PL46506B1 - - Google Patents

Description

27 lutego 1963 t. 4. u. 1 tó&3LgKtts^itij Lasili i POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 46506 KI. 8 m, 1/01 KI. internat. D 06 p Zaklady Przemyslu Barwników „Boruta" *) Zgierz, Polska Sposób barwienia wlókien poliestrowych Patent trwa od dnia 13 czerwca 1960 r.Przedmiotem wynalazku jest sposób barwie¬ nia wlókien poliestrowych barwnikami azowymi tworzonymi na wlóknie.Do barwienia wlókien poliestrowych stoso¬ wane sa przewaznie barwniki zawiesinowe, któ¬ re po naniesieniu na wlókno natychmiast go za¬ barwiaja. Przewaznie sa to barwniki zawiesi¬ nowe z grupy azowych lub antrachinonowych nierozpuszczalnych w wodzie. Zawieraja one do¬ datek srodków powierzchniowo-czynnych, które ulatwiaja przenikanie barwnika wglab wlókna poliestrowego. Barwniki te sa jednak bardzo drogie.Znane jest równiez barwienie wlókna po¬ liestrowego skladnikami barwników tworzonych bezposrednio na wlóknie, tak zwanych barwni¬ ków „lodowych", uzywanych do barwienia wló¬ kien pochodzenia roslinnego. Metoda barwienia *) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze wspól¬ twórcami wynalazku sa mgr inz. Waclaw An¬ ders, mgr inz. Tadeusz Cislo, mgr inz. Jan Lu- kos, mgr inz. Krystyna Galazkowa i mgr inz.Karol Janiszewski. nimi wlókna poliestrowego polega na tym, ze na wlókno wprowadza sie oba skladniki tych barwników, tak skladnika czynnego, bedacego prosta lub zlozona amina albo dwuamina aro- mytyczna, jak i skladnika biernego, bedacego Nafoelanem typu AS. Nastepnie wlókno obrabia sie w roztworze kwasu azotowego, przy czym amina ulega zdwuazowaniu i sprzegnieciu z Na- ftoelanem, tworzac barwnik, który zabarwia wlókno.Wprowadzanie obydwóch skladników na wlókno poliestrowe dokonuje sie metoda jedno- •• kapielowa, jedno- lub dwustopniowo, badz tez metoda dwukapielowa, w zaleznosci od cha¬ rakteru chemicznego i mozliwosci wzajemnego reagowania skladnika biernego ze skladnikiem czynnym.W celu lepszego utrwalenia wewnatrz wlókna obydwóch skladników, skladniki te wprowadza sie do wlókna w warunkach powodujacych lep¬ sze jego specznienie, a mianowicie proces ten przeprowadza sie w temperaturze 12(^-130° C pod zwiekszonym cisnieniem, badi tez przy Uzy¬ ciu substancji ulatwiajacych i przyspieszaja-cych ippoces barwienia, tak zwanych przenosni¬ ków, np. para- i ortofenylofenolu,, estru dwu- metylowego kwasu tereftalowego, dwu- lub trójchlorobenzenu.Pomimo stosowania przenosników lub.ttez ma- noszenie na wlókno poliestrowe skladników barwnika w temperaturach podwyzszonych do 120—130° C pod cisnieniem, otrzymuje sie wy- barwienie wykazujace niska trwalosc na czyn¬ niki mokre, przy czym udaje sie uzyskac wy- barwienie tylko w jasnych odcieniach.W celu wyeliminowania tych niedogodnosci, starano sie ulatwic ?przenikanie skladników barwnika wglab wlókna przeprowadzajac je w stan lepszej dyspersji. Osiaga sie -to przez na¬ noszenie skladników barwnika na wlókno w ka¬ pieli o odczynie alkalicznym, ulatwiajacej roz¬ puszczanie skladnika biernego, badz przez za¬ stosowanie rozpuszczalników o róznej budowie, ulatwiajacych przeprowadzanie w stan roztworu skladnika czynnego.Jako rozpuszczalniki stosuje sie alkohole ali¬ fatyczne, alicykliczne i heterocykliczne, ketony heterocykliczne, estry kwasów organicznych, alfapirolidon, dwumetylo- i dwuetyloformamid.Rozpuszczalniki te o nieprzyjemnym zapachu sa drogie, a przy tym bardzo toksyczne, co w znacznym stopniu utrudnia ich stosowanie.Natomiast przy stosowaniu srodowiska alka¬ licznego, które powoduje rozpuszczanie sie skladnika biernego, nie uzyskuje sie dostatecz¬ nego stopnia dyspersji skladnika czynnego, co równiez nie poprawia wymaganych efektów kolorystycznych.Przewodnia mysla wynalazku jest wyelimino¬ wanie wspomnianych powyzej trudnosci przez przeprowadzanie procesu barwienia wlókien po¬ liestrowych barwnikami azowymi tworzonymi na wlóknie przy uzyciu specjalnych srodków pomocniczych, które umozliwiaja uzyskiwanie glebokich wybarwien, sa tanie i nie bardzo tru¬ jace.Sposób wedlug wynalazku polega na tym, ze przy nanoszeniu barwnika na wlókna poliami¬ dowe do ^kapieli farbiarslriej dodaje sie miesza¬ niny metyloheksaliny z mydlami potasowymi lub amonowymi wyzszych kwasów tluszczowych.Mieszanina ta umozliwia otrzymywanie koloi¬ dalnego roztworu skladnika czynnego oraz trwalej dyspersji skladnika biernego. Po na¬ niesieniu ina wlókno skladników barwnika azo- wego sprzega sie je znana metoda badz pod cis¬ nieniem w temperaturze 120—130° C, badz go¬ tujac pod normalnym cisnieniem w obecnosci przenosnika.Wybarwione juz wlókno poddaje sie nastep¬ nie znanej redukujacej obróbce hydrosulfitem w srodowisku alkalicznym, uzyskiwanym przez ctodanie lugu sodowego, w celu usuniecia cza¬ stek barwnika ewentualnie osadzonych na po¬ wierzchni wlókna, a tym samym zwiekszenia odpornosci na tarcie.Jako skladniki czynne barwników tworzo¬ nych na wlóknach stosuje sie wedlug wynalaz¬ ku aniline, 4-aminodwufenyloamine, 4,4'-dwu- aminodwufenyloamine, 4-amino-l,l,-azobenzen, 4,4,-dwuamino-l,l,-azobenzen, 4-aminobenzeno- -l^,-azo-4,-aminonaftal9n liib ich pochodne w pierscieniach benzenowych lub naftalenowym, zawierajace jeden lub kilka jednakowych albo róznych podstawników, np. —Cl, —CH3, —CF3, —OCH3, —OC2H5, —N02, —CN, —S02CH3, —S02C2H5 -S02NH2, —S02NHCH3, —S02CH2C6H5t —S02N(C2H5)2, —NHCOC6H5, —N(CH3)2, lub —N(CH2CH2OH)2.Jako skladniki bierne barwników azowych tworzonych na wlóknie stosuje sie wedlug wy¬ nalazku produkty kondensacji kwasów 2-hydro- ksy-3-naftoesowego, 2-antrolo-3-karboksylowe- go, 2-hydroksybenzenokarbazolo-3-karboksylo- wego, 2-hydroksykarbazolo-3-karboksylowego z atfanaftyloamina, betanaftyloamina, zawieraja¬ ca jeden lub kilka jednakowych albo róznych podstawników, np. —Cl, —Br, —N02, —CH3 —OCH3, lub —OC2H5, jak równiez produkty kon¬ densacji 2-amino-6-etoksybenzenotiazolu, dwu- chlorodwumetylo- lub dwumetoksybenzydyny z esterem acetylooctowym.Jako srodki powierzchniowo-czynne stosuje sie srodki anionoczynne, kationowo-czynne lub jonowo nieczynne, np. sole sodowe estrów siar¬ kowych wyzszych alkoholi tluszczowych, pro¬ dukty kondensacji wyzszych kwasów tluszczo¬ wych z polipeptydarni, produkty kondensacji wyzszych kwasów lub alkoholi tluszczowych z tlenkiem etylenu, sól sodowa kwasu dwunafta- lenometanodwusulfonowego, sól sodowa kwasu butylonaftalenosulfonowego, aminoalkilosuHo- kwasy, dwusulfonian N-metyloheptodecyloben- zenoimidazolu lub sulfonowane oleje.Dobierajac odpowiednio wyzej wymienione skladniki bierne i czynne barwników tworzo¬ nych na wlóknie poliestrowym uzyskuje sie wy- barwienia w kolorze czerwonym, bordo, bru¬ natnym, zielonym i czarnym.Przyklad I. 100 g wlókna poliestrowego i 3 g Preteponu G wprowadza sie do autoklawu zawierajacego 3000 g wody i ogrzewa w ciagu 20 minut do temperatury 70° C, a nastepnie pod¬ grzewa do temperatury 90° C i wprowadza4 g 4,4'-dwuaminobenzenoazqnaftalenu oraz 4 g 2-hydroksynaftaleno-3-karboksy-o-toluidy- du, zapastowane uprzednio 4 g mieszaniny me- tyloheksaliny z mydlem potasowym wyzszych kwasów tluszczowych. Po zamknieciu autokla¬ wu ogrzewa sie stopniowo jego zawartosc do temperatury 125—130° C i utrzymuje ja w cia¬ gu 1,5 godziny. Po ochlodzeniu wlókna plucze sie go woda i wprowadza do kapieli o tempe¬ raturze 25° C zawierajacej 6 g azotynu sodo¬ wego oraz 6 g 66°/«-owego kwasu siarkowego.Nastepnie temperature kapieli dwuazujacej pod¬ nosi sie w ciagu 20 minut do 85° C i utrzymuje ja w ciagu 40 minut, przy czym tworzy sie na wlóknie barwnik azowy. Wybarwione wlókno plucze sie woda i poddaje nastepnie obróbce redukujacej w ciagu 15 minut roztworem 6 g hydrosulfitu, 15 g lugu sodowego o stezeniu 36° Bs i 3 g Preteponu G w 3000 g wody. Kapiel ogrzewa sie do wrzenia i gotuje w ciagu 10 mi¬ nut, po czym wlókno plucze sie woda i suszy.Przyklad II. 100 g wlókna poliestrowego i 3 g preteponu G wprowadza sie do 3000 g wo¬ dy zawierajacej, jako przenosnik 9 g estru dwu- metylowego kwasu tereftalowego i ogrzewa w ciagu 20 minut do temperatury 60° C, a nastep¬ nie podgrzewa do temperatury 90°C i wprowa¬ dza 8 g skladników barwnika wedlug przykla¬ du I, zapastowanych uprzednio 4 g mieszaniny metyloheksaliny z mydlem amonowym wyz¬ szych kwasów tluszczowych. Nastepnie kapiel ogrzewa do wrzenia i gotuje w ciagu 1,5 go¬ dziny, po czym plucze i wywoluje barwnik na wlóknie wedlug przykladu I. Otrzymuje sie wlókno poliestrowe równiez trwale i równo wy¬ barwione na gleboki kolor czarny. PL

Claims (1)

1. Zastrzezenie patentowe Sposób barwienia wlókien poliestrowych barw¬ nikami tworzonymi na wlóknie, przez nanosze¬ nie na wlókno specznione obydwóch skladników barwnika w obecnosci srodków powierzchnio¬ wo czynnych, nastepne dwuazowanie i sprzega¬ nie obydwóch komponentów barwnika przy uzy¬ ciu azotynu sodowego w srodowisku kwasnym, znamienny tym, ze obydwa skladniki barwnika azowego nanosi sie na wlókno w obecnosci mieszaniny metyloheksaliny z mydlem potaso¬ wym lub amonowym wyzszych kwasów tlusz¬ czowych, a nastepnie sprzega obydwa skladniki barwnika azowego znana metoda. Zaklady Przemyslu Barwników „Borut a" Zastepca: mgr inz. Aleksander Samujllo rzecznik patentowy PL