Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarzania blach rdzeniowych w ksztalcie litery E oraz wpasowa¬ nych pomiedzy ich zewnetrzne kolumny blach zworowych w ksztalcie litery I dlawika lub transformatora, zwlaszcza jako urzadzenia wstepnego do lamp gazowanych.W dziedzinie bezodpadowegó wytwarzania blach rdzeniowych w ksztalcie litery E oraz blach zworowych w ksztalcie litery I do rdzeni plaszczowych wedlug normy DIN 41300 ark. 2 znany jest juz sposób wykrawania, w którym dwie blachy rdzeniowe w ksztalcie litery E sa tak ustawione kolumnami wzgledem siebie, ze przez wykrojenie obszarów, znajdujacych sie pomiedzy kolumnami, powstaja dwie blachy zworowe w ksztalcie litery I. Takie wycinanie blach mozna wykonywac wprawdzie bezodpadowo, jednak wada jest to, ze szczelina powie¬ trzna pomiedzy kolumna srodkowa blach rdzeniowych w ksztalcie litery E a blachami zworowymi w ksztalcie litery I ma okreslona wielkosc wskutek wlasciwosci wykrojnika. W zwiazku z tym nie istnieje mozliwosc nasta¬ wiania wielkosci szczeliny powietrznej na zadana wartosc w celu wyeliminowania tolerancji wykonawczych.W ten sposób nie jest równiez mozliwe wykonywanie za pomoca tego znanego sposobu wykrawania przy opty¬ malnym wykorzystaniu obszaru naroznego, szczeliny powietrznej, przyporzadkowanej dowolnej impedancji. Na¬ wet przy duzym nakladzie szeregu róznych wykrojników mozna uzyskac tylko zgrubne zestopniowanie. Ponadto wykrawanie szczeliny powietrznej wymaganej dla kazdego uzwojenia, powoduje dodatkowe koszty wykonania, które sa nie do przyjecia przy wysokich kosztach robocizny. Byloby wprawdzie mozliwe umieszczanie wkladek szczelinowych pomiedzy koncami kolumn zewnetrznych blachy rdzeniowej w ksztalcie litery E, a koncami bla¬ chy zworowej w ksztalcie litery I, wymaga to jednak nie tylko kosztownego ukladu montazowego do polaczenia blach w ksztalcie litery E i w ksztalcie litery I, lecz ponadto wskutek zewnetrznych szczelin powietrznych pow¬ staje rozproszony strumien magnetyczny, który moze wywolywac zaklócajace szumy.Z austriackiego opisu patentowego nr 294 270 znany jest sposób wykrawania ksztaltek z blachy na rdzen plaszczowy, który jest utworzony przez blachy rdzeniowe w ksztalcie litery E oraz blachy zworowe w ksztalcie litery I, przy czym blachy zworowe w ksztalcie litery I wsuwa sie z pasowaniem pomiedzy kolumny blach rdzeniowych w ksztalcie litery E. Dazy sie tu do takiego otoczenia rdzenia plaszczowego bez wzgledu na ksztalt2 125117 blach, za pomoca plaszcza obudowy i dna, aby nie powstawalo zadne rozproszenie magnetyczne oraz do silnego docisniecia wzajemnego blach.Znany jest równiez sposób w dziedzinie wytwarzania blach rdzeniowych w ksztalcie litery E oraz dwóch wstawianych pomiedzy ich kolumny blach zworowych w ksztalcie litery L, w którym wykrawa sie dwa rzedy blach rdzeniowych w ksztalcie litery E, lezacych naprzeciw siebie otwartymi bokami oraz obok siebie (opis wylozeniowy RFN nr 2 638 780). W sposobie tym konce przyleglych kolumn zewnetrznych dwóch sasiaduja¬ cych ze soba blach rdzeniowych w ksztalcie litery E pokrywaja sie wzajemnie, a wolny obszar pozostajacy pomiedzy kolumnami zewnetrznymi nad kolumna srodkowa blachy rdzeniowej w ksztalcie litery E zostaje wypelniony przez obydwie blachy rdzeniowe w ksztalcie litery L, zlozone w prostokat. Toznane uksztaltowa¬ nie blachy rdzeniowej w ksztalcie litery E oraz blach zworowych w ksztalcie litery L ma te wade, ze pakiet blach sklada sie z trzech czesci i dlatego nie odznacza sie dostateczna wytrzymaloscia, poniewaz czesci srodkowe w ksztalcie litery L sa wywrotne.U podstaw wynalazku lezy zadanie takiego rozwiazania sposobu wytwarzania blach, aby nie tylko blacha rdzeniowa w ksztalcie litery E oraz blacha zworowa w ksztalcie litery I byly wykrawane bezodpadowo lub z malymi odpadami, lecz by ponadto mozna bylo tak umiescic blachy w obwodzie magnetycznym, aby mozna bylo nastawiac szczeline powietrzna w zaleznosci od potrzeby.Zadanie to rozwiazuje sie w mysl wynalazku przez to, ze wykrawa sie dwa rzedy blach rdzeniowych w ksztalcie litery E, lezacych naprzeciw siebie i obok siebie otwartymi bokami, lecz przesunietych wzgledem siebie w ten sposób, iz konce przyleglych kolumn zewnetrznych dwóch sasiednich blach rdzeniowych w ksztal¬ cie litery E przylegaja do konca kolumny srodkowej przeciwleglej, przesunietej blachy rdzeniowej w ksztalcie litery E, a z wolnych obszarów powstajacych pomiedzy kolumnami zewnetrznymi i kolumnami srodkowymi przeciwleglych blach rdzeniowych w ksztalcie litery E, wykrawa sie blachy zworowe w ksztalcie litery I. W celu utworzenia obwodu magnetycznego, blachy zworowe w ksztalcie litery I wstawia sie z pasowaniem pomiedzy kolumny zewnetrzne blach rdzeniowych w ksztalcie litery E. W dolnej i zewnetrznej czesci kolumn zewnetrz¬ nych blach rdzeniowych w ksztalcie litery E znajduja sie wykroje, w które po zakonczeniu tworzenia pakietów blach moze wchodzic w znany sposób szyna zaciskowa swymi wygietymi obrzezami podluznymi. Dzieki temu, ze w sposobie wykrawania wedlug wynalazku zewnetrzne krawedzie kolumn zewnetrznych przylegaja do siebie, mozna wykroic w nich obydwa wykroje za pomoca tylko jednego stempla, przez co uzyskuje sie takze bardziej stabilne ustawienie tej czesci narzedzia. Ponadto za pomoca sposobu wykrawania wedlug wynalazku osiaga sie te korzysc, ze przez odpowiednie uksztaltowanie stempla oprócz obu wymienionych wykrojów mozna wykroic w srodkowej kolumnie blachy rdzeniowej w ksztalcie litery E dodatkowo jeszcze jeden wykrój, który sluzy do osadzenia wkladki szczelinowej.Sposób wykrawania wedlug wynalazku mozna korzystnie tak rozwiazac, aby blasze zworowej w ksztalcie litery I nadac wieksza dlugosc, niz wolnemu obszarowkpomiedzy zewnetrznymi kolumnami blachy rdzeniowej w ksztalcie litery E. Dzieki temu osiaga sie to, ze pakiet blach zworowych w ksztalcie litery I mozna wstawic z pewnym naprezeniem pomiedzy kolumny zewnetrzne. Ten sam cel mozna osiagnac równiez przez wykrojenie konców blachy zworowej w ksztalcie litery I z pewnym zukosowaniem, jednak z dodatkowa korzyscia, ze ulat¬ wione zostaje wprowadzenie pakietu blach I pomiedzy kolumny zewnetrzne pakietu blach E.W okreslonych przypadkach korzystne moze byc zwiekszenie lub tez zmniejszenie przestrzeni, przeznaczo¬ nej do umieszczenia uzwojenia. Zadanie to rozwiazuje sie w mysl wynalazku w ten sposób, ze zwieksza sie lub zmniejsza szerokosc blachy zworowej w ksztalcie litery I. Przy wykrawaniu uzyskuje sie wówczas wieksza lub mniejsza wysokosc okienka pomiedzy kolumnami zewnetrznymi a kolumna srodkowa blachy rdzeniowej w ksztalcie litery E, bez powodowania powstania odpadu materialu stalowego. Sposób wykrawania wedlug wynalazku/sluzy korzystnie do uzyskiwania plaskiej postaci wykonania dlawika, przy czym nie powstaje zaden odpad materialu stalowego. Mozliwe sa jednak przypadki, które wymagaja wiekszej wysokosci konstrukcji dlawi¬ ka, bez zmiany szerokosci. Wskutek tego suma dlugosci kolumny srodkowej i kolumny zewnetrznej blachy rdzeniowej w ksztalcie litery E odniesiona do wolnego obszaru do wykrojenia blachy zworowej w ksztalcie litery I, jest wieksza od dlugosci blachy zworowej w ksztalcie litery I, co powoduje powstanie niewielkiego odpadu materialu stalowego.Istotna zaleta sposobu wykrawania wedlug wynalazku polega równiez na tym, ze w razie potrzeby stosowa¬ nia szczeliny powietrznej pomiedzy kolumna srodkowa blachy rdzeniowej w ksztalcie litery E, a blacha zworowa w ksztalcie litery I, wskutek skrócenia kolumny srodkowej, kolumne zewnetrzna wydluza sie o wielkosc szczeli¬ ny powietrznej, przez co powstaje zwiekszona przestrzen nawojowa bez dodatkowego materialu stalowego.Sposób wedlug wynalazku jest blizej objasniony w przykladach wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia dlawik z blachami rdzeniowymi izworowymi, w przekroju schematycznym, fig. 2 — uklad blach125117 3 rdzeniowych w ksztalcie litery E oraz blach zworowych w ksztalcie litery I z bezodpadowym sposobie wykrawa¬ nia, w widoku z boku, fig. 3 - blache rdzeniowa w ksztalcie litery E i blache zworowa w ksztalcie litery I z zukosowanymi koncami, w widoku z boku, a fig. 4 - uklad blach rdzeniowych w ksztalcie litery E i blach zworowych w ksztalcie litery I w sposobie wykrawania wedlug wynalazku, dajacym niewielki odpad, w widoku z boku.Dlawik, przedstawiony na fig. 1 zawiera rdzen stalowy, zlozony z blach rdzeniowych 1 w ksztalcie litery E oraz z blach zworowych 2 w ksztalcie litery I. Kolumny srodkowe 3 blach rdzeniowych 1 w ksztalcie litery E sa otoczone cewka 4, która po nawinieciu zostaje nasunieta na pakiet blach rdzeniowych 1 w ksztalcie litery E.Pomiedzy blacha zworowa 2 w ksztalcie litery I a kolumna srodkowa 3 blachy rdzeniowej 1 w ksztalcie litery E umieszczona jest odksztalcalna wkladka szczelinowa 4a, która wchodzi w zlobek 5, znajdujacy sie w kolumnie srodkowej 3. Za pomoca tego zlobka 5 zapobiega sie przemieszczeniu wkladki szczelinowej 4a poza srodek podczas montazu tak, iz nie moga powstawac dodatkowe straty od pradów wirowych. Po wstawieniu z pasowa¬ niem pakietu blach zworowych 2 w ksztalcie litery I pomiedzy zewnetrzne kolumny 6 pakietu blach rdzenio¬ wych 1 w ksztalcie litery E nasadza sie szyne zaciskowa 7, która obejmuje obrzezami podluznymi 8 odgietymi ku górze i do wewnatrz, konce kolumn zewnetrznych 6 i wchodzi tymi swymi obrzezami podluznymi 8 w wykroje 9 w kolumnach zewnetrznych 6.Fig. 2 ukazuje, jak uzyskuje sie bezodpadowo z pasa blachy ksztaltki rdzeniowe 1 w ksztalcie litery E oraz blachy zworowe 2 w ksztalcie litery I na dlawik wedlug fig. 1. W celu uzyskania bezodpadowego wykrawania, blachy rdzeniowe 1 w ksztalcie litery E sa umieszczone naprzeciw siebie i tak przesuniete, iz do konca srodkowe¬ go ramienia 3 zwróconej przeciwnie blachy rdzeniowej 1 w ksztalcie litery E przylega po jednym koncu 10 kolumn zewnetrznych 6 dwóch blach rdzeniowych 1 w ksztalcie litery E. Przy takim przesunietym ukladzie zwróconych przeciwnie blach rdzeniowych 1 w ksztalcie litery E, przez wykrojenie obszarów znajdujacych sie pomiedzy kolumnami zewnetrznymi 6 a kolumna srodkowa 3, powstaja kazdorazowo dwie blachy zworowe w ksztalcie litery I.Ponadto na fig. 2 jest widoczne, ze wykroje 9 w kolumnach zewnetrznych 6 oraz zlobek 5 w kolumnie srodkowej 3, który sluzy do osadzenia wkladki szczelinowej 4a, mozna wykroic wskutek przesunietego ukladu blach rdzeniowych 1 w ksztalcie litery E za pomoca tylko jednego stempla.W celu ulatwienia wprowadzania i zwiekszenia stopnia zacisniecia pakietów w ksztalcie litery I pomiedzy zewnetrznymi kolumnami 6 pakietu w ksztalcie litery E, konce blach zworowych 2 w ksztalcie litery I zawieraja wedlug fig. 3 zukosowanie 11, które ze zrozumialych wzgledów istnieje jako zukosowanie 12 w blasze rdzenio¬ wej 1 w ksztalcie litery E, nie majac tu jednak zadnego praktycznego znaczenia.Fig. 4 przedstawia uklad blachy rdzeniowej 1 w ksztalcie litery E oraz blach zworowych 2 w ksztalcie litery I w przypadku sposobu wykrawania, dajacego niewielki odpad. Suma dlugosci kolumny srodkowej 3 i ko¬ lumny zewnetrznej 6 blachy rdzeniowej 1 w ksztalcie litery E, odniesiona do wolnego obszaru do wykrojenia blachy zworowej w ksztalcie litery I, jest wieksza niz dlugosc blachy zworowej w ksztalcie litery I, wskutek czego powstaje odpad A materialu stalowego.Zastrzezenia patentowe 1. Sposób wytwarzania blach rdzeniowych w ksztalcie litery E oraz wpasowanych pomiedzy ich zewnetrz¬ ne kolumny blach zworowych w ksztalcie litery I dlawika lub transformatora, zwlaszcza jako urzadzenia wstepnego do lamp gazowanych, znamienny tym, ze wykrawa sie dwa rzedy blach rdzeniowych (1) w ksztalcie litery E, lezacych naprzeciw siebie z obok siebie otwartymi bokami i przesunietych wzgledem siebie tak, iz konce (10) przyleglych kolumn zewnetrznych (6) dwóch sasiednich blach rdzeniowych (1) w ksztalcie litery E przylegaja do konca kolumny srodkowej (3) przeciwleglej, przesunietej blachy rdzeniowej w ksztalcie litery E, a z wolnych obszarów, powstajacych pomiedzy kolumnami zewnetrznymi (6) i kolumnami srodkowymi (3) przeciwleglych blach rdzeniowych (1) w ksztalcie litery E, wykrawa sie blachy zworowe (2) w ksztalcie litery I. 2. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze blasze zworowej (2) w ksztalcie litery I nadaje sie przy wykrawaniu wieksza dlugosc, niz wynosi wymiar wewnetrzny pomiedzy kolumnami zewnetrznymi (6) blachy rdzeniowej (1) w ksztalcie litery E. 3. Sposób wedlug zastrz. 1 albo 2, znamienny tym, ze konce blachy zworowej (2) w ksztalcie litery I wykrawa sie z zukosowaniem (11). 4. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze wykroje (9) w kolumnach zewnetrznych (6) blach rdzeniowych (1) w ksztalcie litery E, sluzace do oklamrowania za pomoca szyny zaciskowej (7), wykonuje sie za pomoca jednego tylko stempla.4 125117 5. Sposób wedlug zastrz. 4, znamienny tym, ze zlobek (5) w kolumnie srodkowej (3) blachy rdzeniowej (1) w ksztalcie litery E, sluzacy do osadzenia wkladki szczelinowej (4a), wykrawa sie razem z wykro¬ jami (9) na szyne zaciskowa (7) za pomoca tylko jednego stempla. 6. Sposób wedlug zastrz. 1 albo 2, znamienny tym, ze blache zworowa (2) w ksztalcie litery 1 wykrawa sie kazdorazowo z odpowiednia szerokoscia w celu dostosowania sie do wymaganej przestrzeni nawojo¬ wej. 7. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze w razie potrzeby istnienia szczeliny powietrznej w obwodzie magnetycznym kolumnie srodkowej (3) blachy rdzeniowej (1) w ksztalcie litery E nadaje sie dlu¬ gosc mniejsza o wielkosc szczeliny powietrznej, natomiast kolumnom zewnetrznym (6) nadaje sie dlugosc wieksza o wielkosc szczeliny powietrznej. 8. Sposób wedlug zastrz. 7, znamienny tym, ze suma dlugosci kolumny srodkowej (3) i kolumny zewnetrznej (6) blachy rdzeniowej (1) w ksztalcie litery E odniesiona do wolnego obszaru do wykrojenia blachy zworowej (2) w ksztalcie litery I jest wieksza, niz dlugosc blachy zworowej (2).FIC. 3 fin i «~{ ¦l- -H6 ]-<• ,6 A /3 1 /6 Pricownia Poligraficzna UP PRL. Naklad 100 cgz.Cena 100 zl PL PL PL PL PL PL PL PL PL PL PL PL