Od zrzucanych z samolotów bomb wy¬ maga sie czesto, aby nie wybuchaly na- tychmiaisit przy uderzeniu o powierzchnie morza, lecz dopiero na pewnej glebokosci pod powierzchnia, a wiec w jakis cizas po natrafieniu na powierzchniie morska. Czais, jaki potrzebuje bomba, aby zatonac ma pewna okreslana glebokosc, nie jest wiel¬ koscia stala, poniewaz jest zalezny od szybkosci bomby w chwili uderzenia o po¬ wierzchnie wody, od kierunku jej padania, a wiec od szybkosci dalsizejgo ruchu botmby pod powierzchnia morza, jak równiez i od innych czynników. Dlatego jakiekolwiek u- rzadzemia, które wywolywalyby wybuch bomby po pewnym okreslonym, przedtem oznaczonym czasie, po upadku na p©- wierzchinie wody, nie dadza dokladnych wyników i bomba nie wybuchnie na zada¬ nej glebokosci.Aby usunac te niedogodnosc, doihrzfi jest zaopatrzyc zapalnik w plytke hydro- statyczna, która tylko wówczas sprowadza wybuch, gdy dziala na nia pewne okreslo¬ ne cisnienie hydrostajtycizne, zalezne od pewnej okreslonej glebokosci. Polaazony xplytka hyidiróslatyczna zapalnik dziala dzieki tejmu pewnie \ dokladnie.Na^rysriihkia^ przedsta¬ wiono kilka form wykonania zapalnika we- ' dlug wynalazku.Fig. 1 — 3 przedstawiaja zapalnik, który z jedneij strony wybucha przy ude¬ rzeniu o twandy cel, z drugiej zas strony moze wybuchac na kilku róznych gleboko¬ sciach.W kadlub izapalnika 1 wsrubowany jest dzwigar 2 ze splonka zapalajaca 3, przy¬ trzymywana przez srube 4. W dolna czesc dzwigana, posiadajaca kszttailt trutryf wsa¬ dzona jest splonka detonujaca 5. We¬ wnatrz kadluba 1 uimiesizczoma jest plytka hydrostatyczna 6, której górna czesc roz¬ szerzona jest w ksztalcie talerza. Plytka 6 posiadla wywiercony otwór, w którym znaj¬ duje isie iglica 7, bedaca pod dzialaniem sprezyny 8. Iglica opiera sie swa dolna stoz¬ kowa czescia o kulki 9 i usiltoje wycisnac je w kierunku promieni. Kulki znajduja sie w otworach 10 plytki 6 i opieraja sie o scianki kadluba zapalnika 1 tak, iz nie mo¬ ga wypasc, wobec czego izapobiegaja ru¬ chom i^jlicy w kierunku splonki. Plytka 6 opiera isie na sprezynie //. Nad talemzowa- ta czescia plytki 6 naciagnieta jest gumowa lub skórzana przepona 12, która przyciska wodoszczelnie pierscien naciskowy 13, wsrubowany w kadlub /. Plytka 6 posiada posrodku sweij górnej czesci krótka nasade 14, na która nakrecona fiest zaopatrzona w szeroka kryze nakretka 15. Pod nakretka 15 znaj/duje isie krawedz 16 cylindra niosne- gio 17. Wewnatrz cyliinidira 17 wklada isie glowica 18 izapalnika. Górna krawedz cy¬ lindra posiada kryze 19, która w dwóch miejscach jest wycieta tak, iz tworzy dwa odcinki (fig. 3). Pod ta kryza znajduje sie dienki piiersoiieniowy krazek 20 z miekkiego metalu, iktóry od strony wewnetrznej po¬ siadla jezyczki 21, wykonane na dwóch przeciwleglych cwierckolaoh. Wewnetrzna krawedz krazka 20 tak jest miedzy oby¬ dwoma zespolami jezyczków wykonana, ze moze przez nia przechodzic kryza 19. Kra¬ zek 20 jest umocowany na glowicy 18 za¬ palnika zapomoca nakretki 21, posiadaja¬ cej zlobek obwodowy 23, w który wchodza konce srub 23', wkreconych w plaszcz 7.2, wobec tego nakretka 2V moze sie obracac w plaszczu 22. W górnej czesci glowicy 18 zapalnika znajiduje sie wyzlobienie 24 i wkrecona jest iglica 25 A która zbija splon¬ ke zapalajaca 26, gdy bomba uderzy o twardy, od|poiiny cel. Splonka 26 opiera sie na .sprezynie 27, pod która zalozony jest ladunek prochu 28 zakryty pokrywa 29.Sila sprezyny 11 jest tak dobrana,, iz odpowiada ona cisnieniu hydrostatyczne¬ mu na glebokosci kilku metrów, wobec cze¬ go gdy bomba pograza sie w wodle, to wo¬ da wplywa przez kanaly 30 wewnatrz za¬ palnika i cisnie na przepone 12, gdy zas to cisnienie osiagnie idbstateczna wartosc, wówczas sciska sprezyne 11 i przesuwa plytke hydrostatyczna, która porusza sie wraz z iglica w kierunku splonki zapalaja¬ cej 3, przyazem kulki 9 wypadaja z otwo¬ rów 10 i iglica 7 pod dzialaniem sprezyny 8 zbija splonke 3. W tym wypadku chodzi¬ lo o wybuch na mniejszej glebokosci i od¬ cinki 19 cylindra nosnego 17 znajdowaly sie nad wycieta czescia krazka 20.Jezeli sie chce osiagnac wybuch na wiekszej glebokosci, to nalezy tak prze¬ krecic glowice 18 zapalnika wraz z nakret¬ ka 21', aby jeden, dwa lub nawet wiecej jezyczków 21 znalazlo sie pod kryza 19 cylindra 17. Gdy w tym przypadku cisnie¬ nie hydrostatyczne zacznie dzialac na kra¬ zek 6, to musi .przezwyciezyc nietylko na¬ cisk sprezyny 11, ale i opór jezyczków 21.Oczywiscie, potrzebna do zgiecia jezycz¬ ków sila jest tern wieksza, im wieksza jest ilosc jezyczków, które maja byc zgiete.Mozna zatem zapomoca jezyczków reglulo- wac glebokosc, na której bomba, ma wy¬ buchnac. Nastawianie urkutecznia sie za¬ pomoca obracania glowicy 18 zapalnika, - 2 —przyczem na niiemuchoanymi plaszczu, jak równiez na glowicy, oznaczone sa poloze¬ nia, odpowiadajace posizczególnym glebo¬ kosciom!.Kiedy bomba przeznaczona jest do wy¬ buchu przy uderzeniu o twardy oel, zapal¬ nik jest równiez izaopatrzony w powyzej o^ pisane urzadzenie. Przy uderzeniu bomby o twardiy oel, izositaje przednia cziesc iglo- wicy wcisnieta, prizyczenn iglica 25 zbija spllomke zapalajaca 26. Od splonki zapala sie ladunek prochu 28, który przebija po¬ krywke 29. Cisnienie igazów maciska .plyt¬ ke hydrostatyczna wdól, przeiz co iglica 7 zbija isploinke zapalajaca 3, która powodu¬ je wybuch splonki detonujacej 5.Na fig, 4 przedstawiony jest podobny zapalnik, jedynie urzadzenie do wybuchu przy uderzeniu o przeszkody jest inne.Wybuch zostaje tutaj .spowodowany przez przechodzacy przez glowice 18 zapalmika trzpien 31. Przy uderzeniu bomby o twar¬ dy cel trzpien 31, wibity do wewnatrz opie¬ ra sie o nakretke 15 i cisnie na hydrosta¬ tyczna plytke, przyczem przesuwa sie ra¬ zem z nim cylindeir nosny 17, który swa kryza 19, stosownie dk polozenia, zgina jeden lub wiecej jezyczków krazka 20.Przez nacisniecie plytki hydrostatycznej 6 zostaje uruchomiony mechanizm zapalnika, oo wywoluje wybuch.Zapalnik wediliujg fig. 5 jeist odnosnie do wybuchu przez uderzenie podobnie urza¬ dzony, jak zapalnik wedlluig fig. 1. Przy u- derzeniu o twardy cel zoistaje glowica 18 zapalnika wcisnieta, przyczem iglica 25 zbija splonke zapalajaca 26, której plo¬ mien zostaje przeniesiony na ladunek pro¬ chu 28. Ladunek prochu wybucha, przebija nakrywke 29 i cisnie na przepone 12, wzglednie na plytke hydrostatyczna 6, i zbija w opisany juz przedtem sposób splonke zapalajaca.Urzadzenie, które sluzy do tego, aby spowodowac dzialanie ziapalnika na pew¬ nej okreslonej gjlebokosci, polega na tern (fig. 5), ze w kadlub .zapalnika na je$o we¬ wnetrznej stronie wkrecona jest sruba 32, która posiada kanal srodkowy 33 i kanaly w kierunku promieni 34. Sruba ta cisnie na krazek metalowy 35, któregio wymiary sa tak dobrane, iz opiera .sie pewnemu okre¬ slonemu naciskowi. Przy wiekszym naci¬ sku zostaje on, rozerwany i woda moze przeniknac przez suwak 36, przez rozerwa¬ ny krazek 35, przeiz kanal srodkowy 35 i przez kanaly 34 do hydrostatycznej plytki i cisnac na nia. Na obwodzie kadluba za¬ palnika moze .sie znajdowac wiecej takich przyrzadów regiulujacych, przyczem kraz¬ ki 35 motga odpowiadac róznym cisnieniom wody, jak np. cisnieniom na glebokosci 25 m, 50 m, 75 m i 100 an.Oczywiscie, opór krazka metalowego 35 odjpowiada wyzszemu cisnieniu wody, niz cisnienie, do iktórago dostosowana jest sprezyna 11. Nastawianie tej lub innej igle- bokosci wybuchu odbywa sie poprostu w ten sposób, ze zawierajacy kanal 36 pier¬ scien 37 zostaje tak obracany, iz izgadiza sie z odpowiadajaca czescia regulujaca. Pier¬ scien 37 jestt od dolnej strony uszczelniony przez wkladke 38 i docisniety przez nasru- bowana nakretke 39 tak, iz zachowuje swe wlasciwe polozenie, przyczem wkladka u- szczelniajaca zapobiega wnikaniu wody do zapalnika.Przy niektórych czesciach moze plytki 35 nie byc i wówczas, kiedy kanal 36 zosta¬ nie otwarty, cisnienie hydrostatyczne moze byc bezposrednio przeniesione na hydro¬ statyczna plytke 6, a zapalnik zostanie u- mchomiony na kazdej glebokosci, która odpowiada napieciu sprezyny 11. Mozna zatem spowodowac dzialanie zapalnika przy uderzeniu o twardy cel zapomoca igli¬ cy 25, splonki zapalajacej 26 i ladunku 28, oraz na okreslonej glebokosci, jaka odpo¬ wiada dzialaniu sprezyny 11, wreszcie na tylu glebokosciach, jak na to pozwalaja czesci db nastawiania.Moze jednak zajsc wypadek, ze nasta- - 3 —wian* aa wieksza glebokosc bomba *a- grzeznie na mniejszej jgl^bofcosci, której od- powuada cisnieMSe hydrostatyczne, nie wy- staroaajape do przebicia krazka 35. Na ten wypadek zapalnik zaopataaony jest jeszcze w jedno urczadzeaiie, które umozliwia rów¬ niez wrybuoh i ma roniejszycli iglebokosciach.W Ladldbie zapalnika urzadzony jest ka¬ nal 40y którego wylot znajduje sie w komo¬ rne powyzej plytki Lydrostatyczmj. Ze¬ wnetrzny wylot kanalu jest wodoszczelnie saankaiety plytka rfi, kióna wykonana jest z rozpuszczajacego sie w wodzie tworzywa, np, < .soli, i która po jej rozpuszraeiriiu sie umoeiiwia wttairgniecie wody do wnetrza zapalnika. Równiez i pewne okreslone two¬ rzywa ijak sukno, bibula i t. d. nadaja sie do te)go celu i moga w pierwszej chwili wstrzymac doplyw wody, wzglednie cisnie¬ nie wody; pózniej oddzielaja sie od siebie nitki i woda nuoze wiairgaac do wneteza.Plytka 41 zastaje w celu lepszego uszczel- niania silnie (przycisnieta przez nakretke 42.•Ma %. 6 przedstawiona jest czesc na¬ stawiajaca, pnzy której krazek 35 ustapio¬ ny |es& przez urzadzenie zaworowe, skla¬ dajace sie z kuliki 43 i sprezyny 44. Sala sprezyny odpowiada okreslonemu cisnie¬ niu hydrostatycznemu, przyciska kulke do otworu nakretki 32 i zapobiega wtargnieciu wodty wewnatrz zapalnika.Do nastawiania glebokosci wybuchu {fig. 7 i 8) w kadlubie 18 zapalnika wy¬ wiercone sa liczne otworki 45 (fig. 8), ulo¬ zone np. w polkodu. Obracajacy sie pier¬ scien 17 posiadla saereg otworków 46 i trzy¬ many jest w swem polozeniu .przez nakret¬ ke 39. Pierscien 37 moze przyjac takie po- iozenrie, ze albo jeden otworek 46 odpowia¬ da Otwockowi kadluba 45, albo tez moga sobie wzajemnie odpowiadac dwa, trizy lub wiecej otworków. Im wieksza jest ilosc po- lacaanych otworków, tern predzej zostanie wypelniona komora ponad plytka hydro¬ statyczna i 'tern wczesniej uzyskane zosta¬ cie cisnienie, niezbedne do nacisku na plyt¬ ke hydrostatyczna. Cisnienie hydrostatycz¬ nie jest, oczywiscie, i tutaj miairodajnyni czynnikiem.Na fig. 9 przedstawiona jest plytka hy¬ drostatyczna, .skladajaca sie z kilku czesci.Srodkowa jej czesc 6 dziala bezposrednio na sprezyne 11, której sila odpowiada o- kresloneniu cisnieniu hydrostatycznemu. Na srodkowa czesc 6 plytki nalozone sa dalsze jej czesci 47. Gala plytka jest oprócz tego pokryta przepona 12, przycisnieta przez wsrmbowany pierscien uszczelniajacy 13.W kadlubie 1 .zapalnika znajduje sie wodo¬ szczelnie w scianke wsaidzony kolek na- stawniczy 48, przez co wodla nie moze wtargnac do wnetrza kadluba. Wewnetrz¬ ny koniec kolka 48 moze byc wsuniety we¬ dlug potrzeby pod jedna lub wiecej czesci 47 plytki hydrostatycznej., przez co (zapo¬ biega ich ruchowi wdal. W ten sposób zo- staje uskuteczniane nastawianie glebokosci wybuchu. Jest rzecza oczywista, ze kiedy tylko wewnetrzna plytka 6 o mniejszej po¬ wierzchni, na która dziala cisnienie wody, jest wolna, potrzebna jest wieksza glebo¬ kosc, aby przezwyciezyc opór sprezyny 11 i wywolac wybuch. Kiedy prtzez kolek 48 zostaje zwolniona jeszcze dalsza plytka hydrostatyczna, to czynna powierzchnia plytki hydrostatycznej jest wieksza i opór sprezyny 11 zostaje przezwyciezony na mniejszej glebokosci. Pojedyncze czesci plytki hydrostatycznej sa tak urzadzone, ze zawsze zewnetrzna czesc, przy ruchu ku splonce, zabiera ze soba czesc wewnetrzna.W ten sposób mozna przez wysuwanie lub wsuwanie kolka: 48 nastawiac mniejsza lub wieksza glebokosc wybuchu. PL