RS50447B - Mehanizam za umetanje okova za prozor, vrata ili slično - Google Patents

Abstract

Mehanizam (1) za umetanje okova za prozor, vrata ili slično, naročito mehanizam za blokiranje prozora, sa kućištem (2) mehanizma, najmanje jednom pogonskom polugom (8,13) i pogonskim zupčanikom (3), čija obrtna osa (4) se nalazi na rastojanju (X) od segmenta (39, 40) pogonskih poluga (8,13), naznačen time, što su zupci (6) zupčanika (3) uzubljeni sa udubljenjem (7) na pogonskoj poluzi (8).Prijava sadrži još 9 zavisnih patentnih zahteva.

Description

Opis pronalaska

Pronalazak se odnosi na mehanizam okova za prozor, vrata ili slično koji je izveden kao mehanizam za umetanje, a naročito mehanizam za blokiranje koji se sastoji od kućišta mehanizma, najmanje jedne pogonske poluge i pogonskog zupčanika, čiji zupci su uzubljeni sa udubljenjima na pogonskoj poluzi. Pronalazak se dalje odnosi na okov za prozor, vrata ili slično koji sadrži jedan takav mehanizam.

Iz stanja tehnike (DE 91 03 676 Ul) je poznato da je kod okova za prozor sa dva krila bez srednjeg podupirača na prekrivnoj šini postavljeno kućište mehanizma sa pogonskim zupčanikom za pogonsku polugu. Pogonski zupčanik je spregnut sa mehanizmom za podešavanje osnog rastojanja koji je povezan sa ručicom za pomeranje namenjenom za otvaranje i zatvaranje prozora, koja je pričvršćena na sredini unutrašnje prekrivne letve, odnosno prednje letve krila prozora. Međutim, ovaj mehanizam za podešavanje osnog rastojanja predstavlja dodatni trošak, odnosno podiže cenu okova.

Pronalazak zbog toga ima zadatak da se realizuju mehanizam i okov napred navedene vrste za montažu na jednom krilu prozora, vrata ili sličnog koji svojom konstrukcijom ne bi uzrokovali dodatni trošak i koji bi zbog toga bili jeftiniji. Osim toga mora se obezbediti da ručica za pomeranje ima optički dopadljiv položaj.

Prema pronalasku ovaj zadatak je rešen tako što se osa obrtanja pogonskog zupčanika nalazi na rastojanju od pogonske poluge sa bočne strane. Dok je kod poznatih izvođenja bilo predviđeno da se osa obrtanja pogonskog zupčanika nalazi sa strane žljeba u odnosu na pogonsku polugu pogonjenu pogonskim zupčanikom, kod mehanizma prema pronalasku je predviđeno da se ona nalazi na rastojanju od ove pogonske poluge sa bočne strane, preciznije rečeno na rastojanju od bočne, odnosno prekrivne strane površine širih strana segmenata pogonskih poluga koji štrče koaksijalno izvan kućišta mehanizma sa njegovih suprotnih strana. Pronalazak na taj način ima sasvim drugačiji koncept u odnosu stanje tehnike u kome se osa obrtanja pogonskog zupčanika posmatrano u odnosu na ravan krila prozora ili vrata nalazi sa suprotne strane pogonske poluge. Zbog ovakvog rasporeda ose obrtanja prema pronalasku ispust odn. zahvatač ručice za pomeranje koji je izveden kao trn ili četvrtka se nalazi sa bočne strane mehanizma posmatrano od gornje prekrivne površine. Ovim je posebno kod prozora sa dva obrtna krila, sa ili bez srednjeg podupirača, omogućeno da ručica za pomeranje bude postavljena na sredini ili približno na sredini srednjeg podupirača ili prekrivne odn. prednje letve, koja je postavljena tako da štrči preko jednog od dva srednja podupirača i da zahvata drugi srednji podupirač.

U okviru ove prijave pod pogonskom polugom koja je pridružena mehanizmu se podrazumeva i spojni deo pogonske poluge koji je unutar kućišta mehanizma uzubljen sa udubljenjima ozubljenja za pogon pogonske poluge i kruto je spojen sa samom pogonskom polugom koja štrči izvan kućišta mehanizma u smeru njegove uzdužne ose.

Pod pogonskim zupčanikom u okviru ove prijave se podrazumeva jedan zupčanik koji je obrtno uležišten u kućištu mehanizma i koji se pri montaži okova može spregnuti sa ručicom za pomeranje krila prozora ili vrata tako da se zajedno okreću, čiji ispust odn. zahvatač spojem obezbeđenim oblikom zahvata u udubljenje pogonskog zupčanika, pri čemu su zupci pogonskog zupčanika uzubljeni sa udubljenjima na pogonskoj poluzi, odnosno on je uzubljen neposredno sa pogonskom polugom i bez bilo kakvog prenosnog zupčanika.

Prema jednom narednom prvenstvenom primeru izvođenja pronalaska predviđeno je da deo pogonskog zupčanika koji je snabdeven zupcima bude izveden u suštini u obliku segmenta kruga, tj. da posmatrano u smeru ose obrtanja ima približno oblik jednog velikog "parčeta torte" koje ima dve ravne strane i jedan kružni luk. Dve strane ovog parčeta torte prvenstveno obrazuju ugao od oko 90 stepeni, čija simetrala odn. bisektrisa se pruža kroz osu obrtanja koja se nalazi u blizini vrha segmenta kruga. "Zadnji deo" parčeta torte u obliku kružnog luka ima zupce za sprezanje sa pogonskom polugom.

Posebno može biti predviđeno da se pogonski zupčanik za jedan hod pogonske poluge okrene pod uglom koji je manji od 180°, a naročito koji iznosi približno 90°. Prvenstveno se ugao obrtanja pogonskog zupčanika i ugao koji obrazuju strane pogonskog zupčanika dopunjavaju do ugla od približno 180°, tako da se u svakom od dva krajnja položaja pogonskog zupčanika jedna od njegove dve strane pruža u suštini koaksijalno sa graničnom površinom kućišta mehanizma sa bočne strane. Time je osigurano da pogonski zupčanik duž celog ugla obrtanja, a takođe i u svojim krajnjim položajima ne može preći spolja preko konture kućišta mehanizma.

Za uležištenje pogonskog zupčanika je podesno da on ima najmanje jedan ležišni rukavac koji štrči bar sa jedne njegove čeone strane i obrtno je uležišten u ležišnom udubljenju kućišta mehanizma. Ovo ležišno udubljenje je smešteno prvenstveno u blizini granične površine kućišta mehanizma sa bočne strane, pri čemu je posebno poželjno da rastojanje ose obrtanja od ove granične površine sa bočne strane bude manje od radijusa ležišnog rukavca, tako da je ležišno udubljenje izvedeno kao bočno otvoreno ležišno udubljenje. To znači da ono duž svog obima nije u potpunosti zatvoreno, tj. da nije u potpunosti obuhvaćeno materijalom kućišta. Drugim recima, ležišno udubljenje je otvoreno sa jedne strane, sa koje ga granična površina kućišta mehanizma seče kao sečica. Zbog toga ležišno udubljenje može biti pomereno dosta daleko u smeru pomenute granične površine, što omogućava da osa obrtanja pogonskog zupčanika bude smeštena na dosta velikom rastojanju od pogonske poluge sa bočne strane.

Da bi se obezbedilo sigurno naleganje pogonskog zupčanika u bočno otvorenom ležišnom udubljenju i sprečilo njegovo radijalno ispadanje u smeru granične površine kućišta mehanizma sa bočne strane, ležišno udubljenje je duž svog obima ograničeno kućištem mehanizma pod uglom čija veličina je veća od 180°, a prvenstveno iznosi približno od 270° do 300°, pri čemu ležišni rukavac zahvataju otpozadi dve strane delova kućišta sa bočne strane kućišta mehanizma.

Sigurno držanje pogonskog zupčanika se može još više poboljšati ako se pogonski zupčanik na jednoj ili obe svoje čeone strane snabde sa ispustom koji štrči radijalno upolje od ležišnog rukavca, a koji se uvodi u jedan odgovarajući urez u obliku kružnog luka ili žljeb koji su izvedeni u suprotnom zidu kućišta mehanizma. Isto tako je moguća i obrnuta konstrukcija takve vodice kulise sa jednim ispustom koji štrči prema unutrašnjosti preko zida kućišta mehanizma i zahvata u jedan naspramni urez u obliku kružnog luka ili žljeb na pogonskom zupčaniku. Ispust koji zahvata u pomenuti žljeb može istovremeno obezbediti i bolje vođenje pogonskog zupčanika, a naročito kada je on prema jednom prvenstvenom primeru izvođenja pronalaska izveden u obliku dela prstena koji zahvata u jedan vodeći žljeb koji je isto tako izveden u obliku dela prstena, ali je duži od njega. Oba dela prstena imaju fiktivnu srednju tačku koja se nalazi na osi obrtanja.

Prema jednom narednom primeru izvođenja pronalaska mehanizam je izveden kao raspinjački mehanizam i obuhvata jedan prenosni ili spregnuti zupčanik za istovremeni pogon druge pogonske poluge koja se vodi u suprotnom, odnosno istom smeru pomeranja u odnosu na smer pomeranja prve pogonske poluge koja je spregnuta sa pogonskim zupčanikom.

Predmetni pronalazak će biti detaljnije opisan na osnovu jednog primera izvođenja koji je predstavljen na nacrtu na kome:

Fig. 1 prikazuje uzdužni presek mehanizma,

Fig. 2 prikazuje aksonometrijski izgled jedne polovine kućišta mehanizma, i

Fig. 3 prikazuje horizontalnu projekciju polovine kućišta mehanizma prikazane na Fig. 2.

Rasporni odn. raspinjački mehanizam 1 okova zajedno obrtno krilo prozora ili vrata koji je prikazan na slikama nacrta je izveden kao mehanizam za blokiranje koji se pri montaži postavlja u prednju letvu obrtnog krila. Mehanizam 1 ima kućište 2 mehanizma, u kome su jedan pogonski zupčanik 3 i jedan prenosni zupčanik 11 obrtno uležišteni oko dve međusobno paralelne ose obrtanja 4 i 21 koje se nalaze na rastojanju jedna od druge. Kućište 2 mehanizma dalje obuhvata susedne krajeve dve pogonske poluge 8 i 13 koje su u kućištu 2 mehanizma vođene aksijalno pomerljivo, a koje iz kućišta 2 mehanizma izlaze sa njegovih suprotnih strana i u zavisnosti od pomeranja pogonskog zupčanika 3 se pomeraju u suprotnim smerovima, tj. u zavisnosti od smera obrtanja ručice za pomeranje obrtnog krila (nije prikazana), čiji ispust odn. zahvatač je spregnut sa pogonskim zupčanikom 3 spojem obezbeđenim oblikom.

Kućište 2 mehanizma, koje se najbolje vidi na Fig. 2 i 3, sastoji se od dye polovine 22 kućišta koje u horizontalnoj projekciji u suštini odgovaraju jedna drugoj, a od kojih je na slikama nacrta prikazana sarno jedna. Obe polovine kućišta 22 koje su izrađene, na primer, livcnjem aluminijuma pod pritiskom, na svojim suprotnim čeonim krajevima imaju dye aksijalne vodice 25 i 26 za pogonske poluge 8 odn. 13 koje su izvedene sa po jednim izlaznim otvorom 23 odn. 24. Na površinama svojih širih strana obe polovine 22 kućišta imaju izvedena naspramna cilindrična leZisna udubljenja 14 i 27 za pogonski zupčanik 3 odn. za prenosni zupčanik 11 koja su smestena na rastojanju jedno od drugog. Dve polovine 22 kućišta se međusobno sklapaju posle postavljanja pogonskih poluga 5 i 6, pogonskog zupčanika 3 i prenosnog zupčanika 11, pa se zatim pricvrscuju jedna za drugu.

Kao sto se takode najbolje vidi na Fig. 2 i 3, lezisno udubljenje 14 je izvedeno sa bočnim otvorom, to jest ono u graničnoj površini 28 kućišta 2 mehanizma na bočnoj strani ima otvor 16 koji se pruža đuz dela oboda lezisnog udubljenja 14 pod uglom od oko 50°. Oko lezisnog udubljenja 14 na polovini 22 kućišta je izveden urez 17 koji ima formu zljeba 18 u obliku dela prstena, koji je koncentričan sa osom obrtanja 4, pri cemu se on na onoj strani koja je okrenuta suprotno od granične površine 281eZisnog udubljenja 14 pruža oko istog pod uglom od 180°, dok se njegovi krajevi nalaze približno na istom rastojanju od granične površine 28. Lezisno udubljenje 14 i zljeb 18 u obliku dela prstena na drugoj polovini 22 kućišta su izvedeni simetrično kao u ogledalu u odnosu na ravan razdvajanja navedenih polovina 22 kućišta.

Kao sto se najbolje vidi na Fig. 1, osa obrtanja 4 pogonskog zupčanika 3 se nalazi sa bočne strane u odnosu na pogonsku polugu 8, pri cemu se ona nalazi na rastojanju X veličine od približno 8 do 9 mm od njene gornje površine 23 sa bočne strane. Pogonski zupčanik 3, koji stranama ima po jedan ležišni rukavac 15 (od kojih se može videti samo jedan) koji zahvata spojem obezbeđenim oblikom u ležišno udubljenje 14 polovine 22 kućišta koja leži nasuprot njega. Radi spajanja obezbeđenog oblikom sa ručicom za pomeranje koja se može montirati na prednjoj letvi obrtnog krila pogonski zupčanik 3 je prvenstveno snabdeven sa jednim adapterom za torks ("torks" - komercijalni naziv za muški profil koji je sastoji od šest naizmenično pravilno raspoređenih radijalnih zaobljenih ispusta i šest zaobljenih udubljenja) koji se postavlja između torksa i četvorougaonog ispusta ručice za pomeranje. U aksijalnom smeru pogonski zupčanik 3 između svoja dva naspramno postavljena ležišna rukavca 15 ima radijalnu prirubnicu 30 u obliku segmenta kruga, koja je klizno vođena između dva paralelna unutrašnja zida polovina 22 kućišta. U horizontalnoj projekciji prirubnica 30 ima približno oblik parčeta torte sa dve međusobno upravne bočne površine 31, 32. One međusobno zaklapaju ugao od 90 stepeni i postavljene su paralelno vektoru radijusa pogonskog zupčanika 3 koji se pruža kroz osu obrtanja 4, kao i tangencijalno na obodne površine ležišnih rukavaca 15.

Na svakoj površini šire strane prirubnice 30 pogonski zupčanik 3 je snabdeven sa po jednim ispustom 19 koji zahvata u pripadajući žljeb 18 u obliku dela prstena izveden u naspramno postavljenoj polovini 22 kućišta 2 mehanizma. Ispust 19 je izveden kao izbočina 20 u obliku dela prstena koja je koncentrična sa osom obrtanja 4 i pruža se duž ugla od 90°. Izbočina 20 u obliku dela prstena i žljeb 18 u obliku dela prstena obrazuju vodicu kulise, koja ograničava obrtno pomeranje pogonskog zupčanika 3 na ugao obrtanja od 90° između dva krajnja položaja, u kojima jedan od suprotnih krajeva izbočine 20 u obliku dela prstena naleže na susedni kraj žljeba 18 u obliku dela prstena, a time i na bočnu površinu 31, 32 susednu bočnoj graničnoj površini 28 kućišta 2 mehanizma. Time je sprečeno da pogonski zupčanik 3 tokom svog obrtnog pomeranja ili u svojim krajnjim položajima pređe preko kućišta 2 sa bočne strane. Sprezanjem :_t- »: nn.. „t-i:i,.. j„i4. £i:„t.„™10.. _-ui:i... j„i ??-???—? i__i:x uležištenje pogonskog zupčanika 3 postavljenog koncentrično osi obrtanja 4 u kućištu 2 i smanjuje se radijalno opterećenje oba para ispusta 33 kućišta (Fig. 3), koji zahvataju težišne rukavce 15 otpozadi sa strane prema graničnoj površini 28 kućišta 2 mehanizma.

Na zadnjoj strani parčeta torte prirubnica 30 dalje ima odgovarajuću obodnu površinu 34 u obliku četvrtine kruga, na kojoj se nalazi ukupno pet štrčećih zubaca 6. Pri obrtanju pogonskog zupčanika 3 ovi zupci 6 se uzubljuju sa udubljenjima 7 za pogonski zupčanik 3 jednog uzdužnog ozubljenja pogonske poluge 8 koja je vođena aksijalnom vodicom 25 sa strane žljeba, čime se u zavisnosti od smera obrtanja pogonskog zupčanika 3 ista pomera u smeru strelice A ili B. Zupci 6 pogonskog zupčanika 3 koji su uzubljeni sa udubljenjima 7 pogonske poluge 8 isto tako se nalaze sa strane žljeba u odnosu na osu obrtanja 4. U oba krajnja položaja pogonskog zupčanika 3 dva zadnja zupca 6 su uvek uzubljena sa dva udubljenja 7.

Prenosni zupčanik 11 koji se nalazi u unutrašnjosti kućišta 2 mehanizma na rastojanju od pogonskog zupčanika 3 isto tako ima na svojim suprotnim čeonim stranama dva štrčeća cilindrična ležišna rukavca 36 (od kojih se može videti samo jedan), koji zahvataju u drugi par ležišnih udubljenja 27 polovina 22 kućišta mehanizma koja leže nasuprot njih. Prenosni zupčanik 11 je duž svog celog oboda snabdeven sa zupcima 37, čiji broj u prikazanom primeru iznosi, na primer, šest. Od ovih zubaca 37, jedan do dva zupca na strani žljeba prenosnog zupčanika 11 su uzubljeni sa udubljenjima 10 za prenosni zupčanik 11 narednog uzdužnog ozubljenja pogonske poluge 8 koju pogoni pogonski zupčanik 3. Na suprotnoj bočnoj strani prenosnog zupčanika 11 isto tako su jedan do dva zupca 37 uzubljeni sa udubljenjima 12 za prenosni zupčanik uzdužnog ozubljenja druge pogonske poluge 13. Rastojanje između udubljenja 12 je jednako rastojanju između udubljenja 10, pri čemu udubljenja 10 odn. 12 koja se nalaze u zahvatu sa zupcima prenosnog zupčanika 11 posmatrano od ose obrtanja 21 prenosnog zupčanika 11 leže tačno sa dijametralno suprotnih strana. Zbog sprezanja pomoću prenosnog zupčanika 11, pogonska poluga 13 se pri aksijalnom pomeranju pogonske poluge 8 potiskuje aksijalno za istu dužinu kao i ona, mada u suprotnom smeru. Dakle udubljenja 10,12 za prenosni zupčanik se uvek nalaze u krajnjem području pogonske poluge 8 odn. 13, pošto leže tačno jedna naspram drugih kada se pogonske poluge 8 i 13 nalaze u srednjem položaju između svoja dva krajnja položaja.

Kraj pogonske poluge 13 sa strane mehanizma koji se nalazi u području izlaznog otvora 24 kućišta 2 ima pregib 38 čije dimenzije su izabrane tako da se segmenti 39,40 pogonskih poluga 8 i 13 koji štrče izvan kućišta 2 mehanizma pružaju koaksijalno.

Mehanizam 1 prema pronalasku u sklopljenom i ugrađenom stanju funkcioniše kao što sledi: kada se ručica za pomeranje obrtnog krila koja nije prikazana okrene da bi se obrtno krilo oslobodilo iz blokiranog položaja, onda se pogonski zupčanik 3 okreće zajedno sa ispustom odn. zahvatnikom ručice za rukovanje. Pri tome njen ugao obrtanja zbog naslanjanja krajeva izbočine 20 u obliku dela prstena na krajeve žljeba 18 u obliku prstena iznosi maksimalno 90°. Pošto ovaj maksimalni ugao obrtanja od 90° zajedno sa uglom od 90° koji obrazuju bočne površine 31,32 pogonskog zupčanika 3 iznosi maksimalno 180°, može se obezbediti da pogonski zupčanik 3 ni u jednom položaju obrtanja ručice za pomeranje ne pređe preko bočne granične površine 28 kućišta 2 mehanizma.

Pošto su zupci 6 pogonskog zupčanika 3 uzubljeni sa udubljenjima 7 pogonske poluge 8, pogonska poluga 8 se pri obrtanju pogonskog zupčanika 3 u smeru kazaljke na satu pomera aksijalno iz krajnjeg položaja prikazanog na Fig. 1 u smeru strelice B. Ovim pošto su udubljenja 10 za prenosni zupčanik pogonske poluge 8 uzubljena sa zupcima prenosnog zupčanika 11. Zbog obrtanja prenosnog zupčanika 11 i uzubljavanja zubaca 37 prenosnog zupčanika sa udubljenjima 12 pogonske poluge 13, ona se pomera u smeru strelice A, a time u suprotnom smeru od smera pomeranja pogonske poluge 8.

Od posebnog značaja kod pronalaska je to što se osa obrtanja 4, a time i ispust ručice za pomeranje nalazi na takvom rastojanju X od pogonske poluge 8 da se osa obrtanja 4 i pomenuti ispust nalaze sa bočne strane izvan gornje prekrivne površine. Dalje je od značaja to što je osim ležišnih rukavaca 15 koji zahvataju u ležišna udubljenja 14 kao dodatna kulisna vodica 17,20 predviđen žljeb koji je izveden i kao vodica i kao graničnik za pogonski zupčanik. Ovim je omogućeno da ležišna udubljenja 14 budu izvedena kao bočno otvorena ležišna udubljenja, zbog čega onda mogu biti smeštena bliže graničnoj površini 28 kućišta 2 mehanizma, a da pri tome ne postoji opasnost da sila kojom pogonski zupčanik 3 deluje na kućište 2 mehanizma dovede do oštećenja kućišta 2 mehanizma, a time i do ispadanja iz ležišta pogonskog zupčanika 3. Konačno, isto tako je od značaja što je pogonski zupčanik 3 uzubljen sa pogonskom polugom 8 sa strane žljeba.

Claims (10)

1. Mehanizam (1) za umetanje okova za prozor, vrata ili slično, naročito mehanizam za blokiranje prozora, sa kućištem (2) mehanizma, najmanje jednom pogonskom polugom (8,13) i pogonskim zupčanikom (3), čija obrtna osa (4) se nalazi na rastojanju (X) od segmenta (39, 40) pogonskih poluga (8,13), naznačen time, što su zupci (6) zupčanika (3) uzubljeni sa udubljenjem (7) na pogonskoj poluzi (8).

2. Mehanizam za umetanje prema zahtevu 1, naznačen time, što je pogonski zupčanik (3) izveden približno u obliku segmenta kruga.

3. Mehanizam za umetanje prema jednom od prethodnih zahteva, naznačen time, što se za jedan hod pogonske poluge (8,13) pogonski zupčanik (3) okrene za ugao obrtanja koji je manji od 180°, a koji prvenstveno ima veličinu od približno 90°.

4. Mehanizam za umetanje prema jednom od prethodnih zahteva, naznačen time, što pogonski zupčanik (3) ima najmanje jedan ležišni rukavac (15) koji je obrtno uležišten u ležišnom udubljenju (14) kućišta (2) mehanizma.

5. Mehanizam za umetanje prema zahtevu 4, naznačen time, što je ležišno udubljenje (14) izvedeno kao bočno otvoreno ležišno udubljenje (14).

6. Mehanizam za umetanje prema zahtevu 5, naznačen time, što granična površina (28) kućišta (2) mehanizma seče kao sečica ležišno udubljenje (14) sa bočne strane.

7. Mehanizam za umetanje prema jednom od zahteva 4 do 6, naznačen time, što je bočno otvoreno ležišno udubljenje (14) izvedeno tako da je obim njegove konture veći od 180°.

8. Mehanizam za umetanje prema jednom od zahteva 4 do 7, naznačen time, što pogonski zupčanik (3) osim ležišnog rukavca (15) dodatno ima jedan ispust (19) ili urez, koji kao vodica kulise zahvata urez (17) ili ispust kućišta (2) mehanizma.

9. Mehanizam za umetanje prema jednom od prethodnih zahteva, naznačen time, što je izveden kao raspinjački mehanizam.

10. Okov za prozor, vrata ili slično, naznačen time, što je to mehanizam (1) za umetanje prema jednom od prethodnih zahteva.