Wynalazek dotyczy maszyny do druko- wanila w ksztalcie tabel poszczególnych wskazan dziiunnkowianych kart statystycznych oraz ich sum. Po tabelarycznem wydruko¬ waniu pojedynczych wskazan naciska sie sumujacy klawisz, wobec czego urzadzenia do dodawania nastawiaja odpowiednie czesci drukujace zgodnie z suma poszcze¬ gólnych wskazan, która nastepnie druku¬ je sie, Na fig, 1 przedstawiono rzut poziomy calej maszyny ze zdjeta górna, czescia, fig. 2 wyolhraiza widok zprzodu, a fig, 3—widok zboku maszyny, fig, 4 i) 5 wyobrazaja kar¬ ty zastosowane do maszyny, fig, 6 — 23 wyobrazaja poszczególne mechanizmy ma¬ szyny.Glówna plyta 1 (fiig. 2,3) oparta na no¬ gach la dzwiga glówna ¦ rame l6 wraz z przytwierdzona do niej skrzynka dla kart lh. Na ramie lb ustawiona jest rama V dla mechanizmu do drukowania i licze¬ nia, rama do wylaczania ld (fig. 3) oraz skrzynka V z mechanizmem napedowym do której jest przytwierdzony silnik elek¬ tryczny M i w której miesci sie mechanizm, skladajacy sie z osadzonego na wale M1 slimaka 2a, kola slimakowego 2b i kola zebatego, stozkowego 2C. Kola 2b, 2C sa osadzone na wale 2d, przyczem kolo stoz¬ kowe 2c zaczepia kolo stozkowe 2 ', osa-* dzone na tymze wale co i kolo stozkowe 2 A Kolo 2 f moze byc sczepiane i rozczepiane z kolem stozkowem 3 a, przesuwanem wzdluz */óglównego walu 3. Wal ten obraca sie w lozy¬ skach glównej ramy lb i wypornika V. Kolo stozkowe 3a , zaopatrzone w wyzlobienie na wystajacym obwodzie piasty, przesuwa sie wzdluz walu 3 na podluznym wpuscie.Na zewnetrznym koncu tego walu osadzone jest kolo zebate 3b dla napedu tasmowe¬ go. Obok ramy 1b na wale 3 nasadzono kolo 3c dla podsuwania kart, a wewnatrz ramy — tarcze profilowa 3d poruszajaca suwak do wyjmowania kart ze skrzynki.Poza tern na tym samym wale sa osadzo¬ ne dwie tarcze profilowe 3e dla urucha¬ miania skrzynki sztyftowej, tarcza profilo¬ wa 3* dla przestawiania elektrycz¬ nego wylacznika 6" oraz zewnetrz¬ na 'tarcza profilowa 3f* Wal 3*" poru¬ szany w podluznym kierunku 'spoczy¬ wa w lozyskach plyty podstawowej 1 rów¬ nolegle do glównego walu 3 i jest zaopa¬ trzony w kólko reczne 3h, którego piasta posiada pierscieniowe wyzlobienia 3 ' i 3/ Na wale 3* jest osadzone zebate kolo 3k oraz oprawka 3m z dwiema odsadami, które obejmuja dolny koniec dwuramien- nej dzwigni 3n. Dzwignia 3n, przymoco¬ wana do skrzynki / \ konczy sie u góry widelkami ze sztyftami, wchodzacemi w wyzlobienie 3 ° piasty kola stozkowego 3". Wewnetrzny koniec dwuramiennej dzwigni zaporowej 3 *% wchodzacy w wy¬ zlobienia 3* i 3j piasty kola 3k, utrzy¬ muje wal 3S w dwóch pozycjach. Sprezy¬ na 3S (fig. 3), umieszczona w wydrazeniu plyty / i odsadzajaca w góre zagiety ze¬ wnetrzny koniec dzwigni 3*\ utrzymuje ja w polozeniu zamknietem. Przez nacisk dzwSgni wdól wal 3g zwalnia sie i moze byc przesuniety. Wskutek przesuniecia wa¬ lu 3g kola 3a i 3f zostaja wylaczone, na¬ tomiast kola 3b i 3 V sluzace do napedu recznego o malej szybkosci, zostaja wla¬ czone; w ten sposób nastepuje przelacze¬ nie maszyny z napedu mechanicznego na reczny lub odwrotnie.Dwie boczne scianki pfowaidnicze 11 skrzynki do kart 1 (fi|g. 3) sa ustawione z dwtfch Sitron. otworu 1* (ifig. \) glównej rau my lb% Miedzy sciankami V umieszczono plyte oporowa 1J\ dolna krawedz której tak jest ustawkna, ze pozwala wysfunac sie ze skrzynki tylko jlednej karcie. Plyty 1m i 1 n (fig. 1—3, 6—9) sa przytwierdzooe do glównej ramy /^ pozostawiajac miedzy soba szczeline lk do wpuszczania dziurko¬ wanych kart. Plyty sa zaopatrzone w wiek¬ sza ilosc dziurek umieszczonych szeregami, kitóre odpowiadaja polozeniu posizczególl- mych szpalt na kartach, lecz mie maja zad¬ nych dziurek dla cyfr 9. Przez szczeilUne P plyt lm i ln przechodzi ruchoma podpora 5k dla kart (fig. 7), Do podsiuwalnia kart sluzy mechanizm, oznaczony w calosci cyfra 4 i zaopatrzony miedzy inmeml w chwytacz 4a (fig. 1, 2, 3) oraz rolki prowadnicze 4b.Chwytacz;, skladajacy sie z plyty 4 c (fig. 1, 3) z zahartowana plytka 4 d, wy¬ stajaca na grubosc kanty ponad plyta 4\ uruchamialny jest przez mechanizlm korbo¬ wy i dzwigniowy, Pointtsza sie on pod skrzynka lh w otworze ls w jedna strone i zpowriotem w prowaidnicach 1 z. Listwy 4e na plycie 4c sluza równiez do prowa¬ dzenia tej plyty i porulszaja siew wyzlobie¬ niach ramy, podpierajac równoczesnie kar- ty.Dla uruchamiiemla chwytacza) sluzy dra¬ zek prowadny 4f z kólkiem 4h na rozwidlo¬ nym koncu. Spreizyteia 4* przycinka kólko 4 h do tarczy profilowej 3 d. Dwuramienna dzwignia 4l, odchylana na czopie 4J\ jest polaczona przez, wykrój i trzpien z chwyta- czem 4e i z drazkiem 4f. Podczas obrotu glównego walu 3 tarcza profilowa 3d po¬ suwa w jedna strone drazek 4f i wraz z nim takze chwytacz 4C zapomoca dzwi¬ gni 4*. ¦ Plytka 4d chwyta przytem za karte na spodzie skrzynki ii plrzesiuwa ja do rolek prowadniczych 4b- Rolki dla posiuiwamia kart sa umie- — 2 —czczone spadami symetrycznie pio obu stro¬ nach drogi (przebiegu kart. Oznaczenia po¬ stawione aa pieirwszem .miejscu dotycza obu dolnych mlek, zas postawione na dtfu- giem miejscu dotycza obu ^górnych.Najtpjraód dostaje sie karta miedzy pary rolek 4k i 4l (lig. 1, 3), ai potem miedzy pary 4m i 4*. Do odkladania karty sluza znowu przednie pary rolek 4r i 4S i tylne 4* i 4U. Pomiedzy oibiema grupami par rolek mieszcza sie podsuwajace rolki 4* i 4y. Dolne rolki doprowadzajace 4k i 4m osadzone sa na walkach 4° i 4?, a dolne rolki odkladajace 4r i 4* —na walkach 4V'• i 4W. Dolne osie rolek spodzywalja w nieruchomych lozyskach),, natomiast górne, jak zwykle w tego rodzaljiu urzadzeniach, sa przycisniete sprezynami. Górne rolki 4? srodkowej grulpy micsz)cza sie w lozyskach jednoramiennych dzwigni wahadlowych 4Z (fig. 1), osadzonych nal wysltepach 41 ramy l6. Plaskie sprezyny 42 naciskaja ramio¬ na 4Z nadól i sa przytwierdzone do ramy zalpomoca srub 43 tak, ze moga byc nasta¬ wianie.Dolne rolki prowadnicze polaczone sa miedzy soba izapomoca kólek zebatych, na¬ dajacych rolkom jednakowa szylbkosc ob¬ wodowa. Na jednej sifcronie znajduja sie kólka zebate 44 (fig, 1,, 3) na osiach rolko¬ wych i kólka posrednie 45 dla ruchu zwrot¬ nego.Na diiu|giej stronie doline rolki srodkowej gnujpy obracaja sie pod wplywem kólek ze¬ batych 46, osadzonych na wale 4P grupy rolek doprowadzajacych i n& walach srod¬ kowych rolek podsuwaj acychf oraz pod wplywem kólek [posrednich 45. Kólka ze¬ bate sa napedzane od glównego walu zapo- pomoca przekladni 47, obejmujacej naste¬ pujace pary kólek zebatych; kólko 47a zaczepia kólko 3C na glównym wale, zas kólko 47b zaczepia kólko 44a grupy kólek napadowych 44. Taki uklad pozosltawia miedzy rolkami 4* i 4y dostateczne miej¬ sce dla przesuwajacej sie skrzynki sztyfto¬ wej.Karty po uzyciu ukladaja sie w odbior¬ niku i' (fig. 1,3). Dno tego odbiornika jest utworzone z plyty T, "obciazonej sprezyna, i opadajacej o grubosc karty po kazdym kolejnym przebiegu. W odbiorniku lr karty przytrzymuja sie zapomoca rju- chomych plyrt V, obciazonych spiiezynaimi i odchylanych dla wyjmowania kart. l Fig. 4 wyobraza specjalna karte C% która podczas przejscia jprzez miaszype przestawia wylacznik elektryczny, prze¬ rywajac robote. Karty tego rodzaju sa wkladane przy koncu calego stosu kart C (fi$. 5] lub tez w odpowiednich miejscach tego stosu. Wskazania statystyczne reje¬ struja sie przez wybijanie dziurek w kazdej pionowej szpalcie karty, jak to oznaczono czarnemi krazkami. Rzedy sztyftów i sztyf¬ ty skrzyjnki 5 maszyny .(fig. 2, 3), walek do drukowania 7 z drazkami nastawniczemi, jako tez grupy dzwigni czcionkowych 7a i przylaczone do nich przyrzady do doda- wania( 8 odpowiadaja pod wzgledem polo¬ zenia rziedom cyfr na kartach i ich piunktom rejestracyjnym za wyjaitkiem punktów z cyframi 9.Skrzynka sztyftowa' 5 ma dwa prze¬ dzialy i ponuisza sie pionowo w góre i nadól pod plyta kartowa lnm Skrzynka sztyfto- wa zaopatrzona jest w czworokatna rame 5a (fig. 6 , 7, 9) i w slizgajace sie w wyzlo¬ bieniach glównej ramy listwy prowadnicze 56 oraz w rolki 5C (fig. 6,8),które cho¬ dza w profilowych wyzlobieniaich itar.cz 3e i podnosza lub opuszczaja skrzynke sztyf¬ towa. W ramie 5a miesci sie poza tem o- prawa sztyftowa 5dy zlozona z dwóch plyt—górnej 5f i dolnej 5* oraz bocznych scianek 5% utrzymujacych plyty w okre¬ slonej odleglosci, przyczem górna plyta 5^ wchodzi krawedziami w wyzlobienia ramy 5a (fig. 6, 7), podtrzymujac cala konstruk¬ cje oprawy.Plyty 5* i 5f zaopatrzone sa w pewna — 3 -ilosc rzedów otworów, odpowiadajacych rzedom dziwek plyt lm i 1H, wzglednie samych kart za wyjatkiem rzedu z dzie¬ wiatkami. W otworach chodza trzpienie kontrolujace 5h (fig. 6—8), które w stanie spoczynku pod naciskiem sprezyn 57 opie¬ raja/sie^ odsadami 5i o górna plyte 5/.Rucjhoma podpora kart 5k, majaca ksztalt katownika, przytwierdzona jest do tylnej krawedzi górnej plyty 5/ i przy podhosize- niu skrzynki sztyftowej, wchodzac w szcze¬ liny 1P plyt I"', ln, zatrzymuje porusza¬ jaca sie kart^ Pomimo, ze w kazdym pionowym rze¬ dzie karty miesci sie dziesiec cyfr od 0 do 9 wlacznie, {przewidziano tylko dziewiec trzpieni 5k i dziewiec drazków 71 w1 kaz¬ dym rzedzie. Sztyfty 5h i drazki 71 nie sa bowiem potrzebne dla dziewiatek, poniewaz dzwignie czcionkowe, gdy ma byc wydruko¬ wana dziewiatka, dochodza do swego skraj¬ nego polozenia, w którem czcionki dziewia¬ tek gotowe sa do odbicia* W chwili opuszczenia) skrzynki sztyfto¬ wej podnosza sie wszystkie sztyfty Sh pod naciskiem sprezyn 5J, a konce ich tkwia je¬ szcze w otworach plyty ln (fi|g, 6). Podpo¬ ra 5k równiez siega jeszcze szczeliny P dolnej plyty ln w chwili, kiedy skrzynka 5 jest opuszczona. Poczatek ruchu skrzyn¬ ki sztyftowej 5 i podpory 5k w góre w kie¬ runku poprzecznym do plaszczyzny podsu¬ wania kart odbywal sie jednoczesnie z wy¬ ciaganiem karty ze skrzynki do kart. Skut¬ kiem tego karta, posuwajac sie dalej, opie¬ ra 'sie przednia krajwiedzLa o podpore 5k i utrzymuje sie przez nia w swojem polozeniu roboczem. Przy dalszem podnoszeniu sie skrzynki sztyftowej sztyfty 5h , które nie natrafiaja na dziurki w karcie, zatrzymuja sie i pozostaja nieczynne. Natomiast sztyf¬ ty, które trafiaja na dziurki w karcie, wy¬ chodza ponad górna plyte 1M i nastawiaja przyrzad drukarski 7 stosownie do wskazan karty. Po zarejestrowaniu karty w maiszy- nie skrzynka sztyftowa opuszcza sie, a sztyfty 5h i podpora 5k zwalniaja karte, która przesuwa sie do odbiornika lr .Przyrzad 6 do wylaczenia maszyny, u- ruchamiany zapomoca specjalnej karty Cs (fig. 4), zawiera wylacznik elektryczny 6 a (fig* 23) umieszczony w ramie ld . Do jego uruchomienia sluzy zespól dzwigniowy 6b (fijg. 9), osadzony na ramie glótomej, moga¬ cy polaczyc mechanizm wylacznikowy z glównym walem 3. Zespól dzwigniowy 6* moze takze oddizialywac na skrzynke sztyf¬ towa 5, w celu wylaczania maszyny przez samccizynne wprawilenie w ruch mechaniz¬ mu wylacznikowego zapomoca specjalnej karty Cs. Wylacznik 6a jest zaopatrzony w pare przeciwleglych kontaktów 6C (fig, 1, 3, 23) polaczonych \z silnikiem M i zró¬ dlem pradu zapomoca przewodów 6'\ przeprowadzonych przez pionowa oslone 6'. Styk nozowy 6f miedzy kontaktami jest zaopatrzony w raczke 6h i utrzymany normalnie w poloze'niu wlaczenia przez za¬ padke 6*. Przy wylaczeniu zapadki 6' styk nozowy wychodzi z kontaktów pod dziala¬ niem sprezyny 6S. Zapadka 6\ utrzymuja¬ ca styk nozowy w polaczeniu z kontaktami zapomoca sprezyny &' , laczy sie z zespo¬ lem dzwigniowymi 66* Zespól dzwigniowy 6b jest zaopatrzony w pret 6" (fig. 3, 9, 23), slizgajacy sie w glównej ramie lb i polaczony z zapadka 6l zapomoca czopa przesuwajacego sie w szczelinie. Pret 6m posiada pc obu stronach raczki 6n i ramie napedowe 6°. Dzwignia kolanowa 6P osadzona na wsporniku ly przy glównej ramie (fig. 3) jest zaopatrzo¬ na na jednym koncu w rolke 6r, chodzaca w wyzlobieniu profilowem tarczy 3*, na drugim koncu — w oporek 6S , który przy ruchu wahadlowym dzwigni posuwa sie prawie równolegle do preta 6m . Trzpien prowadniczy 6l poruszajacy sie w skrzyn¬ ce sztyftowej 5, jest w swojej górnej czesci 6U zwezony i przechodzi przez dziurki 10 plyt kartowych lm i ln- Odsada 6V trzpie¬ nia 6* normalnie przyciska sie do górnej _ 4 _plyty 5f zapomoca sprezyny 6W. W otwo¬ rze dolnej cziesci trzpieniai 6l miesci sie równolegle do preta 6m sprzeglowy czop 6*, zakonczony lbami 6y i 6Z. Sprezy¬ na otaczajaca czop 6X utrzymoije go w po- lczieniu nieczynnem.Przy poruszaniu sie skrzynki sztyftowej 5 do góry ii naidól i przy zatrzymaniu sie trzpienia prowaidniozego 6l przez napot¬ kanie swym. zwezonym koncem 6H nie- przedziurawionej karty, trzpien 6* utrzy¬ muje czop sprzeglowy 6X poza droga o- porka 6S i pod ramieniem napedowem 6° tak, ze dzwignia kolankowa 6P otrzymuije ruchy wahadlowe od tarczy 3\ nie przeno¬ szac ich dalej.Jezeli natomiast niestosowna karta lub falszywie nastawiona luib wreszcie specjal¬ na kairta Cs wedlug fig, 4 trafi pomiedzy plyty lm i ln, to koniec 6" trzpienia 6 przy ruchu skrzynki sztyftowej w góre, nie niaipotykajac zadnej przeszkody, przecho¬ dzi przez otwór 10 i jest przytrzymany w swojem skrajnem górnem polozeniu zapo- moca sprezyny 6W, przyczem trzpien pro- wadniczy 6l przesuwa czop sprzeglowy 6* miedzy oporek 6S i ramie na¬ pedowe 6° . W tem polozeniu czopa 6* dzwignia kolankowa 6P f otrzymujaca ruch wahadlowy od profilowej tarczy 3', napotyka oporkiem 6S leb 6y czopa 6* i przesuwa go lbem 62 w strone ramienia 6°.Wskutek tego pret wylaczjiikowy g" , przesuwajac sie w lewo (fig. 3, 9, 23) wy¬ prowadza; zapadke 6£ z polaczenia z piasta styku nozowego 6 ff przyczem sprezyna 6^ odciaga styk nozowy od kontaktów, prze¬ rywajac prad.Korzystajacy z maJszyny moze przerwac robote, poruszajac pret wylacznikowy 6"V skutkiem lego ruchu zapaidka 6£ wychodzi ze styku nozowego ó^poczem sprezyna 6g odciajga go od kontaktowi. Przy zwolnieniu preta wylaezanikowego sprezyna 6f zapad¬ ki sprowadza ten pret oraz wszystkie zwia¬ zane z nim czesci do pierwotnego polozenia, W celu zamkniecia pradu i rozpoczecia roboty wlacza sie styk nozowy 6f w kon¬ takty 6C zapomoca raczki 6A .Kazdy mechanizm drukarski 7 (fig. 3, 10) zawiera szereg z dziewieciu 'bezposred¬ nio dzialajacych drazków nastaiwniczyich 71, które wspóldzialaja z czcionkami 0,1 do 8, wylaczajac czcio-nki cyfry 9. Drazki 71 tworza przedluzenia sztyftów 5h, uzu¬ pelniajac je do pewnego polozenia robocze¬ go. Ruchoma dzwignia czcionkowai 7" jest zaopatrzona w szereg sztabek lb (fig. 14), z których kazda jest zakonczona tylko jed¬ na czcionka, oraz w nazebiony luk 7" (fig* 6, 7J-, zaczepiajacy kolo 8b sumujacego mechanizmu 8. Do drukowania sluzy me¬ chanizm mloteczkowy 7d (fig. 10), Wszystkie paruszenia, za wyjatkiem po¬ suniec drazków 71, lecz wlacznie z rucha¬ mi mechanizmów drukujacego L sumujace¬ go, wykonywane sa zapomoca glównego walu 3, tarczy profilowej 3\ walu waha¬ dlowego 34, osadzonego wpcprzek ramy l-c 1 oraz zespolu drazkcrwn o 3A\ Ramie 3D (fig 2, 15", 15* f 15c) na wa¬ le 3A sklada sie z wMiajacego sie ramienia 3E z widelkami. 3F, z ramienia napedo¬ wego 3G i sprezyn 3H% wstawionych mie¬ dzy wolnym koncem ramienia 3G i ramio¬ nami widelek 3F Dzwig na kolankowa 3U (fig, 2, 3), osadzona na glównej ramie lb% jest zaopatrzona na jednym koncu w rol¬ ke 3v , chodzaca w wyzlobieniu tarczy pro¬ filowej 3l. Na drugim zas koncu dzwigni 3U jest osadzony przestawiany leb 3wf polaczony z ramieniem 3G dzwigni tlumi- kowej 3D zapomoca drazka 3* . Dlugosc drazka 3 x mozna miarkowac zapomoca na¬ kretki sprzeglowej 3y ..Na wale 3A miesci sie ramie odwodza¬ ce 3R (fig. 10, UJ, a do konca ramienia przymocowana jest sipreizyna ; odciagajaca 3S .Zgrabione lby drazków 71 wchodza w zaglebienia 100 plyty lm (fig. 7), Górne konce drazków sa zaopatrzone rówjnieiz w — 5 —zgrabione lby zakonczone powierzchniami stykowemi 72, idacemi w kierunku radial¬ nym do osi 7f (lig. 6, 10) dzwigni czcion¬ kowych. ¦ : . ¦ : ¦ ¦¦ • ' : i 4\ Drazki &a prowadzone w dziurkowanej plycie 11 (fig. 6, 7), przytwierdzonej zapo- moca sluipków 12 do plyty Tl , Górne kon- ce drajzków 71 przechodza przez ruszt 13 (% 6, 7, 10, lii), przytwierdzony do ra¬ my V zapomoca plyt oporowych 14 i zlo¬ cony z dwóch glównych plyt 15, laczacych plyty oporowe 14, i calejgo szeregu prze¬ dzialowych plyt 16, polozonych miedzy rze¬ dami drazków 71 równolegle do oporowych plyt 14. Plyty przedzialowe 16 wchodza w odpowiednik pionowe wyzlobienia glów¬ nych plyt 15, opierajac sie o ich górna kra¬ wedz wystepami l&d. W kierunku po¬ przecznym do plyt przedzialowych 16 nad i pod niemal osadzone sa prety przedzialo¬ we 19 miedzy plytami oporowemi 14.Mechanizmy drukarskie tworza cztery grupy (fi!g, ?), uziutpelnione dodaitkowefrii dzwigniami czciorikowemi, nie uzywaniemi przy drukowaniu poszczególnych wskazan w tabelach i zbudowanemi podobnie do in¬ nych dzwigni czcionkowych T. Dlai umie¬ szczenia dodatkowych dzjwigni czcionko¬ wych mimo zwiezlego ustawienia sztyftów 5h górne konce dralzków 71 sa wygiete, a- zeby mozna oddzielic urzadzenia taibula- cyjne (lig. 2).Podczas talbulowania oporek sumujacy T20 (fig. 10) ogranicza ruch naprzód do¬ datkowych dzwigni czcionkowych, unie- mozlilwiajac im drukowanie, natomiast po- izwalajac im dodawac jednostki do odno¬ snych mechanizmów sumujacych 8a w ce¬ lu przelaczania dziesiatków* Kazda dzwignia czcionkowa 7" (fig. 10) obejmuje ruchomy odcinek nazebiony 7e i przylegly wycinek 7A z czcionkami, od- chylanemi grupami na przesuwaj acych sie wstecz tulejkach 7q, osadzonych na Wspól¬ nej osi 7', przechodzacej wpoprzek ramyi', Kazdy nazebiony odcinek 7' zaopatrzo¬ ny jest w wezowata odnoge 7g , wystep V z ograniczajacemi oporkami 7h i 7* oraz wystepujacy ponad zeby T oporek 7k z powierzchnia uderzajaca, skierowana do to- si V. ' . ¦ ' Oporek ten uderza w llby drazków 71 w chwili, gdy sa podniesione, nastawiajac jedna dzcionke w polozenie do drukuj. Po¬ za tern na kazdym odcinku naz^bionym 7 * oprócz pierWsizego — osadzony jest opo¬ rek 7m.Wycinek czcionkowy 7A jeist .zlaczony z ramieniem 7B', zakonczonem za^osia 7f hakami 7° i 7E dla zaczepienia sprezyn.Wycinek czcionkowy poza tern posiada wy¬ giete ramie czcionkowe 7y, w koncu któ¬ rego sa rozmieszczone radjalnie sztabki czcionkowe 76', osadzone w szczelinach ply¬ ty 7G. W wykroju 1H ramienia 7F cho¬ dzi oporek 7h odcinka 7e. Sprezyna 7* za- czelpiona za hak 7E utrzymMjle wycinek czcionkowy w górnem polozeniu wzgledem odcinka 7\ Wycinki czcionkowe, przy któ¬ rych maja byc dodane jednostki w celu przelaczenia dzdesiatkóiw pozostaja w tern skraj nem polozeniu, jak równiez stale tak¬ ze pierwszy wycinek. Reszta zas wycinków 7A obniza sie odpowiednio do przesunie- oia sie przynaleznych odcinków 7' o jeden zab, przycziem wycinek 7A opiera sie o o- porek 7* odcinka 7e.Kazdy wycinek czcionkowy posiada od¬ ciagacz 7* (fig, 10), regulujacy jego poru¬ szenia podczas tabulowania i drukowania sum ostatecznych, jednoczesnie nastawia¬ jac prawidlowo dzwignie czcionkowe dru¬ kujace dziewiatki; Odciagacz 7 * (fi& 10, 14) posiada szczeki 7r tworzace dzwignie kolanikowa, osadzona na dra|zkjui 7l zapomoca tulejki 7q, przyczem odciajgaciz i odcinek sa pola¬ czone sprezyna 7*, zaczepiona jednym koncem o drazek 7l, drugim zas koncem za haczyk 7 c. Kazdy odciagacz urucha¬ miany jest od walu napedowego 3A zapo- — 6 —moca tarczy 3l (fig. 10, 17) k&zitaltu wy¬ cinka kola, zaopatrzonej w wykrój V i pret 7V zaczepiony o jedna z czesci T od¬ ciagacza 7p . Trzpien 7W czesci 7r chodzi w wykroju 3y tarczy 31'. Wskutek tego kaz¬ dy wycinek kola 3 f moze sie nieco od¬ chylac przed uruchomieniem odciagacza 7*. Sprezyny 7* miedzy pretem 7V i wy- cinikiem 3l zapobiegaja klekotaniu.Zespoly mlotkowe 7d kazdego mecha¬ nizmu drukarskiego (lig. 10, 12, 13) sa u- mieszczone w osobnej ramie 700, przy¬ twierdzonej do glównej ramy lc. Rama 700 sklada sie z dwóch plyt bocznych 701, po¬ laczonych ze soba zapiomoca dwtóch osi 702, 703. W tfamie poza tern osadzone sa dwa czopy 704, 705 dla umocowania spre¬ zyn, plyta prowadnicza 706 ksztaltu grze¬ bienia, pret wspomy 707 dla zapadek 7k i wreszcie os 708.Kiazdy zespól mlotkowy 7d sklada sie z mlotka 7D% zapadki 7k, preta wylaczni- kowego 7M i zgietej dwuramiennej dzwi¬ gni 7Q do unoszenia preta 7M. Wszystkie mlotki 7D umieszczone w jednym rzadzie na osi 708, zaopatrzone sa w dlugie ramie z zebem 7T na koncu i lbem, dlaliej w ra¬ mie odciagajace 7U oraz w ramie 7V z czopem, za który zaczepiona jest nacia,- gnieta sprezyna. Zapadki 7k umieszczone sa w jednym szeregu na osi 702 i opadaja gdy nie zaczepiaja zieba 7T na wsporny pret 707 pod dzialaniem sprezyn 7L. Pre¬ ty wylacznikowe 7™ polaczone sa z zapad¬ kami obrotowo i przechodza przez szczeli¬ ny w plycie prowiadniczej 706. Prety opie¬ raja sie o jeden koniec dzwigni 7 Q i po¬ siadaja za wyjatkiem pierwszego preta ca¬ lego szeregu zgiete wbok palce 7N (fig. 13), podchodzace pod sasiednie prety 7M. Od¬ ciagajaca sfpreizyna 7r: zaczefpiona jest za kazdy pret 7M. Dzwignie 7 osadzone sa obok siebie na dra|zku 703. Jeden koniec drazka 703 chodzil w wyferojlu plyty 706 i dzwiga wolny koniec preta wylaczniko- wego 7^} drugi koniec natomiast, przecho¬ dzac pod wycinkiem czcionkowymi 7A, za- konczony jest lbem 7R, zapomoca którego dzwignia 7Q moze byc uruchamiana przez wystep 7sf znajdlujajcy sil^ na dzwijgnii czcionkowej. Przy podniesionym wycinku 7A wystep 7S dotyka lba 7R i naciska lewy koniec dzwigni 7Q wdól, siktókiem tego prawy jej koniec podnosi isie; do góry, unoszac wolny koniec preta wylacznikowe- go 7M, który przez to jest gotowy do wy¬ laczenia zapadki 7k.Odciagacz 7f pokreca wal 708 mniej wiecej o 90° zapomoca preta 711, laczace¬ go szczeke 7r odciagacza z ramieniem 710 na wale 708, na którym jeat osadzone ra¬ mie korbowe 709, sluzace zarówno do wy¬ laczania zapadek mlotkowych, jako tez do cofania mlotków po wydrukowaniu. Pod¬ czas obrotu walu 708 ramie korbowe 709 natrafia na wolne konce uniesionych pre¬ tów wylacznikowych 7M, odpycha je na- zewnatrz i wyprowadza W ten islposób za¬ padki 7* z polaczenia z zebami mlotkowe- mi 7T tak, ze mlotki 7D zostaja wylaczo¬ ne. Wówczas sprezyny 7W odrzjuicaja mlot¬ ki w|góre; mlotki uderzaja w drazki1 czcion¬ kowe 7/, odbijajac czcionki. Ramie korbo¬ we 709 przechodzi nieczynnie ponad tetni pretami wylacznikowemi 7M% które nie by¬ ly doprowadzone do polozenia dla wyla¬ czenia zapadki 7k. Prlet korbowy 709 cofa¬ jac sie, zaczepia zia cofajace ramiona 7U wylaczonych mlotków i doprowadza je do staniu nieczynnego, w którym to mlotki sa utrzymywane zapomoca zapadek 7k.Pod wplywem palcy podnoszacych 7N preta wylacznikowego 7 M grupa mlotków moze drukowac cyfry z jednem lub kilko¬ ma zerami na koncu w ten sposób, zie pret wylacznikowy, uniesiony dla nadrukowania cyfry wyziszej od zera, unosi równiez pre¬ ty wylacznikowe mechanizmów drukarskich Wszystkich nizszych miejsc wartosci, a przynialezne zwolnione mlotki drukuja ze^ ra. Drukuje sie wiec na miejlscach zer, mdi- — 7 —mo ze odnosne dzwignie czcionkowe 7Q nie 'zostaly podniesione.Sprezyna 7P ciagnie wdól wolny ko¬ niec kazdego preta wylacznikowego 7M wraz z podpierajacym go koncem dzwigni 7Q oraz utrzymuje w lacznosci koniec lba 7R tej dzwigni z dolna krawedzia wycin¬ ka czcionkowego [7A. Drugi koniec spre¬ zyn 7P zaczepiony jest za pret 712 opra¬ wy, osadzonej bokami 713 obrotowo w ply¬ tach ramowych 701. Boki 713 utrzymywane sa w zetknieciu zapomoca sprezyn 7P z rolkafmi 714 ramion korbowych 715, osa¬ dzonych na wale 708. W ten sposób osiaga sie zmienne napiecie sprezyn 7P - Kiedy odciagacz 7P i dzwignia czcion^ kowa 7a posuwaja sie naprzód, a wystepy 7S odchylaja dzwignie 7®J skutkiem tego ramiona 7M unosza sie, to odciagacz, po¬ rusza pret 709 w kierunku wolnych kon¬ ców pretów wylacznikowych 7M. W tej chwili sprezyny 7P winny miec najwieksze napiecie w celu wykonania wyraznego od¬ bicia, wobec czego obie rolki 714 na ramio¬ nach korbowych 715 odchylaja boki 713 i przez to opuszczaja pret 712, tern zwiek¬ szajac napiecie sprezyn 7P; skutkiem tego konce 7R mocno przylegaja do dolnej kra¬ wedzi wycinka czcionkowego 7A. Dodat¬ kowe naprezenia sprezyn 7P zanikaja pod¬ czas wstecznego ruchu.W czynnem polaczeniu z (dziewiecio¬ ma) dzwigniami czcionkowemi 7a kazdego mechanizmu drukarskiego znajduje sie me- chanizim sumujacy 8 (fig- 10, 17), zaopa¬ trzony w jednakowe ilosci kólek zebatych 8a do dodawania i do przelaczania dzie¬ siatków. Kazdy mechanizm sumujacy jest tak urzadzony, ze przynalezne kólko do dodawania 8b, które podczas cofania sie dzWgni czcionkowej zlaczone jest z zebami 7C tegoz, dodaje ustawione cyfry i ustawia situmy z poszczególnych jednostek az do dziewiatek. Kiedy wiec rezultat dodawa¬ nia jednostek dosiega lub przekracza cyfre 10, to kólko sumujace 8J najblizszego wyz¬ szego miejsca cyfrowego zostaje przesta¬ wione o jedynke zapomoca sasiedniej dzwi¬ gni czcionkowej 7". Kazdy mechanizm su¬ mujacy jest pcza tern przystosowany do u- mozliwiienia drukowania sum, gdy dzwignie czcionkowe odchyla sie przy nacisnieciu klawisza Tl. Wszystkie kólka cyfrowe moz¬ na przytem takze cofnac na zero. ~ Kazdy mechanizm sumujacy 8 stanowi odosobniona jednoistkie i osadzony jest w oprawie 81, umieszczonej w glównej ramie 1c. Oprawa 81 sklada sie z plyt 82 i dwóch osi 83, 84 zaopatrzonych w podpórki, z dwóch przynitowtanych sztyftów 85, 86 do przytwierdzenia sprezyn, z plytki grzebie¬ niastej 87 i z obracajacego sie walu 8l, o- sadzonego w nasadkach plyt 82.Jedno z kólek 8* kazdego mechanizmu sumujacego jest zaopatrzone w zab 8' po stronie wlaczania dziesiatków, Zab ten po¬ siada zboku w kierunku dzwigni czcionko¬ wej kolek z radjalnie uksztaltowana po¬ wierzchnia dotykowa, który zaczepia za zab zerowy obwodu odcinka kolowego 7C. Do mechanizmu sumujacego naleza nadto dzwignia kolankowa 8'' (fig. 17) oraz za¬ padka 8 d.Kólka sumujace 8b obracaja sie na osi 8m oprawy, osadzonej zapomoca swych bocznych czesci 8" na koncach osi 83. Cze¬ sci boczne 8H polaczone sa ze soba pretem 8°9 cofajacym Wstecz; czynne kolankowe dzwignie 8' i bedacym punktem oporu dla siprezyn 8P cofajacych sumujace kólka i .za¬ czepionych drugim koncem za pret 85 o- prawy.Zapadki 8d poszczególnych mechani¬ zmów sumujacych sa osadzone na precie 83 oprawy i przylegaja normalnie do plyty grzebieniastej 87 pod dzialaniem spirezyn 819 osadzonych na precie 85 oprawy. Za¬ padki 8' sa prowadzone w wykrojach ply¬ ty 87 w plaszczyznie obrotu zejbów 8C i u- ruchomiaja sie temi zebami zapomoca kó¬ lek 8b. Zapadki mieszcza sie miedzy kólka¬ mi 8h i sasiedniemi kólkami wyzszego miej- — 8 —sca liczbowego oraz miedzy odcinkami ko- lowemi 7* zaczepiajacemi kólka 8b. Boki zeba 8g zapadki zaczefpiaja dzasowto odpo¬ wiednie boki zeba 8C. O pionowa powierzch¬ nie wystepu 8 h u spodu zapadki opiera sie zwykle jeden koniec dzwigni kolankowej 8J f koniec ten natomiast zapada pod wy¬ step 8h przy podnoszeniu zapadki zebem 8C. Zapadka 8d zakonczona jest hakiemv zagietym w strone dzwigni czcionkowej i zaopatrzonym w powierzchnie oporowa 8f.Druga powierzchnia oporowa 8f znajduje sie w odleglosci skoku jednego zeba z dol¬ nej strony haka. Obie powierzchnie sluiza w chwilach okreslonych, jako podpory dla oporka 7m , a tem samem takze dla od¬ cinka 7e najblizszego wyzszego miejsca liczbowego. W mechanizmie sumujacym najwyzszego porzadku liczbowego po¬ wierzchnie oporowe 8e, 8f sa zbyteczne, poniewaz odpowiedni odcinek T nie po¬ siada oporka 7m.W chwili kiedy zeby 8C kólek sumuja¬ cych nie podnosza zapadek zapomoca ze¬ bów 8^, powierzchnia oporowa 8e opiera sie o oporek 7m i przytr!zymiije odnosny odcinek 7* wyzszego miejsca liczbowego wraz z przynaleznym mechanizmem sumu¬ jacym po przeniesieniu na niego liczby, od¬ bitej przez mechanizm drukujacy odcinka.Kiedy jednak zeby 8C i 8S sczepia sie, u- noszac zapadke 8d', natenczas dziala druga powierzchni a oporowa 8f. Wskutek tego odcinek o wyzszem mnejlscu liczbowem 7 e po cofnieciu sie w polozenie, w którem o- porek 7m zetknalby sie z powierzchnia o- porowa 8e, i po przesunieciu sie odpowied¬ niego kólka sumujacego o dodawana dru¬ kowana liczbe cofa sie jeszcze o jeden zab do chwili, kiedy jego oporek Tn natrafi na powierzchniie 8f. Skutkiem tego odpowied¬ nie kólko sumujace zapomoca kólka niz¬ szego miejsca liczbowego ulega przesunie¬ ciu o jedna dalsza jednostke czyli o dzie¬ siatke.Dzwignie kolankowe 8; sa osadzone w jednym szeregu na drazku 84 ramy w pla¬ szczyznie zapadek 8d. Sprezyny 8k zacze¬ pione o pret 86 ramy, przyciskaja jedno ramie dzwigni kolankowej 8J do wyst^piu 8h zapadki 8d. Kiedy mechanizmy sumu¬ jace sa wylaczone czyli opuszczone, to pret 8/ opiera sie o drugie ramie dzwigni kolankowej 8y. Kiedy jednak pret 8° przy wlaczeniu mechanizmów sumujacych pod¬ niesie sie przed cofnieciem odcinków 7% natenczas zwolnione przez1 niego dzwignie kolankowe 8;' zapadaja pod wystepy 8k podniesionych zapadek 8dt przytrzymujac je w polozeniu, umozliwiajacem przenosze¬ nie dziesiatków.Kólka sumujace 8S nastawiaja sie przy dodawaniu zapomoca zebów 7C odcinków 7e podczas powrotnego ruchu mechani¬ zmów drukujacych, natomiast sa utiierfu- chomione podczas drukowania z powodu sczepienia sie zebów 8C z zebami 8g zapa¬ dek. Azeby podczas cofania sie mechani¬ zmów sumujacych uniknac przypadkowego przestawienia kólek sumujacych, takowe zo¬ staja samoczynnie zaryglowane przez widelki zaporowe 8" , skladajace sie z trzpienia 8a , u- mieszczonego na dwóch ramionach 8l , osa¬ dzonych na osi 83. Ramiona sczepione normal¬ nie pod wplywem sprezyn 8" z kólkami su- mujacemi zwalniaja je podczas przesuwa¬ nia tychze w kierunku odcinków T. Do przesuwania sluiza dzwignie podwójne 8V (fig. 17) osadzone na plytach 82 ramy i o- pieraja£e sie koncatni na widelkach 8l kó¬ lek sumujacych, wzglednie na ramionach 8; widelek zaporowych 8**.Mechanizm 8A do wlaczania i wyla-/ czania1 kólek sumujacych sklada sie z dwóch ruchomych ramion 8C , osadzonych na osi 8B ulozonej pod osia 8m kólek su¬ mujacych. W wykrojach profilowych 8 D ramion 8 c mieszcza sie konce czopów kó¬ lek sumujacych 8W. Drazek 8E jest zla¬ czony z srodkiem jednego ramienia 8C i jest sprzezony z dzwignia T2 klawisza su¬ mujacego zapomoca czopa wchodzacego w — 9 —iszczeline btfaz preta &H. W górnym koncu drazka 8 ^ znajduje sie wykrój 8 F, w któ¬ ry wchodzi czop 8^ korby walu 8 7- Oporek 8G sluzy do przytrzymania drazka 8E w polozeniu, w którem kólka sumujace sa wla¬ czenie. Na drugim koncu walu 8r jest osa¬ dzona korba napedowa 8K (fig. 18, 19) skladajaca sie z widelek 8L , zamocowa¬ nych na wale 87, oraz z dwuramiennej dzwi¬ gni 8 M , osadzonej na tejze osi* Wystep 8^ tej dzwigni uruchamia zeby widelek 8L , drugi wystep 8 ° natomiast natrafia czaso¬ wo na wycinek kolowy 3 r, osadzony na wa¬ lc napedowym 3 A. ¦ Wycinek 3 poruisza sie wahadlowo w o- bie strony od slpoczyfwajaoego czopa kor¬ bowego 8°, jak to oznaczono linjamii krop¬ kowanymi na fig. 10. Bez wzglediu ma to, czy czop 8° opiera sie o wycinek 31, czy nie, lezy zawlsze w plaszczyznie jego ruchu.Sprezyna 8Q osadzona miedzy czopem kor¬ bowym 8 M i plyta 82 oprawy utrzymuje czop korbowy 8° w stanie nieruchomym wsipólnie z medhanizimemi nastawniczym 8 p (fig. 10), skladajacym sie z dwóch ramion 8R , osadzonych tak, ze moga odchylac sie po clbu stronach pionowej plaszczyzny, przechodzacej przez wal 87, i rozsunietych zapotooca sprezyny 8S (fig. 20, 21)i. Ramio¬ na 8R nastawiaja wal 81 zapomoca jego czopa korbowego 8T , Miedzy tym czopem i zewnetrznem ramieniem 8R znajduje sie sprezyna 8U.Fig;. 10 wskazuje pojedyncze mechani¬ zmy z ich czejsciami pomocn!icze!mi, w naste¬ pujaoem odstawieniu. Odciagacze 7P sa zu¬ pelnie cofniete, a wystepy 7S przytrzymai- ja wjszystlde wycinki czcionkowe 7A wraz z drazkami 7b, dzwigajacemi czcionki z ze¬ rami, przed miejiscem drukowania pod ka¬ tem jednej podzialki1 zebowej. Te dzwiigriie czcionkowe 7a (za wyjatkiem pierwszej), których odcinki 7e przed chwila nie prze¬ sunely dziesiatek, sa zamkniete pod katem, równym podzialce zebowej. Odnosne wy¬ cinki czcionkowe 7.A sa przytrzymane w tern polozeniu przez pret 7* i odcinek 7* wskutek zetkniecia sie oporka 7m z po¬ wierzchnia oporowa 8e nie podniesionych zapadek 8d. Zapadki 7k odcinków 7e znaj¬ duja sie na miejscu drukowania zer lub tuz za niem. Natomiast pderwlsza dziwienia czcionkowa 7a oraz wszystkie te z których przeniesiono jednostke sa calkowicie roz¬ suniete, poniewaz ich wycinki czcionkowe 7A nie zmienily polozenia, a odcinki 7e przytrzymane sa przez zetkniecie sie o- porków 7m z powierzchnia oporowa 8f tydh zapadek 8d, które zostaly uniesione celem przeniesienia dziesiatków.Osie 708 wraz z ramionami 709 wlasnie odciagnely mlotki 7D, które iiastepnie przytrzymuja zapadki 7K. Dzwignie wy- lacznikowe 7iQ sa nieczynne, poniewaz ich Mby 7 R sa oddalone od wystepów 7 Jo jed¬ na podzialke zebowa. Czop korbowy 8° walów mechanizmu sumiujacego znajduje sie na drodze ruchu wycinka kola 31, a kor¬ by 8; weszly w wykroje 8F pretów 8E.Ramiona 8C zajimiuja takie polozenie, ze waly 8m kólek sumujacych w wykrojach 8D znajduja slie dalej od punktu obroto¬ wego i| skutkiem tego mechanizmy sumuja¬ ce 8 sa podniesione i wsuniete. Kólka su- mujace 86 zaczepiaja zeby 7C i sa odsunie¬ te od drazka ryglujacego 8S.Skrzynka sztyftowa wraz z karta prze¬ suwaja sie w kierunku polozenia robocze¬ go, natomiast mechanizimy Wbulacyjkie 7 pozostaja nieruchome. Sztyfty 5h , napoty¬ kajaca dziurki w kartach, przechodza przez nie i przesuwaja dra(zki 71 oraz powierzch¬ nie stykowe 72 na droge ruchu oporka 7k dzwigni 7 a w ten sposób, ze powierzchnie 72 odtwarzaja niejako wskazania kart.W tym czasie tarcza profilowa 3 f (fig. 2) wprowadza w riuch wal napedowy 3A , i skutkiem tego wycinki 3r podnosza naj¬ przód prety 7 za ich dolne konce. Odcia¬ gacze 7 p nie wykonywuja jednak jeszcze zadnego ruchu, iponiewaz trzpienie 7W sli¬ zgaja sie jeszcze w wykrojach 3y wycin- — 10 —ków V . Ruch wycinków 3f wystarcza do wylaczenia mechanizmów isrumtujacych przez pomszenic walów 8l. Przednie krawedzie czesci 3l bowiem powoduja odchylenie czopów korbowych 8°, a nastepnie przesu¬ niecie sie czesci 31 pod czopy 8 °. Waly 8 f wraz z czopami korbowemii 8y, wchodzace- mi w wykroje 8F drazków 8B, ruchem wahadlowym przesuwaja drózki naprzód, obracaja ramiona 8C i przesuwaja wykro¬ je 8D poza czopy 8m kólek sumujacych.Skutkiem tego kólka sumiujace 8h ulegaja, odsunieciu od zebcw 7C oraz zeba 8* Skutkiem tego ruchu ramiona 8r zostaja wlaczona, a sztyft 8S zaglebia sie miedzy zieby kólek sumujacych. Podczas dalszego koncowego ruchu wycinków 31 mechani¬ zmy stmmujace 8 zachowuja powyzsze po¬ lozenie. Jedynie odwody kól fasonowych wysuwaja sie poza obreb czopów korbo¬ wych 8°, umozliwiajac idh ruch na obecnie nieruchomym wale 81 i powrót na droge ruchu wycinków 3l za posrednictwem me^ chanizmu nastawniczego 8P (fig. 10, 18, 19), przyczem czopy 81* posuwaja sie luz¬ no w widelkach 5L . Skutkiem tego ipo- wracajace wycinki 31 uderzaja o nie i wla¬ czaja przez to mechanizmy sumujace 8.Podczas opuszczania sie odchylanych ram 8n mechanizmów sumujacych oraz ich pretów 8°, wszystkie wlaczone dzwignie kolankowe 8J wysuwaja sie z pod wyisfle- pów 8h zapadek 8d, przenoszacych dzie¬ siatki (fig; 17), skutkiem tego takze zapad¬ ki wracaja w polozenie bierne* Po odsujnie- ciu kólek sumujacych polozona dalej czesc wykroju 3J odcinka styka sie z trzjpienia- mi 7W, a odciagacze 7P wysuwaja sie pod naporem pretów 7V. Sprezyny 7H i 7n przy¬ ciskaja wycinki 7A do pretów oporowych 7V starajac sie rozsunac dzwignie czcion¬ kowe. Na poczatku ruchu naprzód wlszyst- kie wycinki 7A wraz z odciagaczem 7P wysuwaja sie naprzód. W ruchu tym biora takze udzial odcinki 7eX zupelnie rozstawio¬ nych wzgledem siebie dzwigni 7\ z któ¬ rych przeniesiono dziesiatki. Natomiast od¬ cinki 7 V a. których nie przestawiano dzie¬ siatków, pozostaja w spoczynku az do prze¬ bycia odleglosci jednej podzialki zebowej.Wówczas ^aysitld^ dzwignie czcionkowe sa ztupelnie rgzsjt^^ió^ a wystepy 7S znaj¬ duja sie ;prfced lbami 7*dzwigni 7^* O- porki 7k znajduja sie w pozycji do druko¬ wania zera, natomiast oporki dodatkowych dzwigni czcionkowych, które podczas dru¬ kowania nie sa czynne, nalpotykaja oporki T20, zapobiegajace dalszemiu ich posuwowi.Oporki T20 usuWaJa sie tylko podczas dw- kowania sum. Podczas koncowego ruchu odciagaczy oporki 7k dzwigni czcionko¬ wych stykaja sie z dra|z!kami nastawnicze- mi 71, jedynie oporki drlikujace dziewiat¬ ki podazaja za odciagaczami az do zakon¬ czenie ich ruchu w polozenie, wt którem drukuja dizfewiatki.Wlasciwe czcionki zostaja] przesuniete do miejsca driukowania i przytloczone ude¬ rzeniem mlotkowi 7D, zlwolnionych przez wystepy 7S; tym sposobem Wskazania kar¬ ty zostaja niejako wyrazone zwyklem pi¬ smem. Wycinki przesuwaja sie z polozenia, odpowiadajacego drukowaniu zera, w polo¬ zenie do drukowania jedynki.Po tych czynnosciach skrzynka sztyfto¬ wa 5 opuszcza sie, wlasnie zuzytkowana karta zostaje usunieta, a pod Wplywem tar¬ czy profilowej 3f wycinki 3r zmieniaja kie¬ runek ruchu. Z poczatku trzpienie 7W po¬ suwaja sie luzno w wykrojach 3y, i skut¬ kiem tego mechanizmy tabulacyjne pozo¬ staja nieruchome. Lecz lewe radjalne kra¬ wedzie wycinków 3f, napotykajac czopy korbowe 8° mechanizmów sumujacych, po^ woduja przesuwanie sie wycinków 3r pod czopami 8° oraz wahadlowy ruch walków 81 i czopów korbowych 8°. Drazki 8E zo¬ staja przfestuniete aiz do zatkniecia sie z o- porkami 8G. Poniewaz ramiona 8C ulega¬ ja takze odsunieciu, kólka sumiujace 8b sczepiaja sie pod wplywem wykrojów 8D — 11 —z zebami 7c dzwigni czcionkowych i zwal¬ niaja równoczesnie sztyfty ryglujace 8S.Wycinki 37 koncza nastepnie swój ruch, zwalniajac czopy korbowe 8°, które wraca¬ ja do polozenia biernego pod wplywem mechanizmów nastawniczych 8P . Lezace dalej konce wykrojów 3y stykaja] sie z trzpienieitn 7W drazka 7% zapoczatkowu¬ jac ruch powrotny odciagaczy 7yp i dzwi¬ gni czcionkowych 7*. PodczaJs tego ruchu wycinki 7A i odcinki 7% poruszajac sie wspólnie, obracaja kólka sumujace 8b w róznym stopniu dla zsumowania nastawio¬ nych cyfr, przyczem przestawiaja sie tak¬ ze dziesiatki w razie potrzeby.Odcinki 7' dzwigni czcionkowych 7", z których nie potrzeba bylo przenosic dzie¬ siatków, zatrzymuja sie przed pelnem u- konczeniem powrotnego ruohu odciagaczy 7^ o jedna podzialke zelbowa i znajduja sie wtedy wraz z oiporkami 7k tufz przed swem polozeniem biernem, poniewaz oporki 7m opieraja sie o.powierzchnie 8e nie uniesio¬ nych zapadek 8d. W momencie trzymania odcinków czcionki zerowe przygotowane sa do drukowania. Zapadki 8i', nastawione na przesuniecie dziesiatków, natomiast wcho¬ dza powierzchnia oporowa 8f w droge o- porków 7m sasiednich odcinków 8% któ¬ rych mechanizmy maja przejac przenoszo¬ ne jednostki. Prety 7S odciagaczy 7P ude¬ rzaja w chwili zetkniecia sie trzpienia 7m z powierzchnia oporowa 8e o wycinki 7A dodatkowych dzwigni czcionkowych 7rt.Podczas koncowego przesuniecia sie odcia¬ gaczy o ostatnia podzialke zebowa, p^ety 7S sprowadzaja wszylstkie dzwignie czcion¬ kowe 7A do polozenia biernego. Natomiast odcinki 7 dzwigni 7a, z których dziesiatki nie pnzenosza sie, sa /przytrzymane przez uderzenie trzpienia 7'" o powierzchnie o- porowa 8e nie uniesionych zapadek 8d; skutkiem tego odnosne dzwignie czcionko¬ we sa zaryglowane w odstepie jednej po- dzialki zebowej. Natomiast Wszystkiie te dzwignie czcionkowe, których kólka sumu¬ jace przejmuja jednostki dziesiatków, po¬ zostaja! w stanie calkowicie rozciajgni^tymi.Odcinki ich 7el przesuwaja sie zpowrotem o kat podzialki zebowej, pokrecajac przy¬ nalezne kólka sumujace 8b o jedero zab wie¬ cej niz pozostale odcinki, przez co zostaje dodana jednostka, a sumy nastawione sa w sposób wlasciwy dla nastepnego drukowa¬ nia.Podczas zapisywania dodajników dzwi¬ gnie czcionkowe 7a poruszaja sie wspólnie z odciagaczami 7P t o ile nie sa przytrzynia- ne przez nastawione drazki 71. Odcinki 7e zatrzymuja sie takze podczas koncowego rufchu powrotnego odciagaczy 7*9 o ile dzie¬ siatki! nie maja byc przeniesione. Pomocni¬ cze dzwignie czcionkowe 7a, które nie prze¬ nosza dziesiatków, zamykaja sie i otwiera¬ ja w razie poruszenia sie swych wycinków 7A tylko o jedna podzialke zebowa; Przy¬ nalezne odcinki 7e bowiem pozostaja bier¬ ne, gdyz podczas tabulowania przytrzymu¬ ja je oporki sumujace T20, a oporki 7 '" uniemozliwiaja ich ruch powrotny. Skut¬ kiem tego wycinki 7A moga poruszac sie tylko o jedna podzialke zebowa, dopóki o- porek 7h nie dojdzie do konca wykroju 7H.Natomiast pomocnicze dzwignie czcionko¬ we, z których.nastepuje przeniesienie dzie¬ siatków, pozostaja rozciagniete, a odcinki ich 7e poruszaja sie o jedna podzialke ze¬ bowa, pozostawiona przez oporki 7*20, i bio¬ ra udzial w dodawaniu. Dziesiatki zostaja przeniesione, a kólka sumujace zamieniaja sie na czynne czesci maszyny, podnoszac znacznie jej sprawnosc.Dla drukowania sum nalezy odwrócic sluzace do tabulowania polaczenia miedzy ziebami 7° i licznikami 8. Podczas wysuwa¬ nia sie dzwigni czcionkowych, kólka sumiu- jace 8b sczepiaja sie wtedy z zebam 7€ o- raz z zebami 8f. Zeby te dzialaja jak opor¬ ki, przytrzymujac kólka sumujace przez zetkniecie sie z zebami 8C, skutkiem tego wycinki oraz dralzki 7b przechodza w po- — 12 —lozenie, odpowiadajace sumie wykazywa¬ nej przez kólka sumlujace.Przed zalozeniem nastelpnej serji kart nalezy wszystkie mechanizmy sumujace 8 przestawiac na zero. W tym ceki zastoso¬ wano mechanizm T do przenoszenia sum.Przeiz nacisniecliie klawisza T1 (fig. 10, 22) ruchome ramiona 8C odsuwaja sie od wa¬ lów 81 mechanizmów dodajacych, przecho¬ dzac w polozenie stojace. Skutkiem tego kólka sumujace 8* sczepione sa nadal z zebami 7,c dzwigni czcionkowych, a wlszyst- kie dodatkowe dzwignie 7a (dla liczbowo wiekszych sum) odlaczaja sie. Mechanizm przenoszacy T zawiera klawisz V1 z draz¬ kiem T2, osadzonym hizno na "Wale 3A, a dalej zespól dzwigniowy T3 oraz przenos¬ nik T10, osadzony w ramie V Poza tern na ruszcie 13 zlnaj duje sie oporek T20 dla dodatkowych dzwigni czcionkowych.Przez nacisniecie klawisza T1 zespól dzwigniowy T3 przestawia wszystkie draz¬ ki 8E9 odsuwajac je od walów 81 mecha¬ nizmów sumujacych, oraz porusza przenos¬ nik P?. Zespól dzwjilgniiowy P sklada sie z walu odchylanego P z, poziometaii ramio¬ nami P, siegajacemu pod drajzki 8E i rfa- czonemi z nimi pionowym drazkiem 8H% oraz z dzwigni kolankowej T6, osadzonej na wale P dbok dzwigni P i zlaczonej z nia przez poziome ramie zapomoca czopa wchodzacego w szczeline.Przenosnik P° zawiera wal odchylany P1, na którym osadzone jest wdól skiero¬ wane ramie T12, zakonczone trzIpiCniem T13 i polaczone z, plonowem ramieniem dzwigni kolankowej P zapomoca preta P. Pret P jest na koncu wygiety i zaopatrzony w szczeline P, w która wchodzi trzpien T13.Przenosnik zawiera poza tern ramie P4, o- sadzone na koncu walu P1 (fig 11) oraz rówine ramiona wylaczajace P5, z których k,azde nalezy do jednej gmijpy mechani¬ zmów drukujacych i jest zaopatrzone na koncu w trzpien P6, wchodzacy w szczeli¬ ne T23 dzwigni T22.Kazdy oporek P° siega poprzez (czte¬ ry) pomocnicze dzwignie czcionkowe 7a i jest zaopatrzony w powierzchnie stykowa promieniowa wzgledem wspólnej osi dzwi¬ gni czcionkowych oraz w skosnie scieta kra¬ wedz P1 (fig. 11) dla ulatwienia wlaczenia.Oporek P° jest przytwierdzony do ramie¬ nia T22. Obok ramienia T22 znajduje sie po¬ dobne ramie P4, lecz bez opbrka. W wy¬ kroju profilowym tego ramienia chodzi trzlpien P6 ramienia P4, przycisniety nor¬ malnie przez sprezyne P6 do oporka P5 i przez to utrzymujacy oporki T20 w stanie wlaczonym. Tropien P6 bowiem, przecho¬ dzac podczas przesuwania sie w wykrojai ramienia P4 w scisle okreslone miejsce, przytrzymuje takze przenosnik P° wraz z pozostalemi trzpieniami we wlasciwem po¬ lozeniu.Nacisniecie klawisze P powoduje ruch dzwigni katowej P zespolu dzwigniowego T3 oraz za posrednictwem preta P takze przenosnika P°. Trzpdlenie-P6 skutkiem tego odciagaja ramiona P4 i P2 wraz z o- porkami T20f zwalniajac przez to pomoc¬ nicze dzwignie czcionkowe 7 a.Wykroje w drajzku P oraz w pionowym precie 8H umozliwiaja pewien fuch jalowy urzadzenia, i skutkiem tego mozna przela¬ czyc mechanizmy sumiujace 8 bez wylacze¬ nia pomocniczych dzwigni czcionkowych 7aA jezeli trzeba drukowac liczbowo male sumy lub sumy posrednie.Przed drukowaniem sumy nalezy odla^ czyc skrzynke sztyftowa 5 wraz z sztyfta¬ mi kontroluj acemi 5h od mechanizmów dru¬ kujacych 7; w przeciwnym razie sztyfty 5 h podnioslyby drazki nastawnicze 71 i prze¬ sunely ich konce w droge ruchu oporków 7k. Dzwignie czcionkowe zajmowalyby skutkiem tego niewlasciwe miejsce, uniemo¬ zliwiajac lub utrudniajac drukowanie. Na¬ lezy takze kólka sumujace 86 odlaczyc od zebów 7C dzwigni czcionkowych, a od¬ cinki 7e przesunac w polozenie zera i do¬ piero potem sczepic je znów z kolkami 8b. - 13 -Pod koniec operacji niektóre odcinki T mogly bowiem przesunac jednostki celem przeniesienia dziesiatków i cofnac sie o je¬ den zab dalej od tych, z których nie prze¬ niesiono dziesiatków. Gdyby dzwignie czcionkowe z takiego polozenia wyslun^ly sie naprzód przesunelyby kólka 8h o jeden zab za wiele, a wiec drukowana suma byla¬ by bledna.Z tej przyczyny po pewnej ilosci kart lub w razie koniecznosci drukowania sum posrednich wlacza sie w stos kart trzy kar¬ ty pelne, pierwlsza z tych kart dziurkowana jest przy wszystkich zerach, druga jest kar¬ ta specjalna Cs z dziurkami dla zer oraz dla zwezonego konca 6 * drazka prowadni- czego, trzecia karta wreszcie jest bez dziu¬ rek.Podczas ruchu maszyny, rozrzadzanego przez pierwlsza, tylko przy zerach dziurko¬ wana karte, kólka cumujace odsuwaja sie wraz z zapadkami 8dy nastawionemi na przeniesienie dziesiatków. Pierwsza karta, przylegajac do podpory 5k , przytrzymuje wisziystkie sztyfty kontrolujace 5h z wyjat¬ kiem tych, które iznajdiuja sie w miejscach odpowiadajacych zerom, oraz koniec 6 w drazka prowadniczego i zapobiega podnie¬ sieniu sie drazków nastawniczych 71. Je¬ dynie drazki, odpowiadajace zerom, podno¬ sza sie.Wlszystkie dzwignie czcionkowe nasta¬ wiaja sie na drukowanie zer, plrzyczem diwignie 7a przytrzymane sa przez pod- niefsioiue, zeru odpowiadajace draizki 71, a dzwignie pomocnicze przez oporki 720. Od¬ ciagacze 7* posuwaja sie naprzód. Dzwi¬ gnie czcionkowe jednak podazaja za nimi tylko do zem. Mimo to zaden mlotek 7 D nie wykonywa uderzenia, poniewaz zadna dzwi¬ gnia czcionkowa nie posuwa sie az do spo¬ wodowania przestawienia dzwigni 7 Q przez wytstep 7S . Pod koniec ruchu maszy¬ ny, rozrzadzanego przez pierwsza karte, skrzynka sztyftowa 5, sztyfty 5h9 drazki nastawmicze 71 oraz podpora 5k dla kart wraca do polozenia pierwotnego, a pierw¬ sza karta zostaje wypchnieta. Kótlka sumu¬ jace S* sczepiaja sie znów przestawionemi pod równym katem zebami 7C dzwigni czcionkowych. Pod koniec ruchu maszyny pret 7* odciagaczy 7* styka je o jedna podzialke zebowa. Podczas tego ruchu za¬ den odcinek 7e nie jest czynny, poniewaz trzpien 7m styka sie z powierzchnia oporo¬ wa 8' zapadek 8* .Teraz nastepuje ruch miaszryny pod wiplywem specjalnej karty C* , która po przejsciu w polozenie robocze przytrzymuje wszyistkie sztyfty 5/l i drazki nastawinicze 71 z wyjatkiem tych, które odpowiadaja ze¬ rem. Karta ta w przeciwienstwie do pierw¬ szej karty przepuszcza takie zwezony ko¬ niec 6U drazka prowadniczego, który przez wprowadzenie w ruch elektrycznego wylacznika przerywa prad i zatrzymuje maszyne. Zatrzymanie maszyny jest ozna¬ ka, ze nalezy drukowac sume.W dalszym ciagu wprawia sie maszyne w ruch odrecznie az do ukonczenia operacji rozrzadzanej przez specjalna karte C*p Równoczesnie przez nacisniecie klawisza T1 odsuwaja sie drazki 8L od walów 8l me¬ chanizmów! sumujacych, skuitkieimi czego mozna wykonac operacje bez odlaczenia kó¬ lek sumujacych 8Ó od zebów 7C dzwigni czcionkowych (w razie drukowania wiel¬ kich sum, naleizy naciskac klawisz T1, az do wylaczenia pomocniczych dzwigni czcionko¬ wych); maszyna wykonywa teraz polowe nastepnej operacji rozrzadzanej przez trze¬ cia ndedziurkowana karte.Karta ta przytrzymuje wszystkie sztyf¬ ty Sh oraz koniec 6" drazka prowadnicze¬ go. Wszystkie dzwignie czcionkowe wraz z pomocniczemi posuwaja sie naprzód, obra¬ cajac zaczepione kóllka siumuijaee 86y az do zetkniecia sie ich zebów 8C % zebami 8r zapadki 8dt co powoduje ich zatrzymanie i nastawienie dzwigni czcionkowych wraz z wlasciwemi 'pretami 7d w polozenie do dru¬ kowania. Podczas wysuwania sie dzwigni — 14 —najprzód wystepy 7 * dzialaja na mechani- zmay mlotkowe 7d i zwalniaja mlotki 7°, które uderzaja o drazki czcionkowe 7b i drukuja sumy. Po przesunieciu] sie dzwigni czcionkowych naprzód wszystkie kólka 85 stoja na zerze* Chcac zachowac nastawiona sume, na¬ lezy naciskac klawisz Tl1 az dio ukonczenia operacji, wtedy maszyna moze ponowmie wydrukowac te sume liulb tez tabulowac da- lej.Chcac natomiast przygotowac maszyne dla tabulowania nowego stosu kart lub tez dla innej sumy, nalefzy kólka sumujace, sto¬ jace po wydrukowaniu sumy na zerze, wy¬ laczyc w sposób stosowany w maszynach rachunkowych. Wtedy wszystkie dzwignie czcionkowe wysuwaja sie naprzód, az do polozenia krancowego, w którem przygoto¬ wane bylyby do drukowania wszystkich dziewiatek. Przy ponownej operacji kólka sumujace zaczepiaja znów za zieby 7C dzwigni czcionkowych. Pod koniec tej ope¬ racji niedzhirkowana karta zostaje wy¬ pchnieta, a dzwignie czcionkowe obracaja Wszystkie trybiki sumujace 8* raz wokolo, nastawiajac je wszystkie na zero. Maszyna jest wiec przygotowana do zalozenia nowe¬ go stosu kart, dodawania i nastawiania no¬ wej sumy.Walec do papieru, mechanizm do posu¬ wania papieru i mechanizm faAujacy sa znanej konstrukcji.Wal P1 walca do papieru P jest osadzo¬ ny w ramie V i porusza sie skokami. Jest on polaczony z walem mlotkowym 708 za¬ pomoca preta P2, sprzegajacego ramie 710 walu 708 z dzwignia wahadlowa FK^/ wy¬ krój tej dzwigni wchodzi trzpien P4 ramie¬ nia P5, obracajacego sie na wale P1 i pola¬ czonego pretem P6 z odchylanem ramieniem P7. Ramie P7 osadzone w ramie V posia¬ da zapadke P8, zapadajaca pomiedzy zeby kola P9 walu P1. Zapadke mozna wylaczac zapomoca dzwigni kolankowej P110.Papier 9a z roli 9 (fig. 2, 3) przecho¬ dzi wzdluz plyty sprezynowej 9* oraz ply¬ ty 9\ ulatwiajacej jego wejscie miedzy walce P i krazki 9rf, przyciskajace paipier do walca P. Papier posuwa sie pod wply¬ wem poruszania sie walca P skokami.Tasma R do farbowania, szpulki dla tej tasmy, jako i krajzki prowadne (nie podane na rysunku) oraz oprawki dla tasmy sa zna¬ nej konstrukcji.Mechanizm wahadlowy dla poruszania tasmy zawiera pare pionowych walków R2 (fig. 16), Górne konce ksztaltu ulatwiajace¬ go nalozenie tasmy zaglebiaja sie w opraw- ki dla tasmy; na dolnych ich koncach nato¬ miast sa osadzone kola slimakowe Rsf wspólpracujace ze slimakami R4 na wale R5. Przez przesuniecie walu R? wpoprzek osi podluznej, slimaki zaczepiaja za kola R3 lub wysuwaja sie z nich. W tyiii celu wal R? osadzony jest w bocznych scianach ramy R?, obracajacej sie wokolo siwego srodka i przesuwanej* ziapomoca drazka R8, który w polozeniach krancowych przytfzyi- many bywa przez sprezyne zapomoca R?, zapadajaca w wyciecia R10.Wal glówny 3A wprawia w ruch prze¬ rywany wal Rp oracz waly R? za posrednic¬ twem mechanizmu, -zlozonego z ramienia 3T (fig. 10) na wale 3A, zapadki R11, o- sadzonej na tero ramieniu, oraz kola zapad¬ kowego R12 na wale R5.Podobnie, jak w maszynach do pisania z widocznem pismem czesc tasmy, lezaca przed papierem mozna przesuwac miedzy czcionkami. W tym celu istnieje polaczenie z zewnetrznemi czesciami 7r odciagaczy.Tasme unosza wykrzywione tamiona R20, osadzone w ramie lc i zakonczone uchami R21, przez które przechodzi tasma. Drazki R22 zawieszone sa jednym koncem za ra¬ miona i?20, drugie ich konce wchodza w wy¬ kroje R23 górnych czesci podpórek i?24, które sluza do zmniejszenia tarcia. Na kaz¬ dym drazku 7?22 znajduje sie w srodku na- sruMc podwójny R 25. Czopy R32, R33 dzwigni kolankowej R30, przytrzymywanej — 15 —przez sprezyne 7?31, siegaja za sasiednia czleisc 7r odciagaczy wzglednie chodza w szczelinie nasrubka i?25. Dzwigniiie i?30 slu¬ za do podnoszenia i opuszczania tasmy.Opisane powyzej mechanizmy do tabu- lowania, drukowania i sumowania mozna stosowac tak do nowych, jako i istniejacych juz maszyn.Dzwignie czcionkowe 7a% zlozone z dwóch wycinków oraz ich specjalny ksztalt, da¬ ja znaczne korzysci w pewnych wypad¬ kach; dzwignie te mozna takze zrobic z jed¬ nej sztuki, zmieniajac troche ich polaczenie z odciagaczami 7 * , Dzwignie musza bo¬ wiem byc zamkniete, gdy czesci drukujace sa nieczynne, a odlaczac sile od kólek su¬ mujacych 8b i znów zlaczyc z niemi, aze¬ by nastawic przeniesione dziesiatki; ji wy¬ drukowac wlasciwe sumy. PL