Opis patentowy opublikowano: 30.12.1981 112 734 Int. Cl.2 A01N 9/02 Twórca wynalazku: Uprawniony z patentu: Eli Lilly and Company, Indianapolis (Stany Zjednoczone Ameryki) Srodek grzybobójczy Przedmiotem -wynalazku jest srodek grzybobójczy przeznaczony do zwalczania chorób roslin uzytko¬ wych, zwlaszcza zbóz.Z opisu patentowego Stanów Zjednoczonych Ame¬ ryki nr a 912 725 znany jest zwiazek grzybobójczy o nazwie triadimefon, bedacy pod wzgledem budo¬ wy chemicznej l-(4-chlorofenoksy)-1-(1,2,4-triazoli- lo-l)-3,3-dwumetylobutanonem-2. Dzialanie grzybo¬ bójcze tego zwiazku oraz jego srali z fizjologicznie dopuszczalnymi kwasami uwaza sie za silniejsze i majace wiekszy zasieg od dzialania n-dodecyloigua- nidyny (dodyny) bedacej równiez zwiazkiem grzy¬ bobójczym.Z opisu patentowego Stanów Zjednoczonych Ame¬ ryki nr 4 005 083 znane sa kompleksowe zwiazki mefaald d eterów aizoililowych, w tym itakze triiadi- mefonu. Zwiazki te wykazuja równiez dzialanie grzybobójcze.Z opisów patentowych Stanów Zjednoczonych Ameryki nr 3 290 353 i nr 3 331 735 znany jest zwia¬ zek grzybobójczy zwany chlorothalonilem, bedacy pod wzgledem budowy chemicznej 2,4,5,6-cztero- chloro-1,3-dwucyjanobenzenem.Obecnie nieoczekiwanie stwierdzono, ze znacznie silniejsze dzialanie grzybobójcze od wyzej poda¬ nych zwiazków wykazuje srodek grzybobójczy wedlug wynalazku, którego cecha jest to, ze jako jedna kubistamije czynna zawiera trtiiadimefon lub jego sole, a jako druga substancje czynna zawiera chlonoltlhaaoinil, (przy czym wyrazony w czesciach 10 15 23 30 wagowych stosunek ilosci triadimefonu lub jego soli do ilosci chlorothalonilu wynosi od okolo 1:400 do okolo 1:2,5.Srodek grzybobójczy wedlug wynalazku wyka¬ zuje dzialanie synergetyczne, to znaczy efekt jego dzialania grzybobójczego jest wiekszy niz suma¬ ryczny efekt dzialania grzybobójczego obu substan¬ cji czynnych uzytych oddzielnie.Dla stwierdzenia dzialania isynergeitycznego srod¬ ka wedlug wynalazku p-Olsluzono isie wzorem wy¬ prowadzonym przez Colby'ego (Weeds, 15, 20—22 (1967). Wiadomo jest, ze jesli wartosc otrzymana przy zastosowaniu tego wzoru jest mniejsza od rzeczywistego zniszczenia (jak to ma miejsce w przypadku srodka wedlug wynalazku), to efekt dzialania polaczonych substancji czynnych jest efektem synergetycznym.Srodek grzybobójczy wedlug wynalazku nadaje sie do zwalczania wywolywanych przez grzyby ros¬ lin uzytkowych, takich jak seler i dynia, a zwlasz¬ cza zbóz. Za pomoca tego srodka mozna zwalczac chwoscika selera wywolywanego przez Cercospra apii, maczniiiakia prawdzrlwelgo dyni wywolywanego przez Erylsjpiihe cichorafcearuim, mapznJiaka inzekoime- go dyni wywolywanego przez PSeudoperonospora cubensis, chwoscika buraka cukrowego wywolywa¬ nego przez Cereospora beticola, a' zwlaszcza choro¬ by zbóz wywolywane przez patogeniczne grzyby Septoria nodorum, Puccinia recondita, Puccinia graminis tritici i Puccinia glumanum. Srodek wed- 112 734112 734 3 lug wynalazku nadaje sie szczególnie do zwalcza¬ nia chorób zbóz wywolywanych przez Puccinia re¬ condita.Srodki grzybobójcze wedlug wynalazku stosuje sie korzystnie w postaci grzybobójczych prepara¬ tów zawierajacych triadimefon, chlorothalonil i nie- fitotoksyczny obojetny nosnik. Srodki te moga za¬ wierac okolo 5—90% wagowych substancji czyn¬ nych, przy czym maja one na ogól postac zwilzal- nych proszków, koncentratów do emulgowania, ma¬ terialu technicznego nie majacego okreslonej posta¬ ci lub innych dostepnych preparatów, przy czym poszczególne preparaty poddaje sie nastepnie roz¬ cienczaniu, sporzadza sie z nich zawiesiny, rozpusz¬ cza lub miesza z odpowiednimi srodkami pomoc¬ niczymi w celu uzyskania zadanych kombinacji triadimefonu lufo jego soli i chlorothalonilu, przez¬ naczonych do zwalczania grzybów.Zwilzalne proszki lub pyly stanowia dokladna zmieszana mieszanine substancji czynnych, jednego obojetnego nosnika lub wiekszej liczby takich nos¬ ników i odpowiednich srodków powierzchniowo czynnych. Jako obojetne nosniki mozna stosowac ily atapulgitowe, ily montmorylonitowe, ziemie okrzemkowe, kaoliny, miki, talki i oczyszczone krzemiany.Efektywnymi srodkami powierzchniowo-czynnymi sa lignosulfoniany, naftalenosulfaniany i produkty kondensacji naftalenosulfonianów, bursztyniany alkilowe, alkttobenzenosulfoniany, siarczany alkilo¬ we i niejonowe srodki powierzchniowo czynne, ta¬ kie jak produkty addycji tlenku etylenu i fenolu,.Wodne zawiesiny sa to zawiesiny substancji czynnych w wodzie, zawierajace wszelkie konieczne srodki jpowierzchniowo czynne, zageszczacze, srodkii zapobiegajace zamarzaniu lub srodki konserwujace.Jako srodkii powienzohiniowo czynne imozna stosowac srodki wymienione powyzej w przypadku zwilzal- nych proszków, natomiast zageszczaczami sa zazwy¬ czaj odpowiednie substancje celulozowe lub natu¬ ralne zywice.Jako srodki zapobiegajace zamarzaniu stosuje sie na ogól glikole, a w przypadku koniecznosci uzycia srodków konserwujacych, stosuje sie takie substan¬ cje jak rózne parabenowe srodki przeciwbakteryj- ne, fenol, 2-chloro-4-hyd!roksytoluen, azotan fenylo- rteciowy i formaldehyd.Ilosci srodka grzybobójczego nanoszone na dotk¬ niete choroba rosliny zalezne sa od rodzaju grzyba, nasilenia zakazenia oraz innych czynników, np. ta¬ kich jak srodowisko, w którym przeprowadza sie zabieg.Wywolywane przez grzyby choroby zbóz zwalcza sie nanoszac na liscie roslin gospodarzy srodek wedlug wynalazku zawierajacy triadimefon lub jego sole i chlorothalonil w stosunku od okolo 1:400 do okolo 1:25 czesci wagowych.W przypadku chorób zbóz wywolywanych przez Puccinia recondita stosunek ten wynosi od okolo 1:20 do okolo 1:5 czesci wagowych. Korzystna ilosc triadimefonu lub jego soli przy nanoszeniu na polu wynosi okolo 0,0025^,099 kg/ha, podcizas gdy, ko- anzyjstnaj ilosc chloirothaloniliu wynosi okolo 0,25^—0*99 kg/ha. Tak wiec korzystny stoisunek ilosci faLadimefonu do chlorothalonilu wyno¬ si od okolo 1:400 do okolo; 1: 2,5, zwlaszcza od okolo il:50 do ojkoloj 1:2,5, a majkorzyistiniej od okolo 1:10 do okolo 1:2,5 czesci wagowych. Gdy srodek grzybobójczy wedlug wynalazku stosuje sie 5 w cieplarni, triadimefon lub jego sole nanosi sie w postaci strumienia rozpylonej cieczy, przy czym dawka nanoszenia tej substancji czynnej wynosi okolo 5—20 czesci na milion.Chlorothalonil jest równiez nanoszony w postaci 10 strumienia rozpylonej cieczy, a dawka nanoszenia tej substancji czynnej wynosi okolo 25—100 czesci na milion. Srodek grzybobójczy nanosi sie na po¬ wierzchnie roslin zakazone grzybami lub podejrza¬ ne o istnienie takiego zakazenia dowolnym wygod- 15 nym sposobem, takim jak opryskiwanie lub opy¬ lanie. Stosujac korzystnie opryskiwanie nanosi sie srodek w dowolnym czasie miedzy wzejsciem roslin a zniwami, przy czym czestotliwosc i czas trwania zabiegów zalezy od nasilona istniejacej lub spo- 20 dziewanej choroby.W przypadku opryskiwania wystarczy zazwyczaj dokladne zwilzanie zakazonych lub podejrzanych o zakazenie powierzchni ciekla zawiesina srodka.Dobre rezultaty uzyskuje sie stosujac srodki do 25 opryskiwania w postaci emulsji lub wodnych za¬ wiesin stalych koncentratów. Srodki wedlug wyna¬ lazku mozna równiez stosowac do zaprawiania na¬ sion.Gdy substancje czynne maja postac odrebnych so preparatów mozna je przed rozpoczecieni nanosze¬ nia dokladnie mieszac w zbiorniku i uzyskana mie¬ szanine stosowac podczas zabiegu. Alternatywnie, substancje czynne mogaj miec postac preparatu, który rozciencza sie przed nanoszeniem. Jesli to 35 jest korzystne substancje czynne w postaci odreb¬ nych preparatów mozna kolejno nanosic w tym samym czasie.Sposoby wytwarzania triadimefonu i jego soli z fizjologicznie dopuszczalnymi kwasami znane sa 40 z opisu patentowego Stanów Zjednoczonych Ame¬ ryki nr 3 912 752.Triadimefon dostepny jest w handlu w postaci zwilzalnych proszków zawierajacych 5% i 25%! sub¬ stancji czynnej, w postaci koncentratu do emulgo 45 wania zawiierajjajcego 100 g suWstancji czynnej w i iitirze li w poistaci pylu zawierajacego l°/o isub- Isltaoucji 'cizynnej.Stanowiacy druga substancje czynna chlorothalo¬ nil wytwarza sie metoda ujawniona w opisie pa- 50 tentowym Stanów Zjednoczonych Ameryki nr 3 290 353. Chlorothalonil jest dostepny w handlu w positaci zwilzonego projszkiu (zawierajacego 75°/o substancji czynnej oraz plynnego preparatu za¬ wierajacego 0,72 kg substancji czynnej w 1 kg.^ Synergetyczny efekt wystepujacy przy równo¬ czesnym stosowaniu triadimefonu lub jego soli i chlorothalonilu wykazaly próby przeprowadzone w cieplarni, opisane w ponizszym przykladzie.Skutecznosc zwalczania rdzy lisci pszenicy (Puc- co cinia recondita) za pomoca srodka zawierajacego triadimefon i chlorothalonil badano w cieplarni, stosujac stezenie triadimefonu 5, 10 i 20 czesci na milion oraz stezenie chlorothalonilu 25, 50 i 100 czesci na milion. Oceniono równiez dzialanie same- & go triadimefonu o stezeniach 5, 10 i 20 czesci na5 milion oraz samego chlorothalonilu w stezeniach 25, 50 i 100 czesci na milion. Stosowany triadimefon mial postac zwilzalnego proszku zawierajacego 25% substancji czynnej, a chlorothalonil zwilzalnego proszku zawierajacego 75% substancji czynnej.Roztwory do zabiegów sporzadzono rozcienczajac triadimefon i chlorothalonil woda z kranu do uzys¬ kania potrzebnych stezen.Rosliny pszenicy odmiany Monon hodowano w doniczkach z tworzywa sztucznego zawierajacych po okolo 50 roslin. Kazdym z roztworów opryskano rosliny w dwu doniczkach jednoczesnie, gdy rosli¬ ny te mialy po siedem dni, przy czym opryskiwanie komtynuoiwano do splyniecia roztworów po rosli¬ nach. Po wyschnieciu rosliny zaszczepiono zarod¬ nikami grzybów wywolujacych rdze lisci pszenicy, a nastepnie doniczki z roslinami umieszczono w komorze nawilzajacej. Po uplywie 40 minut donicz¬ ki przeniesiono do cieplarni w celu wywolania rozwoju choroby. Po uplywie dwóch tygodni doko¬ nano ©ceny wizualnej w celu okreslenia procento¬ wego rozmiaru choroby, po czym z wielkosci tcj wyliczono procentowe zwalczanie choroby. Wyniki przedstawiono w ponizszej tablicy.Wyniki tych prób wykazuja na wystepowanie efektu synergetycznego dzialania triadimefonu i chlorothalonilu przy róznych zestawieniach dawek nanoszenia. ^734 6 Tablica Stezenie triadimefonu 0 w czesciach na milion 5 10 20 Procentowe zwalcza¬ nie rdzy lisci pszenicy Stezenie chlorothalo¬ nilu w czesciach na milion 0 25 50 100 0 36 64 57 0 36 50 89 14 36 68 89 14 64 79 93 | PL PL PL PL PL PL PL