PL80542B2 - - Google Patents

Description

Pierwszenstwo: 29.06.1970 (P. 141663) Zgloszenie ogloszono: 10.04.1973 Opis patentowy opublikowano: 25.11.1975 80542 KI. 8m,1/01 MKP D06p 1/38 Twórcawynalazku: Andrzej Wawrzyniak Uprawniony z patentu tymczasowego: Politechnika Lódzka, Lódz (Polska) Sposób barwienia i drukowania wyrobów z wlókien celulozowych naturalnych i regenerowanych Przedmiotem wynalazku jest sposób barwienia i drukowania wyrobów z wlókien celulozowych naturalnych i regenerowanych, barwnikami reaktywnymi jednochlorotrójazynylowymi wielofunkcyjnymi.Dotychczas do barwienia lub drukowania wyrobów z wlókien celulozowych uzywano barwników reaktyw¬ nych jednochlorotrójazynylowych, winylosulfonylowych, sulfonowinyloamidowych i innych posiadajacych w czasteczkach wbudowany uklad zdolny do reakcji chemicznej z grupami hydroksylowymi celulozy. Procento¬ we chemiczne przereagowanie tych barwników z grupami hydroksylowymi wlókna celulozowego wynosi 60-70%, w zwiazku z czym duza ilosc barwnika reaktywnego bo 30-40% ulega reakcji hydrolizy i jest stracona.Znane jest takze barwienie i drukowanie wyrobów z wlókien celulozowych za pomoca barwników azowyeh kwasowych, antrachinonowych, ftalocyjaninowych lub azowych matalokompleksowych typu 1:1 lub 1:2 w obecnosci wielofunkcyjnych substancji posiadajacych wolne uklady reaktywne.Opisany w podreczniku Adama Lukosia i Wladyslawa Ornafa „Barwniki reaktywne" sposób barwienia i drukowania wyrobów z wlókien celulozowych polega na reakcji barwnika kwasowego posiadajacego grupe hydroksylowa w polozeniu -4- do wiazania azowego przez preparat Fixierer P z wlóknem celulozowym, przy czym preparat ten jest stosowany w obecnosci barwników Primazin posiadajacych uklady akry Iilowe oraz do barwników Basazol nie posiadajacych wlasnego ukladu reaktywnego.Omówiony w polskim opisie patentowym nr 43651 sposób dotyczacy otrzymywania barwników reaktyw¬ nych jednochlorotrójazynylowych, nie posiadajacych w czasteczce grup sulfonamidowych ani sulfonalkiloamido- wych polega na reakcji kondensacji chlorku cyjanuru z benzenosulfonamidem, a nastepnie z barwnikiem monoazowym kwasowym posiadajacym wolna grupe aminowa.Opisany w patencie polskim nr 46790 sposób polega na otrzymywaniu barwników zawiesinowych jedno¬ chlorotrójazynylowych nie posiadajacych grup solotwórczych, nierozpuszczalnych w wodzie, stosowanych do barwienia wyrobów z wlókien poliamidowych.W patencie NRF nr 1007451 omówiono otrzymywanie barwników reaktywnych w reakcji chlorku cyjanurowego, przy czym wystepujacy w barwniku skladnik bierny posiada w przewadze grupy sulfonetylofeny- loamidowe i sulfonamidodwumetylowe.2 80 542 Natomiast w Przegladzie Wlókienniczym nr 1/1967, str. 45—47 podano sposób barwienia i drukowania wyrobów z wlókien celulozowych przy uzyciu barwników kwasowych, metalokompleksowych typu 1:2 (Polfalanów) w obecnosci wolnego ukladu reaktywnego, które ze wzgledu na ograniczona rozpuszczalnosc w wodzie posiadaja niski stopien przereagowania z wlókien przez wolny uklad reaktywny dajac w efekcie niedostateczne trwalosci wybarwien, szczególnie na tarcie suche, mokre i pranie.Stwierdzono, ze barwniki reaktywne jednochlorotrójazynylowe wielofunkcyjne o wzorze ogólnym przed¬ stawionym na rysunku, w którym Ar i Ar! —oznaczajac aromatyczne pierscienie benzenowe, naftalenowe lub 1-fenylo-3-metylo-5-pirazolonu posiadajace w polozeniach orto do wiazania azotowego atomy lub grupy Vi Vt oraz w dowolnych polozeniach takie podstawniki jak atomy chloru grupy nitrowe i inne, Ar2—oznacza aromatyczny pierscien benzenu lub naftalenu posiadajace w dowolnym polozeniu takie podstawniki jak atomy chloru, grupy nitrowe i inne, Ar3 —oznacza aromatyczny pierscien benzenu, V i Vi —oznaczaja H i OH przy czym V i Vj sa rózne od siebie, X - oznacza S02 HN2, S02 NHR lub S02 NHAr3, przy czym R - oznacza CH3 lub C2H5, Xi - oznacza Cl, Br, F, Zx — oznacza S03Na, Z2 — oznacza H lub S03Na, Ht i R2 — oznaczaja H, CH3, C2H5, n - oznacza liczbe 1 lub 2, posiadajace w czasteczce w dowolnych polozeniach grupy sulfonamido- we, sulfonalkiloamidowe lub sulfonaryloamidowe w obecnosci wielofunkcyjnej substancji posiadajacej wolne uklady reaktywne trwale barwia lub zadrukpwuja wyroby z wlókien celulozowych.W sposobie wedlug wynalazku do kapieli barwiacej lub pasty drukarskiej obok barwnika o wzorze ogólnym przedstawionym na rysunku, w którym wszystkie symbole maja wyzej podane znaczenia, dodaje sie wielofunkcyj¬ na substancje posiadajaca wolne uklady reaktywne w ilosci najkorzystniej 50% tych substanqi uzytych w stosunku do masy barwnika, na przyklad 1,3,5-trójakrylilo-szesciohydro-s-trójazyne lub inna podobna posiadajaca ugrupowania winylowe, wodoroweglan sodowy albo wodoroweglan potasowy lub weglan sodowy czy weglan potasowy. Tak przygotowana kapiela barwiaca czy pasta drukarska napawa sie lub zadrukowuje wyrób z wlókien celulozowych, na przyklad tkanine, która poddaje sie procesowi suszenia w temperaturze 333°K. Po wysuszeniu napojonej lub zadrukowanej tkaniny poddaje sie ja termicznej obróbce, podczas której nastepuje jednoczesnie reakcja przylaczenia i podstawienia barwnika z grupami hydroksylowymi celulozy, zabiegu tego dokonuje sie podczas obojetnego parowania w temperaturze 375—378°K w czasie 10—15 minut lub procesu dogrzewania w temperaturze 413°K w czasie 5 minut. Po procesie termicznej obróbki, tkanine celulozo¬ wa trwale zabarwiona lub zadrukowana poddaje sie procesowi intensywnego plukania w zimnej wodzie nastepnie w goracej wodzie po czym procesowi prania w kapieli pioracej zawierajacej weglan sodowy i srodek pioracy.Sposób barwienia lub drukowania wedlug wynalazku pozwala osiagnac wysoki stopien przereagowania z grupami hydroksylowymi celulozy barwników reaktywnych jednochlorotrójazynylowych wielofunkcyjnych rzedu 95%. Otrzymane wybarwienia i wydruki wykazuja duza odpornosc na czynniki mokre i swiatlo. Druk sposobem wedlug wynalazku daje po procesie prania czyste efekty bieli w miejscach nie zadrukowanych.Nizej podane przyklady blizej wyjasniaja istote wynalazku nie ograniczajac jego zakresu. W ponizszych przykladach czesci wagowe oznaczaja gramy, czesci objetosciowe mililitry.Przyklad I. W celu otrzymania kapieli do barwienia ciaglego rozpuszcza sie 15 czesci wagowych barwnika otrzymanego przez dwukrotna kondensacje chlorku cyjanurowego z kwasem 1-amino-8-naftaleno-3,6- dwusulfonowym i N-metyloanilina oraz sprzeganie ze zdwuazowanym anilino-4-sulfonamidem, 7,5 g czesci wagowych 1,35-trójakrylilo-szesciohydro-s-trójazyny, 100 czesci wagowych mocznika, 10 czesci wagowych NitroluS w 792,5 czesciach wagowych cieplej wody o temperaturze 323° K. Po dokladnym rozpuszczeniu dodaje sie 50 czesci wagowych 4% zageszczenia alginowego. Nastepnie dodaje sie 25 czesci wagowych wodoroweglanu sodowego i tak przygotowana kapiel dwukrotnie napawa sie wyrób celulozowy w temperaturze 323°K stosujac po kazdym napojeniu odzecie. Tak napojona i odzeta tkanine poddaje sie procesowi suszenia w temperaturze 333°K a nastepnie procesowi obojetnego parowania w temperaturze 378°K w czasie 15 minut.Tak utrwalone wybarwienie poddaje sie plukaniu w zimnej wodzie i cieplej, praniu, ponownie plukaniu oraz suszeniu.Przyklad II. W celu otrzymania pasty drukarskiej rozpuszcza sie 15 czesci wagowych barwnika otrzymanego przez dwukrotna kondensacje chlorku cyjanurowego z kwasem 1-amino-8-naftalo-4,6-dwusulfono- wym i kwasem anilino4-sulfonowym oraz sprzeganie otrzymanego produktu ze zdwuazowanym anilino-4-surfo- namidem, 7,5 Czesci wagowych 1,3,5-trójakrylilo-szesciohydro-s-trójazyny, 100 czesci wagowych mocznika, 10 czesci wagowych NitroluS w 302,5 czesciach wagowych cieplej wody o temperaturze 323° K, dodaje sie 540 czesci wagowych 4% zageszczenia alginowego a po dokladnym wymieszaniu skladników dodaje sie 25 czesci wagowych wodoroweglanu sodowego. Tak przygotowana paste drukarska zadrukowuje sie tkanine z wlókien celulozowych metoda druku filmowego po czym poddaje sie suszeniu w temperaturze 333°K i procesowi dogrzewania w temperaturze 413°K w czasie 5 minut. Tak utrwalone wydruki poddaje sie procesowi80 542 3 intensywnego plukania w zimnej wodzie i cieplej a nastepnie pierze sie w zasadowej kapieli pioracej w tempeatu- rze 368°K, po czym plucze sie w goracej i zimnej wodzie oraz suszy.Przyklad III. W celu otrzymania kapieli do barwienia ciaglego rozpuszcza sie 15 czesci wagowych barwnika otrzymanego przez dwukrotna kondensacje chlorku cyjanurowego z kwasem 3-N-metyloamino-8-nafto- lo-6-sulfonowym i kwasem anilino-2,5-dwusulfonowym oraz sprzeganie ze zdwuazowym anilino-3-sulfonamidem 7,5 czesci wagowych 1,3,5-trójakrylilo-szesciohydro-s-trójazyny, 100 czesci wagowych mocznika, 10 czesci wagowych Nitrolu S w 792,5 czesci wagowych cieplej wody o temperaturze 323°K. Po dokladnym rozpuszcze¬ niu .powyzszych produktów dodaje sie 50 czesci wagowych 4% zageszczenia alginowego. Nastepnie dodaje sie 25 czesci wagowych wodoroweglanu sodowego i tak przygotowana kapiela dwukrotnie napawa sie wyrób celulozowy w temperaturze 323°K, stosujac po kazdym napojeniu odzecie. Tak napojona i odzeta tkanine poddaje sie procesowi suszenia w temperaturze 333° K a nastepnie procesowi obojetnego parowania w temperatu¬ rze 378°K w czasie 15 minut. Tak utrwalone wybarwienia poddaje sie plukaniu w zimnej i cieplej wodzie, praniu, ponownie plukaniu oraz suszeniu.Przyklad IV. W celu otrzymania pasty drukarskiej rozpuszcza sie 15 czesci wagowych barwnika otrzymanego przez dwukrotna kondensacje chlorku cyjanurowego najpierw z barwnikiem monoazowym otrzy¬ manym przez sprzeganie zdwuazowanego kwasu 3-aminoanilino-4-sulfonowego z4-sulfonoamido-1-fenylo-3-me- tylo-5-pirazoJonem a nastepnie z kwasem anilino-2,4-dwusu1fonowym, 7,5 czesci wagowych 1,3,5-trójakrylilo- szesciohydro-s-trójazyny, 100 czesci wagowych mocznika, 10 czesci wagowych Nitrolu S w 302,5 czesciach objetosciowych cieplej wody o temperaturze 323°K, dodaje sie 540 czesci wagowych 4% zageszczenia alginowego a po dokladnym wymieszaniu skladników dodaje sie 25 czesci wagowych wodoroweglanu sodowego.Tak przygotowana pasta drukarska zadrukowuje sie tkanine z wlókien celulozowych metoda druku rotacyjnego, po czym poddaje sie ja suszeniu w temperaturze 333°K i procesowi dogrzewania w temperaturze 413°K w czasie 5 minut. Tak utrwalone wydruki poddaje sie procesowi intensywnego plukania w zimnej i cieplej wodzie a nastepnie pierze sie w zasadowej kapieli pioracej w temperaturze 368°K, po czym plucze w goracej i zimnej wodzie oraz suszy.Przyklad V. W celu otrzymania pasty drukarskiej rozpuszcza sie w 25 czesci wagowych barwnika otrzymanego przez dwukrotna kondensacje chlorku cyjanurowego najpierw z barwnikiem monoazowym otrzy¬ manym przez sprzeganie zdwuazowanego 1-naftalo-amino-3,6-dwusulfonamidu z sola sodowa kwasu 1-hydroksy- 8-aminonaftaleno-3,6-dwusulfonowego, a nastepnie z metylo-fenyloamina, 12,5 czesci wagowych 1,3,5-trójakry- lilo-szesciohydro-s-trójazyny, 100 czesci wagowych mocznika, 10 czesci wagowych Nitrolu S, w 327,5 czesciach objetosciowych cieplej wody o temperaturze 323°K, dodaje 500 czesci wagowych 4% zageszczenia alginowego, a po dokladnym wymieszaniu skladników dodaje sie 25 czesci wagowych wodoroweglanu sodowego. Tak przygotowana pasta drukarska zadrukowuje sie tkanine metoda druku filmowego, po czym poddaje sie ja suszeniu w temperaturze 333°K i procesowi obojetnego parowania w temperaturze 378°K w czasie 15 minut.Tak utrwalone wydruki poddaje sie procesowi intensywnego plukania w zimnej i cieplej wodzie, a nastepnie prania w zasadowej kapieli pioracej w temperaturze 368° K, po czym plucze w goracej i zimnej wodzie oraz suszy. PL

Claims (2)

1. Zastrzezenie patentowe Sposób barwienia i drukowania wyrobów z wlókien celulozowych naturalnych i regenerowanych wielo¬ funkcyjnymi barwnikami reaktywnymi jednochlorotrójazynyIowymi w obecnosci wielofunkcyjnej substancji posiadajacej wolne uklady reaktywne, droga termicznej obróbki dokonywany w procesie parowania lub dogrzewania, znamienny tym, ze do kapieli barwiacej lub pasty drukarskiej dodaje sie barwnik o wzorze ogólnym przedstawionym na rysunku, w którym Ar i Arx - oznaczaja aromatyczne pierscienie benzenu, naftalenu lub 1. -fenylo-3-metylo-5-pirazolonu posiadajace w polozeniach orto do wiazania azotowego atomy lub grupy V i V2 oraz w dowolnych polozeniach takie podstawniki jak atomy chloru grupy nitrowe i inne, Ar2 — oznacza aroma¬ tyczny pierscien benzenu lub naftalenu posiadajace w dowolnym polozeniu takie podstawniki jak atomy chloru, grupy nitrowe i inne, Ar3 —oznacza aromatyczny pierscien benzenu, V i Vi —oznaczaja H i OH, przy czym V i V! sa rózne od siebie, X- oznacza S02 NH2 ,.S02 NH R lub S02 NHAr3, przy czym R - oznacza CH3 lub C2 H5, Xi oznacza Cl, Br, F, Zx oznacza S03Na, Z2 oznacza H lub S03Na, R! i R2 oznaczaja H, CH3, (^Hs, zas n oznacza liczbe 1 lub
2. 2.KI. 8m.1/01 80 542 / V, i * i' N-Ar, Prac. Poligraf. UP PRL. Zam. 3345/75 naklad 120+18 Cena 10 zl PL