Przedmiotem wynalazku jest silownik podcis¬ nieniowy wspomagajacy do ukladów hamulcowych pojazdów, zawierajacy obudowe, ruchoma scianke, dzielaca wnetrze tej obudowy na dwie komory i przystosowana do wywierania sily na czlon wyj¬ sciowy, gdy dziala na nia róznica cisnien panuja¬ cych w komorach wywolana przylozeniem sily do czlonu wejsciowego.Ograniczonosc zasobów paliw wydobywanych z ziemi, w polaczeniu ze stale rosnacym zapotrze¬ bowaniem na nie, zmusza do oszczednego nim go¬ spodarowania. Jednym z przykladów tego jest trend zmierzajacy do zmniejszenia ciezaru pojaz¬ dów samochodowych.Zwraca sie uwage na kazda mozliwosc zmniej¬ szenia znamionowego ciezaru pojazdu bez wzgledu na koszty poczatkowe, jakie czesto trzeba przy tym poniesc. Oszczedza sie wiec energie wytwa¬ rzajac lzejsze czesci, a nawet wykorzystuje sie w tym celu produkty odpadowe paliw plynnych.Ze wzgledu na to, zostalo dowiedzione, ze podcis¬ nieniowe silowniki wspomagajace mozna wytwa¬ rzac z tworzyw sztucznych. Ograniczenie w zwykle stosowanych ukladach, w których jedna sciana obudowy jest zamocowana podczas eksploatacji do przegrody czolowej pojazdu, gdy druga sciana, przez ktcira wystaje czlon wyjsciowy w postaci popychacza, jest zamocowana do obudowy glów¬ nej pompy hamulcowej, powoduje, ze sila wyjscio¬ wa, wywierana na tlok glównej pompy hamulco- 2 wej przez pcipychacz silownika wspomagajacego, pojawia sie wraz z sila reakcji oddzialywujacej na przegrode czolowa pojazdu zasadniczo poprzez wlasnie sciany obudowy silownika wspomagaja- 5 cego.Illosc tworzywa sztucznego, jaka jest potrzebna do zapewnienia obudowie dostatecznej sztywnosci i 'wytrzymalosci na zmeczenie, jest w tych rozwia*- zaniach jednak tak duza, ze cel, jakim jest zmniej- 10 szenie ciezaru pojazdu i ograniczenie zuzycia bra¬ kujacych surowców, wlasciwie nie zostaje osiag¬ niety.Znany jest podcisnieniowy silownik wspomagaja¬ cy do ukladów hamulcowych, z opisu patentowego 15 USA rur 3 312147, którego obudowa jest utworzona z dwóch, wykonanych z metalu, miskowatych scian.Tylna sciana obudowy jest przymocowana £o czo¬ lowej przegrody pojazdu za pomoca srub dwu¬ stronnych, zas przednia sciana podtrzymuje obu- 20 dowe glównej -pompy hamulcowej. Gdy czlon wyj¬ sciowy silownika wywiera sile na tloki glównej pompy hamulcowej, to równa i przeciwnie skiero¬ wana sila reakcji jest przenoszona z obudowy glównej pompy hamulcowej na czolowa przegrode 25 projazdu za posrednictwem obudowy silownika.W zwiazku z tym przednia i tylna sciana obu¬ dowy silownika musza byc wykonane jako na tyle wytrzymale, aby mogly skutecznie przenosic dzia¬ lanie sil reakcji, poniewaz kaizdy ruch obudowy 30 glównej pompy hamulcowej wzgledem czolowej 114 889114 889 przegrody pojazdu powodowalby zwiekszenie jalo¬ wego skoku pedalu hamulcowego.Celem wynalazku jest wyeliminowanie wyzej wymienionych niedogodnosci znanych silowników, a zadaniem wynalazku jest opracowanie konstruk- cji silownika, którego obudowa, wykonana jako cienka i z lekkich materialów, moglaby skutecznie przenosic wszelkie obciazenia.Silownik. podcisnieniowy wspomagajacy do ukla¬ dów hamulcowych pojazdów, zawierajacy obudowe zlozona z dwóch przeciwleglych scian, oraz rucho¬ ma ^scianke umieszczona pomiedzy scianami obu- oioypf ^ dzielaca wnejrze tej obudowy na dwie ko¬ mory, a takze majaiy czlon wyjsciowy polaczony A ruchoma sciankaJ zespól zaworu sterowniczego i! czlon ^wejsciowy przeznaczony do uruchamiania zespolu zaworu sterowniczego i ustalania róznicy cisnien .pomiedzy Obiema komorami, zgodnie z wy¬ nalazkiem charakteryzuje sie tym, ze ma co naj¬ mniej jeden element przenoszacy sile, polaczony swymi koncami ze scianami obudowy i przecho¬ dzacy przez otwór w ruchomej sciance, która to ruchoma scianka jest zaopatrzona w element uszczelniajacy ja wzgladem elementu przenoszace¬ go sile.Elementy przenoszace sile stanowia sworznie, przy czym kazdy ze sworzni jest usytuowany rów¬ nolegle wzgladem osi silownika. Sworznie sa usy¬ tuowane w jednakowych odleglosciach katowych wzgledem siebie. Silownik wedlug wynalazku ma korzystnie dwa sworznie usytuowane po diame¬ tralnie przeciwnych stronach osi silownika. Kazdy ze sworzni ma co najmniej jedna koncówke, która przechodzi i wystaje poza sciane obudowy.Koncówki kazdego ze sworzni przechodza po¬ przez i wystaja poza odpowiednia sciane obudowy.Kazda z wystajacych koncówek jest korzystnie zaopatrzona w gwint. Jedna z koncówek kazdego ze sworzni, wystajaca poprzez odpowiednia sciane obudowy, jest osadzona z pasowaniem wciskowym w otworze tej sciany. Otwór ten jest otworem stopniowanym,, którego powierzchnia promieniowa znajduje sie w styku z czescia sworznia, stanowiac powierzchnie oporowa dla tego sworznia.W najiprostrzyim wykonaniu silownika kazdy ze sworzni ima postac preta o kolowym przekroju po¬ przecznym. W alternatywnym wykonaniu sworzen jest sworzniem zlozonym z dwóch czesci równoleg¬ lych wzgledem siebie i polaczonych za pomoca wspornika. W jeszcze innym wykonaniu silownika sworzen ma postac preta wygietego tak, ze jego koncówki sa równolegle wzgledem siebie.Ruchoma scianka zawiera elastyczna przepone i plyte oporowa, przy czym element przenoszacy sile przechodzi przez otwór wykonany w plycie oporowej. Otwór wykonany w plycie oporowej jest uszczelniony wzgladem elementu przenoszacego sile za pomoca uszczelki wargowej, przy czym kazda z uszczelek wargowych stanowi korzystnie jedna calosc z przepona.Plyta oporowa przepony jest zaopatrzona w ob¬ wodowy zlobek usytuowany wspólosiowo wzgledem srodkowej osi ruchomej scianki i zwrócony pro¬ mieniowo na zewnatrz wzgledem tej osi, przy czym przepona jest zaopatrzona na swym promieniowo wewnetrznym obrzezu w kolnierz osadzony w tym zlobku, a przy tym plyta oporowa jest zaopatrzona w otwory dla sworzni, z których kazdy jest usytuo¬ wany promieniowo po wewnetrznej stronie ziofoka, 5 blisko niego, oraz ma wystep obwodowy, otaczaja¬ cy kazdy z tych otworów, zas kazda przepona jest zaopatrzona w dwa kolnierze obejmujace wystep obwodowy, przy czym oba te kolnierze sa ze soba polaczone za pomoca srodnika. Plyta oporowa 10 przepony jest zaopatrzona w czesc rurowa, usytuo¬ wana wspólosiowo wzgladem kazdego ze sworzni, przy czym kazda z uszczelek wargowych jest usy¬ tuowana wewnatrz tej czesci rurowej, w niewiel¬ kiej odleglosci promieniowej od niej. 15 Kazda z czesci rurowjfch jest zaopatrzona w kol¬ nierz skierowany promieniowo w strone sworznia.Uszczelka wargowa jest zaopatrzona w obwodowy kolnierz umieszczony w obwodowej wnece wykona¬ nej w sworzniu, zlozonym z dwóch, rozlacznie po- 20 laczonych ze soba czesci, które stanowia promienio¬ wo przeciwlegle sciany tej wneki. Obie czesci sworznia korzystnie sa polaczone ze soba za po¬ moca gwintu.Jedna ze scian obudowy jest zaopatrzona w tu- 25 leJC która wystaje do wewnatrz obudowy, i która otacza sworzen na co najmniej czesci jego dlugosci, przy czym tuleja ta jest zamocowana do tej sciany ¦lufo stanowi jedna calosc z nia. Korzystnie kazda z tiulei jest polaczona ksztaltowo ze sworzniem.^ Promieniowo zewnetrzna powierzchnia tulei stano¬ wi powierzchnie podparcia dla uszczelki wargowej.Olbie sciany obudowy sa zaopatrzone w tuleje dla kazdego ze sworzni, wystajace do wewnatrz obudowy, skierowane nawzajem do siebie, przy 33 czym .pomiedzy wolnymi koncówkami przeciwnie zwróconych tulei otaczajacych kazdy ze sworzni, usytuownaymi w pewnej odleglosci poosiowej, znajduje sie obwodowy kolnierz uszczelki wargo¬ wej. 40 Obwodowy kolnierz kazdej z uszczelek wargo¬ wych ma ksztalt klinowaty w przekroju poprzecz¬ nym, o grubosci osiowej, zwiekszajacej sie w stro¬ ne promieniowo do wewnatrz wzgladem osi sworz¬ nia, przy czym najciensza czesc kolnierza jest 45 umieszczona pomiedzy wolnymi koncówkami tulei.W korzystnym wykonaniu silownika obrzeza scian jego obudowy sa ze soba polaczone zatrzaskowe.To polaczenie zatrzaskowe stanowi pierscieniowy wystep jednej ze scian obudowy, skierowany do 50 wewnatrz obudowy i umieszczony w obwodowej wnece, znajdujacej sie na drugiej ze scian obu¬ dowy.Wolna koncówka pierscieniowego wystepu oraz kolnierz oporowy, ograniczajacy obwodowa wneike, 55 stanowia elementy zderzakowe scian. Sciany obu¬ dowy maja czesci pogrubione, w zakresie otworów, przez które przechodza konce elementów przeno¬ szacych sile. Wystajace poza sciany obudowy przeciwlegle koncówki kazdego ze sworzni sa pó- 60' laczone z Obudowa .glównej pompy hamulcowej i z przegroda czolowa pojazdu. Na koncówkach kazde¬ go ze sworzni, wystajacych poza sciany obudowy, sa wykonane powierzchnie czolowe, stanowiace po¬ wierzchnie oporowe dla obudowy glównej pompy 95 hamulcowej i dla przegrody czolowej pojazdu.114 889 Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przy¬ kladach wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia silownik w przekroju osiowym, za¬ montowany pomiedzy obudowa glównej pompy ha¬ mulcowej a przegroda czolowa pojazdu, zaznaczo¬ nymi liniami kreskowymi, fig. 2 — silownik z fig. 1 w widoku czolowym, fig. 3 — sworzen osa¬ dzony w otworach scian obudowy silownika, w przekroju osiowym, fig. 4 i fig. 5 przedstawiaja dwa inne sposoby zamocowania koncówek sworzni w scianach obudowy silownika, fig. 6 — inne wy¬ konanie sworznia, zlozonego z dwcch czesci pola¬ czonych wspornikiem, w przekroju osiowym, fig. 7 — kolejny sposób zamocowania koncówki sworznia w scianie obudowy silownika, fig. 8 — drugi przyklad wykonania silownika, którego scia¬ ny obudowy sa zaopatrzone w tuleje otaczajace sworzen, w przekroju osiowym, fig. 9 przedstawia schematycznie sposób montazu sworzni i scian obu¬ dowy silownika, .fig. 10 — trzeci przyklad wyko¬ nania silownika, w przekroju osiowym, którego sworznie sa osadzone w scianach obudowy rrz#y odksztalcenie plastyczne, fig. 11 — kolejny, czwar¬ ty przyklad wykonania silownika, którego uszczel¬ ka wargowa, stanowiaca jedna calosc z przepona, jest utwierdzona pomiedzy tulejami otaczajacymi sworzen, w przekroju osiowym, fig. 12, 13, 14 i 15 przedstawiaja cztery nastepne przyklady wykona¬ nia silownika wspomagajacego, w przekrojach osio¬ wych, zas fig. 16 przedstawia silownik, którego sworznie sa wykonane z wygietego preta kolowego, w przekroju osiowym.Podcisnieniowy silownik wspomagajacy wedlug fig. 1 i 2 ma obudowe 10, która jest zestawiona z dwóch zasadniczo miskowatych scian 12 i 14, których obrzeza sa przystosowane do ich ksztalto¬ wego laczenia ze soba z jednoczesnym zaciskaniem pogrubionej, zewnetrznej obwodowej czesci kolnie¬ rzowej 16 elastycznej przepony 18 miedzy soba.Wewnetrzna, obwodowa czesc brzegowa 20 prze¬ pony 18 jest dociagnieta w swe polozenie, a na¬ stepnie zacisnieta w szczelinie 22 pomiedzy zew¬ netrznym obrzezem pierscieniowej plyty oporowej 24 a pierscieniem zasiskowym 25, w celu uszczel¬ nienia tej przepony. Plyta oporowa i przepona dziela wnetrze obudowy 10 na dwie komory 2(6 i 28.Silownik wspomagajacy ma grzybkowy uklad za¬ worowy 30, zawierajacy cylindryczny korpus za¬ worowy 32 zaopatrzony w otwór 34, rozciagajacy sie poosiowo w obudowie silownika wspomagaja¬ cego. Otwór 34 korpusu zaworowego ma czesci o róiznej srednicy, przy czym w czesci 36 majacej najmniejsza srednice jest suwlliwie osadzony wal¬ cowy suwak 38, którego tylna koncówka jest zao¬ patrzona w gniazdo kulowe 40, wspóldzialajace z kula stanowiaca przednia koncówke trzpienia sterowniczego 42. Przednia koncówka suwaka 38 wystaje na zewnatrz korpusu zaworowego 32 i jest docisnieta do tarczy gumaowej 44, która swa druga strona styka sie z kolnierzowa koncówka 46 popy- chacza 48 siegajacego do glównej pompy hamul¬ cowej, nie przedstawionej na rysunku. Kolnierzowa koncówka 46 popychacza i tarcza 44 sa umiejsco¬ wione wzgledem korpusu zaworowego 32 za po¬ moca zasadniczo miskowatej oslony ustalajacej 50, która jest dociskana do przedniej koncówki kor¬ pusu zaworowego, wewnatrz cylindrycznej czesci 52 pierscieniowej plyty oporowej 24, za pomoca glównej sprezyny srubowej 54, dzialajacej pomie- 5 dzy ta oslona 50 a sciana 14 obudowy, i osadzonej w nieckach 51.W czesci 56 otworu korpusu zaworowego 32 jest osadzony osiowo podatny grzybek zaworowy 58, którego tylna, pogrubiona koncówka jest sztywno- 10 docisnieta do sciany okalajacej otwór, za pomoca pierscienia zaciskowego 60, który jest dociskany do niej sprezyna srufbowa 62, umieszczona pomie¬ dzy tym pierscieniem zaciskowym 60 a kolnierzem 64 przylaczonym do trzpienia sterowniczego 42. 15 Przednia koncówka grzybka zaworowego 50 jest zaopatrzona w promieniowy kolnierz 66, wspól¬ dzialajacy zarówno z zewnetrznym, cylindrycznym gniazdem zaworowym 68, znajdujacym sie w kor¬ pusie zaworowym 32, jak i z wewnetrznym, cy- 20 lindrycznym gniazdem zaworowym 70, znajduja¬ cym sie w tylnej koncówce suwaka 38. We wnetrzu 58 jest osadzony pierscien usztywniajacy 72, przy przedniej, pogrubionej czesci grzybka zaworowego czym wewnetrzny brzeg tej pogrubionej czesci jest 25 podparty przez sprezyne srubowa 76, us/fcuowana pomiedzy ta czescia pogrubiona a pierscieniem za¬ ciskowym 60, który dociska te czesc pogrubiona do. tych gniazd zaworu.Tylna czesc otworu 34 korpusu zaworowego jest 30 polaczona z atmosfera poprzez filtr 34'. Zewnetrzne gniazdo zaworowe 68 jest polaczone z przednia komora 26 obudowy za pomoca kanalu 78 w po¬ grubionej, przedniej czesci 80 korpusu zaworowego 32 i za pomoca otworów 82 w oslonie ustalajacej 35 50. Tylna komora 28 obudowy jest polaczona, za pomoca kanalu 84 w korpusie zaworowym, z ko¬ mora 86 znajdujaca sie przed wewnetrznym gniaz¬ dem zaworowym 70.W celu umozliwienia przesuwania korpusu za- 40 worowego 32 poosiowo, wzgledem obudowy 10 uszczelka 86* jest umieszczona wokól korpusu za¬ worowego 32 wewnatrz cylindrycznego wystepu 88 zwróconego ku tylowi 12 obudowy, przy czym uszczelka 86' zawiera pierscien usztywniajacy 88' 45 i jest docisnieta do korpusu zaworowego za pomo¬ ca pierscienia zaciskowego^ 90, Uszczelka 86* jest zabezpieczona przed wnikaniem kurzu i cial ob¬ cych za pomoca elastycznej oslony gumowej 92, której przedni koniec jest zamocowany na cy- 50 lindrycznym wystepie 88 sciany 12 obudowy, a tyl¬ ny koniec 13 jeslt polaczony z tylna koncówka korpusu zaworowego 32. W innych przykladach wykonania tylna koncówka tej oslony 92 korzyst¬ nie jest polaczona bezposrednio z trzonem trzpie- 55 nia sterowniczego 42.W tym ostatnim przypadku oslona korzystnie ma otwory, aby umozliwic przeplyw powietrza pomiedzy otworem wewnetrznym korpusu zaworo¬ wego a atmosfera. 60 Silownik wspomagajacy, opisany powyzej, dziala nastepujaco. W stanie spoczynku silownika, we¬ dlug fig. 1, suwaka 38 jest naciskany w prawo sila reakcji spreizyny srubowej 62, na skutek czego gniazdo zaworowe 70 w suwaku jest zetkniete 65 z promieniowym kolnierzem 66 grzybka zaworo-114 889 •wego 58 naciskajac w prawo na pogrubiona, przed¬ nia czesc tego grzybka. W takim przypadku ko¬ mora 28 obudowy jest odcieta od atmosfery przez pierwsza czesc zaworu grzybkowego utworzona przez kolnierz 66 i gniazdo zaworowe 70.Komora 26 jak i komora 28 sa równiez polaczone ze soba za pomoca otworów 82, kanalu 78, komo¬ ry 86 i kanalu 84, i z otwarta, druga czescia za¬ woru grzybkowego pomiedzy zewnetrznym gniaz¬ dem zaworowym 68 a promieniowym kolnierzem 66. Obie komory w tym stanie silownika wspoma¬ gajacego sa polaczone ze zródlem pocisnienia za pomoca lacznika prózniowego 89, wedlug fig. 2, znajdujacego sie w scianie 14 obudowy, przy czym silownik pozostaje w stanie podcisnienia.Przemieszczenie trzpienia sterowniczego 42 w le¬ wo, np. spowodowane uruchomieniem pedalu ha¬ mulca, wywoluje postepowy ruch suwaka 38. Pod¬ czas tego ruchu pierwsza czesc zaworu grzybko¬ wego pozostaje zamknieta na skutek dzialania sprezyny 76. Natomiast kolnierz 66 grzybka zawo¬ rowego dolega do zewnetrznego gniazda zaworowe¬ go 68, a zatem drugi zawór grzybkowy zamyka sie odcinajac komory 26, 28 od siebie. Dalszy ruch suwaka 38 w lewo sprawia, ze gniazdo zaworowe zostaje odsuniete od kolnierza 66, otwierajac tym samym pierwszy zawór grzybkowy i laczac tytlna gomore 28 z atmosfera. Róznica cisnien wprowadza w ten sposób miedzy dwiema stronami .przepony 18 i plyty oporowej 24 powoduje ich przemieszczenie w lewo wbrew sile glównej sprezyny srubowej 54, przy czym ruch ten jest przenoszony na popy- chacz 48 uruchamiajacy glówna pompe hamulco¬ wa, nie przedstawiona. Wartosc róznicy cisnien .panujacych po Obu stronach przepony i plyty opo¬ rowej oraz wartosc sily przykladanej do hamul¬ ców zaleza od wielkosci otwarcia pierwszego zawo¬ ru grzybkowego, utworzonego przez kolnierz 66 i gniazdo zaporowe 70, a zatem od wartosci po¬ osiowego przemieszczenia trzpienia sterowniczego 42.Podczas dzialania silownika wspomagajacego, co zostalo opisane powyzej, obudowa podlega napre¬ zeniom na skutek dzialania podcisnienia w jej ko¬ morach wewnetrznych, a takze na skutek dzialania obciazen i sil reakcji wywieranych na nia przez inne, poruszajace sie czesci. Naprezenia te albo sa .kompensowane poprzez konstruowanie scian 12, 14 obudowy z materialów ciezkich, przy których sa one dosc cienkie, albo z materialów lekkich, przy których sa one dosc grube.Niniejsze rozwiazanie umozliwia skompensowanie takich naprezen przy uzyciu materialów lekkich i zachowaniu cienkosciennosci, dzieki zastosowaniu dwóch elementów przenoszacych sile w postaci sworzni 100, z których tylko jeden jest przedsta¬ wiony na fig. 1, a które sa usytuowane w kierun¬ kach równoleglych do osi silownika wspomagaja¬ cego, rozciagajac sie pomiedzy i wiazac ze soba dwie sciany 12, 14 obudowy. Kazdy ze sworzni 100 jest osadzony suwliwie w plycie oporowej 24 prze¬ pony, umozliwiajac plycie oporowej wykonywanie ruchu poosiowego podczas dzialania silownika wspomagajacego.Kazdy ze sworzni 100 przechodzi przez odpowied¬ ni otwór 102 w plycie oporowej 24, miedzy nimi zas znajduje sie wcisnieta i wpasowana miedzy nie podatna uszczelka 104. Uszczelnienie takie ko¬ rzystnie zawiera usztywniacz metalowy 108 oraz 5 pierscien zaciskowy 108. W kazdym uszczelnieniu moze wystepowac kieszen smarownicza.W przykladzie wykonania kazda uszczelka 104 jest zastapiona przez oslone elastyczna, przylaczo¬ na z jednego konca do scian odpowiedniego otwo- io ru 102 plyty oporowej, a z drugiego konca, w miejscu znajdujacym sie wewnatrz komory 26, do tego sworznia.W przykladzie wykonania wedlug figUTy 1 pra¬ we koncówki sworzni 100 sa zamocowane na stale 15 do prawostronnej sciany 12 obudowy przez zadanie ich w pogrubionej czesci 103 obudowy podczas jej formowania. Plaskie powierzchnie 105 zabezpiecza¬ ja sworznie przed obrotem wzgledem obudowy. Le¬ wostronne koncówki sworzni 100 przechodza przez 20 odpowiednie otwory 106 w pogrubionej czesci 108 sciany 14 obudowy, przy czym sworznie sa uszczel¬ nione wzgledem otworów za pomoca pierscieni uszczelniajacych 110 o ksztalcie litery O w prze¬ kroju poprzecznym. 25 Wedlug figury 1 osiowa odleglosc wciec 112, 114 wykonanych na sworzniu, jest dobrana tak, aby wynosila nieco mniej niz laczna dlugosc osiowa obudowy silownika wspomagajacego, w którym to przypadku obie sciany 12, 14 obudowy moga byc 30 docisniete do siebie i scisniete za pomoca mecha¬ nizmu srubowego, gd ynagwintowane koncówki 116, 118 sworzni zostana przewleczone przez odpo¬ wiednie plyty mocujace i docisniete do nich za po¬ moca odpowiednich nakretek 143, 35 Korzystnie, nagwintowane koncówki 118 znajdu¬ jace sie po prawej stronie silownika wspomagaja¬ cego sa przewleczone przez i zamocowane do prze¬ grody czolowej 142 pojazdu, natomiast nagwinto¬ wane koncówki 116, znajdujace sie po lewej stro- 40 nie, sa zamocowane do kolnierza 140 znajdujacego sie na tylnym koncu obudowy 141 glównej pompy hamulcowej ukladu hamulcowego.Dzieki temu sciany 12, 14 obudowy silownika wspomagajacego sa zasadniczo zupelnie uwolnione 45 od naprezen wywolywanych przez sily dzialajace na nie, a tylko uginaja sie do wewnatrz pod dzia¬ laniem pocisnienia. W innych wariantach wykona¬ nia obudowa moze byc przylaczona do przegrod czolowej pojazdu, lecz nie do glównej pompy ha- 50 mlulcowej, ewentualnie do glównej pompy hamul¬ cowej, lecz nie do przegrody czolowej.W powyzszym ukladzie, poniewaz obie sciany obudowy nie sa zacisniete wzgledem siebie do chwili wpasowania silownika wspomagajacego 55 miedzy glówna pompe hamulcowa, a przegrode czo¬ lowa, w jego polozenie robocze, musi byc uzyty jakis przyrzad do mocowania tych scian wzgledem siebie i zapobiegania ich oddzielaniu sie od siebie na czas transportu i magazynowania. Istnieje tu 60 wiele mozliwosci. Na przyklad, w otworach 106 przeznaczonych na sworznie moga sie znajdowac elementy sprezyste, których powierzchnia bedzie przystosowana do zatrzaskowego wspóldzialania z odpowiednimi rowkami obwodowymi, wykonany- 65 mi w sworzniach, i na odwrót.114 889 9 10 Alternatywnie, te dwie sciany obudowy sa la¬ czone ze soba w zakresie owbodu zewnetrznego kolnierzy zaciskajacych przepone 18. Mozliwe jest równiez dociskanie powierzchni scian obudowy za pomoca ksztaltowego polaczenia zatrzaskowego, przedstawionego u dolu na fig. 1.W przypadku* w którym nie zada sie, aby sworz¬ nie przechodzily przez przegrode czolowa, lub w którym niezbedne jest zastosowanie dodatkowej podpory w obudowie 10, stosuje sie dodatkowe sworznie, np. wprasowywane, jak sworznie 120 na fig. 4, lub zalewane podczas formowania', jak sworznie 122 na fig. 5. Podobne rozwiazania moga byc zastosowane i w odniesieniu do lewej sciany 14 obudowy, o ile jest to pozadane, mocowanej do glównej pompy hamulcowej.Jesli ze wzgladów montazowych niezbednym jest, aby sworznie 1.00 nie przebiegaly prostoliniowo od przegrody czolowej do kolnierza glównej pompy hamulcowej, to stosuje sie sworznie odsadzone i zaopatrzone w oddzielne nakretki luib inne ele¬ menty mocujace. Sciany 12, 14 obudowy w zakre¬ sie pomiedzy sworzniami, bedacymi miejscami przylaczenia do przegrody czolowej i/lub glównej pompy hamulcowej, korzystnie sa miejscowo wzmocnione.W przykladzie wedlug figury 6 element przeno¬ szacy sile jest zaopatrzony w czesc koncowa wy¬ korbiona 144. W konstrukcji wedlug fig. 6 sciany 12r 14 obudowy sa wytloczone z blachy, a element przenoszacy sile ma postac sworznia 100 zaopatrzo¬ nego na tylnym swym koncu w nagwintowana koncówke 118 wystajaca poprzez sciane 12 obudo¬ wy, aby umozliwic bezposrednie laczenie z prze¬ groda czolowa pojazdu, a ponadto ma wspornik 145 odstajacy poprzecznie, wytloczony z blachy i utwierdzony na przedniej koncówce 146 sworz¬ nia 100, a koncowa czesc sworznia ma postac sru¬ by 147 utwierdzonej swym lbem we wsporniku 145 w pewnej odleglosci poprzecznej wzgledem sworz¬ nia 100. Sruba 147 ma nagwintowana koncówke 148, która wystaje do przodu, poprzez otwór 149 w przedniej scianie 14 obudowy, a przy tym jest ona uszczelniona wzgledem tej sciany 14 obudowy za pomoca sprezystej podkladki pierscieniowej 150, u/mieszczonej pomiedzy sciana 14 obudowy a kol¬ nierzem 151, powstalym na lbie sruby 147 na sku¬ tek zakuwania, i powierzchnia czolowa 152 wspor¬ nika 145. W praktyce równiez wokól koncówki 118 sworznia 100 jest umieszczona sprezysta uszczelka pierscieniowa w czolowym zetknieciu z tylna scia¬ na 12 obudowy, aby uszczelnic tylna komore 28 si¬ lownika wspomagajacego.Element przenoszacy sile, przedstawiony na fig. 6, umozliwia blizsze siebie zamocowanie pary srub 147 do obudowy glównej pompy hamulcowej niz samych sworzni 100. W niektórych przykladach wykonania wynalazku moze to byc konieczne po to, aby przykladowo pozostawic dostatecznie duzo miejsca dla korpusu zaworowego 32 silownika.W innym przykladzie wykonania, nie przedsta¬ wionym, wspornik 145 jest umieszczony na zew^ natrz sciany 14 obudowy.Wsporniki 145 moga byc tez zastosowane na obu koncówkach sworznia, o ile to pozadane.Poza tym wedlug figury 6 plyta oporowa 24 si¬ lownika wspomagajacego jest uszczelniona wzgle¬ dem kazdego ze sworzni 100 za pomoca uszczelki wargowej 153, zaopatrzonej w wewnetrzny, obwo- 5 dowy kolnierz pierscieniowy 154 szczelnie osadzony w rowku pierscieniowym 155 wykonanym w sworzniu 100, oraz za pomoca zewnetrznego, obwo¬ dowego kolnierza 156, zaopatrzonego od strony zewnetrznej w rowek i szczelnie obejmujacego io brzegowa czesc plyty oporowej 24.Zgodnie z lfeura 7 sworzen 100 ma dwie czesci 112, 158 o stopniowanej srednicy, z których czesc 112 o wiekszej srednicy opiera sie o powierzchnie promieniowa 124 wykonana w otworze 14 oboido- 15 wy silownika, zas druga czesc 158 o nieco mniej¬ szej srednicy wystaje na zewnetrz wzgladem po¬ wierzchni 159 czesci 14 obudowy silownika i styka sie z kolnierzem glównej pompy hamulcowej po ich polaczeniu ze soba. W takim przypadku przed- 20 -nia sciana 14 obudowy nie przenosi sil zaciskowych .pomiedzy glówna pompa hamulcowa a sworzniami ilOO. Sworznie 100 moga byc zaopatrzone na obu iswych koncach w takie czesci 112 i 158 o stopnio¬ wanej srednicy O ile to pozadane. 25 W trakcie normalnego uzytkowania podcisnienie bedzie sie staralo ugiac sciany 12, 14 obudowy, zwiekszajac przez to obciazenie zaciskajace i uszczelniajace, dzialajace na kolnierz 16 przepony 18. Wartosc takiego uginania jest ograniczona w 30 przykladzie przedstawionym na fig. 1 przez zasto¬ sowanie powierzchni promieniowych 124 opieraja¬ cych sie o czesci 112 wykonane na sworzniach 100.Jak to zostalo wspomniane, znane silowniki wspomagajace ulegaja ugieciom na skutek dziala- 35 nia obciazen przenoszonych przez same sciany obu¬ dowy. Skutkiem tego zwieksza sie jalowy ruch pe¬ dalu hamulca, gdy dzialaja wieksze sily wejsciowe, które trzeba przezwyciezyc wiekszym skokiem tego pedalu. Poniewaz sciany tworzace obudowe silow- 4o nika wedlug wynalazku sa uwolnione od naprezen wywolywanych silami wejsciowymi i wyjsciowy¬ mi, moga byc wykonane jako ciensze i tym samym lzejsze.Same sworznie moga byc wykonane z jakiego¬ kolwiek materialu, którego sztywnosc wystarcza do ograniczenia ugiecia do akceptowalnie malej wartosci. Zadanie to spelniaja materialy metalowe, ap. sital lub stopy iglinu. 50 Zastosowanie wynalazku nie jest ograniczone do silowników wspomagajacych, o pojedynczej obu¬ dowie, uruchamianych bezposrednio, lecz wynala¬ zek moze byc stosowany równiez w zespolach tan¬ demowych i zdalnie sterowanych, np. w ukladach 55 sterowanych hydraulicznie.Sciany 12, 14 obudowy niekoniecznie musza byc wykonane z tworzyw sztucznych. Mozna je wyko¬ nywac takze z metalu, np. aluminium. W tym przypadku sa potrzebne inne elementy przenoszace 6o sily, formowane inaczej niz wtryskowo.Na figurze 3 jest przedstawiony przyklad wyko¬ nania, w którym obie koncówki sworznia 130 sa suwliwie osadzone w odpowiednich otworach 132, 134 obudowy. Koncówki sworzni sa uszczelnione 15 za pomoca uszczelek 136, 138, a przy tym sa za- 45114 889 11 12 bezpieczone przed obrotem za pomoca plaskich po¬ wierzchni.O ile to pozadane nagwintowane koncówki 116, 118 sworzni moga byc zastapione gwintowanymi elementami mocujacymi, wkracanycni w gwint wewnetrzny, wykonany w koncówkach sworzni, które w takim przypadku korzystnie siegaja zasad¬ niczo zewnetrznych powierzchni scian 12, 14 obu¬ dowy.Zespól silownika wspomagajacego wedlug fig. 8 ma sciany 161, 162 obudowy uformo%ane wtrysko¬ wo z tworzywa sztucznego i przystosowane do za¬ trzaskiwania jednej w drugiej za pomoca polacze¬ nia ksztaltowego 163 i do zaciskania miedzy soba zewnetrznego, obwodowego kolnierza 164 o ksztal¬ cie trapezoidalnym, okalajacego elastyczna przepo¬ ne 165. Para metalowych sworzni 166 rozciaga sie poosiowo poprzez obie sciany obudowy i poprzez plyte oporowa 167 przepony wykonana z tworzywa sztucznego. Sworznie 166 sa usytuowane po diame- rtralnie przeciwnych stronach., przy czym ich osie korzystnie sa równo oddalone od osi popychacza 180. Przepona 165 jest zlozona z czesci roboczej 168 oraz z dwóch uszczelek wargowych 169 uszczelnia¬ jacych przepona wzgledem tulei 170, stanowiacej, zgodnie z korzystna cecha wynalazku, jedna calosc * ze sciana 161 obudowy i osadzona suwliwie na srodkowej czesci 171 sworznia 166. Zewnetrzna po¬ wierzchnia tulei 170, stanowiaca powierzchnie pod¬ parcia dla uszczelki wargowej 169, jest gladka.Druga tuleja 172 stanowi jedna calosc ze' sciana 162 obudowy i ma wolna koncówke znajdujaca sie w pewnej odleglosci od wolnej koncówki pierwszej tulei 170.Sworzen 166 ma nagwintowane koncówki 173,. 174 o zmniejszonej srednicy, umozliwiajace przylacze¬ nie odpowiednio do przegrody czolowej i do obu¬ dowy glównej pompy hamulcowej. Powierzchnie czolowe 175, 176 sworznia wystaja poza przylegaja¬ ce do nich odpowiednio powierzchnie zewnetrzne 177, 178 sciany obudowy, i sa przystosowane do dolegania do powierzchni czolowych obudowy glównej pompy hamulcowej i przegrody czolowej, w celu umozliwienia ustalenia polozenia glównej pompy hamulcowej i silownika wspomagajacego.Na figurze 9 do 11 czesci odpowiadajace przed¬ stawionym na fig. 8 sa zaopatrzone w te sanie oznaczniki cyfrowe.W przykladzie wedlug figury 9 uszczelka war¬ gowa 169 przepony jest równiez podparta na tulei ,170 stanowiacej jedna calosc z tylna sciana 161 obudowy, lecz tuleja 170 jest osadzona suwliwie w przedniej scianie 162 obudowy i wystaje poza nia, a wiec nie stanowi jednej calosci z nia. Zewnetrzna powierzchnia 178 przedniej sciany 162 obudowy jest zaopatrzona w pogrubiona czesc 179 o ksztalcie stozka scietego, umieszczona wokól przedniej kon¬ cówki tulei 170.W celu ustalenia polozenia wolnej koncówki nie- nastawnego, osiowego popychacza' 180 wzgledem sciany obudowy silownika wspomagajacego i ele¬ mentów tego silownika, stosuje sie narzedzie usta¬ lajace 181, zaopatrzone w pierscieniowa powierzch¬ nie czolowa 182 stykajaca sie ze sciana przednia obudowy, oraz w powierzchnie czolowa 183, znaj¬ dujaca sie u podstawy wneki i stykajaca sie z wol¬ na koncówka popychacza, przy czym to narzedzie jest wedlug fig. 9 przemieszczane ruchem postepo¬ wym w prawo. Powierzchnia czolowa 182 narzedzia 5 zostaje zetknieta ze sciana 162 obudowy zanim po¬ wierzchnia czolowa 183 zetknie sie z popychaczem.Zetkniecie powierzchni czolowej 183 z popycha¬ czem 180 oznacza, ze jest on wlasciwie umiejsco¬ wiony osiowo wzgladem powierzchni 178 sciany 10 przedniej obudowy, po czym narzedzie zgrzewaja¬ ce, zaopatrzone w pierscieniowa glowice zgrzewa¬ jaca 184, zastaje docisniete do wolnej koncówki tu¬ lei 170 w celu polaczenia jej zgrzewaniem z po¬ wierzchnia 179 i tym samym ustalenia poosiowej 15 odleglosci srodkowych stref scian 161, 162 obudo¬ wy, wzgledem siebie.W silowniku wspomagajacym wedlug fig. 10 brak jest tulei wokól sworzni 166. Kazdy ze sworzni ma wielokolnierzowa czesc 185, która zostaje zalana 20 .podczas formowania tylnej sciany 161 obudowy, na skutek, czego zostaje utworzone sztywne polaczenie pomiedzy kazdym ze sworzni 166 a tylna sciana 161 obudowy. Sciana przednia jest formowana wtryskowo na osadzonych w niej dwóch diame- 25 tralnie przeciwleglych, tulejowych wkladkach me¬ talowych 186, które maja powiekszone, wybrane i porowkowane czesci tylne 187 oraz poczatkowo gladkie, walcowe czesci przednie 188. Czesci 189 sworzni 166, które znajduja sie wewnatrz Wkladek 30 186 sa poczatkowo umieszczone suwliwie w otwo¬ rach tych wkladek 186, aby umozliwic zlozenie ze soba dwóch scian 161, 162 obudowy. Po zestawie¬ niu ze soba scian obudowy poosiowe polozenie przedniej powierzchni czolowej 178 sciany 162 obu- 35 dowy wzgledem powierzchni czolowej wolnej kon¬ cówki popychacza 180 ustala sie przez przylozenie dostatecznej sily osiowej do powierzchni czolowej J78, po czym zakuwa sie czesc 188 kazdej wkladki, wypelniajac trzy obwodowe rowki 190 znajdujace 40 sie w czesci 189 kazdego ze sworzni sciagowych, materialem tej czesci 188.Silownik wspomagajacy wedlug fig. 11 jest po¬ dobny do przedstawionego na fig. 8 z tym, ze scia¬ ny 161, 162 uformowane z tworzywa sztucznego sa 45 zaopatrzone odpowiednio w tuleje 170, 172, stano¬ wiace jedna calosc z nimi i okalajace sworznie (166, lecz w tym przykladzie wykonania tuleje 170, 172 maja jednakowa dlugosc. Kazdy ze sworzni jest zaopatrzony w gladkie, walcowe, pogrubione 50 czesci 191, 192 i 193, wielowypustOwa, pogrubiona czesc 194, gladka, pocieniona czesc 195 i wielowy- pustowa, !pócieniona czesc 196 o znacznej dlugosci.Czesci 192, 196 maja tuleje 170 uformowana wokól nich. Alternatywnie czesci 192, 196 wykorzystuje sie do uformowania dopelniajacych wielowypustów wewnetrznych na wewnetrznej powierzchni tulei 170 przez wprasowywanie sworzni 166 w swe po¬ wozenie po uformowaniu obudowy.Poniewaz czesc wielowypustowa 196 ma znaczna 60 dlugosc, sworznie 166 sa bardzo dobrze zabezpie¬ czone przed obrotem wzgledem sciany 101 obudo¬ wy. Tuleja 172 po uformowaniu opiera sie o czesc 191, okreslajac poosiowa odleglosc powierzchni czo¬ lowych 101, 162 obudowy, gdy te sciany ^obudowy 65 zostaja docisniete do siebie pod dzialaniem cisnie-13 nia atmosferycznego, w wyniku przylozenia podcis¬ nienia do komory lub komór silownika.Koncówka 199 ma wielowypustowa powierzchnie wewnetrzna, która moze byc formowana podczas wprasowywania w nia wielowypustowej czesci 194 sworznia wprowadzanego w swe polozenie, dzieki czemu wielowypusty wewnetrzne wspóldzialaja z wielowypustowa czescia 194 sworznia.Przepona 167 jest zaopatrzona w dwie uszczelki wargowe 200, stanowiace jedna calosc z nia i za¬ konczone .kolnierzem 201 o ksztalcie klinowatym w przekroju poprzecznym, zwiekszajacym swa gru¬ bosc wraz ze zmniejszaniem sie jego srednicy i do¬ ciskanym do dna wneki pierscieniowej utworzonej pomiedzy czesciami 192, 194 sworznia 166. Kolnierz 201 jest w ten sposób zabezpieczony przed wy¬ ciagnieciem go w kierunku promieniowym z wneki pierscieniowej sworznia 156 pod dzialaniem na przepone duzej róznicy cisnien, ze jego ciensza czesc kolnierza 201 usytuowana promieniowo na zewnetrznym jego brzegu jest ujeta w wolne kon¬ cówki tulei 170, 172, usytuowanych w pewnej od¬ leglosci poosiowej wzgledem siebie, dzieki której mie wywieraja nadmiernej sily zaciskajacej, jaka moglaby uszkodzic ten kolnierz. Jak to jest przed¬ stawione na rysunku kolnierz 201 korzystnie jest zaopatrzony w pierscieniowa wneke wykonana w wewnetrznej jego powierzchni stykajacej sie ze sworzniem 166.W celu zapewnienia spoczynkowego uszczelnie¬ nia koncówek tulei 170, 172 wzgladem siebie, a rów¬ noczesnie w celu niedopuszczenia do nadmiernego naciskania promieniowo zewnetrznej czesci kolnie¬ rza 201, które mogloby znieksztalcic uszczelke war¬ gowa 200, konieczne jest promieniowe zacisniecie kolnierza 201 - pomiedzy sworzniem 166 a tulejami 170, 172.Nalezy zauwazyc, ze poza Uszczelnianiem dwóch komór silownika wspomagajacego wzgledem siebie, kolnierz 201 uszczelnia równiez sworzen wzgledem obu scian 161, 162 dzieki czemu dodatkowe uszczel¬ ki na koncach sworznia sa zbyteczne.W poblizu przedniej koncówki sworzen 166 jest zaopatrzony w pierscieniowa powierzchnie czolowa 202, który wystaje poza przednia powierzchnie 178 sciany 162 obudowy. Podczas dzialania powierz¬ chnia czolowa 202 stanowi zderzak dla tylnej kon¬ cówki obudowy glównej pompy hamulcowej. Scia¬ na 162 obudowy jest zaopatrzona w scianke oslo¬ nowa 203 wystajaca ku przodowi.W przypadku takiej scianki 203 ibytfalby widoczna szczelina istniejaca pomiedzy obudowa glównej pompy hamulcowej a -powierzchnia czolowa 178, i istnialoby zagrozenie polegajace na tym, ze me¬ chanik widzac te szczeline, móglby sadzic, ze glów¬ na pompa hamulcowa jest niedostatecznie docia¬ gnieta do silownika wspomagajacego, co mogloby sprowokowac go do przekrecenia nakretki na sworzniu. Scianka oslonowa 203 jest wiec zastoso¬ wana glównie po to, aby zakryc szczeline istnie¬ jaca pomiedzy obudowa glównej pompy hamulco¬ wej a sciana 162 obudowy.O dle to pozadane, scianka 203 jest korzystnie tak uksztaltowana, ze tworzy pasowanie wciskowe z zewnetrznym obrzezem kolnierza obudowy pom- 4 889 14 py glównej, gdy zostanie wcisnieta w swe poloze¬ nie, przejmujac obciazenie 'boczne dzialajace na nia.Tylna sciana 161 obudowy jest uformowana jako 5 jedna calosc wraz z pierscieniowymi uszczelkami 204, 'zwróconymi ku tylowi i usytuowanymi wspól¬ osiowo wzgledem Odpowiednich sworzni 166. Usz¬ czelki 204 sa wykonane jako czesciowo elastyczne w tym celu, aby 'mogly szczelnie dolegac do prze- io grody glównej i niedopuszczac do przedostawania sie gazów z przestrzeni silnikowej pojazdu, po¬ przez szczeline wokól tylnych koncówek sworzni do wewnatrz silownika wspomagajacego. Eliminuje to potrzebe stosowania dodatkowych uszczelek. 15 w przykladzie wykonania wedlug fig. 11 zatrzas¬ niecie sie promieniowo zewnetrznych kolnierzy scian 161, 162 obudowy uzyskuje sie dzieki umiesz¬ czeniu pierscieniowego wystepu 205, zwróconego promieniowo do wewnatrz, do obwodowej wneki 20 236 zwróconej promieniowo na zewnatrz, wewnatrz której wystep ten zostaje osadzony z luzem osio¬ wym. Wolna koncówka 209 wystepu 205 oraz kol¬ nierz oporowy 207 stanowia zderzaki wspóldziala¬ jace ze soba, które ograniczaja ruch poosiowy obu 25 scian 161, 182 obudowy wzgledem siebie, wystepu¬ jacy podczas dzialania podcisnienia, i tym samym ograniczaja wartosc sily zaciskajacej kolnierz 164, a wywieranej na ten kolnierz przez sciany obu¬ dowy. 30 Umozliwia to zamocowanie kolnierza 164 w si¬ lowniku pod bardzo maiym poczatkowym obciaze¬ niem sciskajacym w porównaniu np. z konstrukcja wedlug fig. 8 i 9. Sila mocujaca, dzialajaca na kol¬ nierz wzrasta, gdy jedna lub obie komory silowni- 35 ka sa poddane dzialaniu podcisnienia, lecz maksy¬ malne obciazenie kolnierza jest ograniczane po¬ przez stykanie sie wystepu 205 z kolnierzem opo¬ rowym 207.W przykladzie wykonania wedlug fig. 12 para 4a diametralnie przeciwleglych sworzni 211, usytuo¬ wanych w pewnej odleglosci od siebie, przechodzi przez tylna sciane 212 obudowy silownika wspo¬ magajacego i poprzez ruchoma scianke 214 zawie¬ rajaca plyte oporowa 215 i przepone 216. Przepona 45 £16 (ma postac tarczowatej, glównej, czesci przepo¬ nowej 216', stanowiacej jedna calosc z uszczelkami wargowymi 217, które uszczelniaja plyte oporowa £15 wzgledem sworzni 211 i umozliwiaja prze¬ mieszczanie ruchomej scianki w kierunku równo- 50 leglym do sworzni. Sworzen 211 jest zaopatrzony w poblizu jednej swej koncówki w obwodowa wne¬ ke 218, a sciana 212 obudowy jest zaopatrzona w pogrubiona czesc obwodowa 219 uformowana wraz z wewnetrzna wneka obwodowa 220. 55 Uszczelka wargowa 217 jest zaopatrzona w obwo¬ dowy kolnierz 225, o ksztalcie prostokata w prze¬ kroju poprzecznym, którego promieniowo wew¬ netrzna czesc jest umieszczona we wnece 218 i ustanawia uszczelnienie wraz z dnem 222 i po- 60 wierzchnia czolowa 223 wneki 218, natomiast pro¬ mieniowo zewnetrzna czesc kolnierza jest umiesz¬ czona w obwodowej wnece 220 i ustanawia uszczel¬ nienie wraz z dnem 224 i tylna sciana 221 wne¬ ki220. 65 Wedlug korzystnej cechy wynalazku kolnierz 225114 889 15 16 uszczelnia sworzen 211 wzgledem sciany 212 obu¬ dowy, a takze uszczelnia przepone 216 wzgledem sworznia.Uszczelka wargowa 217 przepony jest zaopatrzo¬ na w obwodowy wystep 226 odstajacy promieniowo na zewnatrz i usytuowany wzgledem miejsca pola¬ czenia glównej czesci przeponowej 216' i uszczelki wargowej 217, w odleglosci równej grubosci plyty oporowej 215, w celu ¦umozliwienia przylaczenia tej przepony do plyty oporowej 215. Glówna czesc przeponowa 216* jest zaopatrzona w wiele obwodo¬ wych wystepów 227 zwróconych ku tylowi, roz¬ mieszczonych w pewnej odleglosci wzgledem sie¬ bie, stanowiacych jedna calosc z nia, oraz dziala¬ jacych jako ograniczniki tylne ruchomej przepony.Na figurze 13 i 14 zostaly uzyte ta'kie same oznaczniki cyfrowe na oznaczenie czesci takich sa¬ mych jak na fig. 12. Wedlug fig. 13 sworznie 211 . sa uszczelnione wzgledem tylnej sciany 212 obudo¬ wy, dzieki uformowaniu pogrubionej czesci 219.W przypadku kazdego ze sworzni plyta oporowa 215 jest zaopatrzona w czesc rurowa 228, odstajaca ku tylowi i stanowiaca jedna calosc z nia oraz w sposób ciagly przechodzaca w czesc rurowa 229, .odstajaca ku przodowi, przy czym obie te czesci rurowe 228, 229 sa usytuowane wspólosiowo wzgle¬ dem sworznia sciagowego. Czesc rurowa 228 u tyl¬ nego swego konca ma /wystep obwodowy 230, zwrócony promieniowo na zewnatrz, oraz wiekszy wystep obwodowy 231, zwrócony promieniowo do wewnatrz.Obwodowy zlobek 234, usytuowany wspólosiowo wzgledem trzpienia sterowniczego i popychacza, zwrócony promieniowo na zewnatrz, znajduje sie pomiedzy obwodowym kolnierzem 232, zwróconym promieniowo na zewnatrz i usytuowanym równiez wspólosiowo, a tylna powierzchnia plyty oporowej 215 przepony. Zlobek 234 okala czesc rurowa 228 i przebiega stycznie wzgledem niej.Glówna czesc przeponowa 216' ma na swym pro¬ mieniowo wewnetrznym brzegu kolnierz 233 osa¬ dzony pod naprezeniem w obwodowym zlobku 234, a przy tym niezaleznie jest zamocowana do rucho¬ mej scianki za pomoca drugiego kolnierza obwodo¬ wego 235, umieszczonego pod naprezeniem pomie¬ dzy kolnierzem 232 a wystepem 230, przy czym drugi kolnierz 235 jest polaczony w poblizu kol¬ nierza 233 z glówna czescia przeponowa 216* za pomoca srodnika 236. Srodnik 236 umozliwia czesci 216' zachowanie stalego polozenia na plycie oporo¬ wej 215, w uniezaleznieniu od polozenia uszczelki wargowej 217 na czesci rurowej. 228, i odwrotnie.Uszczelka wargowa 217 jest zaopatrzona ponadto w zewnetrzny, obwodowy kolnierz 237 polaczony z kolnierzem 235 elastycznym srodnikiem 238 roz¬ ciagajacym sie wokól wolnej koncówki czesci ru¬ rowej 228, przy czym kolnierz 237 dolega do wy¬ stepu obwodowego 231.Przyklad wykonania wedlug figury 14 rózni sie wzgledem przedstawionego na fig. 13 tylko tym, ze odmienna postac zostala, nadana czesci rurowej 229,' zwróconej ku przodowi, a mianowicie jest ta czesc w tym przypadku dluzsza i zaopatrzona w promieniowy kolnierz 240 zwrócony do wew- •natTZy który dzieki . opieraniu sie . o sworzen 211 zapobiega wystepowaniu poprzecznych ruchów ru¬ chomej scianki wzgledem tego sworznia poprzez prowadzenie jej po nim w trakcie jej przemiesz¬ czania sie, a ponadto zapobiega wystepowaniu 5 .znieksztalcen przepony 216. Kolnierz 240, a takze czesc rurowa 229 korzystnie sa zaopatrzone w wie¬ le 'szczelin wzdluznych, rozmieszczonych w odste¬ pach obwodowych, powodujacych zwiekszenie spre¬ zystosci czesci rurowej, w celu zmniejszenia sil 10 tarcia pomiedzy kolnierzem 240 a sworzniem.W przykladzie wykonania wedlug figury 15 swo¬ rzen 211 jest zestawiony z czesci tylnej 242 i czesci przedniej 243, polaczonych ze soba gwintem 244.Obwodowa wneka 245 znajdujaca sie w sworzniu is 211 'ma dno i dwie czolowe powierzchnie oporowe 246, 247 przy czym podczas dociagania czesci tylnej 242 i przedniej 243 do siebie jest zaciskany miedzy tymi dwiema powierzchniami oporowymi wew¬ netrzny kolnierz obwodowy 248 uszczelki wargo- 20 Wej 217 przepony. Koniec 251 czesci tylnej 242 opierajac sie o koniec czesci przedniej 243, ograni¬ cza osiowe scisniecie kolnierza 248.Czesc tylna 242 sworznia jest zamocowana na stale do tylnej sciany 212 obudowy przez wtrysko- 25 we uformowanie tej sciany 212 wokól niej, nato¬ miast czesc przednia 243 jest osadzona suwliwie w otworze 249 w przedniej scianie 250 obudowy.Konstrukcja ta umozliwia dokonanie przegladu wewnetrznych czesci silownika wspomagajacego po 30 odkreceniu przedniej czesci 243 sworznia i otwarciu obudowy.Na figurze 16 jest przedstawiony przyklad wy¬ konania silownika zblizony do przedstawionego na fig. 11 i dlatego jednakowe oznaczniki cyfrowe zostaly uzyte na nim na oznaczenie tych samych czesci.Zasadnicza róznice miedzy tymi dwoma rozwia¬ zaniami stanowi zastosowanie pary wykorbionych sworzni 166 w tym celu, aby uzyskac niejednako- 40 we odleglosci promieniowe pomiedzy przednimi a tylnymi, nagwintowanymi koncówkami sciagów, jak w konstrukcji wedlug fig. 6. Inna róznice sta¬ nowi to, ze tuleja 172 przedniej sciany 162 obudo¬ wy jest zaopatrzona w zebra 172* rozciagajace sie 45 poosiowo i rozmieszczone w odstepach obwodo¬ wych, w celu polepszenia podparcia uszczelki war¬ gowej 200, w przypadku przemieszczania ruchomej .scianki do przodu.Jakkolwiek wybrana liczba elementów przeno- 50 szacych sile jest dwa, korzystnie mozna stosowac jch wieksza liczibe Choc w pewnych warunkach mozna stosowac tylko jeden. Na przyklad, gdy jest zastosowany zespól zaworowy, zdalnie sterowany, wtedy sciany obudowy, korzystnie sa zamocowane 55 wzgledem siebie za pomoca jednego sworznia usy¬ tuowanego wspólosiowo wzgledem tych dwóch Ccian obudowy. W takim przypadku Czlon wejscio¬ wy korzystnie jest usytuowany mimosrodowo wzgledem osi silownika wspomagajacego. «o Wynalazek znajduje zastosowanie . w podcisnie¬ niowych silownikach wspomagajacych, w których w polozeniu spoczynkowym cisnienie atmosferyczne panutje przed i za ruchoma scianka, a zawór ste¬ rowniczy dziala w ukladzie umozliwiajacym lacze- 65 nie przedniej komorjr ze zródlem zmiennego pod- 35114 889 17 18 cisnienia w przypadku uruchamiania czlonu wej¬ sciowego. W takim przypadku znowu albo sily zewnetrzne pozostaja w równowadze w polozeniu sipoczynkowym,allbo cisnienie atmosferyczne zwiera te dwie sciany obudowy w warunkach roboczych.Mozliwe jest równiez zastosowanie rozwiazania zasadniczo tej samej 'konstrukcji, z niewielkimi zmianami, do silowników wspomagajacych nadcis- nieniowo-hydraulicznych. Trzeba tylko zacisnac lub inaczej zamocowac brzegi obu scian obudowy wzgladem siebie, aby wytrzymywaly dzialanie wewnetrznego cisnienia powietrza. # W 'kazdym przypadku laczny ciezar zespolu be¬ dzie mniejszy w porównaniu z zespolami znanych konstrukcji, poniewaz obie sciany obudowy mozna wykonac jako ciensze od dotychczas wykonywa¬ nych, a przy tym dopuszcza sie ich pewne wybrzu¬ szenia pod dzialaniem cisnienia wewnetrznego', po¬ niewaz odksztalcenie poosiowe, a takze i ruch ja¬ lowy, sa i tak ograniczone przez elementy przeno¬ szace sile.Niniejszy wynalazek 'mozna latwo zastosowac w silownikach wspomagajacych o odmiennym od walcowego zarysie. W silownikach wspomagaja¬ cych, które maja ksztalt owalny, kwadratowy lub prostokatny w przekroju poprzecznym, wystepuje sklonnosc ruchomej scianki do ulegania skreceniu w zakresie luzu wzgladem obudowy, która przy¬ czynia sie do pojawienia sie naprezen skretnych w elastycznej przeponie i przyspiesza jej zuzycie.Zastosowanie elementów przenoszacych sile elimi¬ nuje takie skracanie.Zastrzezenia patentowe 1. Silownik podcisnieniowy wspomagajacy do ukladów hamulcowych pojazdów, zawierajacy obu¬ dowe zlozona z dwóch przeciwleglych scian, oraz ruchoma scianke umieszczona pomiedzy scianami obudowy i dzielaca wnetrze tej obudowy na dwie komory, a takze majacy czlon wyjsciowy polaczony z ruchoma scianka, zespól zaworu sterowniczego i czlon wejsciowy przeznaczony do uruchamiania zespolu zaworu sterowniczego i ustalania róznicy cisnien pomiedzy obiema komorami, znamienny tym, ze ma co najmniej jeden element przenoszacy sile, polaczony swymi koncami ze scianami (12, 14, 161, 162) obudowy (10) i przechodzacy przez otwór w ruchomej sciance, która to ruchoma scianka jest zaopatrzona w element uszczelniajacy ja wzgladem elementu przenoszacego sile. 2. Silownik wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze elementy przenoszace sile stanowia sworznie (100, 133, 166, 171). 3. Silownik wedlug zastrz. 2, znamienny tym, ze kazdy ze sworzni (100, 130, 171) jest usytuowany równolegle wzgladem osi silownika. 4. Silownik wedlug zastrz. 3, znamienny tym, ze sworznie (100, 130, 171) sa usytuowane w jednako¬ wych odleglosciach katowych wzgledem siebie. 5. Silownik wedlug zastrz. 4, znamienny tym, ze ma dwa sworznie (100, 130, 171) usytuowane po diametralnie przeciwnych stronach osi silownika. 6. Silownik wedlug zastirz. 2, znamienny tym, ze kazdy ze sworzni (100) ma co najmniej jedna kon¬ cówke (116), która przechodzi poprzez i wystaje poza sciane (14) obudowy. 7. Silownik wedlug zastrz. 2, znamienny tym, ze koncówki (116, 118) kazdego ze sworzni (100) prze- 5 chodza poprzez i wystaja poza odpowiednia sciane (12, 14) obudowy. 8. Silownik wedlug zastrz. 6 albo 7, znamienny tym, ze kazda z wystajacych koncówek (116, 118) jest zaopatrzona w gwint. 10 9. Silownik wedlug zaistrz. 6, znamienny tym, ze jedna z koncówek (116, 191) kazdego ze sworzni, wystajaca poprzez odpowiednia sciane obudowy, jest osadzona z pasowaniem wciskowym w otwo¬ rze (106, 132, 197) tej sciany. 15 10. Silownik wedlug zastrz. 9, znamienny tym, ze otwóir (106) jest otworem stopniowanym, którego powierzchnia promieniowa (124) znajduje sie w styku z czescia (112) sworznia, stanowiac po¬ wierzchnie oporowa dla tego sworznia. 20 11. Silownik wedlug zastrz. 2, znamienny tym, ze kazdy ze sworzni (100) ma postac preta o kolowym przekroju poprzecznym. 12. Silownik wedlug zastrz. 2, znamienny tym, ze sworzen (100) jest sworzniem zlozonym z dwóch 25 czesci równoleglych wzgledem siebie i polaczonych za pomoca wspornika (145). 13. Silownik wedlug zastrz. 2, znamienny tym, ze sworzen (166) ma postac preta wygietego tak, ze jego koncówki sa równolegle wzgledem siebie. 30 14. Silownik wedlug zastrz 1, znamienny tym, ze ruchoma scianka zawiera elastyczna przepone (18, 165) i plyte oporowa (24, 167, 215), przy czym ele¬ ment przenoszacy sile przechodzi przez otwór wy¬ konany w plycie oporowej. 35 15. Silownik wedlug zastrz. 14, znamienny tym, ze otwór wykonany w plycie oporowej (24, 167) jest uszczelniony wzgledem elementu przenoszacego si¬ le za pomoca uszczelki wargowej (153, 169, 217). 16. Silownik wedlug zastrz. 15, znamienny tym, 40 ze karada z uszczelek wargowych (153, 169, 200) sta¬ nowi jedna calosc z przepona (165, 216). 17. Silownik wedlug zastrz. 14, znamienny tym, ze plyta oporowa (215) przepony (216) jest zaopa¬ trzona w obwodowy zlobek (234), usytuowany 45 wspólosiowo wzgledem srodkowej osi ruchomej scianki i zwrócony promieniowo na zewnatrz wzgledem tej osi, przy czym przepona jest zaopa¬ trzona na swym promieniowo wewnetrznym obrze¬ zu w kolnierz (233) osadzony w tym zlobku (234), 50 a przy tym plyta oporowa jest; zaopatrzona w otwo¬ ry dla sworzni (211), z których kazdy jest usytuo¬ wany promieniowo po wewnetrznej stronie zlobka, blisko niego, oraz ma wystep obwodowy (231), ota¬ czajacy kazdy z tych otworów, zas kazda przepona 55 (216) jest zaopatrzona w dwa kolnierze (235, 237) obejmujace wystep obwodowy (231), przy czym oba te kolnierze sa ze soba polaczone za pomoca srod- nika (236). 18. Silownik wedlug zastrz. 15 albo 16, znamien- 60 ny tym, ze plyta oporowa (215) przepony jest zao¬ patrzona w czesc rurowa (229), usytuowana wspól¬ osiowo wzgledem kazdego ze sworzni, przy czym kazda z uszczelek wargowych (217) jest usytuowa¬ na wewnatrz tej czesci rurowej, w niewielkiej od- •5 leglosci promieniowej od niej.19 19. Silownik wedlug zastrz. 1-8, znamienny tym, ze kazda z czesci rurowych (229) jest zaopatrzona w kolnierz <240) skierowany promieniowo w strone sworznia (211). 20. Silownik wedlug zastrz. 15, znamienny tym, ze uszczelka wargowa (217), jest zaopatrzona w ob¬ wodowy kolnierz (248) umieszczony w obwodowej wnece <245) wykonanej w sworzniu (211), zlozonym z .dwóch, rozlacznie polaczonych ze soba czasci (242, 243), kt6re stanowia promieniowo przeciwlegle sciany tej wneki (245). 21. Silownik wedlug zastirz. 20, znamienny tym, ze obie czesci (242, 243) sworznia sa polaczone ze soba za pomoca gwintu. 22. Silownik wedlug zaistrz. 17, znamienny tym, ze jedna ze scian (162) obudowy jest zaopatrzona w tuleje <172), która wystaje do wewnatrz obudo¬ wy, i która otacza sworzen na co najmniej czesci jego dlugosci, przy czym tuleja ta jest zamocowana do tej sciany lub stanowi jedna calosc z nia. 23. Silownik wedlug zaistrz. 22, znamienny tym, ze kaizda z tulei (172) jest polaczona ksztaltowo ze sworzniem. 24. Silownik wedlug zaistrz. 22 albo 23, znamien¬ ny tym, ze promieniowo zewnetrzna powierzchnia tulei (172) stanowi powierzchnie podparcia dla uszczelki wairgowej (200).- 25. Silownik wedlug zastrz. 17, znamienny tym, ze obie sciany (161, 162) obudowy sa zaopatrzone w tuleje (170, 172) dla kazdego ze sworzni, wysta¬ jace do wewnatrz obudowy, skierowane nawzajem do isiebie. 26. Silownik wedlug zastrz. 25, znamienny tym, ze pomiedzy wolnymi koncówkami przeciwnie zwróconych tulei (170, 172) otaczajacych kazdy ze sworzni (166), usytuowanymi w pewnej odleglosci poosiowej, znajduje sie obwodowy kolnierz (201) uszczelki wargowej (200). 4 889 20 27. Silownik wedlug zastrz. 26, znamienny tym, ze obwodowy kolnierz (201) kazdej z uszczelek wargowych. (200) ma ksztalt klinowaty w przekroju poprzecznym, o grubosci osiowej, zwiekszajacej sie 5 w strone promieniowo do wewnatrz wzgladem osi sworznia, przy czym najciensza czesc kolnierza (201) jest umieszczona pomiedzy wolnymi konców¬ kami tulei (170, 172). 28. Silownik wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze io obrzeza scian (161, 162) obudowy sa ze soba pola¬ czone zatrzaskowe 29. Silownik wedlug zastrz. 28, znamienny tym, ze polaczenie zatrzaskowe stanowi pierscieniowy wystep (205) jednej ze scian (161) obudowy, skiero- 15 wany do wewnatrz obudowy i umieszczony w ob¬ wodowej wnece (206), znajdujacej sie na drugiej ze" scian {162) obudowy. 30. Silownik wedlug zastrz. 29, znamienny tym, ze wolna koncówka (209) pierscieniowego wystepu 20 (205) oraz kolnierz oporowy (207), ograniczajacy obwodowa wneke (206), stanowia elementy zderza¬ kowe scian (161, 162) obudowy. 31. Silownik wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze sciany (12, 14) obudowy maja czesci pogrubione (103, 108), w zakresie otworów, przez które prze¬ chodza konce elementów przenoszacych sile. 32. Silownik wedlug zastrz. 7, znamienny tym, ze wystajace poza sciany (12, 14) obudowy przeciw- 30 legle koncówki (116, 118) kazdego ze sworzni (100) sa polaczone z obudowa (141) glównej pompy ha¬ mulcowej i z przegroda czolowa (142) pojazdu. 33. Silownik wedlug zastrz. 32, znamienny tym, ze na koncówkach kazdego ze sworzni, wystaja- 3B cych poza sciany obudowy, sa wykonane powierz¬ chnie czolowe (175, 176), stanowiace powierzchnie oporowe dla obudowy (141) glównej pompy hamul¬ cowej i dla przegrody czolowej (142) pojazdu.114 889 .X) 18 16 FIG2114 889 FIG.3 FIGA FIG5.F/G.6. 149 150 FIG 7.114 889 162 164\ 163 -180 F/G9. 164^_/-163 FIGJO.114 889 209 2C?V163 1?4 207-112 503 211 FI 612. 222\ . 2^3 ,166 FI 6.16. PL PL PL