PL68290B1

PL68290B1 -

Info

Publication number: PL68290B1
Application number: PL124566A
Authority: PL
Original assignee: Ciba Socists Anonyme
Filing date: 1968-01-06
Publication date: 1972-12-30

Description

Pierwszenstwo: 10.1.1967 Szwajcaria Opublikowano: 30.VI.1973 68290 KI. 8m,7 MKP D06pl/08 UKD Wlasciciel patentu: CIBA Socists Anonyme, Bazylea (Szwajcaria) Sposób barwienia i drukowania hydrofobowych materialów wlóknistych Przedmiotem wynalazku jest sposób barwienia i drukowania hydrofobowych materialów wlóknis¬ tych.Stwierdzono, ze doskonale wybarwienia i druki uzyskuje sie na hydrofobowych materialach wlók¬ nistych przykladowo z estrów celulozy, jak 2,5 oc¬ tanu celulozy lub trójoctan celulozy, z aroma¬ tycznych poliestrów, zwlaszcza polietylenoterefta- lanu, poliamidów, poliuretanów, poliakrylonitrylu lub polichlorku winylu, jesli jako barwnik stosu¬ je sie nierozpuszczalny w wodzie nowy barwnik azowy o wzorze 1, w którym A oznacza reszte skladnika czynnego z szeregu fenylowego lub hete¬ rocyklicznego, B oznacza reszte fenylowa ewentual¬ nie podstawiona, Rj oznacza grupe alkilowa ewen¬ tualnie podstawiona, a R2 oznacza reszte o wzorze -alkilen-0-COR8, przy czym R8 stanowi szescio- czlonowy rodnik pirydynowy lub chinolinowy.Barwniki stosowane wedlug wynalazku korzyst¬ nie odpowiadaja wzorowi 2, w którym Y oznacza atom wodoru lub chlorowca, grupe alkilowa, al- koksylowa, fenoksylowa, nitrowa, cyjanowa, kar- balkoksylowa lub alkilosulfonowa. Z oznacza atom wodoru lub chlorowca, grupe alkilowa, cyjanowa lub trójfluorometyIowa, Y± oznacza atom wodoru lub chlorowca, grupe alkilowa, alkoksylowa, arylo- ksylowa lub acyloaminowa, Zx stanowi atom wo¬ doru, grupe alkilowa lub alkoksylowa, Xj oznacza atom wodoru, grupe alkoksylowa, cyjanoalkoksy- 10 15 20 25 30 Iowa, karbalkoksylowa, fenylowa lub cyjanowa albo grupe alkanoiloksylowa.Takie barwniki opisane sa we francuskim opi¬ sie patentowym nr 1464 401 i moga byc otrzyma¬ ne przez sprzeganie z odpowiednimi skladnikami czynnymi.Szczególnie cenne sa barwniki o wzorze 3, w którym Y2 oznacza atom chlorowca lub grupe cyjanowa, Y± i Z± maja podane znaczenia.W pewnych przypadkach zastosowanie miesza¬ niny dwóch lub wiecej barwników stosowanych wedlug wynalazku moze byc korzystne.Do barwienia stosuje sie barwniki korzystnie w dokladnie rozdrobnionej postaci i barwi sie z do¬ datkiem srodków dyspergujacych, jak lugi posul¬ fitowe lub syntetyczne srodki piorace, albo w po¬ laczeniu najrozmaitszych srodków zwilzajacych i dyspergujacych. Z reguly jest korzystne przed bar¬ wieniem przeprowadzac barwnik stosowany we¬ dlug wynalazku w preparat barwiacy, który zawie¬ ra srodek dyspergujacy i dokladnie rozdrobniony barwnik w takiej postaci, ze przy rozcienczaniu preparatu barwiacego wode powstaje doskonale dyspergowanie.Takie preparaty mozna wytwarzac w znany sposób, na przyklad przez zmielenie barwnika w postaci suchej lub na mokro z dodatkiem lub bez srodka dyspergujacego w trakcie procesu mie¬ lenia. 68 29068 290 W celu uzyskania silniejszych wybarwien na wlóknach polietylenotereftalowych okazalo sie celo¬ we dodawanie do kapieli barwiacej srodek specz¬ niajacy, albo proces barwienia prowadzic pod cis¬ nieniem w temperaturze ponad 100°, przykladowo w temperaturze 1&0°C. Jako srodki speczniajace nadaja sie aromatyczne kwasy karboksylowe, przykladowo kwas benzeosowy lub salicylowy, fe¬ nole, jak o-lub p-hydroksydwufenyl, aromatycz¬ ne zwiazki chlorowcowe, jak na przyklad chlo- robenzen, o-dwuchlorobenzen lub trójchloroben- zen, fenylometylokarbinol lub dwufenyl. Przy bar¬ wieniu pod cisnieniem okazalo sie korzystne za¬ kwaszac slabo kapiel barwiaca przykladowo przez dodawanie slabego kwasu, jak na przyklad kwas octowy.Barwniki stosowane wedlug wynalazku okazaly sie szczególnie uzyteczne do barwienia tak zwa¬ nym sposobem termicznego utrwalania, wedlug którego przeznaczona do barwienia tkanine im¬ pregnuje sie korzystnie w temperaturze najwy¬ zej 60°C wodna dyspersja barwnika, zawierajaca korzystnie 1—50% mocznika i srodek zageszcza¬ jacy, zwlaszcza alginian sodowy* a nastepnie jak zwykle odciska sie. Korzystnie odciska sie tak, aby zaimpregnowany towar zatrzymal ciecz barwiaca w 50—100% jego ciezaru poczatkowego.W celu utrwalenia barwnika ogrzewa sie tak zaimpregnowana tkanine, korzystnie po uprzed¬ nim wysuszeniu, na przyklad w strumieniu ciep¬ lego powietrza do temperatury ponad 100°, przy¬ kladowo 180—210°C.Szczególnie przydatny jest juz wspomniany spo¬ sób termicznego utrwalania do barwienia mie¬ szanych tkanin z wlókien poliestrowych i celu¬ lozowych, zwlaszcza bawelnianych. W tym wy¬ padku ciecz napawajaca zawiera jeszcze oprócz barwnika stosowanego wedlug wynalazku, barw¬ niki nadajace sie do barwienia bawelny, przy¬ kladowo barwniki bezposrednie lub kadziowe, a zwlaszcza barwniki reaktywne, to jest barwniki, które utrwalane sa na wlóknie celulozowym przez tworzenie chemicznych wiazan, a wiec przyklado¬ wo barwniki zawierajace reszte chlorotriazynowa lub chlorodiazynowa.W tym ostatnim przypadku okazalo sie celo¬ we dodawac do roztworu napawajacego srodek wiazacy kwas, na przyklad weglan metalu alka¬ licznego lub fosforu metalu alkalicznego, boran lub nadboran metalu alkalicznego, wzglednie ich mieszaniny. Przy stosowaniu barwników kadzio¬ wych jest konieczne traktowac zaimpregnowana tkanine po jej ogrzaniu wodnym roztworem al¬ kalicznym srodka redukujacego, uzywanego zwyk¬ le przy barwieniu kadziowym.Wybarwienia otrzymane na wlóknie poliestro¬ wym wedlug niniejszego sposobu poddaje sie ko¬ rzystnie dalszej obróbce polegajacej przykladowo na ogrzewaniu w wodnym roztworze srodka pio¬ racego pozbawionego jonów.Sposób wedlug wynalazku nadaje sie równiez do barwienia mieszanych tkanin z wlókien polie¬ strowych i welny, przy czym czesc welniana rezer¬ wuje sie, a nastepnie barwi barwnikami do welny.Wymienione barwniki moga byc nanoszone zgodnie z niniejszym sposobem zamiast przez im- 25 pregnacje takze przez drukowanie* W tym celu na przyklad stosuje sie paste drukarska, która prócz zwykle stosowanych w drukarstwie srodków pomocniczych, jak srodek zwilzajacy i zageszcza- 5 jacy zawiera równiez dokladnie rozdrobniony barwnik, ewentualnie w mieszaninie z jednym z wyzej wymienionych barwników do bawelny ewentualnie w obecnosci mocznika i/albo srodka wiazacego kwas. 10 Zgodnie z niniejszym sposobem otrzymuje sie silne wybarwienia i druki o doskonalych odpor- nosciach, zwlaszcza o dobrej odpornosci na swia¬ tlo, sublimacje, dekatyzacje, pranie i wode chlo¬ rowana. Wybarwienia na jedwabiu octanowym 15 odznaczaja sie prócz tego dobra odpornoscia na gazy. Dalsza korzysc polega na dobrym rezerwo¬ waniu welny i bawelny przez barwniki stosowa¬ ne wedlug wynalazku.W nastepujacych przykladach czesci oznaczaja 20 czesci wagowe, o ile nie podano inaczej, procen¬ ty oznaczaja procenty wagowe, a temperatury sa podane w stopniach Celsjusza, Przyklad I. 0,5 czesci barwnika o wzorze 4 zmielono z 0,5 czesciami kwasu 2,2* — dwunafty- lometanodwusulfonowego az do uzyskania dosko¬ nalego zdyspergowania. Mieszanine dodano do kapieli barwiacej zawierajacej w 3000 czesciach wody 3 czesci lodowatego kwasu octowego i 3 czesci kwasu N-benzylo-^-heptadecylobenzimida- zolosulforiowego. Do tej kapieli wprowadzono 100 czesci dobrze zwilzonego jedwabiu octanowego w temperaturze 40°, nastepnie temperature podwyz¬ szono do 80° i barwiono w tej temperaturze, w ciagu 1 godziny. Jedwab octanowy zostal wybar- wiony na silnie czerwony kolor, a wybarwienie to wykazalo dobra odpornosc na swiatlo i subli¬ macje.Przyklad II. 1 czesc barwnika zastosowanego w przykladzie I roztartego na paste z produktem kondensacji tlenku etylenu i alkoholu tluszczo¬ wego rozcienczono woda do 4000 czesci, przy czym dodano jeszcze 1,6 czesc lodowatego kwasu octo¬ wego i 1 czesc produktu kondensacji tlenku ety¬ lenu z alkoholem tluszczowym. Do tej kapieli bar¬ wiacej wprowadzono w temperaturze 30° 100 czes- 45 ci tkaniny trójoctanowo celulozowej, doprowadzo¬ no kapiel dó wrzenia i barwiono w ciagu godzi¬ ny w temperaturze wrzenia, przy czym otrzyma¬ no czerwone zabarwienie o dobrej odpornosci na swiatlo i sublimacje. 50 Przyklad III. 1 czesc barwnika zastosowane¬ go w przykladzie I zmielono na mokro z 2 czes¬ ciami 50% wodnego roztworu soli sodowej kwasu 1,1* -dwunaftylometano-2,2,-dwusulfonowego i wy¬ suszono. 55 Sporzadzony preparat barwiacy wymieszano z 40 czesciami 10% wodnego roztworu soli sodowej kwasu N-benzylo-^-heptadecylobenzimidazolodwu- sulfonowego i dodano 4 czesci 40% roztworu kwa¬ su octowego. Po rozcienczeniu do 4000 czesci wo- 60 da otrzymano kapiel barwiaca. Do tej kapieli w temperaturze 50° wprowadzono 100 czesci oczysz¬ czonej przedzy poliestrowej, podwyzszono tempe¬ rature w ciagu pól godziny do 120—130° i bar¬ wiono godzine w zamknietym naczyniu w tej sa- 65 mej temperaturze. Nastepnie starannie wypluka-68 290 6 no. Otrzymano silne wybarwienie czerwone o szcze¬ gólnie dobrej odpornosci na swiatlo i sublimacje.W zamieszczonej tablicy przytoczono w kolum¬ nie I szereg innych barwników, które barwia wlókna polietylenotereftalowe wedlug podanego sposobu na odcienie uzyskane w kolumnie II.I wzór 5 wzór 6 wzór 7 wzór 8 wzór 9 wzór 10 wzór 11 wzór 12 wzór 13 wzór 14 wzór 15 wzór 16 wzór 17 wzór 18 wzór 19 ] wzór 20 wzór 21 wzór 22 wzór 23 j wzór 24 1 wzór 25 wzór 26 wzór 27 wzór 28 j wzór 29 wzór 30 j wzór 31 1 wzór 32 wzór 33 wzór 34 wzór 35 wzór 36 wzór 37 wzór 38 wzór 39 | wzór 40 II czerwony szkarlatny ~~* " 1 rubinowy szkarlatny pomaranczowy szkarlatny ~~~~' a ~~' 1 brazowy ' " czerwony — — — » — bordowy niebieski czerwony ~~* " 1 rubinowy czerwony brazowy bordowy szkarlatny czerwony bordowy czerwony czerwono-fioletowy czerwony rubinowy fioletowy 5 „ ' ) czerwony — » — fioletowy " 1 Przyklad IV. 100 czesci materialu wlóknis¬ tego z polietylenotereftalanu oczyszczono wstepnie w ciagu pól godziny w kapieli zawierajacej na 1000 czesci wody 1—2 czesci soli sodowej kwasu N-banzylo-^-heptadecylobenzimidazolodwusulfono- wego i 1 czesc stezonego wodnego roztworu amo¬ niaku. Nastepnie obrabiano ten material w cia¬ gu 15 minut w kapieli o temperaturze 50° zawie¬ rajacej w 3000 czesciach wody 9 czesci fosforanu dwuamonowego i 1,5 czesci soli sodowej kwa¬ su N-benzylo-^-heptadecylobenzimidazolodwusulfo- nowego. Nastepnie powoli zadano 9 czesciami roz¬ puszczonego o-fenylofenolanu sodowego, a nastep¬ nie powodowano przez poruszanie materialem wlóknistym w ciagu 15 minut, w temperaturze 50—55° naciaganie uwolnionego o-fenylofenolu.Nastepnie dodano preparat barwiacy otrzymany wedlug przykladu III ustep 1. Kapiel doprowa¬ dzono do wrzenia w ciagu 1/2—3/4 godziny i bar¬ wiono w temperaturze bliskiej temperatury wrze¬ nia w ciagu 1—1,1/2 godziny. Nastepnie dobrze wyzeto i przemyto ewentualnie roztworem zawie¬ rajacym na 1000 czesci wody 1 czesc soli sodowej kwasu N-benzylo-^-heptadecylobenzimidazolodwu- 10 15 25 30 35 40 45 50 55 sulfonowego, w ciagu 1/2 godziny w temperaturze 60—80°. Otrzymano czerwone wybarwienie o do¬ skonalej odpornosci na sublimacje i swiatlo.Przyklad V. 100 czesci tkaniny mieszanej zlozonej z 50 czesci wlókien polietylenotereftalo- wych i 50 czesci welny, wprowadza sie w tempe¬ raturze 50° do kapieli zawierajacej na 1000 caesci wody 5 czesci 75% wodnej emulsji salicylanu me¬ tylu jako przyspieszacza, 1 czesc soli soitewej kwasu dwuizobutylonaftalenosulfonowego i 10 czes¬ ci barwnika stosowanego w przykladzie I. Nastep¬ nie kapiel doprowadza sie w ciagu godziny do wrzenia i gotuje w ciagu 1,1/2—2 godzin, nastep¬ nie dobrze plucze sie zabarwiony material ciepla woda. Dalsze oczyszczanie jest niepotrzebne. Otrzy¬ muje sie silnie czerwone wybarwienie czesci polie¬ strowej, podczas gdy zarezerwowana czesc wel¬ niana pozostaje niezabarwiona.Przyklad VI. Zmieszano: 300 czesci gumy arabskiej (1:1) 300 czesci gumy krystalicznej (1:2) 250 czesci wody 40 czesci cykloheksanu 40 czesci tiodwuglikol 50 czesci 10% roztworu soli sodowej kwasu m-nitrobenzenosulfonowego 20 czesci mieszaniny oleinianu potasowego i olejku sosnowego 100 czesci 65 800 czesci tego podstawowego zagestnika wymie¬ szano za pomoca wieloobrotowego mieszalnika z 200 czesciami preparatu barwiacego otrzymanego wedlug przykladu III, ustep 1, az do uzyskania calkowitego zdyspergowania.Tkanine z polietylenotereftalanu drukowano ta pasta. Po nadrukowaniu tkanine wysuszono i w ciagu 45 minut parowano przy cisnieniu 3/4 ata, wyplukano w zimnej wodzie w ciagu 10 minut, odcisnieto i wysuszono. Otrzymano druk o zabar¬ wieniu czerwonym.Przyklad VII. W 400 czesciach wody rozpusz¬ czono 200 czesci mocznika. Do tego roztworu wla¬ no 100 czesci wodnej zawiesiny zawieraj^iej 38 czesci barwnika stosowanego w przykladzie I i 2 czesci soli sodowej kwasu dwuizobutylonaftalen©- sulfonowego, wymieszano dobrze w szybkoobroto¬ wym mieszalniku w ciagu kilku minut, przy czym jednoczesnie dodano 100 czesci 20% roztworu we¬ glanu sodowego i 400 czesci 5% roztworu algi- nianu sodowego.Tak otrzymanym roztworem napawajacym fu- lardowano w temperaturze 50—60° tkanine polie- tylenotereftalowa, az impregnowany wyrób zatrzy¬ mal ciecz barwiaca w 65—70% jego ciezaru po¬ czatkowego, nastepnie wysuszono tkanine a po¬ tem poddano obróbce cieplnej w ciagu minuty w temperaturze 200—210°. Wreszcie tkanine przemy¬ to w ciagu 20 minut w roztworze zawierajacym 2 g na litr niejonowego srodka pioracego i 2 g na litr kalcynowanego weglanu sodowego w t-m- peraturze wrzenia. Tkanine odcisnieto i wysusza no. Otrzymano wybarwienie intensywnie czerwone o dobrych wlasciwosciach odpornosciowych.Przyklad VIII. 1 czesc preparatu barwiacego wymieszano z 100 czesciami 10% wodnego roztwo-68 290 8 ru produktu kondensacji alkoholu oktadecylowe- go z 20 molami tlenku etylenu i przygotowano kapiel barwiaca przez rozcienczenie woda do 4000 czesci. Do tej kapieli wprowadzono na zimno 100 czesci tkaniny poliamidowej, podwyzszono tempe¬ rature w ciagu pól godziny do 90° i barwiono w tej temperaturze 1 godzine. Otrzymano bordowe wybarwienie o dobrej odpornosci na swiatlo i pra¬ nie. PL PL

Claims

1. Zastrzezenia patentowe 1. Sposób barwienia i drukowania hydrofobo¬ wych materialów wlóknistych, znamienny tym, ze jako barwnik stosuje sie nierozpuszczalny w wo¬ dzie barwnik azowy o wzorze 1, w którym A oznacza reszte skladnika czynnego z szeregu fe- nylowego lub heterocyklicznego, B oznacza resz¬ te fenylowa ewentualnie podstawiona, R± ozna¬ cza grupe -alkilen-0-CORs, przy czym R3 stano¬ wi rodnik pirydynowy lub chinolinowy.

2. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze stosuje sie barwnik o wzorze 2, w którym Y ozna- 10 15 20 cza atom wodoru lub chlorowca, grupe alkilowa, alkoksylowa, fenoksylowa, nitrowa, cyjanowa, kar- bolkoksylowa lub alkilosulfomylowa, Z oznacza atom wodoru lub chlorowca, grupe alkilowa, cy- janowa lub trójfluorometylowa, Y! oznacza atom wodoru lub chlorowca, grupe alkilowa, alkoksy¬ lowa, aryloksylowa lub acyloaminowa, a Z^ ozna¬ cza atom wodoru, grupe alkilowa lub alko¬ ksylowa, Xj atom wodoru, grupe alkoksylowa, cyjanoalkoksylowa, karbalkoksylowa, fenylowa lub cyjanowa albo grupe alkanoiloksylowa.

3. Sposób wedlug zastrz. 2, znamienny tym, ze stosuje sie barwnik o wzorze 3, w którym Y2 oz¬ nacza atom chlorowca lub grupe cyjanowa, Yt i Z4 maja znaczenie podane w zastrz. 2.

4. Sposób wedlug zastrz. 1—3, znamienny tym, ze barwniki wedlug zastrz. 1—3 stosuje sie w do¬ skonale rozdrobnionej postaci.

5. Sposób wedlug zastrz. 1—3 znamienny tym, ze barwniki wedlug zastrz. 1—3 stosuje sie w po¬ staci preparatów farbiarskich lub drukarskich, przy czym barwniki stosuje sie w postaci dosko¬ nale rozdrobnionej. A-N=N-B-N ./ Ri Y 02N^C^N=N Z \r2 mór i Y, ?< alktlen-Xi xalkUen-0C0 mór z CN 0,N N=N^C^ N (CH2CH20C0XI^»2 Wzór 5 Cl 05N N=N- CH2CH2CN VCH2CH20C0^^ Wzór6 0oN _fi CH2CH2CN \ XCH2CH20C0 ' Y1 Wzór 3 Cl O2N N=N C2H4CN Wak-7 SC2H£C0^3 CH2CH20C0 CH2CH2CN Wzór4 N OCH3 02N^^N=N C3H 2n5 SC2H40C0<3 Wzór8KI. 8m,7 68 290 MKP D06p 1/08 OJ\- N=N- N C^CN Wiór 9 CsH+OCO^^N ON- •N = N N O2N ¦N=N Bp 02N<^N=N C2H4CN C2H40C0^^ Wiór W N C2H5 C2H40C0-<^ Wiór U N P2H4OCOCH3 C2H40CO^(^l Wiór 12 CL 02N^zj^N=N^C N Cl Cl C2H4C00C2H5 C2H40C0 Wzór IZ 0,N -N=N^N Cl C2H4CN ^H40C0-<^ Wzór 1+ COOCH3 (^N^J^N =N ^CN CiUlOC^CN C2H40C0 <^l Wzór 15 N02 02N<^N=N N; C2H40C2H4CN Wzór 16 S02CH3 02N^^N=N N C^H+CN CH3 C^OCO Wzór 17 CN OoN C2H4CN N=N^N Br N02 02N N=N Cl \r C3H60C0^^ Wzór 18 OCH 3 N(C2H40C0 NHCOCH3 Wzór 19 Cl 0,N AH- N=N W moco<^ Wzór21 CN 0,N N=N^(^NX C2H4C00C2H5 C2H40C0-Q Cl 02N N=N Wzór 22 C2H4C00C2H5 XC2H40C0 Wzór 23 Cl CH3SO2 C2H4CN -N / Cl Shcoc2h5Xc^0C0<^n Cl W20 W2Cr24 C2H40C2H4CN C2H40C0^KI. 8m,7 CN 68 290 02N^LN = N- C^OC^aCH n: X2H40C0^^ IVzór25 o, N Vn=n-o- n7 MKP D06p 1/08 C2H4CN C2H4OCO K Wzór29 Cl Cl (CH3)2N02S-ON=NON; C2H40-O XC2H40C0- NN Wzór 26 02N^VN=N ^CN(C2H40C0^^)2 0 NHS02CH3 Wiór27 NC Vn=n- N(C2H40C0-<^)2 NHCOOCsHs Wzór 30 CHjSO; t C2H40CH3 S rC C2H40C0- Wzór3l N K N xx _ /C2H4C0OCH3 o2N-V N "g"Voco<^ CH^0C^S/ *C-N=N CH: N( 0C2H5 Wzór 32 C2H40C0 -< VN HC-N II II cy«-c /c-n=n- n; C2H4CN / L xC3H60C0 Wzór33 -C-N li II N C-N=N N / C2H4CN Cl NC2H4OC0 Wzór 3 7 HC-N NC-Cxs/C-N=N- n; ^H^COCsHs xC2H40C0 ^^ Wzór 34 CH3S02-C-N C2H4CN n^-m=n^ n; CH3 Wzór38 C2H4OC0 HC-N 11 1 o^-a /c-n=n o n: C2H4CN xC2H40C0- Wzór35 CH3-C-C-N02 Czh4CN N C-N=N^T N7 Wzór 39 -K HC-N CH3S02-CwC-N=N C2H40C2H4CN N \ CH3 Wzór36 C2H40C0 HC-N II II 02N-C C-N=N- NS7 CH2CH 2^n2 n; vC2H40C0 Wzór 40 RSW Zakl. Graf. W-wa, zam. 443-73, nakl. 110+20 egz. Cena zl 10,— PL PL