Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do cia¬ glego odlewania zeliwnej rury kielichowej, zawie¬ rajace podstawe krystalizatora z ukladem wlewo¬ wym, wykladzine cylindrycznej czesci srodkowej krystalizatora z otaczajaca ja chlodnica tej czesci srodkowej, przy czym uklad wlewowy sklada sie z wlewu doprowadzajacego, belki wlewowej, wle¬ wu glównego oraz leja wlewowego.Urzadzenie to moze byc stosowane do wyrobu rur o róznej grubosci scianki, lecz przede wszyst¬ kim nadaje sie do wyrobu rur cienkich, to zna¬ czy do rur, w których stosunek grubosci scianki do srednicy jest niewielki i wynosi mniej niz 10%.Grubosc scianki, zaleznie od srednicy rury, moze wahac sie od mniej niz 5 mm przy srednicy rury 80 mm do mniej niz 15 mm przy srednicy 1000 mm.Dokladniej, urzadzenie wedlug wynalazku sluzy do ciaglego, wznoszacego odlewania rury kielicho¬ wej poczynajac od kapieli metalowej.Znane jest, na przyklad z opisu patentowego DE-A-804 840, ciagle odlewanie wznoszace metalo¬ wej tulei rurowej o malej srednicy i duzej gru¬ bosci scianki, która wyciaga sie z kapieli metalo¬ wej, w miare krzepniecia od wewnatrz, z krótkiego krystalizatora,, którego dolny koniec styka sie z ka¬ piela metalowa. Urzadzenie do tego ciaglego odle¬ wania nie jest jednak przystosowane do odlewa¬ nia rur kielichowych.Celem wynalazku jest opracowanie urzadzenia do wytwarzania rury kielichowej przez odlewanie cia- 10 15 20 25 30 gle wznoszace, bez rdzenia do formowania wewne¬ trznego czesci cylindrycznej rury.Istota urzadzenia wedlug wynalazku polega na tym, ze wykladzina cylindrycznej czesci srodko¬ wej krystalizatora posiada czesc górna krystaliza¬ tora odtwarzajaca kielich i nadajaca mu zewnetrz¬ ny ksztalt oraz niosaca rdzen tego kielicha, który jest wykonany z porowatego materialu ogniotrwa¬ lego przepuszczalnego dla gazu, przy czym rdzen jest osadzony na calej dlugosci na metalowej tulei oraz stanowi element nadajacy wewnetrzny ksztalt kielichowi i rozpoczynajacy ksztaltowanie cylin¬ drycznej czesci formowanej rury, natomiast górna czesc krystalizatora odtwarzajaca kielich i jej rdzen rozszerzaja sie ku górze wspólosiowo do wy¬ kladziny cylindrycznej czesci srodkowej krystali¬ zatora, zas rdzen posiada czesc cylindryczna za¬ nurzona swoim dolnym koncem na pewna glebo¬ kosc w plynnym metalu, odpowiadajaca wysokosci czesci wykladziny cylindrycznej czesci srodkowej krystalizatora i pierwszemu odcinkowi trzonu for¬ mowanej rury. Rdzen ma przy tym kolnierz wspie¬ rajacy sie i zawieszony w gniezdzie czesci górnej krystalizatora umozliwiajacy przejsce dla powie¬ trza i gazów zasysanych do przyleglego pierscie¬ niowego rowka i przewodu zasysajacego gazy usy¬ tuowane w kolnierzu tulei rdzenia, jak równiez srodki do ustalania rdzenia w czesci górnej kry¬ stalizatora do odtwarzania kielicha. Poza tym wy¬ kladzina cylindryczna czesci srodkowej krystaliza- 141 488141 488 3 tora jest otoczona chlodnica tej czesci srodkowej, przy czym najwyzszy skrajny odcinek wykladziny cylindrycznej czesci srodkowej stanowi podpore dla ruchomej czesci górnej krystalizatora odtwarzaja¬ cej kielich.' . ¦ 5 Urzadzenie w wariancie wykonania wedlug wy¬ nalazku do ciaglego odlewania rury kielichowej charakteryzuje sie tym, ze nadajaca zewnetrzny ksztalt kielichowi rury nieruchoma czesc górna krystalizatora jest polaczona z wykladzina cylin- io drycznej czesci srodkowej krystalizatora, natomiast sam ruchomy rdze-n posiada do chwytania i wy¬ ciagania rury z zakrzeplym kielichem pewna liczbe metalowych wkladek znajdujacych sie w dolnym koncu piaskowej skorupy czesci cylindrycznej rdze- 15 nia, tworzacych wewnetrzne uchwyty i nastepuja¬ cych 'kolejho po wystepach z piaskowej masy rdze¬ niowej jako czesc skorupy rdzenia, zas metalowe wkladki dolnej czesci rdzenia zazebiaja sie w spo¬ sób rozlaczny z metalowa tuleja rdzenia. 20 Dzieki urzadzeniu wedlug wynalazku kielichowa rura zeliwna jest wytwarzana w sposób prosty a wiec niezawodny i malo kosztowny, ma maly sto¬ sunek grubosci scianki do srednicy i bardzo dobry stan powierzchni nie tylko zewnetrznej co jest 25 znane jako takie dzieki cylindrycznej wykladzinie czesci srodkowej krystalizatora, ale takze powierz¬ chni wewnetrznej pomimo braku rdzenia na calej dlugosci cylindrycznej wykladziny.W urzadzeniu wedlug wynalazku zeliwo jest za- 30 sysane w celu uformowania kielicha i jest dopro¬ wadzane za posrednictwem podstawy krystalizato¬ ra z ukladem wlewowym.Pozostale cechy charakterystyczne i zalety urza¬ dzenia wedlug wynalazku sa przedstawione w po- 35 nizszym opisie i w oparciu o zalaczony rysunek, na którym fig. 1 przedstawia schematyczny przekrój krystalizatora w chwili, gdy zaczyna sie odlewanie kielicha, fig. 2 —-czesciowy przekrój, analogiczny do fig. 1, obrazujacy faze odlewania kielicha, fig. *o 3 — czesciowy przekrój, analogiczny do fig. 2, obra¬ zujacy krzepniecie kielicha i poczatek odlewania trzonu rury, fig. 4 — przekrój analogiczny do fig. 1 obrazujacy odlewanie ciagle wznoszace rury kie¬ lichowej przez wyciaganie zakrzeplej rury z kieli- 45 chem i ciagle zasilanie cieklym zeliwem, fig. 5 — czesciowy przekrój, analogiczny do fig. 2, dotyczacy wariantu wykonania krystalizatora z wewnetrz¬ nym oprzyrzadowaniem do wyciagania rury z kie¬ lichem, fig. 6 — czesciowy przekrój krystalizatora 50 obrazujacy wyciaganie formowanej rury, fig. 7 — fragment przekroju koncówki rdzenia z oprzyrza¬ dowaniem wewnetrznym na koncu rdzenia kielicha do wyciagania odlewanej rury z krystalizatora, fig. 8 — czesciowy przekrój, analogiczny do fig. 7, kon- 55 cówki rdzenia kielicha, fig. 9 — czesciowy przekrój wzdluz linii 9—9 z fig. 8, oraz fig. 10 — przekrój urzadzenia w wariancie wykonania z zasilaniem wznoszacym niskocisnieniowym.Urzadzenie w przykladzie wykonania z fig. 1 we- 60 dlug wynalazku jest stosowane do ciaglego, wzno¬ szacego odlewania rury zeliwnej T, cienkosciennej o stosunku grubosci scianki do srednicy rury poni¬ zej 10%, przy czym grubosc trzonu, to jest czesci cylindrycznej przyleglej do kieliciia, nie przekra- 65 cza 15 mm przy srednicy rury 1000 mm, 8 mm przy srednicy 300 mm i 5 mm przy srednicy 80 mm.Podstawa 1 krystalizatora, wykonana z materia¬ lu ogniotrwalego, na przyklad glinokrzemianowe- go, zawiera wewnatrz wlew doprowadzajacy 3, bel¬ ke wlewowa 2 i wlew glówny 4 polaczony z lejem wlewowym 5. Wlew glówny 4 wraz z lejem wle¬ wowym 5 tworza podwyzszenie podstawy 1 kry¬ stalizatora, a wszystkie elementy wewnatrz tej pod¬ stawy 1 tworza uklad wlewowy. Os Y—T wlewu glównego i leja wlewowego 5 jest równolegla do osi X—X wlewu doprowadzajacego 3. Górna kra¬ wedz leja wlewowego 5 znajduje sie na wysokosci równej wysokosci wykladziny 6 cylindrycznej cze¬ sci srodkowej krystalizatora. Zasilanie odbywa sie od dolu, to jest w dolnej czesci wykladziny 6.Na osi X—X ponad wlewem doprowadzajacym 3 podstawa 1 krystalizatora ma osadzona na sobie wykladzine cylindryczna 6 w osi X—X wykonana z grafitu, przy czym pod wykladzina 6 znajduje sie wglebienie 7 rozchylone pod katem rozwartym, do którego wchodzi wlew doprowadzajacy 3. Wgle¬ bienie 7 nie jest chlodzone. Wykladzina 6 cylin¬ drycznej czesci srodkowej krystalizatora jest chlo¬ dzona od zewnatrz za pomoca chlodnicy 8 czesci srodkowej krystalizatora, na przyklad miedzianej obiegiem wody chlodzacej, która jest dostarczana doplywem 9 i odbierana odplywem 10. Chlodnica 8 otacza bezposrednio wykladzine 6 prawie na calej jej wysokosci z wyjatkiem jej czesci dolnej, która powinna pozostac nie chlodzona. W tym celu po¬ miedzy chlodnica 8 i. podstawa 1 krystalizatora umieszczona jest pierscieniowa plyta 11 jako pod¬ stawa chlodnicy 8 czesci srodkowej krystalizatora.Pierscieniowa plyta 11 jest wykonana z materialu ogniotrwalego, na pnzyklad w rodzaju glinokrze- mowego, a wiec izolujacego termicznie, aby unik¬ nac chlodzenia podstawy 1 krystalizatora chlodni¬ ca 8.Wykladzina 6 cylindrycznej czesci srodkowej krystalizatora jest' przedluzona czescia górna 12 tego krystalizatora odtwarzajaca kielich odlewanej rury T, która to czesc 12 wykonana jest z meta lu, na przyklad ze stali oraz jest usytuowana w osi X—X. Czesc górna 12 krystalizatora ma w swej dolnej czesci, przylegajacej do górnej czesci wykla¬ dziny 6, taka sama grubosc i takie same srednice: wewnetrzna i zewnetrzna, jak wykladzina 6 cylin¬ drycznej czesci krystalizatora a to ze wzgledu na nieprzerwane polaczenie z ta wykladzina 6, eo umozliwia ciaglosc wydluzenia sciany wewnetrznej wykladziny 6 przez sciane wewnetrzna czesci gór¬ nej 12 krystalizatora. Jedynie dolny fragment czesci górnej 12 jest zaglebiony w górnej czesci chlodni¬ cy 8 czesci srodkowej krystalizatora ze wzgledów montazowych.Aby zapewnic szczelnosc przed doplywem po- trza, miedzy wykladzina 6 a górna czescia 12 kry¬ stalizatora umieszczona jest uszczelka 6a. Uszczel¬ ka 6a jest wykonana na przyklad jako spoiwo od¬ lane z zywicy epoksydowej na górnym koncu wy¬ kladziny cylindrycznej 6 czesci srodkowej krysta¬ lizatora. W tym przykladzie wykonania czesc górna 12 krystalizatora odtwarzajaca kielich nie jest chlo-141 488 6 10 20 25 dzona woda od zewnatrz. Jest ona chlodzona jedy¬ nie powietrzem atmosferycznym. Ale czesc górna 12 krystalizatora moze byc równiez chlodzona woda, na przyklad przez natryskiwanie, co nie zostalo uwidocznione. Ponad wneke odlewnicza czesc górna 12 krystalizatora ma poszerzone gniazdo 13 rdze¬ nia w ksztalcie stozka scietego o osi X—X, prze¬ widziane do osadzenia pierscieniowego kolnierza rdzenia 14 kielicha. Rdzen jest wykonany z masy rdzeniowej, na przyklad z utwardzonej mieszaniny masy formierskiej i zywicy termoutwardzalnej w postaci piaskowej skorupy osadzonej na metalowej tulei z kolnierzem. Rdzen 14, który formuje we¬ wnetrzny ksztalt kielicha rury T, ma cylindryczna czesc dolna 15, której sciana zewnetrzna odpowiada wewnetrznej scianie odlewanej rury T. Dlugosc lub wysokosc rdzenia 14 jest wieksza od wysokosci czesci górnej krystalizatora, tak ze cylindryczna czesc dolna 15 rdzenia wydluzona jest ku dolowi poza górna czesc 12 krystalizatora na pewna gle¬ bokosc wykladziny 6 cylindrycznej srodkowej cze¬ sci krystalizatora w jej górnej czesci. W ten sposób cylindryczna czesc dolna 15 rdzenia tworzy z wy¬ kladzina 6 cylindrycznej czesci krystalizatora pier¬ scieniowa przestrzen odpowiadajaca grubosci for¬ mowanej rury T. Rdzen 14 z masy porowatej musi zawierac wewnatrz metalowa tuleje 17 nieprzepu¬ szczalna dla powietrza i odporna na temperature cieklego metalu, tj. zeliwa. Metalowa tuleja 17 rdzenia wykonana jest na przyklad ze stali. Meta¬ lowa tuleja 17 ma te sama dlugosc lub wysokosc co rdzen 14 z masy porowatej.Rdzen 14 jest docisniety do swego gniazda 13 w czesci górnej 12 krystalizatora pierscieniowym me¬ talowym kolnierzem 18 tulei rdzenia. Kolnierz 18 tulei rdzenia ma pierscieniowy rowek zasysajacy 19 otwarty w kierunku kolnierza 14a rdzenia 14 z masy porowatej. Pierscieniowy rowek zasysajacy przylega do tego kolnierza. Do pierscieniowego ro¬ wka 19 doprowadzony jest przewód zasysajacy 20 polaczony poprzez zawór 21 ze zródlem zasysania, które nie zostalo uwidocznione na rysunku. Kol¬ nierz 18 tulei rdzenia jest zamocowany do c^sci górnej 12 krystalizatora, na przyklad za pomoca srub.Wyciagacz jest przedstawiony schematycznie i czesciowo w postaci metalowej okraglej plyty 22, czyli plyty podnoszacej o osi X—X, zespolonej z kolnierzem 18 tulei rdzenia, do którego to kolnie¬ rza jest zamocowana, na przyklad srubami oraz polaczonej z cieglem podnoszacym 23 o osi X—X zawieszonym na podnosniku pionowym, nie uwido¬ cznionym na rysunku.Dzialanie urzadzenia wedlug wynalazku polega na tym, ze po zamontowaniu rdzenia 14 w czesci górnej 12 krystalizatora, kolnierza 18 tulei rdzenia i podnoszacej plyty 22 wyciagacza ponad cylin¬ dryczna grafitowa wykladzine 6 srodkowej czesci krystalizatora wprowadza sie ciekle zeliwo zgod¬ nie ze strzalka 24 do leja wlewowego 5. Zawór m 21 przewodu zasysajacego 20 jest zamkniety. Wy¬ pelnianie podstawy 1 krystalizatora zawierajacej uklad wlewowy oraz czesci srodkowej krystaliza¬ tora z wykladzina 6 cylindryczna trwa az do mo- 65 mentu, gdy poziom cieklego zeliwa N osiagnie po- 35 40 45 55 ziom. górnej czesci wykladziny 6 krystalizatora, odpowiednio do górnej czesci pierscieniowej chlod¬ nicy 8 czesci srodkowej krystalizatora, przy czym strumien wody przeplywa przez te chlodnice 8.Zgodnie z zasada naczyn polaczonych taki sam poziom N jest w cylindrycznej wykladzinie 6 i w leju wlewowym 5. Czesc cylindryczna dolna 15 rdzenia 14 jak i metalowa tuleja 17 rdzenia 14 sa zanurzone w cieklym zeliwie, znajdujacym sie w wykladzinie cylindrycznej 6 srodkowej czesci kry- stalizaitora. Zanurzenie ito jest wystarczajaco glebo¬ kie, aby podczas formowania kielicha zapobieglo zassaniu przez przewód - zasysajacy 20 powietrza znajdujacego sie w metalowej tulei 17 rdzenia, przechodzacego pod czescia cylindryczna dolna 15 i przenikajacego przez ciekle zeliwo i wneke 16 kielicha rury miedzy rdzeniem 14 i górna czescia 12 krystalizatora odtwarzajaca ten kielich.Górna czesc 3,2, krystalizatora odtwarzajaca kie¬ lich styka sie szczelnie z najwyzsza czescia wykla¬ dziny 6 cylindrycznej czesci krystalizatora. Otwie¬ ra sie ssacy zawór 21 i powietrze zawarte we wne¬ ce 16 kielicha rury zostaje zassane za pomoca prze¬ wodu zasysajacego 20 i pierscieniowego rowka za¬ sysajacego 19 przez porowaty kolnierz 14a rdze¬ nia. Dzieki nieprzepuszczalnej metalowej tulei 17 rdzenia nie nastepuje zadne zasysanie z jej wne¬ trza. W ten sposób zasysanie ogranicza sie do wne¬ ki 16 kielicha rury. "to ograniczenie osiaga sie rów¬ niez dzieki zanurzeniu czesci cylindrycznej dolnej 15 rdzenia i odpowiadajacej mu czesci metalowej tulei 17 rdzenia na pewna glebokosc ponizej po¬ ziomu N cieklego zeliwa. Ciekle zeliwo gwaltow¬ nie wznosi sie do przestrzeni wneki 16 kielicha ru¬ ry, która wypelnia az do kolnierza 14a. Formowa¬ nie kielicha jest praktycznie natychmiastowe, gdyz czas tego formowania wynosi ponizej jednej se¬ kundy.W zaleznosci od przemieszczania sie cieklego ze¬ liwa zawartego we wnetrzu wykladziny 6 cylin¬ drycznej srodkowej czesci krystalizatora, poziom w wewnetrznej przestrzeni metalowej tulei 17 rdze¬ nia i piaskowej skorupy 15 rdzenia 14 * a< takze w leju wlewowym 5 obniza sie. Jednak poziom zeli¬ wa nie schodzi ponizej metalowej tulei 17 rdzenia i czesci cylindrycznej dolnej 15 tego rdzenia, które pozostaja zanurzone w cieklym zeliwie, aby zacho¬ wac pewien rodzaj polaczenia hydraulicznego szczelnego dla powietrza. Odlany w ten sposób kie¬ lich zeliwny krzepnie poczynajac od góry, to jest od kolnierza 14a rdzenia 14.Gdy kielich E rury T jest uformowany i ze¬ stalony zamyka sie zawór 21. Ciekle zeliwo zawar¬ te miedzy piaskowa skorupa czesci cylindrycznej dolnej 15 rdzenia a wykladzina cylindryczna 6 stygnie natychmiast pod wplywem górnej czesci chlodnicy 8 i czesci górnej 12 krystalizatora. To schlodzenie objawia sie krzepnieciem frontu S kry¬ stalizacji o ksztalcie zblizonym do stozka scietego poczynajac od sciany wykladziny 6 cylindrycznej czesci krystalizatora na wysokosci dolnego konca chlodrncy 8 i konczac na dolnym koncu piaskowej skorupy czesci cylindrycznej dolnej 15 rdzenia 14.W stadium krystalizacji frontu S uruchamia sie wyciagacz, to znaczy zespól unoszacy plyte 22 i gór-7 na czesc 12 krystalizatora ku górze zgodnie z* kie¬ runkiem strzalki f na fig. 4, przy czym przez caly czas dolewa sie ciekle zeliwo do leja wlewowego 5.Wyciaganie do góry zakrzeplego kielicha E wraz z górna czescia 12 kr^Bitalizatóra, kolnierzem 18 tulei rdzenia, plyta 22 podnosnika i rdzeniem 14 wykonuje sie w sposób przerywany, krok po kro¬ ku.Pierwszy odcinek rury T zmniejsza swoja gru¬ bosc od prawie grubosci e az do zera na poziomie dolnego konca chlodnicy 8, co zostalo uwidocznio¬ ne nau fig. 3. i 4. Stanowi to pierwszy etap wycia¬ gania. Po tym krótkotrwalym pierwszym etapie nastepuje przerwa na schladzanie i krzepniecie ze¬ liwa podniesionego do górnej czesci wykladziny 6.Po przerwie nastepuje drugi etap podnoszenia o tej samej amplitudzie co pierwszy. Etapy o tej samej amplitudzie i takim samym czasie trwania naste¬ puja w ten sposób dalej, przy czym wszystko to odbywa sie podczas ciaglego narastania formowa¬ nej rury T i uzupelnienia cieklego zeliwa w leju wlewowym 5 zgodnie z kierunkiem strzalki 24, co zostalo uwidocznione na fig. 4.Gdy trzon rury T osiagnie wymagana dlugosc, przerywa sie nalewanie cieklego zeliwa, w wyni¬ ku czego nastepuje gwaltowne opróznienie wy¬ kladziny 6 cylindrycznej czesci srodkowej krystali¬ zatora z zawartego w niej zeliwa, na przyklad przez nie pokazany na rysunku otwór umieszczony zwykle w osi ^—X ponizej wlewu doprowadzaja¬ cego 3 i zamykanej zasuwa. Na koniec rure T wy¬ ciagnieta w calosci z wykladziny 6 cylindrycznej srodkowej czesci krystalizatora obcina sie lub od¬ powiednio profiluje. Nastepnie na wykladzine cy¬ lindryczna 6 czesci srodkowej krystalizatora osadza sie inna kolejna górna czesc 12 z nowym rdzeniem 14.Urzadzenie w wariancie wykonania wedlug wy- wydajnosc produkcji wzglednie prostymi srodkami i latwym nieskomplikowanym dzialaniem.Urzadzenia w wariancie wykonania wedlug wy¬ nalazku przewiduje, ze aby uniknac zsuwania czesci górnej 12 krystalizatora wzdluz calego trzonu ru¬ ry T podczas oddzielania, pozostawia sie te czesc górna 25 na wykladzinie 6 cylindrycznej krystali¬ zatora podczas wyciagania rury jak to uwidocznio¬ ne zostalo na fig. 5, 6 i 7. Do tego stosuje sie we¬ wnetrzne elementy do chwytania i wyciagania ru¬ ry T podczas formowania.W tym celu czesc górna 25 krystalizatora, po¬ dobna do czesci górnej 12, zawiera w swym dol¬ nym obszarze o najmniejszej srednicy, kolnierz 26 przeznaczony dó zamocowania srubami na najwyz¬ szym odcinku chlodnicy 8 czesci srodkowej krysta¬ lizatora. Ponadto zamiast zamocowania jej w cze¬ sci najwyzszej, o najwiekszej srednicy, do kolnie¬ rza 18 tulei rdzenia, czesc górna 25 krystalizatora ma na swym górnym koncu uszczelke 27, na przy¬ klad mastyksowa albo silikonowa lub tez z zywi¬ cy epoksydowej, przeznaczona do wypelnienia w sposób nie przenikliwy dla powietrza zlacza miedzy kolnierzem 18 tulei rdzenia i górna czescia 25 kry¬ stalizatora, nie przeszkadzajaca w oddzieleniu i od¬ dalaniu sie kolnierza 18 tulei rdzenia podczas wy¬ ciagania rury. 488 8 W tym celu piaskowa skorupa dolnej czesci cy¬ lindrycznej 15a rdzenia w swej dolnej czesci jest wycieta w regularnych odstepach na swoim obwo¬ dzie, a jej naciecia sa wypelnione az do zrówna- 5 nia z koncowym dolnym odcinkiem metalowej tu¬ lei 17a metalowymi wkladkami 28 w postaci wy¬ cinków cylindrycznych, na przyklad w liczbie czte¬ rech lub szesciu. Te metalowe wkladki 28, tworzac wewnetrzne uchwyty, maja na swej wewnetrznej 10 wkleslej powierzchni stykajacej sie z metalowa tuleja 17a rdzenia wystep zaczepowy 29 wystajacy i tej wkleslej powierzchni i wchodzacy w sposób rozlaczny w rowek 30 metalowej tulei 17a. Meta¬ lowe wkladki 28 dolnej czesci rdzenia maja na 15 swej powierzchni wypuklej zaczep 31 o profilu roz¬ lacznym, na przyklad w ppstaci kolistych zgrubien wystajacych wzgledem zewnetrznej wypuklej po¬ wierzchni scianki piaskowej skorupy 15a rdzenia i metalowych wkladek 28 dolnej czesci rdzenia. 20 Metalowa tuleja 17a rdzenia ma z kolei prosto¬ katne wyciecia 32 rozmieszczone Tegularnie na ko¬ lowym obwodzie, które sa wypelnione wystepami 33 czesci piaskowej, wykonanymi z masy rdzenio¬ wej i bedacymi czescia piaskowej skorupy czesci 25 cylindrycznej dolnej 15a rdzenia 14. Kazdy wy¬ step 33 czesci piaskowej ma kat srodkowy co naj¬ mniej równy katowi srodkowemu metalowej wklad¬ ki 28 dolnej czesci rdzenia. Wystepy 33 czesci pia¬ skowej, w liczbie równej liczbie metalowych wkla- 30 dek 28 dolnej czesci rdzenia, maja równiez wypu¬ kle zaczepy 31 do ciagniecia rury o identycznym ksztalcie co wypukle zaczepy 31 metalowych wkla¬ dek 28, tak aby tworzyly razem kompletny zaczep wypukly 31 do ciagniecia rury. Formowanie rury 35 T z kielichem E odbywa sie analogicznie do opi¬ sanego w poprzednim przykladzie. Róznica dziala¬ nia polega na unoszeniu formowanej rury T w czasie wyciagania i oddzielania rdzenia. Gdy kol¬ nierz 18 tulei rdzenia, polaczony sztywno z wy- 40 ciagaczem jest podnoszony za pomoca ciegla pod¬ noszacego 23, nie pokazanego na fig. 6, oddala sie on od czesci górnej 25 krystalizatora odtwarzajace¬ go kielich, która pozostaje zamocowana do chlod¬ nicy 8 czesci srodkowej krystalizatora swoim kol- 45 nierzem 26, tymczasem kolnierz 18 tulei rdzenia unosi do góry kielich E poprzez rdzen 14 za po¬ srednictwem metalowych wkladek 28 dolnej czesci piaskowej z masy rdzeniowej. Po zakonczeniu od¬ lewania, aby oddzielic rure T, obraca sie ja wokól 50 osi X—X wzgledem kolnierza 18 tulei rdzenia w celu wykruszenia rdzenia 14 i wystepów 33 czesci piaskowej oraz wypelnienia miejsc pustych, pozo¬ stalych po wystepach 33 metalowymi wkladkami 28, które przy pierwszym ciagnieciu rury w stosunku 55 do kolnierza 18 tulei rdzenia moga schowac sie do srodka. A wiec rura T zostaje uwolniona od czesci górnej 25 krystalizatora w procesie wyciagania, poniewaz podczas wyciagania rura T slizga sie we wnetrzu tej górnej czesci 25, co pozwala uniknac 60 dodatkowej operacji jednorazowego zdejmowania czesci górnej 25 krystalizatora wzdluz trzonu, gdy rura jest calkowicie uformowana.Wedlug innego przykladu zastosowania wyna¬ lazku, uwidocznionego na fig. 10, uklad wlewowy os jest zastapiony kadzia odlewnicza czujnikowa 34141488 9 10 z pochylym otworem wlewowym 35 zamknietym pokrywa 36. Rura wlewowa 37 z materialu ognio¬ trwalego przenika górna zamknieta scianke kadzi 34, przy czym wydluzona jest prawie do dna ka¬ dzi 34 oraz wystaje ponad górna scianke krótkim odcinkiem, na którym otoczona i wzmocniona jest nakladka wzmacniajaca 38 o osi X—X posiadaja¬ ca czesc stozkowa, która wchodzi w stozkowe wy¬ branie 39 znajdujace sie w podstawie la krysta- lizatora. Przewód 40 polaczony z wnetrzem kadzi 34 ponad poziomem cieklego metalu M, na przyklad zeliwa, jest za posrednictwem sterujacego zaworu 41 polaczony ze zródlem sprezonego gazu, na przy¬ klad powietrza.Kolnierz 18a tulei rdzenia jest zmieniony w sto¬ sunku do kolnierza 18, gdy nie posiada pierscie¬ niowego rowka zasysajacego 19 i przewodu zasy¬ sajacego 20. Aby uformowac kielichowa rure T, postepuje sie tak jak w poprzednim przykladzie, lecz stosujac odmienny sposób zasilania w ciekly metal. Najpierw wypelnia sie ?wneke 16 kielicha rury podnoszac cisnienie w kadzi odlewniczej 34, aby spowodowac wznoszenie sie cieklego zeliwa w rurze wlewowej 37 i wypelnienie wneki 16 kie¬ licha. Cisnienie zwieksza sie bez przerwy powo¬ dujac uderzeniowe uformowanie kielicha E jak w przykladzie poprzednim. Cisnienia nie zmniejsza sie w przewodzie 40 tak dlugo, póki rura T nie osiag¬ nie wystarczajacej dlugosci. Czesc górna 12 krysta¬ lizatora moze byc równiez zastapiona górna czescia kielichowa 25 krystalizatora, a rdzen 14 z czescia cylindryczna dolna 15 rdzeniem 14a z czescia cy¬ lindryczna dolna 15a, jak to zostalo uwidocznione na fig. 5, 6, 7, 8 i 9.Wedlug jeszcze innego przykladu wykonania, cie¬ kle zeliwo zostaje doprowadzone do wglebienia 7 wzdluz osi X—X lub tez pod pewnym katem w sto¬ sunku do wykladziny 6 cylindrycznej srodkowej czesci krystalizatora.Temperatura ukladu wlewowego jest kontrolo¬ wana i moze byc podwyzszona za pomoca elektry¬ cznego ogrzewania indukcyjnego, zwlaszcza w bel¬ ce wlewowej 2 i wlewie doprowadzajacym 3.Zastrzezenia patentowe 1. Urzadzenie do ciaglego odlewania zeliwnej ru¬ ry kielichowej, zawierajace podstawe krystaliza¬ tora z ukladem wlewowym, czesc srodkowa kry¬ stalizatora z wykladzina cylindryczna i z otaczajaca ja chlodnica, przy czym uklad wlewowy sklada sie z wlewu doprowadzajacego, belki wlewowej, wlewu glównego oraz leja wlewowego, znamienne tym, ze nad wykladzina (6) cylindrycznej czesci srodkowej krystalizatora znajduje sie czesc górna (12, 25) tego krystalizatora odtwarzajaca kielich i nadajaca mu zewnetrzny ksztalt oraz niosaca rdzen (14) tego kielicha, który to rdzen (14) jest wykonany z po¬ rowatego materialu ogniotrwalego przepuszczalne¬ go dla gazu w postaci skorupy, przy czym rdzen (14) jest osadzony na calej dlugosci na metalowej tulei (17, 17a) oraz stanowi element nadajacy we¬ wnetrzny ksztalt kielichowi i rozpoczynajacy ksztal¬ towanie cylindrycznej czesci formowanej rury (T), natomiast górna czesc (12, 25) krystalizatora odtwa¬ rzajaca kielich i jej rdzen (14) rozszerzaja sie ku górze wspólosiowo do wykladziny (6) cylindrycz¬ nej czesci srodkowej krystalizatora, zas rdzen (14) posiada dolna czesc cylindryczna (15, 15a) zanurzo¬ na swoim dolnym koncem na pewna glebokosc w plynnym metalu, odpowiadajaca wysokosci czesci wykladziny (6) cylindrycznej czesci srodkowej kry¬ stalizatora i pierwszemu odcinkowi trzonu formo¬ wanej rury (T). 2. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze rdzen (14) ma kolnierz (14a) wspierajacy sie i zawieszony w gniezdzie (13) rdzenia umieszczonym w czesci górnej (12, 25) krystalizatora, umozliwia¬ jacy przejscie dla powietrza i gazów zasysanych do pierscieniowego rowka zasysajacego (19) i przewodu (20) zasysajacego usytuowane w kolnierzu (18) tulei rdzenia, jak równiez srodki ustalajace rdzen (14) w górnej czesci (12, 25) odtwarzajacej kielich. 3. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze wykladzina (6) cylindrycznej czesci srodkowej krystalizatora jest otoczona chlodnica (8) tej czesci srodkowej krystalizatora, przy czym najwyzszy, skrajny odcinek wykladziny (6) stanowi podpore dla ruchomej górnej czesci (12) krystalizatora od¬ twarzajacej kielich. 4. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze nadajaca zewnetrzny ksztalt kielichowi (E) rury (T) nieruchoma czesc górna (25) krystalizatora jest po¬ laczona z wykladzina (6) cylindrycznej czesci srod¬ kowej krystalizatora, natomiast sam ruchomy rdzen (14) posiada do chwytania i wyciagania rury (T) z zakrzeplym kielichem (E) pewna liczbe metalo¬ wych wkladek (28) znajdujacych sie w dolnym koncu piaskowej skorupy dolnej czesci cylindrycz¬ nej (15a) rdzenia (14), tworzacych wewnetrzne u- chwyty i nastepujacych kolejno po wystepach (33) wykonanych z masy piaskowej jako czesc skorupy rdzenia, natomiast metalowe wkladki (28) dolnej czesci rdzenia zazebiaja sie w sposób rozlaczny z metalowa tuleja (17a). 10 15 20 25 30 35 40 45141488 V////'/s ¦^Zt^y '/ / y */ / yyy\~\~Xc^/ A / ^//sy\yy/'//)cYyAu /yy / /y''/// y' \^Pyrs \,'/ / / y /// ' ' /IS / / / / y'/ '// yyy//?l/ '7V7y/\ / / / / •'y/\^//// ///A y/A Y yA 'A ''A y A // - i141488 PL PL PL PL PL PL PL PL PL PL PL PL PL