Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do ste¬ rowania, za pomoca hydraulicznego silownika prze¬ suwnego, stropnic wyprzedzajacych obudlowy kro¬ czacej, wysuwanych do przodika wybierkowego, która tworzy opór dla silownrilka przekladkowego, przekladajacego przenosndik, zwlaszcza w scianach urabianych strugiem, przy czym dla automatycz¬ nego przesuwu stropnic wyprzedzajacych, w za¬ leznosci od postepu kroczenia obudowy, sa przewi¬ dziane zawory sterujace, uiuichamiane przez organy sterujace, a droga pirzekladki, o która pnzenosnilk jest przekladany do przodka wybierkowego, jest wielokntrtnie mniejsza od skoku silownika prze¬ kladkowego.Jest znane wyposazenie hydraulicznej obudowy kroczacej w stropnice wyprzedzajace, które sa wy¬ suwane do sciany za pomoca hydraulicznego silow¬ nika przesuwnego, aby podeprzec strop w kry¬ tycznym obszarze pola urabiania i jazdy.Wysuwanie stropnic wyprzedzajacych nastepuje przy tym albo przez sterowanie reczne lub na, drodze automatycznej w zaleznosci od postepu przodka wybierkowego. W znanym automatycznym sterowaniu na stropnicach wyprzedzajacych sa umieszczone specjalne organy czujnikowe, sledzace polozenie przodka wybierkowego i sterujace prze¬ suwem stropnic wyprzedzajacych, w zaleznosci ocl ich dlugosci od przodka wybierkowego (Czasopismo „Gluckkauf" 108, 1972, strona 978). Takie sterowa7 nda posuwem stropnic sa stosunkowo nakladcze 10 15 20 25 konstrukcyjnie, a przede wszystkim podatne na zaklócenia. Poniewaz przodek wybierkowy nie fcwo rzy dokladnie okreslonej girandcy, nie jest zapew¬ nione, ze stropnice wyprzedzajace sa przesuwane istotnie ciagle i szczelnie az do przodka wybi& kowego.Zadaniem wynalazku jest przede wszysltórn stworzenie pewnego i malo podatnego na zakló- ceniia urzadizenda sterujacego dla sterowania ru¬ chem wysuwmym stoopndc wyprzedzajacych obu¬ dowy kroczacej, które moga byc celowo przeba¬ dane takze pod obciazeniem lub czesciowym obcia¬ zeniem. Dalej celem wynalazku jest zapewnienie sterowania wspólbieznego lub nadaznego, które ze szczególna zaleta jest za/stosowalne jako sterowalnie silownikiem powrotnym i/lub przesuwem stropnic, poza tym w ogólnosci jest uzywalne dla sterowania silownikami roboczymi.To zadanie zostalo wedlug wynalazku rozwiazalne dzieki temu, ze zawór sterujacy silownika przesuw¬ nego stropnicy wyprzedzajacej jest przyporzadko¬ wany silownikowi przekladkowemu, który jest zaopatrzony w organy sterujace, uruchamiajace zawór sterujacy tak umieszczone, ze dla kazdego procesu przekladki jest przewidziany kazdorazowo jeden organ sterujacy, przy czym zawór sterujacy jest wyposazony w cylinder dozujacy, przyporzad¬ kowany silownikowi przesuwnemu.Dzieki temu stropnice wyprzedzajace, pnzy prze¬ kladce przenosnika scianowego sa przesuwane 124 607124 607 o jednakowy wymiar co przenosnik scianowy w zaleznosci od wymiaru przekladki.Zaleca sie umieszczenie organów sterujacych na plaszczu cylindraTsii^wndika przekladkowego. Orga¬ ny atenujace stanowia krzywki sterujace, które wspóldzialaja z ongamimi czujnikowymi, nip. obcia- zonynu sprezyna popychaczamd zaworów steruja¬ cych. Zwlaszcza w scianie, urabianej za pomoca strugia7~wyiniair przeTHadki, o która przeklada sie kazdorazowo przenosnik, jest wielokrotnie mniej¬ szy od skoku silownika przekladkowego i dla kaz¬ dego procesu przekladki jest przewidziany kazdo¬ razowo organ sterujacy.Skok silownika przesuwnego przyporzadkowa¬ nego stropnicom wyprzedzajacym odpowiada celo¬ wo skokowa calkowitemu silownika przekladko¬ wego. Zwlaszcza wtedy, gdy stropnice wyprzedza¬ jace sa pod obciazeniem, to znaczy sa przesuwane pod naciskiem od stropu, Zaleca sie aby cisnienie robocze, za pomoca którego zasila sie silownik przesuwny w kierunku wysuwu, bylo dobrane znacznie wyzej od cisnienia roboczego, za pomoca którego jest zasilany silownik przekladkowy przy przekladce praenosnika. Przykladowo silownik przesuwny jest zasilany cisnieniem roboczym 300 do 400 bar, podczas gdy silownik przekladkowy pracuje z cisnieniem roboczym 150 do 250 bar.Celowo cylindry dozujace moga byc uksztalto¬ wane jako przemienniki cisnienia. Silownikowi przekladkowemu i silownikom przesuwnym sa przyporzadkowane, zwykle w korzystny sposób uruchamiane recznie, zawory wlaczajace tak, ze automatyka sterowania moze byc uruchamiana recznie.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przy¬ kladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia przekrój poprzeczny przez sciane po¬ jedynczego zestawu obudowy kroczacej wraz z przenosnikiem scianowym i prowadnica struga, fig. 2 — powiekszonej podzialce silownik przeklad¬ kowy, przylaczony do zespolu dragów prowadza¬ cych, podpartych na zestawie obudowy, z krzyw¬ kami sterujacymi, umieszczonymi na powierzchni zewnetrznej cylindra, a fig. 3 — hydrauliczny sche¬ mat polaczen.Na figurze 1 jest oznaczony 10 przodek wybier¬ kowy 11 spag zloza* a 12 strop. Przed przodkiem wybierkowym 10 lezy przenosnik scianowy 13, który stanowi przenosnik zgrzeblowy, lancuchowy i na którym jest prowadzona wzdluznie maszyna urabiajaca, np. strug, który urabia przodek wy¬ bierkowy 10. Na przenosniku 13 jest zbudowana od strony przodka wybierkowego prowadnica 14 struga.Hydrauliczna obudowa kroczaca urabianej sciany sklada sie z pojedynczych zestawów obudowy, tutaj kasztów tarczowych, które maja kazdorazowo cztery hydrauliczne stojaki 16, stojace w ukladzie prostokatnym, które opieraja sie swoimi stopami na jedno lub wieloczesciowej spagnicy 17 i których, glowice niosa ulozyskowane w przegubach kulo¬ wych stropnice 18, które podpieraja strop 12. Od strony skaly plonnej, pomiedzy stropnica 18 a spagnica 17 jest umieszczona prowadzona wodzi- kami tarcza zawalowa 19, Stropnica 18 jest zaopatrzona w stropnice wy¬ przedzajaca 20, uksztaltowana jako stropnica wy- suwina, która jest przesuwalna do przodka wy¬ bierkowego za pomoca co najmniej jednego hyd- i raulicznego silownika przesuwnego 21.Przenosnik 13 jest odpowiednio do postepu eks¬ ploatacji przekladany za pomoca hydraulicznych silowników przekladkowych 22, które sa przyla¬ czone za pomoca swoich tloczysk 23, przez.prze- io guby 24, do przednich konców spagnic 17 zestawów obudowy i sa polaczone przez przeguby 2$ z belka poprzeczna 26, która jest umieszczona na tylnym koncu zespolu dragów prowadzacych 27.Zespól dragów prowadzacych 27, który sklada 15 sie np. z dwóch dragów sprezystych, jest na praed-r nim koncu polaczony przez glowice 28 z przenos¬ nikiem 13. Uklad jest celowo tak dobrany, ze przy wsunieciu silownika powrotnego 22 przenosnik 13 jest przez zespól dragów prowadzacych 27 prze- 19 kladany w kierunku strzalki S, podczas gdy przy zasilaniu cisnieniowym w kierunku wysuniecia przyporzadkowany zestaw obudowy, przy zastoso¬ waniu przenosnika 13 jako oporu, jest dociagany4 Jest wymagane, zeby strop 12 w krytycznym * obszarze, bezposrednio przed przodkiem wybierko¬ wym 10, byl skutecznie podpierany. To nastepuja za pomoca stropnic wyprzedzajacych 20, która sa automatycznie przesuwane w kierunku do przodka wybierkowego 10, gdy przenosnik 13 przez- M wsuniecie silownika powrotnego 22 jest przekla¬ dany do sciany. W scianie urabianej strugiem przenosnik 13 jest najczesciej przekladany do przodka wybierkowego bezposrednio ze strugiem.Automatyczne sterowanie podwójnie dzialajacego hydraulicznego silownika przesuwnego 21, przypo¬ rzadkowanego stropnicy wyprzedzajacej 20 jest po¬ kazane na fig. 3. Obydwie przestrzenie 21' i 21" kazdego cylindra 21 sa przylaczone przez hydrau¬ liczne przewody 30 i 31 do wyjscia, uruchamianego recznie zaworu przylaczajacego 32, który od strony wejscia jest polaczony z przewodem cisnienia scia¬ nowego P i obiegiem powrotnym R. Zawór prze-, laczajacy 32 ma polozenia przelaczania 1, 0, 2. 45 W przedstawionym polozeniu przelaczania 0 przes¬ trzen 21"' silownika przesuwnego 21 jest polaczona z obiegiem powrotnym R, podczas gdy przestrzen 21' jest blokowana wobec przewodu cisnieniowe¬ go F. Silownik przesuwny 21 jest regulowany hyd- 50 raulicznie przed skokiem wsu- i wysuniecia. W po¬ lozeniu przelaczania 1 silownik przesuwny 21 jest wsuwany, podczas gdy w polozeniu przelaczania 2 silownik przesuwny 21 jest wysuwany.Silownikowi przekladkowemu 22 zestawu obu- 55 dowy jest równiez przyporzadkowany recznie uru¬ chamiany zawór przelaczajacy 33 z polozeniami przelaczania 1, 0, 2, którego strona wejsciowa jest polaczona z przewodem wysokiego cisnienia P, obiegiem powrotnym R i przewodem niskiego cds- 60 nienia ND. Wyjscie zaworu przelaczajacego 33 przylaczone przez przewody 34 i 35 do obydwu przestrzeni 22' i 22" silownika przekladkowego 22.Równolegle do zaworu przelaczajacego 33 jest wla¬ czony pomiedzy przewód 35 a obieg powrotny R w zawór ograniczajacy cisnienie 36.5 124 607 6 W przedstawionym polozeniu przelaczania 0, silownik przekladkowy 22 jest hydraulicznie ryg¬ lowany. W polozeniu przelaczania 1, przestrzen 22" silownika przekladkowego' 22 jest polaczona z prze¬ wodem niskiego cisnienia ND, podczas gdy przes¬ trzen 22* jest przylaczona do obiegu powrotnego R.Silownik przekladkowy 22 jest wsuwany z niskim cisnieniem w przewodzie niskiego' cisnienia ND, przy czym przenosnik 13 jest przekladany w kde- runkiu strzalki S (fig. 1). W polozeniu przelaczania 2 przestrzen 22' silownika przekladkowego 22 jest polaczona z przewodem wysokiego cisnienia Pj podczas gdy przestrzen 22" jest przylaczona do obiegu powirotaiegla R. Zestaw obudowy 15 jest do- suwamy ze znaczna, wysoka sila.Silownikowi przesuwnemu 21 jest przyporzadko¬ wany cylinder dozujacy 37, którego tlok 56 jest uksztaltowany jako tlok stopniowy. Przestrzen 39 cylindra dozujacego 37 o mniejszej srednicy jest; przylaczona do przewodu 30 przez przewód 40, na którym Jest umieszczony zawór zwrotny 41. Dalej przestrzen 39 jest przylaczona do obiegu powrot¬ nego R przez przewód 42 z zaworem zwrotnym 43 na nim umieszczonym.Pierscieniowa obudowa 44 cylindra dozujacego 37 jest stale polaczona przez przewód 45 z przewodem wysokiego cisnienia P. Cylindrowi dozujacemu 37 jest przyporzadkowany zawór sterujacy 46, któ¬ rego strona wejsciowa Jest polaczona przez prze- wody 47 i 48 z przewodem wysokiego cisnienia P, wzglednie obiegiem powrotnyim R. Do tych prze¬ wodów sa przylaczone przewody obejsciowe 42 i 45^ Wyjscie zaworu sterujacego 46 jest polaczone przez przewód 49 z wieksza przestrzenia 50 cylindra do- zujacego 37* Na powiierzchni zewnetrznej cylindra silownika przekladkowego 22 sa zamocowane w osiowym odstepie krzywiki sterujace 51, które odpowiadaja kazdorazowemu wymiarowi przekladki przenos¬ nika 13. Zawór sterujacy 46 ma obciazony sprezyna popychiacz 52, który jest uruchamiany przez krzyw¬ ki sterujace 51.Przyjmuje sie, ze przenosnik 13 z prowadnica 14 struga oraz obudowa kroczaca 15 znajduja sie w polaczeniu wedlug fig. 1, w którym silownik prze¬ kladkowy 22 jest calkowicie wysuniety a silownik przesuwny 21 stropnicy wyprzedzajacej 20 jest wy¬ suniety. Strug, prowadzony na -prowadnicy 14 pra¬ cuje np. z zabiorem 140 mm. Przenosnik 13 jest odpowiednio po przejsciu obok strugia kazdorazowo przekladany o wymiar przekladki 140 mm. Osiowy odstep krzywek sterujacych 51 na silowniku prze¬ kladkowym 22 wynosi odpowiednio 140 mm.W celu przekladki przenosnika 13 zawór prze¬ laczajacy 33 jest przelaczany w polozenie przela¬ czania 1, przez co przestrzen 22* silownika prze¬ kladkowego 22 jest polaczona z przewodem niskie¬ go cisnienia ND, którego cisnienie robocze wynosi np. 150 do 250 bar. Silownik przekladkowy 22 jest zasilany w kierunku wsuwania, przy czym opiera sie on swoim tloczyskiem 23 na posadzonej obu¬ dowie kroczacej 15, tworzacej opór. Przy ruchu przesuwnym silownika przekladkowego 22 w kie¬ runku strzalki S obciazony sprezyna popychacz 52 zaworu sterujacego 46 jest przez krzywki steru¬ jace 51, znajdujace sie w poblizu dna cylindra, tak przesuwany, ze zawór sterujacy 46 jest przestawia¬ ny w przedstawione polozenie przelaczania, w któ¬ rym przestrzen 50 jest polaczona z przewodem wy- i sokiego cisnienia P, w którym panuje cisnienie 350 do 450 bar.Przy zasilaniu cisnieniowym przestrzeni 51 cy¬ lindra dozujacego 37 tlok 38 wypycha ciecz, znajdu¬ jaca sie w przestrzeni 39, przez otwierajacy sie zawór zwrotny 41 i przewód do przestrzenti 21' silownika przesuwnego 21, przez co silownik prze¬ suwny 21 jest wysuwany. Objetosc dozowania cy¬ lindra dozujacego 37 jest tak dopasowana do objetosci przestrzeni 21' silownika przesuwnego 21, ze przy ka^dinm skoku dozujacym silownik prze¬ suwny 21 jest wysuwany o wymiar, który odpo¬ wiada kazdorazowo wymiarowii przekladki, w wybranym prcykladlzie wykonania równy wymia¬ rowi przekladki 140 mm. Po pnzejscaiu obok krzywki sterujacej 51 popychacz 52 dociera do zaglebienia pomiedzy sasiednimi krzywkami sterujacymi, przez co zawór sterujacy 46 jest przez sile sprezymy tak przelaczony, ze przestrzen 50 cylindra1 jest pola¬ czona przez przewody 49, 48 z obiegiem powrot¬ nym R.Poniewaz przestrzen pierscieniowa 44 cylindra dozujacego 37 pozostaje w ciaglym polaczeniu z przewodem wysokiego cisnienia P, tlok 38 jest zasilamy przez co ciecz cisnieniowa jest zasysana z obiegu powrotnego R przez przewody 42, 48 i otwierajacy sie zawór zwrotny 43 do przes¬ trzeni 39. Przy najblizszym skoku dozujacym ciecz cisnieniowa znajdujaca sie wtedy w przestrzeni 39 jest ponownie przenoszona w opisany sposób do przestrzen 21* silownika przesuwnego 21. Ten naj¬ blizszy skok dozujacy nastepuje przy ponownej przekladce przenosnika 13.Jest widoczne, ze silownik przesuwny 21 strop¬ nicy wyprzedzajacej 20 przesuwa sie w kierunku strzalki S o taki1 wymiar, o jaki przenosnik 13 jest przekladany w kierunku do pcnzodka wybierko¬ wego 10 za pomoca silownika przekladkowego 22 zestawu obudowy 15. Dzieki temu jest zapewnione, ze wszystkie stropnice wyprzedzajace 20 podchwy¬ tuja strop, kazdorazowo w bezposredniej bliskosci przodka wybierkowego 10.Skok silownika przesuwnego 21 odpowiada sko¬ kowi silownika przekladkowego 22. Jezeli skok silownika przekladkowego 22 jest zakonczony, przy¬ porzadkowany zestaw obudowy 15 jest dociagany.Do tego celu zawory przelaczajace 33 sa umiesz¬ czone w polozeniu przelaczaniia 2, w którym przes¬ trzen 22' jest polaczona z przewodem wysokiego cisnienia P. Jednoczesnie zawory przelaczajace 32 sa przelaczane w polozenie przelaczania 1 tak, ze silownik przesuwny 21 jest wsuwany przy prze¬ kladce obudowy kroczacej.Poniewaz przesuw stropnic wyprzedzajacych 20 nastejjfuje z wysokim cisnieniem w przewodzie wy-y sokiego cisnienia P, stropnice wyprzedzajace 2Q moga byc takze wtedy pewnie wysuwane, gdy obu¬ dowa kroczaca jest przekladana pod obciazeniem i musi przezwyciezyc znaczny opór przesuwu. Wy¬ suwanie stropnic wyprzedzajacych 20 nastepuje w zaleznosci od ruchu przekladkowego silownika 15 20 25 30 35 40 50 55 60124 607 8 przekladkowego 22, ca jest osiagniete w przedstaw wionyim przykladzie wykonania za pomoca prowad-? nicy wodziikowej, utworzonej przez krzywki ste¬ rujace 51. Zamiast prowadnic wodziikowej i krzy¬ wek sterujacych moze byc takze przewidjziane inne sterowalnie drogowe z bezstykowym przelaczaniem zaworu sterujacego 46.Zastrzezenia patentowe 1. Urzadzenie do sterowania za pomoca hydrau¬ licznego silownika przesuwnego stropnic wyprze¬ dzajacych obudowy kroczacej wysuwanych do przodka wybierkowego, która tworzy opór dla silownika przekladkowego, przekladajacego prze¬ nosnik, zwlaszcza w scianach urabianych strugiem, przy czym dla automatycznego przesuwu stropnic wyprzedzajacych, w zaleznosci od postepu krocze¬ nia obudowy sa przewidziane zawory sterujace, uruchamiane przez organy sterujace, a droga prze¬ kladki, o która przenosnik jest przekladany do przodka wybierkowego jest wielokrotnie mniejsza od skoku silownika przekladkowego, znamienne tym, ze zawór sterujacy (46) silownika przesuw7 nego (21) jest przyporzadkowany silownikowi prze¬ kladkowemu (22), który jest zaopatrzony w organy sterujace (51) uruchamdajace zawór sterujacy (46) tak urndeszczone, ze dla kazdego procesu przekladki ii 15 20 25 jest przewidziany kazdorazowo jeden organ ste¬ rujacy (51), przy czym zawór sterujacy (46) jest wyposazony w cylinder dozujacy (37), przyporzad¬ kowany silownikowi przesuwnemu (21). 2. Urzadzende wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze organy sterujace (51) sa umieszczone na plaszczu cylindra silownika przekladkowego (22). 3. Urzadzenie wedlug zastrz. 2, znamienne tym, ze organy sterujace (51) stanowia krzywki, które wspóldzialaja z organami czujnikowymi, nip. po- pychaczami zaworów sterujacych (46). 4. Urzadzenie wedlug zastrz, 1, znamienne tym, ze skok silownika przesuwnego (21) odpowiada sko¬ kowi silownika przekladkowego (22). 5. Urzadzenie wedlug zastrz. 4, znamienne tym, ze cisnienie robocze (2), za pomoca którego zasilane sa silowniki przesuwne (21) jest znacznie wieksze od cisnienia roboczego (ND), za pomoca którego sa zasilane w kierunku przekladki silowniki prze¬ kladkowe (22). 6. Urzadzende wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze cylindry dozujace (37) sa uksztaltowane jako, przemienniki cisnienia. 7. Urzadzenie wedlug zastrz. 5, znamienne tym, ze silownikowi przekladkowemu (22) i silownikom przesuwnym (21) sa przyporzadkowane urucha¬ miane recanie zawory przelaczajace (32, 33).124 607 1 27 17 26 11 FIG. 1 51 2.2.FIG. 2 FIG. 3 PL PL