Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarza¬ nia nowych kwasów acylofenoksypropanosulfono- wych, ewentualnie w postaci ich soli, nadajacych sie do stosowania w preparatach slodzacych.Sztuczne srodki slodzace maja wielkie znaczenie zarówno dla chorych na cukrzyce jak i dla zdro¬ wych cierpiacych na nadwage. Obecnie jako srod¬ ki slodzace stosuje sie glównie sacharyne i cykla- mat Stosowanie cyklamatu jest zabronione w nie¬ których krajach. Sacharyna ciagle traci znaczenie skutkiem jej nieprzyjemnego posmaku.Obecnie nie ma w handlu zadnych równowar¬ tosciowych srodków slodzacych. Znane sa liczne preparaty sacharynowe, w których wykorzystujac wysoka slodycz sacharyny tlumi sie gorzki posmak za pomoca cukru lub innych bogatych kalorycz¬ nie srodków dodatkowych. W opisie patentowym St 3jedn. Ameryki nr 3 743 518 jest opisany na przyklad preparat slodzacy skladajacy sie z 1 czesci wagowej soli wapniowej sacharyny lub soli sodo¬ wej sacharyny, w przyblizeniu pieciokrotnej ilosci fruktozy i 10—15 czesci wagowych glikonianu wap¬ niowego lub sodowego, ewentualnie glukono-0-lak- tohu. W opisie patentowym St Zjedn. Ameryki nr 3 087 821 wymieniono hesperetynodwuwodoroal- kanoglikozyd, jako zwiazek o intensywnie slodkim smaku nadajacy sie do sztucznych preparatów slo¬ dzacych. Wytwarzanie tego zwiazku z naturalnego flawonoglikozydu w rodzaju hesperytyny pocho- 2 dzacej z cytrusów jest chronione patentem St Zjedn. Ameryki nr 3 429 873.Niezwykla specyfika slodkiego smaku powoduje, ze glukozyd powstaly przez oddzielenie z bezsma- kowego zwiazku jakim jest hesperetynódwuwodo- roalkanorutynozyd czasteczki L-ramnozy wykazuje tak silna slodycz, jak sacharyna.Wytwarzanie pochodnych kwasu alkoksykarbo- ksylowego dwuwodorochalkonu i soli tych zwiaz¬ ków jest opisane w wegierskim opisie patento¬ wym nr 163 394.Z opisu patentowego nr 85131 znany jest spo¬ sób wytwarzania pochodnych 1,3-dwufenylopropa- nonu-1, majacych zastosowanie jako srodek slo¬ dzacy. Sposób ten polega na redukcji pochodnych chalkonu korzystnie redukcji katalitycznej prowa¬ dzonej wobec palladu jako katalizatora.Sposób wedlug wynalazku dotyczy wytwarzania nowych kwasów acylofenoksypropanosulfonowych o ogólnym wzorze I, w którym „alkil" oznacza grupe o 1—4 atomach wegla, ewentualnie w posr taci soli. Zwiazki te sa nadzwyczaj dobrze rozpusz¬ czalne, stabilne wobec ciepla i kwasów i nietruf jace. Przy wysokiej slodyczy nie daja nieprzy jemnego posmaku. Moga sluzyc do slodzenia, ko¬ rzystnie z substancjami dodatkowymi, obojetnymi solami lub innymi substancjami slodzacymi, srod¬ ków zywnosci i preparatów leczniczych. Jako sub¬ stancje dodatkowe bierze sie pod uwage srodki rozcienczajace i rozpuszczajace, nosniki, pomocni- $9 7003 99 700 4 cze srodki preparujace i/lub srodki wzmagajace odczucie slodyczy.Zwiazki o wzorze ogólnym 1 wytwarzane sposo¬ bem wedlug wynalazku posiadaja znacznie korzyst¬ niejsze wlasciwosci smakowe niz zwiazek wymie¬ niony w opisie patentowym nr 85131. Odpowiednie dane z przeprowadzonych badan porównawczych tych zwiazków przedstawiono w tablicy na str. 3a, Najwazniejszymi reprezentantami zwiazków o o- gólnym wzorze 1 sa nastepujace zwiazki: l-[2-hydroksy-4-(3^sulfopropylo-l- oksy)- fenylo]-3- -(3-hydroksy-4-metoksyfenylo)-propanon-l o tempe¬ raturze topnienia 257—258°C i jego sole, na przy¬ klad jego sól potasowa rozklada sie w temperatu¬ rze 285—295°C, a jego sól amonowa rozklada sie w temperaturze 238—240°C, l-[2-hydroksy-4-(3-sulfoprópylo-l- oksy)-fenylo]-3- -(3-hydroksy-4-etoksyfenylo)-propanon-l o tempe¬ raturze topnienia 239—241°C z rozkladem i jego sole.Sposób wedlug wynalazku wytwarzania nowych zwiazków o ogólnym wzorze 1 polega na tym, ze zwiazki o ogólnym wzorze 2, w którym „alkil" ma wyzej podane znaczenie, korzystnie po ochronie znajdujacej sie w pierscieniu w pozycji 3 grupy hydroksylowej poddaje sie reakcji ze zwiazkami o ogólnym wzorze 3, w którym X oznacza grupe o ogólnym wzorze 0~M+ gdzie M+ oznacza proton lub inny kation, Y oznacza atom chlorowca, lub X i Y lacznie oznaczaja atom tlenu, a nastepnie otrzymane zwiazki o ogólnym wzorze 1 ewentual¬ nie przeksztalca sie w ich sole, uwalnia z soli lub sole przeksztalca w inne sole.Jesli M+ oznacza kation, to jest to korzystnie kation metalu alkalicznego, na przyklad sodowy lub potasowy, lub kation metalu ziem alkalicz¬ nych, na przyklad wapniowy lub magnezowy, albo amonowy. Jesli M+ oznacza chlorowiec, to jest to korzystnie atom chloru, bromu lub jodu.„Alkil" oznacza grupe alkilowa o 1—4 atomach wegla taka jak metylowa, etylowa, propylowa lub butylowa.W sposobie wedlug wynalazku reakcje zwiazków o ogólnym wzorze 2 ze zwiazkami o ogólnym wzo¬ rze 3 prowadzi sie w temperaturze pokojowej w obecnosci rozpuszczalnika, korzystnie wody lub dwumetyloformamidu, jednak proces ten moze byc prowadzony w stopie, bez rozpuszczalnika. W obu przypadkach stosuje sie srodek wiazacy, korzystnie wodorotlenek, weglan lub wodoroweglan metalu alkalicznego. Jako skladnik o ogólnym wzorze 3 stosuje sie korzystnie propanosulton, kwas 3-chlo- rowco-1-propanosulfonowy lub ich sole.Substancje wyjsciowe stosowane w sposobie we¬ dlug wynalazku mozna uzyskac w sposób naste¬ pujacy.Zwiazki o ogólnym wzorze 2 wytwarza sie przez redukcje odpowiednich zwiazków o ogólnym wzo¬ rze 4. Redukcje prowadzi sie korzystnie w tempe¬ raturze pokojowej lub po ogrzaniu przez uwodor¬ nianie katalityczne w rozpuszczalniku^ korzystnie w wodzie.Sole zwiazków o ogólnym wzorze 1 mozna o- trzymac na drodze zobojetniania wolnych kwasów acylofenoksypropanosulfonowych tlenkiem lub wo¬ dorotlenkiem odpowiedniego metalu, lub solami metali slabych kwasów, korzystnie weglanami lub wodoroweglanami. Tak uzyskane sole moga byc przeprowadzane w sole utworzone z innym jonem metalu, co powoduje, ze pierwotnie uzyskane trud¬ ne rozpuszczalne sole zwiazków o ogólnym wzorze i, na przyklad sole wapniowe, poddaje sie reakcji z siarczanem odpowiedniego metalu. Utworzony siarczan wapnia odsacza sie i uzyskuje sie sól zwiazku o ogólnym wzorze 1 przez odparowanie lub bezposrednia krystalizacje z przesaczu.Sposób wedlug wynalazku objasniono blizej w przykladach bez ograniczania wynalazku do tych przykladów.Przyklad I. 7,2 g l-(2,4-dwuhydroksyfenylo)- -3- [3-(2-czterohydropiranyloksy)-l-metoksyfenylo] - 40 -propanonu-1 rozpuszcza sie w 22 ml lugu sodo¬ wego. Do roztworu dodaje sie porcjami w tempe¬ raturze pokojowej 2,68 g propanosultonu. Nastep- Porównanie wlasnosci FL-208 i FL-223 Wlasnosci wskaznik slodzenia po testach rozpuszczalnosc w 25°C w 100 ml wody (dest.) w 100 ml 0,1 n NaOH w 100 ml 0,1 n HCI stabilnosc na dzialanie ciepla przy wartosci pH 2—7 przez 3 godziny przy 100°C przy 120°C FL-208 180-200 gorzki 0.35-0.5 g nie oznaczono wytraca sie rozklad »* Pozycja liter. (1), (3) (3) (1), (3) (3) (3) (3) FL-223 1100 + 300 slodki 1.33 g 1.64 g 1.37 g 96-100% 98-100% Pozycja liter. (2) (2) (2) (2) (2) (2) (2) (1): Opinia specjalistów z Instytutu zywnosci i kontroli chemicznej, w Budapeszcie (1972, V. 23.). (2): Dokumentacja Chinoin dotyczaca FL-223, (rozdzialy 1,8, 3,1,2 i 4,1 (1974, IV) (3): Ocena firmy M.C.M. Klosterfrau, Koln, RFN, (1972IX.) FL-208: l-(2- hydroksy-4- karboksymetoksyfenylo)- 3-(3-hydroksy-4-metoksyfenylo)-propanon-l, Przy¬ klady 1 i 5 Pat. Am. No. 3 956 375, opis patentowy nr 85131.F-l-223: l-[2- hydroksy-4- (3- sulfopropylo- 1- oksy)-fenylo]-3(3-hydroksy)-4-metoksyfenylo)-propanon-l,.Przyklad 1 w opisie wynalazku.99 700 6 nie roztwór ogrzewa sie w ciagu 15 minut w ka¬ pieli parowej, po czym dodaje sie 2 ml stezonego kwasu solnego i ogrzewa w ciagu dalszych 20 mi¬ nut. Roztwór odsacza sie gotujac. Po ochlodzeniu otrzymuje sie 4,0 g l-[2-hydroksy-4-(3-sulfopropy- lo-l-oksy)-fenylo]-3-(3-hydroksy-4-metoksyfenylo)- propanonu-1.Przyklad II. Sól sodowa l-[2-hydroksy-4-(3- -sulfopropylo-l-oksy)-fenylo]-3-(3-hydroksy-4-me- toksyfenylo)-propanonu-l przeksztalca sie poprzez trudnorozpuszczalna sól wapniowa w inna sól. Do stezonego roztworu soli sodowej w wodzie dodaje sie w cieple nadmiar roztworu chlorku wapnia, wytracona sól wapniowa odsacza sie, przemywa w celu usuniecia sodu i nastepnie zawiesza w gotu¬ jacej wodzie. Do zawiesiny dodaje sie równomo- lowa ilosc siarczanu odpowiedniego jonu metalu.Zawiesine miesza sie na goraco w ciagu okolo pól godziny, nastepnie odsacza sie siarczan wapnia i odstawia roztwór dla krystaliazcji, odparowujac w razie potrzeby. PL PL PL PL PL PL PL