Wiadomo, ze podczas otrzymywania jedwabiu miedlzioamonjiakalneigo usuwa sie miedz z przewaznie alkalicznych cieczy stracajacych (koaguliujacych) przez doda¬ tek weglowodanów, celulozy lallibo maczki drzewnej. Materjaly te wykazuja wlasci¬ wosc pochlaniania miedzi z cieczy. Po .skonczeniem pochlanianiu miedz, (stracona teimi materjalami, rozpuszcza sie znowiu calkowicie w kwasie i mozna ja stoisowac do ponownego uzytku.Dalej znane jest równiez odzyskiwanie miedzi z cieczy stracajacej przy otrzymy¬ waniu jedwabiu miedizioamonjakalnego, po¬ legajace na uprzedniem odpedzeniu amo- njaku przy potmocy odpowiednich zabiegów, poczem miedz wypada, jajko zwiazek nie¬ rozpuszczalny, przewaznie jako tlenek albo wodorotlenek..Sposoby te, w przypadku uzycia cieczy stracajacej, uzywanej przy wyrobie napre¬ zanego j edwabku miedzioamon jakalnegp, nie doprowadzily dlo pozadanego wyniku, poniewaz ma sie tu do czynienia z miedzia w nadzwyczaj wielkiem rozcienczeniu. Chlon¬ ne wlasciwosci materjalów, wspomnianych na wstepie, nie wystarczaja tu do calkowi¬ tego usuniecia miedizi z roztworu. Równiez nie oplaca sie stosowanie drugiego sposobu, poniewaz odparowywanie amonjaku ze wzgledu na slabe stezenie jest za malo eko¬ nomiczne.W otmawiaaiej cieczy stracajacej miedz znajtdjiije siewi st^z^niu okolo 0,01% i to czesck^fcr w* |*fetfe)ci^-wodorotlenku, a cze¬ sciowo w postaci zasadowego siarczanu, a prócz tego jest w wiekszymi lub mniejszym stopniu irozpuszczona ikbloidalnie. Materja- ly organiczne, zwlaszcza produkty rozkla- du celulozy, dzialaja tu, jako koloidy o- chronne.Wynalazek niniejszy ma na celu prze- dewiszystkiem mpizliwie calkowite odzyska¬ nie miedzi z ntocno (rozcienczonej cieczy stracajacej, a dalej mozliwie calkowite zu¬ zytkowanie pozostalych odcieków, otrzyma¬ nych podczas przygotowywania bawelny na roztwór celulozy oraz parzy zakwaszaniu gotowej wyprzedzonej nitki. Dalej zgodnie z wynalazkiem mozna ciecz stracajaca, pozbawiona miedzi, zobojetnic tak, zeby nie byla szkodliwa ona dla hodowli ryb. Wiresz- cie zgodnie z wynalazkiem mozna (uzyty materjal pomocniczy utrzymywac w obie¬ gu.Wynalazek polega na tem, ze zawiera¬ jaca miedz ciecz stracajaca traktuje sie naj¬ pierw nadmiarem roztworu alkaljów, prze¬ waznie lugu sodowego. Prócz tego dodaje sie roztwór soli magnezowej, przyczem dzieki (reakcji nadmiaru lujgu z sola magne¬ zowa powstaje wodorotlenek magnezu, któ- iy praktycznie calkowicie porywa wodoro¬ tlenek miedzi z cieczy stracajacej. W ten sposób tworzy sie mul, zlozony z wodoro¬ tlenku miedzi i wodorotlenku magnezu, osa¬ dzajacy sie z latwoscia na dnie naczynia itóakcyjneigo albo dajacy sie latwo wyci¬ snac w prasach saczkowych (blotniarkach).Dobrze jest jako alkaliczny roztwór sto¬ sowac lug, pozostajacy od przygotowywa¬ nia bawelny. Lug ten zawiera znaczna ilosc produktów rozkladu celulozy, które jed- nakie nie przeszkadzaja podczas straca¬ nia,' poniewaz wytworzony wodorotlenek irijagjnezu usuwa niepozadane kolloidalne ^yla^w^asci ftydl maiterjalów.Dalej korzystnie jest tak odmierzac ilosc dodawanej soli magnezowej, zeby odpo¬ wiadala ona ^dokladnie nadmiarowi doda¬ nego roztworu alkalicznego, a zatem np. do nadmiaru wodorotlenku sodowego do¬ daje sie równowazna mu ilosc siarczanu magnezu. W ten sposób ciecz, uwolniona od mulu, zawiera tylko jeszcze siarczan so¬ dowy, nieszkodliwy dla dalszego procesu, tak iz ciecz te mozna bezposrednio spu¬ szczac.Osad, zawierajacy obok zanieczyszczen organicznych zasadniczo tylko wodorotle¬ nek miedzi i magnezu, przerabia sie, zada¬ jac go kwasem, przewaznie siantkowym o ty¬ le, zeby rozpuscic wodorotlenek magnezu na siarczan magnezowy, oraz zeby wodoro¬ tlenek miedzi czesciowo lub calkowicie przetworzyc na nierozpuszczalny zasadowy siarczan miedzi. W tym celu mozna stoso¬ wac zawierajacy miedz kwas siarkowy, po¬ zostajacy po zakwaszaniu nitki. Przytem siarczan miedzi, zawarty w tym kwasie, droga reakcji z mulem, zawierajacym wo¬ dorotlenek:, przeksztalca sie na nierozpu¬ szczalny siarczan zasadowy.W reakcji tej otrzymuje sie z jednej strony mul, zawierajacy jedynie zanieczy¬ szczenia organiczne i przewaznie zlozony z zasadowego siarczanu miedzi, z idrtugiej strony — roztwór soli magnezowej. Roz¬ twór ten mozna stosowac bezposrednio do wytracania miedzi z zuzytej cieczy straca¬ jacej. W ten sposób proces niniejszy za¬ pewnia obieg okrezny uzytej soli magnezo¬ wej, i Otrzymany w ten isposób osad, zlozony przewaznie z zasadbwego siarczanu miedzi, uwalnia sie nastepnie od niepozadanych or¬ ganicznych idlomieszek zapomoca ostrozne¬ go prazenia w nadmiarze tlenu w temp. o- kolo 400°C, albo tez domieszki te, zlozone z produktów rozkladu celulozy, usuwa sie zapomoca ostroznego wyplókiwania amo- njakalnym roztworem tlenku miedzi.Mul miedziowy, otrzymany w ten spo¬ sób, mozna albo bezposrednio albo po roz-(puszczeniu w kwasie siadkowym i wytrace¬ niu zasadowego siarczanu miedzi roztwo¬ rem sody stosowac ponownie ido nastawia¬ nia (roztworu celulozy.Ponizej podano (przyklad wykonania wynalazku, wyjasniajacy jego istote. 5000 m3 cieczy stracajacej zawiera 500 kg miedzi. Do tej cieczy dodaje sie lu¬ gu sodowego w ilosci, odjpowiadajaoej 1,350 kg stalego wodorotlenku. Dalej do¬ daje sie 1100 kg siarczanu magnezowego, aby zobojetnic dodany nadmiar lugu, wy¬ twarzajac jednoczesnie 530 kg wodorotlen¬ ku magnezowego. W ten sposób otrzymuje sie mieszanine wodorotlenków miedzi i magnezu, zawierajaca 780 kg wodorotlenku miedzi. Powstaly mul oddziela sie od znaj¬ dujacej sie ponad nim cieczy w odpowiedni sposób np. zapomoca odsaczania. Do mie¬ szaniny tej dodaje sie teraz tyle kwasu po- zostajacego od zakwaszania nitek, zeby praktycznie nietylko caly wodorotlenek magnezu przetworzyc na siarczan magne¬ zowy, lecz takze wodorotlenek miedzi z mulu oraz siarczan miedzi, zawarty w kwa¬ sie stracajacym, przemienic calkowicie na zasadowy siarczan miedzi.Jesli przyjac, ze kwas stracajacy zawie¬ ra 1 % miedzi i 5,24% wolnego kwasu siar¬ kowego, to dla calkowitego przeprowadze¬ nia tej reakcji potrzeba 16,6 m3 tego kwasu.Jesli kwas zawiera wiecej kwasu siarkowe¬ go przy tej samej zawartosci miedzi, to na¬ lezy w odpowiednim istopniu te zawartosc kwasu zobojetnic przez dodanie weglanu magnezowego lub temu podobnego. Surowy zasadowy siarczan miedzi', otrzymany w ten sposób, odsacza sie i prazy ostroznie w tem¬ peraturze okolo 400°C, aby zniszczyc zanie¬ czyszczenia organiczne, przyczem otrzyma¬ ny z drugiej strony roztwór siarczanu ma¬ gnezowego stosuje sie ponownie ido wytwo¬ rzenia .mulu miedziowego z zuzytej cieczy stracajacej.Wyprazony zasadowy siarczan miedzi w celu dalszego oczyszczenia mozna je¬ szcze liaz rozpuscic w kwasie, stosujac w tym celu znowu np. kwas stracajacy o ta¬ kiej samej mocy w ilosci 14,7 m3. Z tak o- trzymanego roztworu siarczanu miedzi w znany sposób przez stracanie na gorapo przy pomocy sody mozna otrzymac czysty siarczan zasadowy, zdatny dk ponownego Uzycia przy nastawianiu roztworu celulozy. PL PL