Wynalazek dotyczy samoczynnego sprzegu srodkowego zderzaka, zwlaszcza do wózków transportowych ze zbieznym elementem srod¬ kujacym w ksztalcie ostroslupa lub w innej postaci i z otworem srodkujacym na powierzch¬ ni zderzakowej sprzegu, oraz z poziomo obro¬ towo ulozyskowana szczeka sprzeglowa, która wspólpracuje ze szczeka drugiego wagonu lub uklada sie w kadlubie ostroslupowym i przy¬ sposabia sprzeg do celów przetaczania.Znane sa sprzegi srodkowego zderzaka z ha¬ kowymi elementami sprzegowymi i z wysta¬ jacym z plaskiej powierzchni zderzakowej ostroslupowym elementem prowadzacym, oraz z otworem srodkujacym do wzajemnego na- ¦¦¦•) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze wspól¬ twórcami wynalazku sa Walter Branzke 1 Wolf- fang SchoOL prowadzenia zblizajacych sie ku sobie sprze¬ gów. Poza tym znane jest umieszczanie na pon ziomo, obrotowo ulozyskowanych szczekach sprzegowych dodatkowej obrotowej dzwigni, za pomoca której element ryglujacy opiera sie na szczece sprzegnietego sprzegu drugiego wózka. Przez nastawienie elementu ryglujace¬ go obydwa sprzegi zostaja przestawione z po¬ lozenia sprzegania w polozenie do przetacza¬ nia, umozliwiajac rozlaczenie sprzegów.W urzadzeniu tym niekorzystna rzecza jest to, ze bezposrednio po rozprzegnieciu sprzegów szczeki z osadzonymi obrotowo dzwigniami i ryglami obracaja sie z powrotem do poloze¬ nia zasadniczego, wskutek czego sprzegi sa znowu przygotowane do sprzegania, a w przy¬ padku zetkniecia sie zostaja sprzegniete. Z tego wzgledu stosuje sie w znanych urzadzeniach dodatkowa zapadke, zapobiegajaca powrotnemu obrotowi elementów sprzegajacych i rygli.Chcac jednak ustawic sprzeg znowu w polo¬ zenie gotowosci sprzegania nalezy zapadke cofnac recznie w polozenie zasadnicze, przy czym elementy sprzegu pozostajace pod nacis¬ kiem sprezyny wraz z obrotowa dzwignia i ryglem zostaja przelozone jednym ruchem w polozenie sprzegania. Zarówno rozsprzega- nie sprzegnietych wózków transportowych, jak i przestawianie sprzegu w polozenie przeta¬ czania lub odwrotnie, wymagaja nastawiania recznego, co wobec trudnych warunków ruchu w kopalni jest zawsze zwiazane z niebezpie¬ czenstwem. .W innym znanym urzadzeniu przez urucho¬ mienie drazka szczeka sprzegu zostaje prze¬ krecona z polozenia sprzegania i jednoczesnie zostaje przechylona dzwignia, która odpycha znajdujacy sie obok element sprzegowy na¬ stepnego wózka.Jezeli sprzeganie zderzajacych sie sprzegów powinno byc wstrzymane, np. podczas przeta¬ czania, wówczas szczeka sprzegowa sluzaca jednoczesnie jako element prowadzacy moze byc wciagnieta do kadluba sprzegu, przy czym powierzchnia ostroslupowego elementu prowa¬ dzacego stanowi czesc powierzchni sprzego¬ wej, lezacej w plaszczyznie zderzaków.Równiez i ta konstrukcja wykazuje te wa¬ de, ze razsprzeganie sprzegnietych wózków, jak równiez przestawianie sprzegu do poloze¬ nia przetaczania lub odwrotnie, musi odby¬ wac sie recznie. Poza tym w polozeniu sprze¬ gu podczas przetaczania, w którym szczeka sprzeglowa stanowi czesc powierzchni sprze¬ gowej, wystepuja inne jego wady. Jezeli sprzeg w polozeniu przetaczania zetknie sie ze sprzegiem ustawionym w polozeniu goto¬ wym do sprzegania, zachodzi niebezpieczenstwo odksztalcenia kadluba sprzegu i uszkodzenia ostroslupowego zakonczenia szczek sprzeglo¬ wych.Celem wynalazku jest wykonanie samoczyn¬ nego sprzegu srodkowego zderzaka, zwlaszcza do wózków transportowych, który przy za¬ chowaniu znanych juz zalet pozwala na uru¬ chomienie wewnatrz profilu wózka recznie lub za pomoca stalych, umieszczonych w obszarze toru urzadzen sterujacych tak, iz w zaleznosci od zamierzonego celu moze byc ustawiony w polozenie przetaczania lub sprzegania.Wedlug wynalazku osiaga sie to w ten spo¬ sób, ze znane elementy sprzegowe, stosowane w samoczynnym sprzegu srodkowego zderza¬ ka, osadzone odchylnie w oslonie sprzegu I pozostajace pod dzialaniem sprezyny, stano- wia dzwignie dwuramienna, której jedno ramie jest uksztaltowane w postaci haka i obejmuje element sprzegu drugiego wózka w polozeniu sprzegania, a drugie ramie sluzy do rozprze- gania dwóch sprzegów lub do przygotowania sprzegu do celów przetaczania wózków.Hozprzeganie dwóch sprzegów srodkowego zderzaka lub przygotowanie sprzegu do prze¬ taczania odbywa sie przez przesuniecie dzwig¬ ni sterujacej, osadzonej na sprzegu poprzecz¬ nie do kierunku jazdy i wystajacej z obu jego stron, za pomoca której za posrednic¬ twem lacznika zostaje obrócony wal krzyw¬ kowy, którego krzywki naciskaja na ramiona elementu sprzegowego, polozonego naprzeciw hakowego elementu, obracajac do wnetrza stozka srodkujacego koniec elementu sprze¬ gowego wystajacy do powierzchni stykowej i do otworu srodkujacego i zwalniajac element sprzegu drugiego wózka. W skrajnym poloze¬ niu krzywka umieszczona na wale krzywko¬ wym zapada do wyciecia w elemencie sprze¬ gowym i utrzymuje w ten sposób element, w polozeniu rozprzegniecia lub przetaczania.Listwa umocowana na elemencie sprzegowym z kólkiem wskazujacym, wystajacym z kadlu¬ ba sprzegu, okresla wyraznie polozenie robo¬ cze. Jezeli sprzeg zderzaka srodkowego powi¬ nien zajac znowu polozenie sprzegania, to dzwignia rozprzegajaca zostaje przesunieta w kierunku przeciwnym az do oporu, wskutek czego krzywka zostaje wyciagnieta z polozenia zaczepiania, a element sprzegowy pozostajacy pod napieciem sprezyny zostaje obrócony z po¬ wrotem w polozenie zasadnicze.Na rysunku przedstawiony jest przyklad sprzegu srodkowego zderzaka wedlug wyna¬ lazku, przy czym fig. 1 pokazuje sprzeg srod¬ kowego zderzaka w rzucie z góry w przekro¬ ju, fig. 2 — widok z góry, w przekroju dwóch zlaczonych ze soba sprzegów zderzaka srod¬ kowego, w polozeniu sprzegnietym, a fig. 3 — rzut z góry w przekroju dwóch sprzegów srodkowego zderzaka w polozeniu rozprzeda¬ nia lub w przygotowanym do przelaczania.W kadlubie sprzegu 1 z powierzchnia zde¬ rzakowa 2, na którym osadzony jest stozek srodkujacy ksztaltu, ostroslupa lub w innej postaci i w którym znajduje sie otwór srod¬ kujacy 5, jest osadzony obrotowo na sworzniu 9 element sprzegowy 10, 11, pozostajacy pod napieciem sprezyny 14. Ten element ma po* stac dzwigni dwuramiennej, której jedno ra- — 2 —mie 10 ma ksztalt haka l w polozeniu sprze¬ gania uwidocznionym na fig. 1 i 2, wystaje poza powierzchnie oporowa 2 i poza otwór srodkujacy 5, przy rozprzeganiu dwóch sprze¬ gów przechyla sie przez otwór 4 do wnetrza stozka srodkujacego 3, a w polozeniu przeta¬ czania, zaznaczonym na fig. 3, chowa sie w tym stozku. Po przeciwnej stronie hakowego ramienia 10 znajduje sie ramie 11 dzwigni, którego powierzchnia 12, po której toczy sie krzywka 20 ma najlepiej ksztalt wypukly i za¬ konczona jest wycieciem 13. W polozeniu sprzegania (fig. 112) wal 19 krzywki wchodzi do wybrania 13, a w polozeniu przetaczania (fig. 3) wpada do wybrania krzywka 20 i pod¬ trzymuje element sprzegowy 10, U pozostaja¬ cy pod napieciem sprezyny. Na ramieniu 22 dzwigni jest umocowana listwa 15, na której jest osadzony ruchomo kolek wskazujacy 16 i która przez boczny otwór w kadlubie 2 sprze¬ gu pokazuje chwilowe polozenie sprzegu srod¬ kowego zderzaka. Poza tym na trzpieniu 9 jest osadzony obrotowo rozwierak 23, 24, któ¬ ry równiez ma dwuramienna dzwignie. Jak widac na fig. 3 przy rozprzeganiu dwóch sprzegów lub w polozeniu przetaczania ramie 23 dzwigni przesuwa sie do wybrania hako¬ wego ramienia 10, natomiast element sprze¬ gajacy 10, 11 przechyla sie do stozka srodku¬ jacego 3 i przy tym odpycha element sprze¬ gajacy sprzegu drugiego wózka i umozliwia rozlaczanie sprzegnietych pojazdów lub ich przetaczanie.Pomiedzy ramieniem 21 dzwigni elementu sprzegowego i ramieniem 24 rozwieraka jest osadzony obrotowo w kadlubie 2 wal krzyw¬ kowy 29 z krzywkami 20. Wal krzywkowy 29 wystaje najlepiej na spodzie z kadluba 2 sprze¬ gu i jest z nim sztywno polaczony lacznik 21.Poza tym na spodzie znajduje sie umieszczo¬ ny przesuwnie w lozyskach 28 poprzecznie do kierunku jazdy drazek zwalniajacy 17, który wystaje z obu stron sprzegu i który jest pc£ laczony czopem 22 z lacznikiem 21. Przez prze¬ suniecie rozwieraka 17 poprzecznie do kierun¬ ku jazdy nastepuje obrócenie walu krzywko¬ wego 29 z krzywkami 20 i przy tym rozwarcie elementów sprzegowych 10, 11 oraz rozwiera¬ ka 23, 24 osadzonych obrotowo wspólnie na trzpieniu 9. W polozeniu skrajnym krzywka 20 zapada do wybrania 13 i utrzymuje element 10, 11 sprzegu oraz rozwierak 23, 24 w polozeniu przetaczania, jak widac na fig. 3. Sprezyna 14 opierajaca sie na powierzchni grzbietowej ha¬ kowego ramienia 10 zostaje przy tym napieta.Przez przesuniecie dzwigni zwalniajacej 17 w kierunku przeciwnym krzywka 20 zostaje wyciagnieta z polozenia spoczynku w wybra¬ niu 13, a pozostajacy pod dzialaniem sprezy¬ ny element 10, 11 sprzegu zostaje obrócony z powrotem w polozenie zasadnicze, przedsta¬ wione na fig. 1 i 2. PL