci podobny oo mie¬ szaniny.Dwuchlorowodorek 20-DH-DO-20-/oktahydroazo- 26 no z 20-DH-DO-20-/okitalhydroazecyn-l-ylo/desmy- kozyny "stosujac standardowe metody.W tablicach 15, 16, 17 i 18 zestawiono pewne dane fizyczne zwiazków opisanych w przykla- cyn-1-ylo/desmykozyny i sole winianowe otrzyma- 5 dach.Dane fizyczne charakteryzujace 'abli ca 15 C-20 modyfikowane pochodne desmykozyny Podstawnik w pozycji 20 1 pirolidyn-1-yl 4-fenylopiperydyn-l-yl heksahydroazepin-1-yl heksahydroazepin-1-y1 oktahydroazocyn-l-yl azocyklotridekan-1-yl 4-piperydynopiperydyn-1-y1 3-azabicyklo[3.2.2]nonan-3-yl piperydyn-1-yl 4-nydroksypiperydyn-l-yl oktahydro-lH-azonin-1-yl 1,2,3,4-itetrahydrochinolin-l-yl 1,2,3,4-tetrahydroizochinolin-2-yl 3-i/N.,N-dietylokarbarnyl/-piperydyn- -1-yl l-azaspiro[4,5]dekan-l-yl dekaihydrochinolin-1-y1 l,3„3-trimetylo-6-aizalbicyklo{3.2.1]- oktan-1-yl 1,2,3,6-tetrahydropirydyny-l-yl 3,3,5-trimetyloheksahydroazepin-l- -yl, izomer 1 3,3,5-trimetylolheks ahydroazepin-1- -yl, izomer 2 dodekahydrokarbazól-9-il oktahydroazocyn-l-yl oktahydroazocyn-l-yl Numer zwiazku 2 Dl D4 D5 D5a D6 D10 D13 D14 D2 D3 D7 Dli D12 D15 D19 D20 D21 D22 D23 D24 D25 D6€ D6* FDMS glówny jon (m+ +1) 3 827 917 855 839 869 939 924 881 841 857 883 888 888 940 854 895 908 839 896 <897 935 869, 151 UV ^max/e/b 4 283 /21,800/ 282 /21,500/ 282 /21,50(V 282 /21,750/ 282 /I19,500l/ 282 /18,600/ 282 /20,500/ 282 i/24,500/ 282 /20,750|/ 282 ,/20,000/ 281 ®h ^24,500/ 271 /26,700/ 283 /20,600/ 282 /20,500/ 282 l/21,500/ 282 /21,,500/ 282 /21,000/ 282 /21,000/ 282 /21,130/ 283 /21,390/ 282 722,500/ 282 i/19,500/ Grupy miareczkowane0 5 7,9, 7,9, 7,9, 8,0, 6,0„ 7,9, 7,8, 7,1, 7,9, 7,4, 7,9, 7,9, 8,0, 7,7, 7,9, 7,95, 7,9, 5,4, 6 9,5 9,6 9,4 9,5 9,2 9,2 9,1 8,7 9,0 8,6 9,8 9,4 9,7 9,0 9,4 9,95 9,4 7,3, 9,2 TLCd 7 0,30 r a Numery zwiazków z tablicy 4 b w metanolu lub etanolu c w 661% wodnym DMF d 60 plytek z zelem krzemionkowym, eluent CHiCyCHjOH/NH^H /90:10:0,5/ e sól dwuchlorowodorowa f sól winianowa Tablica 16 Dane fizyczne charakteryzujace C-20 modyfikowane pochodne makrocyny Podstawnik w_pozycji 20 Numer FDMS UV zwiazku a gl^^n Jtaató/* /lm+ +1) Grupy TLCd miareczkowanec Rf heksahydr oazepin-1-yl M3 985 6,91, 9,40 oktahydroazocyn-l-yl 0,26 M4 999 282 /24,000/ 6,90, 0,25 a Numery zwiazków z tablicy 5 b w metanolu c w 60% wodnym DMF d 60 plytek z zelem krzemionkowym, eluent CH2 CVCH$OH/NH4OH /90:10:0,5/142 304 27 28 Tablica 17 . Dane fizyczne 'Charakteryzujace C-20 modyfikowane pochodne laktenocyny Poidstawnik w pozycji 20 heksanydroazepin-1-yl oktahydroazocyn-1-yl Numer zwiazku a L4 L5 FDMS glówny jon (m+ +1) 541 855 UV imax /«,'* 282 /21,500/b 282 V21,500/c Grupy miareczkowane0 x8,0, 9,70 7,8, 9,3 a Numery zwiazków z tablicy 6 b w etanolu c w metanolu d w 6fl°/a wodnym DMF Tablica 18 Dane fizyczne charakteryzujace C-20 modyfikowane pochodne tylozyny Podstawnik w pozycji 20 Numer zwiazkul FDMS (glówny jon /m+ ¦+ 1/ UVJmax J&I* oktahydroazocyn T6 1013 282 i/22,000/ 3-azabieyklo[3.2,2]nonan-3-yl T13 1025 282 721,506/ Zastrzezenia patentowe ' 1. Sposób wytwarzania nowych pochodnych 20- -aminomakrolidu o wzorze 1, w którym R ozna¬ cza pierscien monoicykliczny, nasycony lub nie¬ nasycony, zawierajacy jeden atom azotu jako je¬ dyny Iheteroatom, który to pierscien jest pola¬ czony przez atom azotu i zawiera 5—16 atomów w pierscieniu albo R oznacza pierscien bicykliicz- ny lub tricykliczny, nasycony lub nienasycony, zawieraijacy jeden atom azotu jako jedyny hete¬ roatom, który to pierscien jest polaczony przez atom azotu i zawiera 8*—20 atomów w pierscie¬ niu, przy czym pierscien monocykliczny, bicykli- iczny lub tricykliczny jest ewentualnie podstawio¬ ny przy jednym lub kilku atomach wegla/ grupa Ci-C4alkilowa, hydroksylowa,, di-/Ci-C4alkilo/ami- nowa, grupa o wzorze -N/CH/2, w którym m oz¬ nacza liczbe 4—7, grupa o wzorze -/CO/N/C1-C4 alkil/2l, grupa o wzorze -/CO/N/CH2/m, w którym m oznacza liczbe 4—7, grupa Ci-C4alkoksykarbo- nylowa, grupa fenyIowa, ewentualnie podstawiona 1, 2 lub 3 grupami wybranymi sposród grupy ni¬ trowej, atomu chlorowca, grupy Ci-C^alkilowej, Ci-C4alkoksylowej, hydroksylowej, aminowej i gru¬ py mono- albo di-/Ci-C4alkikv aminowej, grupa benzylowa, grupa C2-C4alkenylowa, C2-C4alkinylo- wa, C1-C4alkoksylowa, Ci-C4a'lkanoiloksylowa,, ato¬ mem chlorowca, grupa chlorowco-/Ci-C4alkilo/-, grupa cyjanowa lub grupa etylenodioksy, z wy¬ laczeniem przypadku, gdy R oznaczai nasycony pierscien monocykliczny zawierajacy jeden atom azotu jako jedyny heteroatom i 5—16 atomów w pierscieniu, ewentualnie podstawiony przy jed¬ nym lub kilku atomach wegla grupa Ci-C3alkilo- wa, ^hydroksylowa, di-/Ci-C3alkila/aminowa, gru¬ pa o wzorze -/CO/N/Ci-C^alki!/^ grupa karbome- toksylowa lub karboetoksylowa, albo grupa fe¬ nyIowa, badz tez, gdy R oznacza bicykliczna lub tricykliczna, drugorzedowa grupe aminowa wy¬ brana sposród grupy 1,2,3,,4-tetrahydrochinolin-1- -ylowej, dekahydroohinolin-1-ylowej, 1,2,3,4-tetra- liydroiochinolin-2-ylowej, dekahydroizochinolin-2- 25 -ylowej, indolin-1-ylowej, izoindolin-2-ylowej, de- kahydrocykloheptaiblpirol-1-ylowej, dekahydrocjr- kloheptat[c]pirol-2-ylowej, dekahydroeyklopent[c]- azepin-2-ylowej, dekahydrocykloipent[d] azepin-3-y- lowej, 2,3,4,5-tetraihydroJl H-2-foenzazepin-2-ylowej, 30 2,3,4,5-tetrahydro-lH-3-benzaze!pm-3-ylowej,, azabi- cykloheptanylowej, azabicyklooktanylowej, azabicy- klononanylowej, azabieyklodekanyloweg lub aza- tricyklodekanylowej, R1 oznaicza atom wodoru, Ra oznacza atom wodoru, R* oznacza grupe hydro¬ ksylowa lub grupe mykarozyloksyIowa o wzorze 2, R4 oznacza grupe o wzorze 3, w którym R1 ma wyzej podane znaczenie, grupe o wzorze 4 lub grupe o wzorze 5 i ich kwasowych soli addy¬ cyjnych, znamienny tym, ze redukuje sie aldehyd o wzorze 8, w którym R1, Ra, R1 i R4 maja wyzej podane znaczenie,, w obecnosci aminy o wzorze HR, w którym R ma wyzej podane znaczenie, i ewentualnie otrzymany produkt estryfikuje sie lub przeksztalca sie w sól albo dokonuje sie obu tydh reakcji. 2. Sposób wytwarzania nowych pochodnych 20- -aminomakrolidu o wzorze 1., w którym R ozna¬ cza nasycony pierscien monocykliczny o wzorze -N,lCH2i/n, w którym n oznacza liczbe calkowita 4—15? który to pierscien jest ewentualnie podsta¬ wiony przy jednym lub kilku atomach wegla grupa Ci-C3alkilowa, hydroksylowa, grupa o wzo¬ rze -N/iR6/2, w którym R6 oznacza grupe metylo¬ wa, etylowa, n-propylowa, izopropylowa, albo gru¬ py R6 wratz z atomem tworza grupe pirolidynyIo¬ wa, piperydynylowa, heksahydroazeipinylowa lufo oktahydroazecynylowa, grupe o wzorze -i/CO/N/R6/2, w którym R« ma wyzej podane znaczenie], grupa 80 karbometoksylowa, karboetoksylowa lub fenylowa albo R oznacza bicykliczna lub tricykliczna, dru¬ gorzedowa grupe aminowa wybrana sposród gru¬ py 1,2,3,4-tetrahydrochinolin-l-ylowej, dekahydro- chinolin-1-ylowej, l,2,3,4-tetrahydroizochinolin-2-y- 65 lowej, dekahydroizochinolin-2-ylowej,, indolin-q-y- 35 40 45 50 5529 142 304 30 lowej, izoindolin-2-ylowej, dekahydrocyklohepta[b]- pirol-1-ylowej, dekahydrocykloihepta[c]pirol-2-ylo- lowej, dekahydro€yklopenit[c]azepin-2-ylowej, deka- hydrocyklopent[d]azepin-3-ylowej, 2,3,4,5-tetrahy- dro-lH-2-benzazepin-2-ylowej, 2,3,4,5-.tetraihydro- -lH-3-benzazepin-3-ylowej, azabicykloheptanylowej, azabicyklooktamylowej, azaibLcyklononanylowej, aza- bicyklodekanylowej, lub aizatricyklodekanylowej, R1 oznacza atom wodoru, R2 oznacza atom wodo¬ ru, R3 oznacza grupe hydroksylowa lub grupe 10 mykarozyloksyIowa o wzorze 2, R4 oznacza grupe o wzorze 3, w którym R1 ma wyzej podane zna¬ czenie, grupe o wzorze 4 lub grupe o wzorze 5 i ich kwasowych soli addycyjnych, znamienny tym, ze redukuje sie aldehyd o wzorze 8, w któ¬ rym R1, R2, Rs i R4 maja wyzej podane znacze¬ nie, w obecnosci aminy o wzorze HR, w którym R ma wyzej podane znaczenie, i ewentualnie o- trzymany produkt estryfikuje sie lub przeksztalca sie w sól albo dokonuje sie obu tyoh reakcji.CHo ¦CU, -CHrCHrR CH^O^ORi 0 qRz CK —s CQ-N (CH3;£ Wzór / CH„ '^ Wzór 2 CH3 HOY^o OCH 0CH3v°CH^ Wzór 3 -^~^0CK n3 l/izór 4 HO OH Wzór 5142 304 0R1 l/0R* (fj^N(CH3)5 CH3 Ra Wzór 6 CH3 HOh(^Vo- OH OCH3 Wzór 7 p CH,-CH CHa-ó ^0R1L0R2 CH, cfN(CH3), CH3 Ra PYzór 8 R4=H0-T_0- ho g CH3 Wzor9 DN-3, z. 634/87 Cena 130 zl PL PL PL PL PL PL PL PL PL PL