Przedmiotem wynalazku jest sposób jednostron¬ nego powlekania metalowej tasmy oraz urzadze¬ nie do jednostronnego powlekania metalowej tas¬ my., Znany sposólb jednostronnego powlekania metalo¬ wej tasmy polega na tym, ze tasma powleka sie jednostronnie warstwa ochronna, nie zwilzajaca metalu powlekajacego. Nastepnie tasme powleka sie w goracej kapieli, po czym splukuje sie lub usuwa w inny sposób warstwe ochronna.Znany jest z opisu patentowego Stanów Zjedno¬ czonych Ameryki nr 3 38$ 250 sposób powlekania metalowej tasmy, w którym tasme oczyszczona po obu stronach nagrzewa sie do temperatury, w któ¬ rej prowadzi sie powlekanie, a nastepnie poddaje sie tasme jednostronnemu utlenianiu. Tasme wpro¬ wadza sie nastepnie do kapieli stopionego metalu, gdzie zachodzi powlekanie nieutlenionej strony tas¬ my.(Wedlug innej metody tasme powleka sie w go¬ racej kapieli p sie powloke z jednej strony tasmy stosujac w tym celu nóz strumieniowy lub dysze powietrzna. Po¬ zostalosc metalu powlekajacego usuwa sie nastep¬ nie metoda elektrolityczna.Ostatnio stosuje sie powlekanie elektrolityczne do wytwarzania produktów powleczonych jedno¬ stronnie. W tym celu powlekana tasme przepuszcza sie przez rolke zanurzona czesciowo w elektrolicie.Odslonieta strona tasmy zostaje powleczona wars- 15 twa metalu podczas, gdy druga strona chroniona przy tym przez rolke, po której jest przesuwana, pozostaje niepowleczona.Aczkolwiek w wyniku stosowania znanych do¬ tychczas sposobów mozna uzyskac pozadane pro¬ dukty, to jednak wykazuja one pewne wady. Zna¬ ne dotychczas metody sa kosztowne, skladaja sie z. wiekszej ilosci etapów niz zwykle powlekanie w. goracej kapieli i wymagaja stosowania specjal¬ nych urzadzen. Stosowane obecnie techniki oslania¬ nia prowadza do wytwarzania niepowleczonej po¬ wierzchni o niedostatecznej jakosci, nie nadajacej sie do nakladania na nia farby o wysokim stop¬ niu gladkosci.Znane jest z opisu patentowego RFN nr 2406939 calkowite powlekanie powierzchni rur i pretów przy wykorzystaniu nacisku goracego metalu. Jed¬ nakze proces ten nie moze byc wykorzystany do jednostronnego powlekania metalowej tasmy.Znane urzadzenia do powlekania metalowej tas¬ my zawieraja wanne mieszczaca kapiel stopionego metalu, rolki wprowadzajace tasme do kapieli me¬ talu oraz rolki wyprowadzajace powlekana tasme z kapieli metalu. Do usuwania nadmiaru metalu powlekajacego lub do czyszczenia powierzchni tas¬ my z metalu powlekajacego stosuje sie nóz stru¬ mieniowy zaopatrzony w waska dysze, przez któ¬ ra wydobywa sie strumien gazu pod wysokim cis¬ nieniem.Zgodnie ze sposobem wedlug wynalazku tasme 124 7063 124 706 4 przesuwa sie nad kapiela metalu powlekajacego tak, aby dolna strona tasmy, która ma byc po¬ wleczona metalem, stykala sie w sposób ciagly z meniskiem utworzonym na powierzchni kapieli me¬ talu powlekajacego, przy czym strone tasmy, która ma byc powleczona metalem utrzymuje sie w sta¬ nie nieutlenionym, ograniczajac dostep tlenu do tas¬ my, przed zetknieciem tasmy z meniskiem kapieli metalu powlekajacego. Nastepnie powleczona tasme odrywa sie do menisku kapieli metalu powlekaja¬ cego oraz usuwa sie nadmiar metalu powlekajace¬ go tasmy za pomoca strumienia gazu.JCorzystnie tasme prowadzi sie w odleglosci od f,,9C mm nad jow^lchnia kapieli metalu powleka¬ jacego. I l PoWierzdhnie tasnty utrzymuje sie w stanie nie- ^eiiiony*n*pto«z*fcjoczenie tasmy atmosfera och- jnHf\^ f\teilftfrftffig^|prrai powleczeniem tasmy me¬ talem powlekajacym, po czym tasme wprowadza sie do zetkniecia z atmosfera otoczenia, Korzystnie powleczona strone tasmy wykancza sie przez wystawienie na dzialanie powietrza allbo na dzialanie gazu ochronnego, nieutleniajacego.Korzystnie utrzymuje sie powierzchnie tasmy w stanie nieutlenionym przez otoczenie tasmy atmo¬ sfera ochronna nieutlemiajaca podczas operacji po¬ wlekania A i wykanczania tasmy.Korzystnie powleczona i wykonczona tasme wy¬ stawia sie na dzialanie atmosfery otoczenia w tem¬ peraturze wyzszej od granicznej -temperatury two¬ rzenia sie blonki tlenków na niepowleczonej stro¬ nie tasmy.W rozwiazaniu alternatywnym powleczona i wy¬ konczona tasme chlodzi sie do temperatury nizszej od granicznej temperatury tworzenia sie blonki tlenków na niepowleczonej stronie tasmy.Korzystnie tor tasmy obniza sie w kierunku ka¬ pieli metalu powlekajacego, po powstaniu menisku pomiedzy tasma i kapiela, utrzymujac staly poziom kapieli metalu powlekajacego.Zgodnie z rozwiazaniem urzadzenia do powleka¬ nia metalowej tasmy zawierajacego wanne miesz¬ czaca kapiel stopionego metalu powlekajacego i rol¬ ki jprowadteace powlekana tasme araiz nóz stai- mieniowy do usuwania nadmiaru metalu powleka¬ jacego z powleczonej strony tasmy, nad kapiela metalu powlekajacego je^t usytuowana jedna rolka prowadzaca, zas strefa kapieli metalu powleka¬ nego stykajaca sie z powlekana tasma jest otoczo¬ na oslona polaczona otworem wlotowym ze zród¬ lem atmosfery ochronnej.Korzystnie pojedyncza rolka prowadzaca jest tak usytuowana nad kapiela metalu powlekajacego, ze prowadzi tasme do zetkniecia z powierzchnia ka¬ pieli oraz wyprowadza tasme w kierunku do góry.Korzystnie oslona ma scianke górna, scianke przednia, scianke tylna oraz scianki boczne sie¬ gajace w glajb kapieli metalu, otwór scianki przed¬ niej oraz otwór wlotowy polaczony ze zródlem ochronnej atmosfery nieutleniajacej.Scianki oslony otaczaja calkowicie pojedyncza rolke prowadzaca zapobiegajac przedostawaniu sie do niej powietrza z otoczenia.Korzystnie urzadzenie zawiera oslone chlodzaca, której jeden koniec jest szczelnie polaczony z oslo¬ na w strefie wylotu oslony, zas drugi koniec jest zaopatrzony w wylot powlekanej tasmy oraz wlot polaczony ze' zródlem ochronnej warstwy nieutle¬ niajacej.Oslona chlodzaca ma wlot polaczony ze zródlem ochronnej atmosfery nieutleniajacej oraz oziebione rolki osadzone w oslonie chlodzacej, pomiedzy któ¬ rymi przechodzi tasma.Oslona chlodzaca ma wlot polaczony ze zródlem ochronnej atmosfery nieutleniajacej, co najmniej jeden wlot atmosfery nieutleniajacej z oslony chlo¬ dzacej, co najmniej jeden wymiennik ciepla, chlo¬ dzacy odprowadzana atmosfere nieutjeniajaca, oraz co najmniej jeden wylot doprowadzajacy -oichiodzo- na atmosfere do oslony chlodzacej. , ; . Drugi koniec oslony chlodzacej ma wylot zwró¬ cony do dolu, siegajacy do kapieli; wodnej, wlot polaczony ize zródlem ochiroonej aifcmosfery mdeutle^ niajacej, rolki prowadzace tasme przez oslone chlo¬ dzaca oraz zawiera kapiel wodna.. Korzystnie nóz strumieniowy jest usytuowany na zewnatrz oslony., . Korzystnie urzadzenie zawiera przegrody wspól¬ pracujace z nozem strumieniowym, odprowadza¬ jace gaz z niepowleczonej strony tasmy. Korzyst¬ nie nóz strumieniowy usytuowany jest w obrebie oslony i jest polaczony ze zródlem atmosfery och¬ ronnej nieutleniajacej.W rozwiazaniu alternatywnym stosuje sie dwie rolki prowadzace.W urzadzeniu takim nad kapiela metalu powle¬ kajacego znajduja sie dwie rolki prowadzace, zas strefa kapieli metalu powlekajacego stykajaca sie z powlekana tasma jest otoczona oslona polaczona otworem wlotowym ze zródlem atmosfery ochron¬ nej.Korzystnie dwie rolki prowadzace sa usytuowane w pewnej odleglosci od siebie, równolegle wzgle¬ dem siebie,, tak, ze tasma styka sie z meniskiem na powierzchni kapieli metalu powlekajacego na torze pomiedzy rolkami* Korzystnie pierwsza rolka pary rolek prowadza¬ cych jest usytuowana w wiekszej odleglosci od po¬ wierzchni kapieli niz druga rolka.Korzystnie oslona ma scianke górna, scianke przednia, scianke tylna, scianki boczne siegajace w glab kapieli metalu, wylot powlekanej tasmy oraz otwór wlotowy polaczony ze zródlem ochronnej atmosfery nieutleniajacej.Korzystnie scianka przednia oslony jest usytuo¬ wana pomiedzy pierwsza rolka, a druga rolka i ma otwór wylotowy, przez który przechodzi tasma sty¬ kajaca sie z meniskiem kapieli metalu powlekaja¬ cego przy czym oslona otacza pierwsza rolke. Nóz strumieniowy jest usytuowany na zewnatrz oslony.Korzystnie urzadzenie zawiera blok uszczelniaja¬ cy osadzony na wsporniku, na zewnatrz przedniej sciany oslony w otworze scianlki przedniej styka¬ jacy sie z tasma i czesciowo zamykajacy otwór scianki przedniej.W rozwiazaniu alternatywnym stosuje sie trzy rolki prowadzace. W urzadzenitf takim nad kapiela metalu powlekajacego znajduje sie trzy rolki pro¬ wadzace zas strefa kapieli metalu powlekajacego stykajaca sie z powlekana tasma jest otoczona 10 15 20 25 430 39 40 45 50 55 60124 706 5 6 oslona polaczona z otworem wylotowym ze zród¬ lem atmosfery ochronnej.Korzystnie trzecia rolka prowadzaca usytuowana pomiedzy pierwsza rolka prowadzaca oraz druga rolka prowadzaca znajduje sie blizej powierzchni kapieli niz pozostale dwie rolki prowadzace.Korzystnie oslona ma scianke górna, scianke przednia, scianke tylna oraz scianki boczne siega¬ jace w glab kapieli metalu, wylot powlekanej tas¬ my oraz otwór wlotowy polaczony ze zródlem och¬ ronnej atmosfery nieutleniajacej. Scianki oslony otaczaja wszytkie trzy rolki chroniac je przed wply¬ wami atmosfery otoczenia.Korzystnie nóz strumieniowy jest usytuowany w obrebie oslony i jest polaczony ze zródlem atmo¬ sfery ochronnej nieutleniajacej.Urzadzenie zawiera blok uszczelniajacy osadzony na wsporniku na zewnatrz przedniej sciany oslo¬ ny, w otworze scianki przedniej stykajacy sie z tasma i czesciowo zamykajacy otwór scianki przed¬ niej.Korzystnie trzecia rolka jest osadzona wzdluz dolnej krawedzi bloku uszczelniajacego.Sposójb i urzadzenie mozna wykorzystywac do wytwarzania metalowej tasmy powleczonej po jed¬ nej stronie za pomoca goracych kapieli powlekaja¬ cych metali takich jak cynk, stopy cynku, glin, stopy glinu, stopy cyny i olowiu, olów i tym po¬ dobnych. Sposób i aparature wedlug wynalazku opisano w zastosowaniu do wytwarzania tasmy me¬ talowej zelaznej powlekanej po jednej stronie cyn¬ kiem lub glinem, przy czym przyklady te nie ogra¬ niczaja zakresu wynalazku.Jednostronnie powlekane tasmy stosuje sie w przemysle samochodowym, urzadzen i plyt budo¬ wlanych. Strona galwanizowana takiego produktu wykazuje doskonala odpornosc na korozje podczas gdy strona niegalwanizowana charakteryzuje sie doskonala przyjemnoscia farb i daje sie latwo spa¬ wac metoda punktowa i podobnymi.W przypadkach, gdy pozadane jest aby tylko jed¬ na strona byla zabezpieczona przed korozja, jest zrozumiale, ze jednostronnie powleczony produkt powinien zawierac odpowiednia powloke ochrania¬ jaca metal powleczony zas strona niepowleczona powinna byc pokryta farba o wysokim polysku lub poddana innej obróbce wykonczeniowej.Przedmiot wynalazku zostal uwidoczniony w przykladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia schematycznie urzadzenie do jedno¬ stronnego powlekania metalowej tasmy z dwoma rolkami prowadzacymi w przekroju osiowym, fig. 2 — urzadzenie w przekroju wzdluz linii 2—2 na fig. 1, fig. 3 — wycinek tasmy stykajacy sie z meniskiem metalu powlekajacego, w przekroju osio¬ wym, fig. 4 — wycinek tasmy stykajacy sie z me¬ niskiem wkleslym glinu, w przekroju osiowym,, fig. 5 — przeklad wykonania urzadzenia z trzema rol¬ kami prowadzacymi, w przekroju osiowym, fig. 5a — wycinek urzadzenia wedlug fig. 5, fig. 6 — u- rzadzenie wedlug fig. 5 w przekroju poprzecznym, fig. 7 — przyklad wykonania urzadzenia z jedna rolka prowadzaca, w przekroju osiowym, fig. 8, 9, 10 — rozwiazania urzadzenia wedlug fig. 7 z apa¬ ratem do czyszczenia kwasem w przekroju po¬ przecznym, fig. IL—13, 14, 16, 17 — przyklady wy¬ konania urzadzenia z jedna rolka prowadzaca, w przekroju osiowym, fig. 115 — przyklad wykonania urzadzenia z trzema rolkami prowadzacymi, w przekroju osiowym, fig. 18 — fragment urzadzenia wedlug fig. 17, w widoku z góry.We wszystkich przykladach wykonania wynalazku przed powlekaniem stosuje sie zwykla obróbke tas¬ my. Na przyklad, tasma moze byc oczyszczona w zabezpieczonym przed utlenianiem podgrzewaczu, wyzarzona i ochlodzona w atmosferze ochronnej w wysokiej temperaturze. Dokladnosc obróbki wstep¬ nej tasmy nie stanowi ograniczenia wynalazku, o ile w czasie powlekania tasmy zachowana jest od¬ powiednia temperatura i obrobiona powierzchnia jest czysta i wolna od tlenku. Odpowiednie spo¬ soby przygotowania tasmy zostaly omówione na przyklad w opisach patentowych Stanów Zjedno¬ czonych Ameryki nr nr 21110893, 3320085, 3837790, i 3936543.Pierwszy przyklad wykonania wynalazku zostal przedstawiony na fig. 1—3. Wanna 1 do powleka¬ nia przedstawiona na fig. 1 zawiera kapiel stopio¬ nego metalu powlekajacego 2. Metalowa tasma ze¬ lazna, której jedna strone powleka sie, zostala po¬ kazana na rysunku, na fig. 3 oslona 4 stanowi prze¬ dluzenie oslony (przedstawionej fragmentarycznie na fig. 5) zwyklej aparatury do wytwarzania tas¬ my. Oslona 4 moze stanowic integralna czesc oslo¬ ny 5, lub moze byc do niej przylaczona w sposób zapewniajacy gazoszczelnosc. Korzystne uszczelnie¬ nie gazoszczelne 6 jest umieszczone pomiedzy oslo¬ na 4 a oslona 5. Uszczelnienie 6 moze byc wykona¬ ne w Ikalzdej dogodnej postacii. Dla przykladu usz- ozelmiemie 6 pmzetdftbawdDinio jalko zlozone (z dtwócth par rodek uszczelniajacych 7-8 i 9-10.Oslona 4 sklada sie z przedniej scianki 4a, tyl¬ nej scianki 4b, scianek bocznych 4c i 4d oraz po¬ krywy 4e. Z fig. 1 i 2 wynika, ze przednia, tylna i boczne scianki siegaja do kapieli 2 ze stopionego metalu. Pinzedoia sciiainjkia 4a ma wyciecie w ksztal¬ cie litery V lub otwór 11, którego czesc siega po¬ wyzej kapieli 2 i oznacza wyjscie tasmy 3 z oslo¬ ny 4. Otwór 11 powinien miec szerokosc dostoso¬ wana do szerokosci powlekanej tasmy zelaznej.Tasma 3 przechodzi pomiedzy uszczelnionymi rol¬ kami 9-10 i 7-8 do rolki 12 przez oslone 4. Z rolki 12 tasma przechodzi do rolki 13 przenoszacej po¬ wierzchnie tasmy powlekanej blizej do powierzch¬ ni stopionej kapieli powlekajacej' 2a. Z rolki 13 tasma przechodzi poprzez otwór 11 oslony 4 do rolki 14 i z tego miejsca wznosi sie i opuszcza powlekajaca kapiel stopionego metalu. Rolki 12, 13 i 14 sa zamocowane w znany sposób, co nie zosta¬ lo przedstawione na rysunku.Przednia scianka 4a oslony 4 moze byc zaopa¬ trzona we wspornik 15 mieszczacy wydluzony, po¬ dobny do plyty, blok 16 wykonany z grafitu lub innego odpowiedniego materialu sluzacego jako u- szczelnienie do zamykania wiekszej czesci otworu 11 w sciance przedniej oslony. Blok grafitowy 16 jest podnoszony i opuszczany wewnatrz wspornika 15 i jest podparty powyzej luib na powleczonej po¬ wierzchni metalowej tasmy 3, o podlozu zelaznym.Istotne jest, ze oslona 4 znajduje sie w atmo- 10 15 20 25 30 35 40 45 50 55 60124 706 8 sferze nieutleniajacej tak, ze powierzchnia tasmy 3 pozostaje przed powleczeniem czysta i wolna od tlenku. Oslona 4 ma wlot 17, przez który wprowa¬ dza sie gaz nieutleniajacy taki jak azot, gazy obo¬ jetne i podobne. Atmosfera nieutleniajaca w oslo¬ nie 4 musi byc utrzymana przy niewielkim nadcis- ijieiriai takim, jak otaczajaca atmosfera utleniajaca nie mogla sie dostac przez otwór 11, a zwlaszcza jego czesc lla i llb (patrz fig. 2) nie zamkniete uszczelnieniem 16. W podobny sposób korzystne jest zastosowanie wlotu nieutleniajacej atmosfery 18 po¬ miedzy uszczelnionymi parami rolek 7-8 i 9-10.Ponadto korzystne jest alby w komorze 18a atmo¬ sfera nieutleniajaca znajdowala sie pod cisnieniem nieco wyzszym niz wynosi cisnienie w oslonie 4 i wyzszym niz w oslonie 5. Atmosfera nieutlenia¬ jaca w oslonie 5, która nie moze zostac zanieczysz¬ czona nawet podczas zamkniecia apartury podczas pracy, zabezpieczona jest oslona 4. Poniewaz cis¬ nienie atmosfery nieutleniajacej w komorze 18a jest wyzsze niz cisnienie w oslonie 5, moze to równiez zapobiegac zanieczyszczaniu atmosfery w oslonie 5 ze zródel pochodzacych z wylotu aparatury do wy¬ twarzania tasmy. Powleczona strone tasmy wy¬ kancza sie za pomoca noza strumieniowego 19.Operacje wykonywane na opisanym urzadzeniu mozna przedstawic w sposób nastepujacy. Przecho¬ dzaca pomiedzy i poprzez rolki 7-8, 9-10, 12, 13 i 14 metalowa tasma 3 jak to zostalo zaznaczone strzal¬ kami A (fig. 1) moze powodowac tworzenie sie niewielkich zmarszczek i fal na powierzchni 2a kapieli 2 stopionego metalu powlekajacego. Powo¬ duje to zetkniecie stycznej strony metalowej tasmy 3 ze stopionym metalem powlekajacym. Menisk wytworzony na skutek napiecia powierzchniowego i wlasciwosci zwilzanych metalu powlekajacego po¬ wleka w sposób ciagly stykajaca sie z nim strone tasmy. Menisk 20 przedstawiony jest na fig. 1—3.Wykorzystujac wlasciwosci menisku 20 mozna po¬ wlekac tasme 3 jednostronnie bez koniecznosci za¬ nurzania jej w kapieli 2. Tak wiec, tasma 3 po przejsciu przez rolke 14 do góry jest powleczona po stronie 3a i niepowleczona po stronie 3b.Na fig. 1—£ grubosc tasmy 3, odleglosc rolek 13 i 14 od powierzchni 2a kapieli 2 oraz wysokosc me¬ nisku zostaly w proporcji powiekszone. Odleglosc tasmy 3 od powierzchni 2a kapieli 2 umozliwiajaca utworzenie i utrzymanie trwalego menisku powle¬ kajacego jest rózna w zaleznosci od uzytego me¬ talu powlekajacego oraz od jego napiecia powierz¬ chniowego i wlasciwosci zwilzajacych. Doskonale rezultaty dla wiekszosci metali powlekajacych uzys¬ kuje sie,, gdy utrzymuje sie odleglosc okolo 0$ om lub mniejsza.Korzystne jest umieszczenie rolki 13 nieco wyzej nad powierzchnia 2a stopionego metalu powlekaja¬ cego 2 niz rolki 14. Równiez w tym przypadku dla jasnosci fig. 1 róznice te wyolbrzymiono. Przewi¬ dziana róznica wysokosci wynosi okolo 0,3 do 0,6 cm. Celem tej róznicy wysokosci jest dalsze za¬ bezpieczenie przed ochlapaniem lub zniszczeniem rolki 14 przez rolke 13 umieszczona ponizej dyszy 4 i dlatego niewidoczna dla prowadzacego proces.Nóz strumieniowy 19 moze byc umieszczony nie¬ co ponizej osi rolki 14. Odleglosc, w jakiej zamoco¬ wany jest nóz strumieniowy od linii osiowej rolki 14 zalezy glównie od srednicy rolki 14 i predkosci przesuwu tasmy. Waznym jest, aby nóz strumie¬ niowy nie wdmuchiwal przez otwór 11 zanieczysz- 5 czonej atmosfery lub nie niszczyl menisku 20. Nóz strumieniowy 19 mozna umiescic powyzej rolki 14 jak to zostalo przedstawione linia przerywana 19a.W celu zapewnienia wlasciwego wykanczania stru¬ mieniowego wazne jest, aby profil poprzeczny tas- 10 my 3 pozostawal plaski. W tym celu, korzystnie jest, aby rolka podpierajaca (przedstawiona linia przerywana 21) byla zamocowana naprzeciwko noza strumieniowego 19a.Kolejny przyklad wykonania wynalazku zostal w przedstawiony na fig. 5^ W rozwiazaniu tym ele¬ menty podobne do rozwiazania wedlug fig. 1 zo¬ staly oznaczone tymi samymi numerami. Róznica rozwiazania wedlug fig. 5 polega na tym, ze za¬ stosowano dodatkowa rolke 22 umieszczona za o- *° slona 4a pomiedzy rolkami 13 i 14. Rolka 22 umo¬ cowana jest za pomoca odpowiedniego urzadzenia mocujacego {nie pokazanego na rysunku) w taki sposób, aby odchylac przesuw tasmy miedzy rolka¬ mi 13 i 14 nieco w dól. Pozwala to na niewielkie 25 odsuniecie rolek 13 i 14 od powierzchni 2a kapieli ze stopionego metalu powlekajacego 2, co zabezpie¬ cza je przed zachlapaniem lub niszczacym powle¬ czeniem metalem. Dlugosc rolki 22 jest nieco mniejsza niz szerokosc przesuwajacej sie tasmy. 30 Podobnie jak na fig. 1—3, równiez na fig. 5 zo¬ stala wyolbrzymiona dla jasnosci obrazu grubosc • tasmy 3, wysokosc menisku 20 i odleglosc rolek 13 i 14 od powierzchni 2a kapieli ze stopionego metalu powlekajacego 2. Wyolbrzymione jest rów- 35 niez odchylenie tasmy 3 przez rolke 22. Wielkosc odchylenia wynosi zazwyczaj okolo 0,6—1,3 cm, co umozliwia umieszczenie rolek 13 i 14 w wiekszej odleglosci od powierzchni 2a kapieli podobnie jak w rozwiazaniu przedstawionym na fig. 1. Wszyst¬ ko kie inne czesci aparatury na fig. 5 oraz operacje moga byc takie same jak pokazano na fig. 1. Wy¬ tworzony menisk jest talki sam jak przedstawio¬ ny na fig. 3. Taki sam menisk wystepuje przy uzyciu kazdego odpowiedniego metalu powlekaja- 15 cego. Jednakze, podczas gdy zwykle menisk tworzy sie w formie przedstawionej na fig. 3 stwierdzono, ze w przypadku stosowania jako metalu powlekaja¬ cego glinu rolka 22 moze dociskac tasme nieco ni¬ zej do powierzchni 2a kapieli 2 ze stopionego me- 30 talu powlekajacego poniewaz glin tworzy menisk 23 przedstawiony na fig. 4. Tak wiec w przypadku stosowania jako metalu powlekajacego glinu, tasma moze przesuwac sie nieco blizej powierzchni sto¬ pionej kapieli powlekajacej co zapewnia jednostron- w ne jpowflekamliie. Ptrzedslbajwdotne na fig. 5 moLwiajza- nie mozna zmodyfikowac umieszczajac rolke 22 na bloku uszczelniajacym 16. Przedstawiono to na fig. 5a, na którym rolka 22a (odpowiadajaca rolce 22 na fig. 5) umocowana jest obrotowo na bloku usz- 80 czelniajacyim 16a (odpowiadajacym uszczelniajace¬ mu blokowi 16 na fig. 5) za pomoca zwyklych u- rzadzen (nie przedstawionych na rysunku). Rolka 22a zamocowana jest wzdluz dolnej krawedzi usz¬ czelniajacego blotou 16a i styka sie z niepowlekana w strona 3b tasmy 3 w celu osiagniecia tego samego124 706 10 celu jak opisany w odniesieniu do rolki 22 na fig. 5.. Równiez zgodnie z wynalazkiem mozna umies¬ cic rolke 22 przedstawiona na fig. 5 w oslonie 4, co wymaga jedynie wlasciwego ustawienia rolek 13 i 14 w celu dostosowania ich do powyzszej zmiany.Figura 6 jest podobna do fig. 2 (podobne czesci sa oznaczone podobnymi indeksami liczbowymi) sta¬ nowi mzut przekroju poprzecznego ilustrujacy przed¬ nia scidne 4a oslony 4 przedstawionej na fig. 1 lub 5. Fig. 6 rózni sie od fig. 2 tym, ze wyeliminowany zostal wspornik 15 i uszczelnienie grafitowe 16, a szczelina tworzaca wylot dyszy lic jest obnizona nieco powyzej tasmy 3 w celu zmniejszenia otworu wylotowego. Tak wiec, w rozwiazaniach przedsta¬ wionych na fig. 1 i 5 mozna wyeliminowac usz¬ czelnienie grafitowe 16 i wspornik 15 i wówczas zabezpieczenie przed przedostaniem sie przez wylot lic atmosfery utleniajacej zapewnia utrzymywanie przez oslone 4 atmosfery nieutleniajacej pod nie- wieMta nadcisnieniem.Kolejny przyklad wykonania wynalazku przed¬ stawiono na fig. 7 gdzie naczynie do powlekania zawiera kapiel ze stopionego metalu powlekajacego 25. Oslona 26 stanowi dalsza czesc oslony 27 do wstepnej obróbki tasmy. Oprócz tego dysza moze stanowic integralna czesc oslony 27 do obróbki wstepnej lub moze byc zablokowana z nia w spo¬ sób zapewniajacy gazoszczelnosc. Uszczelnienie 28 jest umieszczone pomiedzy oslona 26 a oslona 27.Uszczelnienie moze byc wykonane w kazdej dogod¬ nej formie. Przykladowo moze ono stanowic dwie pary uszczelniajacych rolek 29-30 i 31-32. Wlot nieutleniajacej atmosfery moze byc umieszczony pomiedzy parami rolek. Oslona 26 sklada sie ze scianki tylnej 26b i scianek bocznych 26c. Przednia, tylna i boczne scianki sa zanurzone w kapieli ze stopionego metalu powlekajacego 25.Metalowa tasme 3 przesuwa sie pomiedzy rolka¬ mi 31 i 32 oraz 29 i 30 stanowiacymi uszczelnienie.Nastepnie tasma przechodzi ponad obracajaca sie w przeciwnym kierunku rolka 34 i przez rolke 36 przenoszaca powierzchnie tasmy blizej powierzchni kapieli ze stopionego metalu powlekajacego 25a.Rolka 35 przenosi powleczona tasme w góre kapie¬ li powlekajacej 25, po czym tasma opuszcza oslone 26 poprzez szczeline wylotowa 36.Oslona 26 jest zabezpieczona Wlotem 27 nieutle¬ niajacej atmosfery, która utrzymywana jest we¬ wnatrz oslony przez niewielkie nadcisnienie takie, aby znajdujaca sie w otoczeniu, zawierajaca tlen atmosfera nie przedostawala sie do dyszy, przez otwór wlotowy 36. Uszczelnienie 28 i jego wlot 33 dla nieutleniajacej atmosfery spelniaja takie same znaczenie jak to zostalo opisane w odniesieniu do uszczelnienia 6 i wylotu 18 przedstawionych na fig. 1. Poza tym uszczelnienie 28 i wylot 33 sa szczególnie wazne podczas zamykania oslony 26.Wedlug przykladu przedstawionego na fig. 7 nóz strumieniowy 38 wprowadzony jest poprzez oslone 26. Nóz ^strumieniowy pracuje przy zastosowaniu tego samego gazu nieutleniajacego jaki znajduje sie w dyszy.Rozwiazanie wedlug fig. 7 rózni sie od rozwia¬ zania przedstawionego na fig. 1 i 5 tym, ze wszyst¬ kie operacje powlekania i wykanczania przepro- 10 15 20 25 30 wadza sie w oslonie 26 i w jej ochronnej, nieutle¬ niajacej atmosferze. Poddajac przesuwajaca sie zgodnie z kierunkiem strzalki B metalowa tasme zelazna 3 operacjom przedstawionym na fig. 7, na powierzchni 25a kapieli ze stopionego metalu po¬ wlekajacego 25 tworzy sie niewielka fala bedaca wynikiem tworzenia menisku 39 przez powierzchnie tasmy 3, która przechodzac przez rolke 35 przesu¬ wa sie ponad powierzchnia 25a kapieli ze stopio¬ nego metalu ulegajac w sposób ciagly powlekaniu kontaktowemu. Rolki 34 i 35 oraz nóz strumienio¬ wy 38 moga byc montowane za pomoca zwyklych urzadzen mocujacych (nie zostaly przedstawione na rysunku). Metalowa tasma po przejsciu w góre w poblizu otworu wylotowego 36 jest powleczona po stronie 3a i niepowleczona po stronie 3b. Powle¬ czona strone wykancza sie za pomoca noza stru¬ mieniowego 38, umieszczonego w dowolnym polo¬ zeniu pod warunkiem ze nie bedzie niszczyl me¬ nisku 39 i górnej powierzchni 25a stopionej ka¬ pieli powlekajacej 25. Jezeli konieczne jest umiesz¬ czenie noza strumieniowego 38 powyzej rolki 35, w odleglosci takiej, ze moze to powodowac skrecenie profilu poprzecznego tasmy 3 rolke mozna cofnac w sposób opisany na fig. 1, w celu zapewniania utrzymania plaskiego profilu tasmy podczas ope¬ racji wykanczania.W opisanych przykladach wykonania wynalazku tasme 3 wyistawiia sie ma diziialande narmialneó ait- mosfery w odjpowiednio podwyzszonej temperaturze, w której tworza sie widoczne ilosci tlenku na nie- powleczonej powierzchni strony 3b. W czasie krót¬ kotrwalego wystawienia na dzialanie czynników ze¬ wnetrznych na tasmie tworzy sie widoczna cienka 35 warstwa lub blonka tlenku. Blonka przylegajaca do metalu podstawowego sklada sie glównie z FeO, potaryltego naistepnlie blonka FeaQ4, a w koncu wars¬ twa Fea03. Jezeli temperatura tasmy poddanej dzia¬ laniu atmosfery utleniajacej jest nizsza od okolo 5i50°C warstwa FeO nie tworzy sie, co ma miejsce np. gdy jako stopiony metal powlekajacy stosuje sie cynk. Gdy jako stopiony metal powlekajacy stosuje sie glin, temperatura tasmy jest wyzsza od 5l5K°C i warstwa FeO tworzy sie.Jak juz uprzednio wslpomndano warstwe tlenku mlozna usunac stosujac meltode oczyszczania kwa¬ sem. Okreslenie „metoda oczyszczania kwasem" uzyte zostalo celowo dla odróznienia od „trawienia kiwasem". Róznica pomiedzy oczysizczeniem a wy¬ trawieniem kwasem lezy w glebokosci dzialania kwasu. Trawienie kwasem odnosi sie do ostrego dzialania w celu usuniecia osadu z na ogól wykon¬ czonego produktu. Pierwsza faza oczyszczania kwa¬ sem jest procesem czysto chemicznym i polega na 55 rozpuszczeniu blonki tlenku. Blonki tlenku roz¬ puszczaja sie iz róznymi predkosciami Szybkosc rozpuszczania FesOi kontroluje sie poniewaz roz¬ puszcza sie on najwolniej. Cienkie, porowate blonki tlenku mozna usuwac wykorzystujac zjawisko pe¬ netracji kwasu i dzialania bezposrednio na podlo¬ ze metaliczne. Szybkosc usuwania tlenku mozna zwiekszac wieloma sposobami. Przede wszystkim, szybkosc reakcji chemicznej mozna zwiekszac zwiekszajac temperature kapieli kwasowej lub zwiekszajac stezenie kwasu. Oprócz tego szybkosc 40 45 50 60124 706 11 12 usuwania tlenku na drodze penetracji kwasu moz¬ na zwiekszyc przykladajac prad elektryczny. Zwiek¬ sza to rozpuszczenie sie metalu w podlozu oraz miejscowe zaburzenia powierzchni wywolane wy¬ dzielajacym sie wodorem.Oczyszczanie kwasem jednostronnie powlekanej tasmy metalowej stwarza istotny problem takiego usuwania tlenku z niepowleczonej strony tasmy zelaznej, w trakcie którego wytrawienie strony po¬ wleczonej jest zmniejszone do minimum. Warunek ten decyduje, ze sposób elektrolityczny oczyszcza¬ nia kwasem jest korzystny.Proces oczyszczania kwasem pociaga za soba sze¬ reg wzajemnie powiazanych parametrów tworza¬ cych ogromna ilosc kombinacji tych parametrów, z których kazda nadaje sie do nalezytego usunie¬ cia widocznej blonki tlenku z niepowleczonej stro¬ ny tasmy. Podstawowa idea sprowadza sie do o- czyszczania kwasem jednostronnie powleczonej tas¬ my metalowej.Do podstawowych parametrów procesu oczyszcza¬ nia kwasem naleza rodzaj uzytego kwasu, odleglosc elektrody i tasmy, czas zanurzenia tasmy i gestosc pradu na elektrodzie. W celu zmniejszenia wytra¬ cania powleczonej strony tasmy korzystne jest stosowanie rozcienczonego roztworu kwasu, na ogól o stezeniu 1% objetosciowo lulb nizszym. Rodzaj uzytego kwasu jest zalezny od jego skutecznosci, ceny, dostepnosci i wymagan dotyczacych likwida¬ cji zanieczyszczen i wymagan zwiazanych z wen¬ tylacja. W tym celu mozna z powodzeniem stoso¬ wac wiekszosc takich pospolitych kwasów jak kwas siarkowy,, fosforowy, solny i azotowy. Kwasy siar¬ kowy i fosforowy sa nieco korzystniejsze nie tylko ze wzgledu na ich skutecznosc, ale równiez ze wzgledu na ich mniejsza tendencje do dymienia.O ile chce sie zmniejszyc do minimum wytrawia¬ nie i plamienie strony powleczonej tasmy, powinna byc utrzymana niska temperatura kwasu (ponizej okolo 38°C). Odleglosc pomiedzy elektroda i tasma powinna byc jak najmniejsza w celu zwiekszenia skutecznosci procesu. Odleglosc elektrody mierzy sie w sposób ciagly po to, aby uniknac zetkniecia sie jej z tasma. Czas zanurzenia tasmy powinien byc równiez jak najkrótszy, ograniczony do czasu potrzebnego do usuniecia istniejacej w widoczny sposób warstwy tlenku. Praktycznie jednak, czas zanurzenia tasmy jest uwarunkowany rozmiarami reaktora i predkoscia ruchu tasmy. Potrzebna jest jak nadmoiejsza gestosc prafdiu w daneij instalacji.Wystarczajaca jest gestosc pradu wynoszaca od 0,21 do 0i,43 A^cm2. Znaczne zwiekszenie gestosci pradu jest nieuzyteczne i nieekionomicizine.Na figurze 8 przedstawiono zmodyfikowana ko¬ more galwaniczna, w której mozna przeprowadzic operacje oczyszczania kwasem. Na fig. 8 przedsta¬ wiono zbiornik 40 zawierajacy rozcienczona kapiel kwasowa 41. Tasme 3 powleczona po stronie 3a i fi niiejpowllecziodia po sltiroulie 3b polzepuisizcizia siiie w kapieli 41 poprzez zamocowana w zwykly sposób rolke 42, czego nie pokazano na rysunku. Blok sporzadzony z reaktywnego metalu takiego jak cynk uimiesizicza stie talk, aby zniajjldoiwal isde blilsko niepowleczonej strony tasmy zelaznej 3 i utrzy¬ muje w tej pozycji za pomoca odpowiedniego urza- 15 dzenia, które nie zostalo pokazane na rysunku. Me¬ talowy blok 43 jest podlaczony elektrycznie do me¬ talowej tasmy o podlozu zelaznym poprzez element 44 i rolke 42. Aczkolwiek nie zwieksza sie szyfo- 5 kosc dzialania na podloze metalowe, to gwalotwne wydzielanie wodoru na niepowleczonej powierzchni tasmy 3 pomaga w usuwaniu z niej tlenku. Wodór wyidizdefliaijacy slie irówtniiez z bOokiu 43 wykonanego z reaktywnego metalu przyczynia sie do usuwania W tlenku z niepowleczonej powierzchni tasmy 3b. Moz¬ na równiez stosowac inne reaktywne metale, takie jak magnez i glin.W przeprowadzonych próbach wykorzystywano Ejarówmo O^/a kwas siiairkowy jak i Oj5P/o kwas fos¬ forowy jiak irozcienloziolna kapiel kwasowa 4.1 srbosiu- jac ja w temperaturze 3fii°C. Tasme 3 powleka sie po stronie 3a cynkiem, a po stronie 3b tlenkiem tworzacym sie na skutek wystawienia tasmy o tem- piediaitumze okolo 4J80°C„ izmaijdujalceij slie w ozaisnie operacji powlekania w atmosferze ochronnej,, na dlzdiaftainlie poMietrza. Wykoniainy z cyniku bflok 43 umieszcza sie w odleglosci okolo 0,32 cm od po¬ wierzchni tasmy 3b. Tlenek zostaje usuniety z po¬ wierzchni 3b w ciagu okolo 3 sekund, przy czym cynk powlekajacy strone 3a tasmy pozostaje nie¬ naruszony.Na figurze 9 przedstawiono inny aparat do o- I czyszczania kwasem tasmy 3 powleczonej na go- 30 iraco metalem po isitaonlie 3a i tllejniklieim po sltaoinrie, 3b. W tej wersji kadz 45 zawiera rozcienczona ka¬ piel kwasowa 46. Tasme 3 przepuszcza sie przez za¬ nurzona w cieczy rolke 47 a elektrode 48 umiesz¬ cza sie w stycznosci z niepowleczona strona tasmy 36. Elektrode i tasme (poprzez rolke 47) podlacza sie do zródla pradu 49 odpowiednio przewodami doprowadzajacymi 50 i 51.Stwierdzono, ze stosujac zamiast doprowadzenia 51 laczacego zródla pradu 49 z rolka 47 (znanego 44 jako styk slizgowy lufo rolka kontaktowa) dopro¬ wadzenie pradu do tasmy mozna uzyc kapiel ze stopionego metalu eliminujac tym samym uszko¬ dzenia powierzchni tasmy na skutek zadrapania czy iskrzenia. Przewód doprowadzajacy 51 moze byc 4$ podlaczony do wanny 1, o ile jest ona wykonana z metalu. Rozwiazanie to zostalo przykladowo przedstawione na fig. 1. Ewentualnie, przewód do¬ prowadzajacy 51 moze byc podlaczony do elektro¬ dy 51a zanurzonej w kapieli ze stopionego metalu. $0 To rozwiazanie zostalo przykladowo przedstawione na fig. 5. Jest zrozumiale, ze sposoby podlaczenia przewodu 51 pnzedstawiione ma fig. 1 i 5 moga byc zastosowane do wszystkich opisanych wersji powle¬ kania gdy stosuje sie metody oczyszczania kwasem u opisane w odniesieniu do fig. 9.Stwierdzono, ze rozwiazanie przedstawione na fig. 9, w którym prad jest doprowadzony z zewnetrz¬ nego zródla 49 jest bardziej skuteczne niz wersja przedstawiona na fig. 8. Rozpuszczanie sie zelaza •o pod warstwa tlenku zwieksza sie przy wydziela¬ niu sie wodoru co towarzyszy usuwaniu tlenku z metalowej tasmy o podlozu zelaznym 3. Mozna sto¬ sowac albo zródlo pradu stalego albo zmiennego, przy czym prad zmienny jest korzystniejszy ze W wzgledu na to, ze pulsacja pradu zwieksza szyb- 35124 706 13 14 kosc procesu oczyszczania kwasem. Elektroda 48, moze byc wykonana z materialu, przewodzacego prad elektryczny i pasywnego w stosunku do roz¬ cienczonej kapieli kwasowej 46. Najlepsza do tego celu jest stal nierdzewna. Elektroda 48 moze byc 5 równiez wykonana z innych materialów, takich jak platyna i olów.W przeprowadzonej próbie stosowano rozcienczo¬ na kapiel kwasowa 46 zawierajaca 0,5% kwas siar¬ kowy o temperaturze okolo 32°C. Jako zródlo pra- 10 du stosowano spawalniczy generator pradu stalego dostarczajacy prad o natezeniu okolo Ha ampe- rów do stanowiacej katode tasmy 3 i stanowiacej anode, wykonanej ze stali nierdzewnej elektrody 48.Na stronie 3b tasmy 3 znaj duje sie blonka tlen- 15 kowa utworzona na skutek wystawienia tasmy o temperaturze 4;820G po zakonczeniu powlekania w atmosferze nieutleniajacej, na dzialanie powietrza.Blonka tlenkowa zostaje usunieta w czasie krót¬ szym niz 6 sekund, czemu towarzyszy gwaltowne 20 wydzielanie sie wodoru na elektrodzie 48 i po¬ wierzchni tasmy 3b. W czasie zanurzenia krót¬ szym niz 4 sekundy nie obserwuje sie powstawa¬ nia plam na powleczonej cjTnkiem stronie tasmy 3a. W czasie zanurzenia wynoszacym 6 sekund ob- 25 serwuje sie powstawanie pewnej ilosci wzerów i plam na powleczonej cynkiem stronie tasmy. Elek¬ trode ze stali nierdzewnej umieszcza sie w odleg¬ losci okolo 1,3 cm od powierzchni strony 3b tasmy.W innych próbach stosowano ponownie rozcien¬ czona kapiel kwasowa 46 zawierajaca 0,5P/o kwas siarkowy o temperaturze 2i6,7°C, a jako elektrode stosowano ponownie stal nierdzewna. Tasma 3 jest na stronie 3a powleczona cynkiem a na stronie 3b tlenkiem utworzonym na skutek wystawienia tasmy o temperaturze okolo 480°C po opuszczeniu przez nia atmosfery ochraniajacej podczas powlekania, na dzialanie powietrza. Stosowano zródlo pradu zmien¬ nego dostarczajace prad o natezeniu okolo 9 am- perów. Elektrode 48 umieszczono w odleglosci oko¬ lo 2,i5i cm od powierzchni tasmy 3b. W tych wa¬ runkach blonka tlenkowa zostaje usunieta w ciagu okolo 2 sekund. Nie obserwuje sie powstawania na powleczonej stronie tasmy 3a wzerów. 45 Odmiane wersji zilustrowanej na fig. 9 przedsta¬ wiono na rysunku fig. liO,, na którym tasme po¬ nownie oznaczono indeksem 3, strone powleczona cynkiem indeksem 3a, a strone niepowleczona tlen¬ kiem indeksem 3b. W wersji tej tasme 3 przepusz- ^ cza sie ponad rolka 52, a rozcienczona kapiel kwa¬ sowa 46 przedstawiona na fig. 9 jest zastapiona gabka 53 nasycona rozcienczonym kwasem.Gajbke 53 zamontowuje sie za pomoca urzadze¬ nia mocujacego 54, które moze byc sporzadzone z 55 nierdzewnej stali lub innego materialu nie ulega¬ jacego dzialaniu chemicznemu lub kruszeniu pod wplywem kwasu. Gabke 53 oraz uchwyt 54 podla¬ cza sie do zródla pradu 55 doprowadzeniem 56.Tasme podlacza sie równiez do zródla pradu po- 60 przez rolke 52 i doprowadzenie 57. Jako zródlo pradu 55 mozna stosowac zródlo pradu zmiennego lub stalego. Urzadzenie wlotowe 58 umieszczone jest w uchwycie gabki 54 i przez nie uzupelniony jako kwas. 05 30 25 40 Rozwiazanie przedstawione na fig. 10 jest ko¬ rzystne dlatego, ze nie jest potrzebny specjalny zbiornik, a gabka 53 stanowi urzadzenie usuwajace tlenek i czyszczace. Nalezy zwracac uwage na ko¬ niecznosc wymiany gabki w przypadku jej starcia lub gdy na gabce osadzi sie tyle czastek, ze moze to spowodowac niebezpieczenstwo zarysowania tas¬ my 3.Po oczyszczeniu kwasem nalezy stosowac dobrze znane w praktyce etapy oplukiwania i suszenia w celu ograniczenia dalszego dzialania kwasu na obie strony tasm. Do tego celu stosuje sie rózne od wymienionych powyzej rozcienczone kwasy, z któ¬ rych wybór najkorzystniejszych nie przedstawia trudnosci dla fachowca. Rozcienczone kwasy moga zawierac stosowane zwykle dodatki takie jak srod¬ ki powierzchniowo czynne, inhibitory, srodki prze- ciwpienne i podobne.Etapy mycia kwasem, plukania i suszenia mozna wyeliminowac jezeli jednostronnie powlekana ze- laizina itasime pozoistlawli iSlie w ochrajniiiaijacej aftmo- sferze do chwili obnizenia sie temperatury tasmy, w której nie zachodzi tworzenie sie widocznych ilosci tlenku na stronie niepowleczonej.Rozwiazanie to przedstawiono n& fig. 11. Urza¬ dzenie przedstawione na fig. 11 jest takie samo jak na fig. 7 a podobne zespoly sa oznaczone po¬ dobnymi symbolami liczbowymi. Rozwiazanie przed¬ stawione na fig. 11 rózni sie jedynie tym od przed¬ stawionego na fig. 7,, ze do oslony 26 dodano w okolicy wylotu 36 oslone chlodzaca 59. Oslona chlo¬ dzaca 59 jest zaopatrzona w wylot 60. Dlugosc oslo¬ ny chlodzacej jest tak dobrana aby czas, w którym tasma 3 opusci ja przez wylot 60 byl wystarcza¬ jacy do ochlodzenia tasmy do temperatury okolo 15iO|0C, to znaczy do temperatury, w której nie two¬ rza sie widoczne ilosci tlenku na niepowleczonej stronie 3b tasmy.Oslona chlodzaca 59 musi oczywiscie byc wypel¬ niona nieutleniajaca atmosfera, która jest wprowa¬ dzana do oslony 59 przez wylot 36. O ile jest to potrzebne oslona chlodzaca 59 moze byc zaopatrzo¬ na w dodatkowy wlot 61 atmosfery nieutleniaja¬ cej. W przypadku przedstawionego przykladu roz¬ wiazania, oslone chlodzaca 59 przedstawiono dola¬ czajac ja po prostu do oslony 26. Jest zrozumiale, ze fragment 26e oslony, który jest widoczny po¬ nizej oslony 59 i zawierajacy wylot 36 moze byc wyeliminowany. Z wyjatkiem tego, ze powleczona tasme pozostawia sie do ostygniecia w atmosferze ochraniajacej przed tworzeniem widocznych ilosci tlenku na stronie niepowleczonej, pozostale opera¬ cje w wersji przedstawionej na fig. 11 sa takie same jak opisane w odniesieniu do fig. 7.[Dlugosc oslony chlodzacej, w której pozostawia sie w atmosferze ochraniajacej powleczona tasme do ostygniecia do temperatury, w której nie za¬ chodzi dostrzegalne tworzenie sie tlenku na stronie niepowleczonej, moze byc zmniejszona o ile za¬ stosuje sie urzadzenie przyspieszajace proces chlo¬ dzenia tasmy. Fig. 12 przedstawia rozwiazanie zu¬ pelnie identyczne jak fig. 7 i znowu podobne frag¬ menty oznaczono podobnymi indeksami liczbowy¬ mi. W rozwiazaniu przedstawionym na fig. 12 za¬ stosowano oslone chlodzaca 62 podobna do oslony124 706 15 16 59 pokazanej na fig. 11 i zaopatrzona, o ile to po¬ trzebne, w dodatkowy wlot 64 nieutleniajacy at¬ mosfery i wylot 63. Tasma 3 przechodzi pomiedzy chlodzonymi rolkami 65 i 66 obnizajacymi tempe¬ rature tasmy, co umozliwia skrócenie oslony chlo¬ dzacej 62. Równiez w tym przypadku mozna wy¬ eliminowac fragment 26e wierzchniej sciany dyszy 26d znajdujacy sie ponizej oslony chlodzacej 62 i zawierajacy wylot 36.Inne rozwiazanie zabezpieczania tasmy przed tworzeniem sie widocznych ilosci tlenku przedsta¬ wiono na fig. 13. W tym wypadku urzadzenie jest zasadniczo takie samo jak na fig. 7 i operacje po¬ wlekania przeprowadza sie w taki sam sposób.Oslona 26 jest wyposazona w oslone chlodzaca 67 zaopatrzona w wylot 68. Atmosfere ochraniajaca doprowadza sie do oslony 67 z oslony 26 oraz o ile to jest potrzebne poprzez dodatkowy wlot 69. W rozwiazaniu tym czesc atmosfery ochraniajacej od¬ prowadza sie poprzez wlot 70 do wymiennika ciep¬ la przedstawionego schematycznie i oznaczonego liczba 71 i zaopatrzonego w wentylator lub tym podobne urzadzenie. Ochlodzona atmosfere ochra¬ niajaca z wymiennika ciepla zawraca sie do oslo¬ ny chlodzacej 87 wylotem 72, który powoduje, ze ochlodzona atmosfera ochraniajaca uderza w tas¬ me 3. W celu zwiekszenia skutecznosci chlodzenia mozna zastosowac drugi wymiennik ciepla 73 wlo¬ cie 74 i wylocie 75 skierowany przeciwnie w sto¬ sunku do wylotu 72. Zastosowanie skierowanych przeciwnie strumieni 7 i 75 ma na celu zapewnie¬ nie utrzymania plaskiej konfiguracji przekroju po¬ przecznego tasmy 3. Zastosowanie wymieniaczy ciepla 71 i 73 pozwala na skrócenie oslony 67 w porównaniu z oslona 59 przedstawiona na fig. 1(1, poniewaz wzrasta skutecznosc chlodzenia tasmy 3.Kolejne urzadzenie do chlodzenia tasmy przed¬ stawiono na fig. 14. W wykonaniu tym sposób po- " wlekania i urzadzenie do tego celu sa takie same jak przedstawione na fig. 7 a podobne fragmenty oznaczono podobnymi indeksami liczbowymi. Roz¬ wiazanie przedstawione na fig. 14 opiera sie na islwieirdizeniiiu, ze jednostronnie powlekana tasme mozna ochladzac w kapieli wodnej nie stwierdza¬ jac tworzenia sie widocznej blonki tlenku na nie- powleczonej powierzchni tasmy. Oslona 76 jest po¬ wiekszona powyzej wierzchniej scianki 26d oslony 26. W górnej czesci oslony umieszczona jest rolka prowadzaca 77. Oslona 78 jest umieszczono ponizej powierzchni kapieli wodnej 79 w odpowiednim zbiorniku 80. Tasma 3 wchodzi do oslony 26 po¬ przez wylot 36 i opuszcza oslone 78 przechodzac do kapieli wodnej 79. Za pomoca zanurzonej rolki 81 tasme przeprowadza sie poprzez kapiel wodna 79 i skierowanie w góre wyprowadzajac ja z kapieli wodnej. Czesc 78 oslony 76 jest zaopatrzona w wylot nieutleniajacy atmosfery ochraniajacej 82 przechodzacej z oslony 76 i pary wodnej two¬ rzacej sie w wyniku zanurzenia sie tasmy 3 w kapieli wodnej 79. Wylot 82 jest zaopatrzony w zawór kontrolny 82 i poprzez wylot mozna zmie¬ rzyc przeplyw za pomoca liczenia oznaczonego symbolem 84. W celu zmniejszenia dyfuzji wstecz¬ nej pary wodnej do oslony 76 mozna zastosowac przegirody 78a i 78b. Jest zrozumiale, ze ndeutle- niajaca atmosfera ochronna w oslonie 76 przedo¬ staje sie z dyszy 26 poprzez wylot 36.We wszystkich wykonaniach przedstawionych na fig. 11—13 atmosfera ochronna znajdujaca sie 5 w oslonie chlodzacej musi wystepowac pod cis¬ nieniem zabezpieczajacym przed dostepem atmo¬ sfery z otoczenia poprzez wylot oslony chlodza¬ cej do jej wnetrza.Na figurze 115 przedstawiono modyfikacje roz- 10 wiazania przedstawionego na fig. 5 polegajaca na tym, ze operacje powlekania i wykanczania prze¬ prowadza sie w atmosferze ochronnej. W tym celu wanne 85 napelnia sie kapiela ze stopionego metalu powlekajacego 86. Oslona 87 jest podla- 15 czona lub stanowi calosc z oslona 88 obróbki wstepnej (przedstawiona fragmentarycznie). Usz¬ czelnienie moze byc umieszczone pomiedzy oslona 87 i oslona 88 spelniajac taka sama role jak u- szczelnienie 6 przedstawione na fig. 5. W celu 20 przykladowego zilustrowania, uszczelnienie 89 przedstawiono jako wykonane z dwóch par usz¬ czelnionych rolek 90—91 i 92—93 oraz znajdujace¬ go sie pomiedzy nimi wlotu nieutleniajacej atmo¬ sfery 94, spelniajacej taka sama role jak wlot 18 25 przedstawiony na fig. 5. Metalowa tasme o pod¬ lozu zelaznym oznaczona ponownie liczba 3 prze¬ puszcza sie tak samo poprzez. obracajaca sie do dolu rolke 95 odpowiadajaca rolce 12 przedstawio¬ nej na fig. 5. Tasme 3 przepuszcza sie równiez 30 pod rolkami 96, 97 i 98 spelniajacymi te sama role jak rolki 13, 14 i 22 przedstawione na fig. 5.Oslona 87 zbudowana jest z przedniej scianki 87a, tylnej scianki 87b i scianek bocznych 87e. Jak to pctazano rua rywnfcu, sctiianlkia przednia, tylna i 35 boczne sa czesciowo zanurzone w kapieli 86 ze stopionego metalu powlekajacego.Pokrywa 87d oslony 87 jest zaopatrzona we wlot nieultlendagacej altmositery 99 i wloit 100, pnziez któ¬ ry przechodzi tasma 3. Nóz strumieniowy 101 jest 40 zamontowany w oslonie 87 i moze byc usytuowa¬ ny w oslonie w dowolnej pozycji pod warunkiem, ze nie uszkadza menisku 102. Zamocowanie rolki lub noza strumieniowego (czego nie przedstawio¬ no na rysunku) mozna zrealizowac w sposób jak 45 to zostalo opisane w odniesieniu do fig. 1 w sto¬ sunku do noza strumieniowego.W rozwiazaniu wedlug fig. 15 tasma 3 zostaje powleczona na stronie 3a a niepowleazona na stro¬ nie 3b. Roizwliazainiie pirizedstaiwiione na fig. 15 róz- 5° ni sie od przedstawionego na fig. 5 glównie tym, ze operacje powlekania i wykanczania strumienio¬ wego przeprowadza sie w atmosferze ochronnej oslony 87 eliminujac potrzebny do zachowania szczeilinosci blok 16 przedlstiaiwiioiny na fig. 5. Po- 55 wleczona jednostronnie tasme mozna przeprowa¬ dzic poprzez wylot 100 do atmosfery otaczajacej, po czym nalezy ja poddac odpowiednim etapom oczyszczania kwasem, plukania i suszenia, jak to zostalo opisane powyzej. Ewentualnie, tasme moz- 60 na pozostawic w atmosferze ochraniajacej (do chwili obnizenia temperatury do wartosci takiej, w której nie obserwuje sie tworzenia tlenku na .niepowleczonej stronie tasmy) stosujac dowolne urzadzenia przedstawione na fig. 11—14. W roz- *5 wiazaniu przedstawionym na fig. 15 mozna wy-124 706 17 18 eliminowac rolke 98. Wyniki uzyskane przy sto¬ sowaniu tego rozwiazania sa podobne do uzyskiwa¬ nych dla wykonania przedstawionego na fig. 1, ale zarówno etap powlekania jak i wykanczania przeprowadza sie w oslonie.Na figurze 16 przedstawiono rozwiazanie podob¬ ne do przedstawionego na fig. 7 nadajac podobnym fragmentom aparatury podobne indeiksy liczbowe.Operacja powlekania w wersji przedstawionej na fi^. 16 jest taka sama jak opisana w odniesieniu do fig. 7. Fig. 16 rózni sie od fig. 7 tym, ze scian¬ ka praedindja 25a oslony 26 jest zaopatiitzona w otwór 103 o wymiarach takich, ze nóz strumie¬ niowy 104 pasuje dokladnie do niego w taki spo¬ sób, ze jego tylna czesc pozostaje poza oslone. Ot¬ wór 103 moze byc zaopatrzony w umieszczone na zawiasach zamkniecie 105, które w czasie gdy dy¬ sza noza struniieniowego pracuje, pozostaje na po¬ krywie dyszy 104, a gdy nóz strumieniowy odla¬ czony jest w celu oczyszczenia, zamyka otwór 103 w celu zabezpieczenia przed dostepem atmosfiery utleniajacej przez otwór 103. Do noza strumienio¬ wego mozna zastosowac dodatkowe urzadzenia mocujace (co nie zostalo pokazane na rysunku).Otwór 103 moze byc wyposazony w podkladke uszczelniajaca (nie pokazana na rysunku) lub inne urzadzenie uszczelniajace w celu zabezpieczenia przed zanieczyszczeniem znajdujacej sie w dyszy atmosfery ochraniajacej przedostajaca sie przez otwór 103 lub obok noza strumieniowego atmos¬ fera utleniajaca. Jezeli otwór 103 jest szczelnie dopasowany do stozkowatego ksztaltu noza stru¬ mieniowego 104, takim urzadzeniem uszczelniaja¬ cym moze byc nadcisnienie znajdujacej sie w osioniie 26 artjmosfery ochnaniraeij. Rozwiazanie przedstawione na fig. 16 mozna zastosowac w stosunku do wszystkich wersji opisanych powy¬ zej, w których nóz strumieniowy umieszczony jest w oslonie. Rozwiazanie to bardzo ulatwia okre¬ sowe oczyszczanie noza strumieniowego.We wszystkich opisanych rozwiazaniach, w któ¬ rych nóz umieszczony jest w oslonie moze zaist¬ niec w pewnych przypadkach problem tworzenia sie pylu z metalu powlekajacego powstajacego w czasie operacji wykanczania strumieniowego z par metalu. Mozna równiez natknac sie na problem powstajacych na niepowleczonej powierzchni tas¬ my zanieczyszczen pochodzacych z metalu powle¬ kajacego. Zanieczyszczenia metalem powlekajacym sa wynikiem zabiegów wykonczeniowych, podczas których sa porywane z krawedzi tasmy. Fig. 17 i 18 przedstawiaja konstrukcje noza strumienio¬ wego eliminujaca te problemy. W celu przyklado¬ wego przedstawienia na fig. 17 pokazano urzadze¬ nie do powlekania identycznego jak na fig. 7 oznaczajac podobne czesci podobnymi indeksami liczbowymi. Jest zrozumiale, ze dysza o konstruk¬ cji przedstawionej na fig. H7 i 18 moze byc za¬ stosowana dokladnie w taki sam sposób do apara¬ tury pokazanej na fig. 15 (z zastosowaniem lub bez zastosowania rolki 98).Na figurach 17 i 18 ujscie szczeliny 36 oslony 26 otaczaja z trzech stron sciany lub przegrody 106, 107 i 108. Strumieniowy nóz 109 montuje sie na zewnetrznej stronie oslony wylotowej 26, której koniec pnzeidiluziany jest przegroda 107. Tafcie usta¬ wienie czesci i stosowanie nieutleniajacego gazu w nozu 109 stnimieniowym, pozwala na wykan- 5 ozanie powleczonej cynkiem strony 3a tasmy 3, przed wystawieniem jej na dzialanie otaczajacej atmosfery powietrznej. Pyl powlekajacego metalu lub utworzone nadzerki plamiste sa wydmuchi¬ wane z niepowleczonej strony tasmy 3b. Jesli 1( upowazniaja do tego warunki otoczenia inna prze¬ grode lub wierzcholek {czego nie pokazuje sie) mozna przeprowadzic poprzez wierzcholek krawe¬ dzi przegrody 106, poprzez krawedz 108. Taki wierzcholek daje szczeline, poprzez która mozna 15 przesuwac tasme 3. Wierzcholek ten bedzie elimi¬ nowac jakiekolwiek niepozadane odchylenia od¬ lewnicze które moga wystapic w czasie wykan¬ czania. Uklad przegród powoduje, ze niiepowle- czona strona tasmy 3b, zostaje poddana wydmu- 20 chiwianiu pylu metalu powlekajacego lub nadzerek i tym sposobem oczyszczona.Temperatura kapieli zalezy od temperatury top¬ nienia metalu stosowanego do powlekania. Kapiel musi byc utrzymana w temperautrze gwarantuj a- 25 cej, ze powlekajacy metal bedzie stopiony i po¬ zostanie stopiony do zakonczenia procesu prowa¬ dzonego za pomoca strumieniowego noza. W prze¬ ciwienstwie do znanych sposobów powlekania przy uzyciu goracej kapieli, w czasie której w celu 30 powleczenia po obu stronach, tasme zanurza sie w kapieli stosowany wedlug niniejszego wyna¬ lazku sposób powlekania tasmy po jednej stronie nie wymaga dostarczania znacznych ilosci ciepla.Praktycznie, temperatura kapieli musi byc dok- 35 ladnie taka sama jak wymagana dla dobrego obu¬ stronnego powlekania i musi byc utrzymana moz¬ liwie na stalym poziomie w celu zmniejsizenia tworzenia sie zanieczyszczen. We wszystkich opi¬ sanych rozwiazaniach musi byc utrzymany staly 40 poziom kapieli. W celu precyzyjnego ustawienia poziomu kapieli stosuje sie, znane w tej dziedzi¬ nie metody takie jak, pneumatyczna komora wy¬ porowa lub mechaniczna zatyczka wyporowa. Ko¬ rzystnie stosuje sie automatyczny sposób kontro- 45 li poziomu kapieli równiez dobrze znany specja¬ listom w tej dziedzinie.Objetosc kapieli do powlekania stopionym meta¬ lem, moze byc mniejsza niz objetosc niezbedna w iznanym sposobie powlekania obustronnego za po- 50 moca goracej kapieli. Poniewaz, zgodnie ze sposo¬ bem wedlug wynalazku, czas zetkniecia tasmy z kapiela jest znacznie krótszy, szybkosc rozpusz¬ czania tasmy w porównaniu z szybkoscia topnie¬ nia metalu powlekajacego,, który nalezy dodawac 55 do kapieli bedzie taka, ze kapiel nie zostanie nasycona zelazem, przy czym zmniejsza sie lub calkowicie eliminuje proces tworzenia zanieczysz¬ czen. Daje to powlekanie wolne od defektów.Temperatura metalowej tasmy opuszczajacej 60 oslone przygotowujaca przed oslona wylotowa, za¬ lezy od stosowanego metalu powlekajacego, Tem- pieratura kapieli musi byc dostatecznie wysoka dla zapobiezenia nadlewaniu sie stopionego metalu po¬ wlekajacego na tasmie. Tym samym, temperatura 65 tasmy nie moze byc tak wysoka by powodowala124 nadmierne mieszanie sie metalu powlekajacego z metalem tasmy.We wszystkich rozwiazaniach konieczne jest u- trzymanie nieutleniajaca atmosfera w oslonie wy¬ lotowej. W tym celu stosuje sie atmosfere nie¬ utleniajaca zawierajaca azot lub obojetny gaz. Nie¬ utleniajaca atmosfera w oslonie wylotowej musi byc utrzymywana pod dostatecznym cisnieniem, które zapobiega dostaniu sie utleniajacej atmo¬ sfery do oslony wylotowej poprzez jej wlot. To samo dotyczy oczywiscie oslony oziebiajacej, która przedstawia sie ma fig. 11.—tlA. TTemperatura oslo¬ ny musi byc utrzymywana na poziomie porów¬ nywalnym ze stosowanymi w znanych dwustron¬ nych sposobach powlekania. Temperatura zalezy od temperatury tasmy i procentowej zawartosci wodoru w atmosferze, w której przeprowadza sie przygotowanie tasmy.Rolka lub rolki umieszczone w poblizu kapieli ze stopionym metalem powlekajacym, powinny charakteryzowac sie powierzchnia, która nie jest latwo zwilzania stopionym metalem powlekajacym.Ulatwia to usuwanie metalu powlekajacego z ro¬ lek, który dositai sde na nie w wynikiu przypad¬ kowych chlapniec. Jesli jest to pozadane rollke lub rolki umieszczone w poblizu stopionego metalu powlekajacego, mozna ksztaltowac tak, ze czesci nieuzywane poza krawedzia powlekanej tasmy sa lekko stozkowe z dala od powierzchni kapieli. Za¬ pewnia to dalsze ulatwienie prowadzenia tasmy.Rozwiazania, w których strumien wykanczajacy uzyskuje sie za pomoca gazu nieutleniajacego we¬ wnatrz oslony wylotowej (fig. 7) maja liczne za¬ lety, takie jak brak powlekajacych zmarszczek na¬ wet przy bardzo niskich szybkosciach, brak skut¬ ków wywolanych dzialaniem tlenu na powierzch¬ nie kapieli ograniczenia defektów wywolanych za¬ nieczyszczeniami, pozbawiona tlenu oslona oraz skutecznie wyeliminowanie tworzenia sie zuzla na powierzchni. Z drugiej strony w czasie tego pro¬ cesu nalezy obserwowac tworzace sie w czasie po¬ wlekania metalem wyziewy i proszek, oraz mozli¬ wosc plamienia metalem powlekajacym niepowle- kanej strony tasmy.(Rozwiazaniu wedlug fig. 17 i 18, w którym nie- utleniajacy strumien wykanczajacego gazu stosuje sie na zewnatrz komory lecz przed zetknieciem sie tasmy z powietrzem, towarzysza wszystkie po¬ wyzej wspomniane zjalety stosowania staimieinia wykanczajacego. Proces ten ogranicza gromadze¬ nie sie pylu metalu powlekajacego w oslonie wy¬ lotowej, oraz wyklucza plamienie metalem po¬ wlekajacym niepowlekanej strony tasmy. Z dru¬ giej strony, nieutleniajacy gaz stosowany w stru¬ mieniu wykanczajacym, nie pozwala na uzyska¬ nie nadcisnienia w oslonie wylotowej.W rozwiazaniu wedlug fig. 1, w którym po¬ wlekanie wykanczajace stosuje sie w atmosferze otaczajacej na zewnatrz oslony, proces wykoncze¬ niowy nie stwarza problemów z zuzlem metalu powlekajacego, pylem lub plamieniem. Ograniczo¬ ne jest równiez zuzycie atmosfery nieutleniajacej.Z drugiej strony nie uzyskuje sie wiekszosci zalet towarzyszacych procesowi, w którym wykanczanie pirzeprowadza sie w nieutleniajacej atmosferze we- 20 wnatrz oslony wylotowej. Jednak wade te mozna czesciowo ograniczyc przez zastosowanie nieutle¬ niajacej atmosfery takiej jak atmosfera azotu po wystawieniu tasmy na dzialanie otaczajacego po- 5 wietrza.Rozwiazania, w których stosuje sie pojedyncza rolke (fig. 7) charakteryzuja sie prostota apara¬ tury; zmniejszeniem sie problemów zwiazanych 7 ksztaltem tasmy oraz dlugosci czasu zetkniecia 10 tasmy i menisku kapieli. W celu zapewnienia naj¬ lepszych warunków zapobiegania wprowadzeniu ze¬ laza do kapieli. W przypadku stosowania poje¬ dynczej rolki, nalezy zwracac uwage na zapobie¬ ganie zbierania cynku oraz pojedyncza rolke, oraz is fakt, ze ograniczona powierzchnia- menisku be¬ dzie wymagac zamkniecia strumienia wykancza¬ jacego w celu zapobiezenia rozrywania menisku.Zastosowanie ukladu dwóch rolek pozwala na wykanczanie w powietrzu (co przedstawiono na fig. 20 1) lub w oslonie wylotowej co przedstawiono na fig. H5i. Dluzsze zetkniecie menisku z tasma czyni menisk mniej latwym do rozerwania. Tym samym dluzsze zetkniecie menisku daje wieksza sposob¬ nosc rozpuszczania sie zelaza z tasmy. Uklad 25 dwóch rolek jest bardziej skomplikowany niz apa¬ ratura z jedna rolka i wieksza uwage nalezy zwrócic na ksztalt tasmy.Uklad trzech rolek jaki przedstawiono na fig. 5 i 15 wykazuje wszystkie zalety ukladu dwóch 30 rolek, oraz dodatkowo charakteryzuje sie zdolons- cia do zwiekszania odleglosci duzych rolek od po¬ wierzchni kapieli. Uklad ten wykazuje równiez wszystkie wady ukladu dwóch rolek, lacznie z faktem, ze uklad trzech rolek stanowi jeszcze bar- 35 dziej skomplikowana aparature, oraz ze nalezy zwrócic uwage aby nie zanurzac srodkowej rolki lub inne uszkodzenia tasmy, szczególnie w czasie powlekania bardzo szerokiej tasmy.Przyklad I. Metalowa tasme o podlozu ze- 40 laznym o grubosci kaliber 28 powleka sie z jed¬ nej strony cynkiem przy uzyciu aparatury powle¬ kajacej i sposobu, które przedstawione na fig, 1.Przy szybkosci tasmy 12,2 m/minute, tasme wypro¬ wadza .sie przez otwór oslony 4. Stosuje sie tem- 45 perature tasmy okolo 466°C^471°C. Kapiel utrzy¬ muje sie w temperaturze 460°C.Nieutleniajaca, ochraniajaca atmosfere azotu wprowadza sie do dyszy wylotowej z szybkoscia 19„6 m8/godzine. Obracajaca sie do dolu rolka 12 50 ma temperature —&3°C. W atmosferze .nieutlenia¬ jacej znajduje sie lEiO czesci tlenu na milion.Nóz strumieniowy 19 o przekroju szczeliny 0,76 mm dostarcza powietrze pod cisnieniem zwiek¬ szonym o 0,061 atmosfery. Dysze utrzymuje sie 55 na wysokosci okolo 115,2 cm nad poziomem kapieli, oraz usitawia sie ja w góre pod katem okolo 2° lub 3°. Srednica rolki 14 wynosi 3104,8 mm. Dysze utrzymuje sie w odleglosci 4,9 mm od powleka¬ nej strony tasmy. 60 Przeprowadzajac postepowanie opisane powyzej na metalowej tasmie o podlozu zelaznym uzyskuje sie tasme z jednej strony powleczona cynkiem w ilosci 517,95 g/m2.W zwykle stosowanych próbach jakosciowych •5 obejmujacych oznaczenie przyczepnosci, cynkowa124 706 21 22 warstwa powlekajaca wykazuje zadowalajace ce¬ chy. Niepowlekama strona tasmy pokryta jest nie¬ wielka folonka tlenku i nie obserwuje sie na niej powloki cynkowej.Przyklad II. Zelazna tasme o giriuibosci ka¬ liber 28 jednostronnie pokrywa sie glinem, przy uzyciu aparatury powlekajacej i sposobu, które przedstawiono na fig. '1. Przy szybkosci tasmy lfyM m/minute, tasme wprowadza sie do wejscia dyszy wylotowej. Stosuje sie temperature tasmy bliska 705°C. Kapiel stopionego metalu powle¬ kajacego utrzymuje sie w temperaturze 688°C.Ndeutlendajaca, ochraniajaca altmosfere azotu wprowadza sie do oslony wylotowej z szybkoscia 8,4 mtygodzine. Obracajaca sie do dolu rolke 12 utrzymuje sie w temperaturze —|23,4°C. W atmo¬ sferze rejestruje sie tlen w ilosci mniejszej niz 100 czesci na milion.Dysza strumieniowa 19 o przekroju szczeliny 0,76 mm dostarcza powietrze pod cisnieniem zwiek¬ szonym o 0,051 atmosfery. Dysze utrzymuje sie na wysokosci okolo 10 cm nad poziomem kapieli oraz wznosi sie osia w gore pod katem okolo 10°.Srednica rolki 14 wynosi 304,8 mm. Dysze utrzy¬ muje sie w odleglosci od okolo 3,2 mm do okolo 4,75 mm od powlekanej strony tasmy.;W wyniku przeprowadzenia postepowania opi¬ sanego powyzej na zelaznej tasmie uzyskuje sie jednostronna powloke gliu w ilosci 57,96. g/m2.|W zwykle stosowanych próbach jakosciowych obejmujacych oznaczenie przyczepnosci* glinowa warstwa powlekajaca wykazuje zadowalajace ce¬ chy.W miare potrzeby blonke tlenku mozna usuwac za pomoca oczyszczania kwasem. Powloka tlenku silnie przylega i latwo przyjmuje dzialanie przy¬ gotowujace malowanie, takie jak fosforanowanie.W tych warunkach niejpowlekana strona tasmy pokryta folonka tlenku wykazuje zadowalajace wlasciwosci przyjmowania ifiarby.Obróbke wykanczajaca strony powlekanej pro¬ wadzono przy uzyciu noza strumieniowego. Oczy¬ wiscie mozna stosowac inne doborze znane sposoby wykanczania* takie jak wycieranie azbestem i tym podobne.Zastrzezenia patentowe ii. Sposób jednostronnego powlekania metalowej tasmy, której powierzchnila zostala oczyszczona wstepnie z tlenków, za pomoca kapieli stopionego metalu powlekajacego, znamienny tym, ze tasme przesuwa sie mad kapiela metalu powlekajacego tak, aby dolna strona tasmy, która ma byc po¬ wleczona metalem, stykala sie w sposób ciagly z menisfciem utworzonym na powierzchni kapieli metalu powlekajacego, przy czym strone tasmy, która ima byc powleczona metalem, utrzymuje sie w stanie meutlenionym,, ograniczajac dostep tlenu do tasmy przed zetknieciem tasmy z menisMem kapieli metalu powlekajacego, po czym powleczo¬ na tasme odrywa sie od menisku kapieli metalu powlekajacego oraz usuwa sie nadmiar metalu po¬ wlekajacego z powleczonej strony tasmy za po¬ moca strumienia gazu. 2. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze tasme prowadzi sie w odleglosci od 7,95 mm nad powierzchnia kapieli metalu powlekajacego. 3. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze 5 powierzchnie tasmy utrzymuje sie w stanie nie- utlenionym przez otoczenie tasmy atmosfera ochronna nieutleniajaca przed powleczeniem tas¬ my metalem powlekajacym, po czym powleczona tasme wprowadza sie do zetkniecia z atmosfera 10 otoczenia. 4. Sposób wedlug zastrz. 3, znamienny tym, ze powleczona strone tasmy wykancza sie przez wy- slteiwiienie na dzialanie powietrza z atmosfery oto¬ czenia. 15 5. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze powierzchnie tasmy utrzymuje sie w stanie nie- utlenionym przez otoczenie tasmy atmosfera och¬ ronna ndieutleniajaca podczas operacji powlekania oraz wykanczania tasmy. 2° 6. Sposób wedlug zastrz, 5, znamienny tym, ze powleczona strone tasmy wykancza sie przez wy¬ stawienie na dzialanie gazu ochronnego, nieutle- niajacego. 7. Sposób wedlug zastrz. 6, znamienny tym, ze 25 powleczona i wykonczona tasme wystawia sie na dzialanie atmosfery otoczenia w temperaturze wyz¬ szej od granicznej temperatury tworzenia sie blon- ki tlenków na niepowleczonej stronie tasmy. 8. Sposób wedlug zastrz. 6, znamienny tym, ze 30 powleczona i wykonczona tasme chlodzi sie do temperatury nizszej od granicznej temperatury tworzenia sie blonki tlenków na niepowleczonej stronie tasmy. 9. Sposób wedlug zastrz. 6, znamienny tym, ze 35 tor tasmy obniza sie w kierunku kapieli metalu powlekajacego, po powstaniu menisku pomiedzy tasma i kapiela. 10. Sposób wedlug zastrz. 9, znamienny tym, ze utrzymuje sie staly poziom kapieli metalu powie¬ ko kajacego. 11. Urzadzenie do jednostronnego powlekania me¬ talowej tasmy, zawierajace wanne mieszczaca ka¬ piel stopionego metalu powlekaj acego, rolki proi- waidzace powlekana tasme oraz nóz strumieniOi- 45 wy do usuwania nadmiaru metalu powlekajacego z powleczonej strony tasmy, znamienne tym, ze nad kapiela (25) metalu powlekajacego jest usy¬ tuowana jedna rolka prowadzaca (35), zas strefa kapieli (25) metalu powlekajacego stykajaca sie z 50 powlekana tasma (3) jest otoczona oslona (26) po¬ laczona otworem wlotowym (37) ze zródlem at- mosfiery ochronnej. 112. Urzadzenie wedlug zastrz. Ul, znamienne tym, ze pojedyncza rolka prowadzaca (35) jest tak u- 55 sytuowana nad kapiela (25) metalu powlekajacego, ze prowadzi tasme (3a) do zetkniecia z powierzch¬ nia (25a) kajpdelU oraz wyprowajdza tasme w 'Me* iruinlkiu d|o góry. 13. Urzadzenie wedlug zastrz, 11, znamienne tym, 60 ze oslona (4) ima scianke górna, scianke pttrodiruia, scianke tylna oraz scianki boczne siegajace w glab, kapileli (2) metalu, otwór (11) scianki przedniej oraz otwór wlotowy (17) polaczony ze zródlem och¬ ronnej atmosfery nieutleniajacej. 9$ 14. Urzadzenie wedlug zastrz. 13, znamienne tym,23 124 706 24 ze siciatruki oslony (26) otaiciziaija calkowicie poje¬ dyncza rolke prowadzaca (35) zapobiegajac prze¬ dostawaniu sie do mej powietrza z otoczenia. 115u Urzadzenie wedlug zastrz. H znamienne tym, ze zawiera oslone chlodzaca (59, 62, 67, 76), której jeden koniec jest szczelnie polaczony z oslona (26) w strefie wylotu (36) oslony (26), zas drugi ko¬ niec jest zaopatrzony w wylot (60, 63, 68, 78) po¬ wlekanej tasmy (3), oraz wlot (61, 64, 69) polaczo¬ ny ze zródlem ochronnej atmosfery nieuflemiaja- cej. 16. Urzadzenie wedlug zastrz. 15, znamienne tym* ze oslona chlodzaca (62) ma wlot (64) polaczony ze zródlem ochronnej atmosfery nieutlendiaijaicej oraz oziebione rolki (65, 66), osadzone w oslonie chlodzacej (62), pomiedzy którymi przechodzi tas¬ ma (3). 17. Urzadzenie wedlug zastrz, 15, znamienne tym, ze ostana chlodzaca {67) ma wloit (69) polaczony ze zródlem ochronnej atmosfery nieutlemiajacej, co najmniej jeden wlot (70, 74) atmosfery nieutlenSla- jacej z oslony chlodzacej (67), co najmniej jeden wymiennik ciepla (71, 73), chlodzacy odprowadza¬ na atmosfere ndeutleniaijaca, oraz co najmniej je¬ den wylot (72, 75) doprowadzajacy ochlodzona at¬ mosfere do oslony chlodzacej (67). 18. Urzadzenie wedlug zastrz. 15, znamienne tym, ze drugi koniec oslony chlodzacej (76) ma wylot (78) zwrócony do dolu, siegajacy do kapieli wodnej (79), wlot (37) polaczony ze zródlem ochronnej at¬ mosfery ndleutleniajacej, rolki (77, 81) prowadza¬ ce tasme (3) przez oslone chlodzaca (76) oraz ka¬ piel wodna (79). .19. Urzadzenie wedlug zastrz. 14, znamienne tym, ze nóz strumieniiowy (109) jest usytuowany na zewnatrz oslony, 20. Urzadzenie wedlug zastrz. 14, znamienne tym, ze zawiera przegrody (106—108) wspólpracujace z nozem strumieniowym (109), odprowadzajace gaz z niepowleczonej strony tasmy (3). 21. Urzadzenie wedlug zastrz. 14, znamienne tym, ze nóz strumieniowy (38) jest usytuowany w ob¬ rebie oslony i jest polaczony ze zródlem atmosfe¬ ry ochtronnej nieutleniajacej. 22. Urzadzenie do jednostronnego powlekania metalowej tasmy, zawierajace wanne mieszczac ka¬ piel stopionego metalu powlekajacego, rolki pro¬ wadzace powlekana tasme oraz nóz strumienio¬ wy do usuwania nadmiaru metalu powlekajacego strony tasmy, znamienne tym, ze nad kapiela (2) metalu powlekajacego znajduja sie dwie rolki pro¬ wadzace (13, 14), zas strefa kapieli (2) metalu po¬ wlekajacego stykajaca sie z powlekana tasma (3) jest otoczona oslona (4) polaczona otworem (17) ze zródlem atmosfery ochronnej. 23. Urzadzenie wedlug zastrz. 22, znamienne tym, ze dwie rolki prowadzace (13, 14) sa usytuowane w pewnej odleglosci od siebie równolegle wzgle¬ dem siebie tak, ze tasma (3) styka sie z menis- kiem na powierzchni (2a) kapieH (2) metalu po¬ wlekajacego na torze pomiedzy rolkami (13, 14). 24. Urzadzenie wedlug zastrz. 23, znamienne tym, ze pierwsza rolka (13) pary rolek prowadzacych (13, 14) jest usytuowana w wiekszej odleglosci od powierzchni (2a) kapieli nóz druga rolka U4K |25l Urzadzenie wedlug zastrz. 22, znamienne tym, ze oslona (26) ma scianke górna, scianke przed¬ nia, scianke tylna oraz scianki boczne siegaijace wglab kapieli (2) metalu, wylot (36) powlekanej tasmy oraz otwór wlotowy (37) polaczony ze zród¬ lem ochronnej atmosfery nieutleniajacej. !26. Urzadzenie wedlug zastrz. 22, znamienne tym, ze scianka przednia (4a) oslony (4) jest usytuo¬ wana pomiedzy pierwsza rolka (13) a druga rolka (14) i ma otwór wylotowy (11), przez który prze¬ chodzi tasma (3) stykajaca sie z meniskiem kapieli metalu powlekajacego, przy czym oslona (4) ota¬ cza pierwsza rolke (13). 27. Urzadzenie wedlug zastrz. 23, znamienne tym, ze nóz strumieniowy (19) jest usytuowany na ze¬ wnatrz oslony. 28. Urzadzenie wedlug zastrz. 26, znamienne tym, ze zawiera blok uszczelniajacy (16) osadzony na wsporniku (15), na zewnatrz przedniej sciany (4a) oslony (4) w otworze (11) sciamki przedniej,, sty¬ kajacej sie z tasma (3) i czesciowo zamykajacy otwór (11) scianki przedniej. !29. Urzadzenie do jednostronnego powlekania metalowej tasmy, zawierajace wanne mieszczaca kapiel stopionego metalu powlekajacego, rolki pro¬ wadzace powlekana tasme oraz nóz strumieniowy ¦do usuwania nadmiaru metalu powlekajacego z powleczonej tasmy, znamienne tym, ze nad kapie¬ la (2, 86) metalu powlekajacego znajduja sie trzy irolflri prowadzace (13, 14, 22, 96, 97, 98), zas strefa kapieli (2, 86) metalu powlekajacego stykajaca sie z powlekana tasma (3) jest otoczona oslona (4, 87) polaczona otworem wlotowym (17, 99) ze zródlem atmosfery ochronnej. 30. Urzadzenie wedlug zastrz. 29, znamienne tym, ze trzecia rolka prowadzaca (22, 98) usytuowana pomiedzy pierwsza rolka prowadzaca (13, 96) oraz druga rolka prowadzaca (14, 97) znajduje sie bli¬ zej powierzchni kapieli (2, 86a) niz pozostale dwie rolki prowadzace. 31. Urzadzenie wedlug zastrz. 29, znamienne tym, ze oslona (87) ma scianke górna, scianke przed¬ nia, scianke tylna oraz scianki boczne siegajace w glab kapieli (2) metalu, wlot (100) powlekanej tasmy oraz otwór wlotowy (99) polaczony ze zród¬ lem ochronnej atmosfery nieutleniajacej. 312. Urzadzenie wedlug zastrz. 31, znamienne tym; ze scianki oslony (87) otaczaja wszystkie trzy rol¬ ki (96, 97, 98) chroniac je przed wplywami atmo¬ sfery otoczenia. 33. Urzadzenie wedlug zastrz. 32, znamienne tym, ze nóz strumieniowy (101) jest usytuowany w ob¬ rebie oslony i jest polaczony ze zródlem atmosfe¬ ry ochronnej nieutleniajacej. 34. Urzadzenie wedlug zastrz, 29, znamienne tym, ze zawiera blok uszczelniajacy (16, 16a) osadzony na wsporniku (15), na zewnatrz przedniej sciany (4a) oslony (4), w otworze sciainjki przedniej, sty¬ kajacy sie z tasma (3) i czesciowo otwór (11) sciamki przedniej. 35. Urzadzenie wedlug zastrz. 34, znamienne tym, ze trzecia rolka (22a) jest osadzona wzdluz dolnej krawedzi bloku uszczelniajacego (16a), 10 15 20 .25 30 35 40 45 50 55 60124 706 s*s* /' ii ~ ~~r**Tr ~f ~r**,» £L RL r 'r* ^ rr I* *£ /Z5a 'I? 3/ -n&r~ nn L-_JjiK' ~~nsv~ <**124 706 <5*-^ 1 Jtt' ,99 k^^ t fi <.\--Z36 & l i3\*S A -J m? \-a* % h-#r iw™ rw ~fWim ftZ ^ -rwFh-s* na —m*~ na Drukarnia Narodowa, Zaklad Nr 6, 458/84 Cena 100 zl PL PL PL PL PL PL PL