PL25066B1 - Sposób farbowania materialów zawierajacych celuloze. - Google Patents

Description

FtalocyJaniny sa barwnikami pigmento¬ wymi, które czesciowo zawieraja metale ciezkie, np. miedz, nikiel, kobalt, cynk albo zelazo, zwiazane kompleksowo, czesciowo zas sa wolne od metali. Otrzymuje sie je np. przez ogrzewanie o - arylenodwunitry- lów szeregu benzenowego lub naftalenowe¬ go z metalami albo zwiazkami metali. Opi¬ sano juz kwasy sulfonowe barwników fta- locyjaninowych. Otrzymuje sie je np. przez traktowanie ftalocyjanin oleum. Zmienia¬ jac temperature i stezenie oleum mozna wytwarzac produkty o róznym stopniu sul¬ fonowania.Obecnie stwierdzono, ze kwasy ftalocy- janinosulfonowe szeregu benzenowego lub naftalenowego sa zdolne do bezposrednie¬ go barwienia materialów zawierajacych ce¬ luloze. Daja one na nich na ogól odcienie jaskrawe o doskonalej trwalosci na swia¬ tlo i wyrózniaja sie dobra zdolnoscia ega- lizacji. Jako materialy zawierajace celu¬ loze mozna stosowac zarówno materialy wlókiennicze, np. bawelne albo jedwab miedziowy lub wiskozowy, jak równiez pa¬ pier, surowce do wyrobu papieru, slome, drewno. Do barwienia materialów wlókien¬ niczych stosuje sie celowo barwniki mniej sulfonowane, np. zawierajace jedna lub dwie grupy sulfonowe w czasteczce, nato¬ miast do barwienia papieru, surowców pa¬ pierniczych i t. d. lepiej jest stosowac sul- fokwasy ftalocyjaninowe o kilku grupach sulfonowych, np. trzech. Wybarwieniamozna wytwarzac sposobem zwykle stoso¬ wanym do farbowania innymi barwnikami i bezposrednimi,y jip. w ^roztworze sody i siarczanu godowego w temperaturach zbli¬ zonych do punktu wrzenia* Dodawanie srodków egalizujacych, np. kwasu oleylo- oksyetanosulfonowego, jest korzystne. Sul- fokwasy barwników zawierajacych miedz daja wybarwienia blekitne, natomiast sulfo- kwasy barwników zawierajacych nikiel lub cynk oraz barwników wolnych od metalu daja wybarwienia o odcieniu bardziej zie¬ lonkawym. Wybarwienia, otrzymane za po¬ moca sulfokwasów barwników zawieraja¬ cych kobalt, sa blekitne z odcieniem czer¬ wonawym, podczas gdy barwnik zawieraja¬ cy zelazo daje wybarwienia stalowoblekit- ne.Trwalosc wybarwien na dzialanie wody mozna jeszcze bardziej polepszyc, jesli wybarwienia te podda sie obróbce wtórnej za pomoca zwiazków o charakterze zasado¬ wym i wielkiej czasteczce, które posiadaja zdolnosc wytwarzania trudno rozpuszczal¬ nych soli z sulfokwasami, a z drugiej stro¬ ny wykazuja powinowactwo do materialów zawierajacych celuloze. Przykladami ta¬ kich zwiazków sa: etylenodwuamina jedno¬ stronnie zacylowana reszta wyzszego kwasu tluszczowego, wieloetylenowieloaminy, któ¬ re sa jednostronnie alkylowane albo tez sa równiez jednostronnie zacylowane resz¬ ta wyzszego kwasu tluszczowego, oraz za¬ sady amonowe, fosfonowe lub sulfinowe z wyzszymi grupami alkylowymi. Jako przy¬ klady ostatnio wymienionych produktów mozna wymienic bromek cetylopirydynowy oraz chlorek benzyloetylododecylosulfino- wy.Przyklad I. 1 czesc wagowa kwasu sulfonowego ftalocyJaniny zawierajacej metal rozpuszcza sie w 100 czesciach wa¬ gowych wody, nastepnie dodaje sie 1 czesc wagowa sody, rozpuszczonej w 10 cze¬ sciach wagowych wody, oraz 10 czesci wa¬ gowych siarczanu sodowego rozpuszczone¬ go w 100 czesciach wagowych wody. Na¬ stepnie roztwór dopelnia sie goraca woda do 1000 czesci wagowych. Do przygotowa¬ nej kapieli farbiarskiej wprowadza sie 50 czesci wagowych bawelny i barwi w ciagu godziny w temperaturze 80 — 90°C. Na¬ stepnie plucze sie i suszy. Otrzymuje sie czyste odcienie o doskonalej trwalosci na swiatlo. W przypadku uzycia kwasu mie- dzioftalocyjaninosulfonowego wybarwienie wykazuje odcien blekitu nieba; w przy¬ padku kwasu nikloftalocyjaninosulfonowe- go — odcien nieco bardziej zielonkawy, w przypadku zas uzycia kwasu kobaltoftalo- cyjaninosulfonowego — odcien bardziej czerwonawy. Czysty odcien zielony otrzy¬ muje sie, jesli stosuje sie kwas miedziofta- locyjaninosulfonowy wytworzony w na¬ stepujacy sposób: 10 czesci wagowych miedzioftalocyJani¬ ny, otrzymanej z 1,2 - dwucyjanonaftalenu przez ogrzewanie z sola miedzi, wprowa¬ dza sie do 100 czesci wagowych 30%-owe¬ go oleum i w zwyklej temperaturze miesza sie w ciagu godziny. Mieszanine reakcyjna wylewa sie na lód i wydzielony sulfokwas odsacza sie. Nastepnie sulfokwas zobojet¬ nia sie soda w obecnosci wody i wyosabnia przez wysolenie.Przyklad II. Wolna od metalu ftalocy- janine, otrzymana przez ogrzewanie ftalo- nitrylu w obecnosci amylanu sodowego, sul¬ fonuje sie 32% -owym oleum w temperatu¬ rze 70 — 80°C. 1 czesc wagowa soli sodo¬ wej otrzymanego sulfokwasu rozpuszcza sie w 100 czesciach wagowych wody. Po do¬ daniu 1 czesci wagowej sody i 10 czesci wagowych siarczanu sodowego dopelnia sie woda do 1000 czesci wagowych. W tej ka¬ pieli farbiarskiej barwi sie 50 czesci wago¬ wych bawelny w temperaturach zblizonych do punktu wrzenia. Zabarwiona bawelne poddaje sie nastepnie obróbce wtórnej roz¬ tworem 3 czesci wagowych alkylowanej wieloetylenowieloaminy w 1000 czesci wa¬ gowych wody. Po wyplukaniu i wysuszeniu — 2 —otrzymuje sie zywe odcienie blekitnozielo ne trwale na dzialanie wody i prania.Przyklad III- 0,8 czesci wagowych sul- fokwasu ftalocyJaniny rozpuszcza sie w 100 czesciach wagowych wody. Do tego dodaje sie 20 czesci wagowych siarczanu sodowego rozpuszczonego w 200 czesciach wagowych wody. Nastepnie przez dodanie goracej wody dopelnia sie do 1000 czesci wagowych. W przygotowanej kapieli far- biarskiej barwi sie 40 czesci wagowych sztucznego jedwabiu wiskozowego w ciagu godziny w temperaturze 85 —¦ 90°C. Po wyfarbowaniu plucze sie i suszy.Mozna stosowac zarówno sulfokwasy ftalocyjanin zawierajacych metal, jak i wolnych od metalu. Czyste blekitnozielone wybarwienia otrzymuje sie przy uzyciu kwasu sulfonowego cynkoftalocyJaniny, który mozna wytwarzac w nastepujacy spo¬ sób: 30 czesci wagowych cynkoftalocyJaniny, otrzymanej przez ogrzewanie ftalonitrylu z tlenkiem cynku i formamidem, trzyma sie w ciagu 2 godzin w 300 czesciach wago¬ wych 30%-owego oleum w temperaturze 25°C. Sulfokwas wyosabnia sie przez wy¬ lanie otrzymanego roztworu reakcyjnego na lód. Kwas przeprowadza sie w jego sól so¬ dowa mieszajac go z woda, zobojetniajac soda, a nastepnie wysalajac w zwykly spo¬ sób.Przyklad IV< Wybielona celuloze siar¬ czynowa barwi sie w zwykly sposób w ho¬ lendrze za pomoca 1% soli sodowej kwasu miedzioftalocyjaninosulfonowego, wytwo¬ rzonego przez sulfonowanie miedzioftalocy- janiny 30%-owym oleum, i ewentualnie klei 3%-ami mydla zywicznego i 4%-ami siarczanu glinowego. Tak zabarwiony ma¬ terial papierniczy przerabia sie nastepnie w zwykly sposób na papier. Otrzymuje sie papier równomiernie zabarwiony w odcie¬ niu jaskrawo blekitnym.Zamiast celulozy siarczynowej mozna równiez stosowac papke papierowa zlozo¬ na z 50% miazgi drzewnej i 50% niebie- lonej celulozy siarczynowej.Zamiast kwasu sulfonowego miedziofta- locyjaniny mozna równiez stosowac suito kwas ftalocyjaniny wolnej od metalu, ni- kloftalocyjaniny albo cynkoftalocyjaniny.Wreszcie mozna takze stosowac kwas sul¬ fonowy ftalocyjaniny otrzymywanej przez ogrzewanie 1,2 - dwucyjanonaftalenu z so¬ lami miedzi. Ten kwas sulfonowy mozna wytwarzac sulfonujac wspomniana mie¬ dzioftalocyJanine 10-okrotna iloscia wago¬ wa 30%-owego oleum w zwyklej tempera¬ turze w ciagu godziny. Otrzymana mie¬ szanine sulfokwasów wyosabnia sie w zwy¬ kly sposób i przeprowadza w sól sodowa.Ten kwas sulfonowy daje wybarwienia zie¬ lone.Przyklad V. 30 czesci wagowych kwa¬ su miedzioftalocyjaninosulfonowego rozpu¬ szcza sie w 1000 czesci wagowych wody.Roztwór utrzymuje sie w takiej tempera¬ turze, np. 40QC, zeby wszystko bylo rozpu¬ szczone. Cienki papier mozna zabarwic przez zanurzenie lub przeciagniecie przez ten roztwór. Otrzymuje sie odcienie ja- skrawoblekitne. Równiez i w tym przy¬ padku mozna stosowac sulfokwasy ftalocy¬ janiny wolnej od metalu albo zwiazków kompleksowych ftalocyjaniny z innymi me¬ talami.Przyklad VI. Bezbarwna blone z celu¬ lozy regenerowanej przeciaga sie w ciagu 2 minut przez kapiel wodna zawierajaca 1 % soli sodowej kwasu sulfonowego wolnej od metalu ftalocyjaniny oraz 5% gliceryny.Nastepnie blone suszy sie w odpowiedniej suszarce. Otrzymuje sie czysty odcien zie- lonoblekitny. Równiez i w tym przypadku mozna stosowac inne kwasy ftalocyjanino- sulfonowe, np. barwnik zawierajacy miedz. PL

Claims (3)

1. Zastrzezenia patentowe. 1. Sposób farbowania materialów za¬ wierajacych celuloze, znamienny tym, ze — 3 —material Wlókienniczy barwi sie stosujac znamienna tym, ze zamiast materialów jako barwniki bezposrednie sulfokwasy wlókienniczych stosuje sie inne materialy ftalocyjanin. zawierajace celuloze, np. papier, surowce
2. 2. Sposób wedlug zastrz. 1, znamien- papiernicze, slome, drewno, blony, ny tym, ze otrzymane wybarwienie podda¬ je sie obróbce wtórnej znanymi zwiazkami I. G. Farbenindustrie o charakterze zasadowym i wielkiej cza- Aktiengesellschaft. steczce. Zastepca: M. Skrzypkowski,
3. 3. Odmiana sposobu wedlug zastrz. 1, rzecznik patentowy. Druk L. Boguslawskiego i Ski, Warszawa. PL