PL98597B1 - Srodek do selektywnego zwalczania chwastow w uprawach burakow - Google Patents

Description

Przedmiotem wynalazku jest srodek chwasto¬ bójczy, którego substancje czynna stanowi syner- gistycznie dzialajaca kompozycja znanego 3-alkilo- -l,2,4-triazynonu-5 oraz znanej pochodnej kwasu 4-fenoksy-fenoksyalkanokarboksylowego i który 5 wykazuje szczególnie dobra skutecznosc dzialania chwastobójczego przy selektywnym zwalczaniu chwastów w uprawach buraków.Jest rzecza znana, ze 3-alkilo-l,2,4-triazynony-5, takie jak np. 3-metylo-4-amino-6-fenylo-l,2,4-tria- i0 zynon-5 mozna stosowac jako selektywnie dzia¬ lajace srodki chwastobójcze w burakach (porów¬ naj opis patentowy DOS RFN nr 2 224 161.Ponadto wiadomo, ze pochodne kwasów 4-feno- ksy-fenoksyalkanokarboksylowych mozna stosowac i5 jako srodki chwastobójcze (porównaj opis paten¬ towy DOS RFN nr 2 223 894).W przypadku stosowania malych dawek i nis¬ kich stezen skutecznosc selektywnego dzialania chwastobójczego tych wyzej wymienionych sub- 2o stancji przy zwalczaniu chwastów w uprawach buraków jest jednakze nie zawsze calkowicie za¬ dawalajaca.Stwierdzono, ze kombinacje, skladajace sie z 3- -metylo-4-amino-l,2,4,-triazynonu-5 o wzorze 1 25 oraz z pochodnej kwasu 4-fenoksy-fenoksyalkano- karboksylowego o wzorze 2, w którym R i Rl oznaczaja niezaleznie od siebie atom wodoru lub atom chlorowca, n i n1 oznaczaja niezaleznie od siebie liczby calkowite 1—3, R2 oznacza atom wo- 30 woru lub grupe alkilowa o 1—4 atomach wegla a Rs oznacza atom wodoru, grupe alkilowa o 1—4 atomach wegla, kation metalu alkalicznego lub kation dwumetyloamoniowy, wykazuja szczególnie szerokie i selektywne dzialanie chwastobójcze w uprawach buraków.Nieoczekiwanie okazalo sie, ze skutecznosc chwastobójczego dzialania kombinacji substancji czynnych, stosowanej w srodku wedlug wynalaz¬ ku jest znacznie wyzsza niz suma skutecznosci dzialania poszczególnych substancji czynnych. Ma tu wiec miejsce nie uzupelnianie sie w dzialaniu ale niemozliwy do przewidzenia, rzeczywisty efekt synergiczny. Kombinacja substancji czynnych srod¬ ka wedlug wynalazku stanowi zatem cenne wzbo¬ gacenie stanu techniki zwalczania chwastów w uprawach buraków.Stosowane w srodku wedlug wynalazku substan¬ cje czynne sa jednoznacznie okreslone wzorami 1 i 2. We wzorze 2 podstawniki R i R1 niezaleznie od siebie oznaczaja korzystnie atomy wodoru lub chloru, podczas gdy n i n1 niezaleznie od siebie oznaczaja korzystnie 1 lub 2. Podstawnik R2 ozna¬ cza korzystnie grupe metylowa a podstawnik Rs oznacza korzystnie atom wodoru, grupe metylowa, grupe etylowa, grupe izobutylowa, kation sodowy lub kation potasowy.Jako przyklady stosowanych w srodku wedlug wynalazku zwiazków o wzorze 2 nalezy w szcze¬ gólnosci wymienic kwas 4-(2,4-dwuchlorofenoksy)- 98 5973 V -a-fenoksy-propionowy, metylowy ester kwasu 4- -(2-4-dwuchlorofenoksy) - a - fenoksy-propiono- wego, etylowy ester kwasu 4-(2,4-dwuchlorofeno- ksy)-a-fenoksy-propionowego, sól sodowa kwasu 4-(2,4-dwuchlorofenoksy) - a - fenoksy-propiono-. wego, sól potasowa kwasu 4-(2,4-dwuchlorofeno- ksy)- a ^fenoksy-propionowego, kwas 4-(4-chlorofe- noksy)- a - fenoksy-propionowy, metylowy ester kwasu 4-(4-chlorofenoksy) - a - fenoksy-propiono- wego, etylowy ester kwasu 4-(4-chlorofenoksy) - a- fenoksy-propionowego, sól sodowa kwasu 4 - (4- -chlorofenoksy) - a - fenoksy-propionowego, sól potasowa kwasu- (4-(4-chlorofenoksy) - a - feno¬ ksy-propionowego i izabutylowy ester kwasu 4-(4- -chlorofenoksy) - a - feinoksy-propionowego.Substancje czynne, zawarte w kombinacji sub¬ stancji czynnych srodka wedlug wynalazku sa znane (porównaj opisy patentowe D05 RFN nr 2 224 161 i nr 2 223 894).Synergiczny efekt wystepuje szczególnie wyraz¬ nie przy okreslonych stosunkach stezen. Jednakze stosunki wagowe substancji czynnych w ich kom¬ binacji moga zmieniac sie we wzglednie -szerokim zakresie. Zazwyczaj na 1 czesc wagowa substan¬ cji czynnej o wzorze 1 stosuje sie 0,1—5 czesci wagowych, a korzystnie 0,1—S czesci wagowych substancji czynnej o wzorze 2.Kombinacje substancji czynnych srodka wedlug wynalazku wykazuja bardzo dobre dzialanie chwastobójcze i nie dzialaja szkodliwie na bu¬ raki. Z tego tez wzgledu mozna stosowac je do selektywnego zwalczania chwastów w uprawach buraków.Jako chwasty bierze sie zwlaszcza pod uwage rosliny dwuliscienne takie jak gorczyca (Sinapis), pieprzyca (Lepidium) przytulia czepna (Galium), gwiazdnica pospolita (Stellaria), rumianek (Matri- caria), rumian (Anthemis) zóltlica drobnokwiato- wa (Galinsoga), komosa (Chenopodium), pokrzywa (Urtica), starzec (Senecio), szarlat (Amaranthus), portulaka (Portulaca), rzepien (Xanthium), powój (Convolvulus), wilec (Ipomoea), rdest (Polygonum), Sesbania, Ambrosia, ostrozen (Cirsium), oset (Car- duus), mlecz (Sonchus), psianka (Solanum), rze¬ picha (Rorippa), Rotala, Lindernia, jasnota (La- mium), przetacznik (Veronca), klonik (Abutilon), Emex, bielun dziedzierzawa (Datura), fiolek (Vio- la), poziewnik (Galeopsis), mak (Papaver) i cha¬ ber (Centaurea) oraz rosliny jednoliscienne, takie jak chwastnica jednostronna (Echinochloa) wlos¬ nica (Setaria), proso (Panicum), Digitaria, tymotka (Phleum), wiechlina (Poa), Festuca, manneczka le- kowata (Eleusine), Brachiaria, zycica (Lolium) sto¬ klosa (Bromus), owies (Avena), cibora (Cyperus), sorgo (Sorghum), perz (Agropyron), Cynodon, Mo- nocharia, Fimbristylis, strzalka wodna (Sagitta- ria), poniklo blotne (Eleocharis), sitowie (Scirpus), Paspalum, Ischaemum, Sphenoclea, Dactylocte- nium, mietliczka (Agrostis), wyczyniec (Alopecu- rus) i mietlica (Apera).Szczególnie godna uwagi jest dobra skutecznosc dzialania kombinacji substancji czynnych srodka wedlug wynalazku w odniesieniu do trudnych do zwalczania chwastów, np. z gatunku Hirsea, takich 597 4 jak Digitaria, jak równiez trudnych do zwalcza¬ nia chwastów trawiastych, np. przytulii czepnej (Galium aparine). Szczególna zalete stanowi to, ze stosujac kombinacje substancji czynnych srodka wedlug wynalazku mozna zwalczac równoczesnie te trudne zazwyczaj do zwalczania chwasty I chwasty trawiaste.Kombinacje substancji czynnych srodka wedlug, wynalazku mozna przeprowadzac w typowe po- stacie uzytkowe, takie jak roztwory, emulsje, za¬ wiesiny, proszki, pasty i granulaty. Otrzymuje sie je w znany sposób, np. przez zmieszanie substan¬ cji czynnych z rozcienczalnikami, a mianowicie z cieklymi rozpuszczalnikami, z gazami skroplo- nymi pod cisnieniem i/lub ze stalymi nosnikami, stosujac przy tym ewentualnie srodki powierzch- niowo-czynne a mianowicie srodki emulgujace i/lub srodki dyspergujace i/lub srodki pianotwór¬ cze.W przypadku zastosowania wody jako rozcien¬ czalnika mozna jako rozpuszczalniki pomocnicze stosowac rozpuszczalniki organiczne. Jako rozpusz¬ czalniki ciekle bierze sie pod uwage w zasadzie weglowodory aromatyczne, takie jak ksylen, to¬ luen, benzen lub alkilonaftaleny, chlorowane we¬ glowodory aromatyczne lub alifatyczne, takie jak chlorobenzeny, chloroetyleny lub chlorek metyle¬ nu, weglowodory alifatyczne, takie jak cyklohe- ksan lub parafiny, np. frakcje ropy naftowej, al¬ kohole, takie jak butanol lub glikol oraz ich etery i estry, ketony, takie jak aceton, keton metylowo- -etylowy, keton metylowo-izo-butylowy lub cyklo- heksanon, silnie polarne rozpuszczalniki, takie jak: dwumetyloformamid i dwumetylosulfotlenek a takze wode.Pod pojeciem skroplonych gazowych rozcien¬ czalników lub nosników rozumie sie takie substan¬ cje, które w normalnej temperaturze i pod nor- 40 malnym cisnieniem sa gazami, np. gazy aerozolo- twórcze, takie jak dwuchlorodwufluorometan lub trójchlorofluorometan. Jako stale nosniki bierze sie pod uwage naturalne maczki mineralne, takie jak kaoliny, tlenek glinu, talk, kreda, kwarc, atta- 45 pulgit, montmorylonit i ziemia okrzemkowa, oraz. syntetyczne maczki nieorganiczne, takie jak zdys- pergowany kwas krzemowy, tlenek glinu i krze¬ miany.Jako srodki emulgujace bierze sie pod uwage- 50 niejonowe i anionowe emulgatory, takie jak estry politlenku etylenu i kwasów tluszczowych, eterjr z politlenku etylenu i kwasów tluszczowych, np„ etery alkiloarylopoliglikolowe, alkilosulfoniany, siarczany alkilowe i arylosulfoniany oraz produk- 55 ty hydrolizy bialek. Jako srodki dyspergujace bie¬ rze sie pod uwage takie substancje jak pn. ligni¬ na, lugi posulfitowe i metyloceluloza.Kombinacje substancji czynnych srodka wedlug" wynalazku moga wystepowac w postaciach uzyt— 60 kowych w mieszaninach z ihnymi znanymi sub¬ stancjami czynnymi. _Postacie uzytkowe zawieraja zazwyczaj 0,1—95°/o wagowych a najkorzystniej 0,5—90°/o wagowych substancji czynnej.Kombinacje substancji czynnych mozna stoso- 65 wac w postaciach skonfekcjonowanych lub tez w, 98 597 otrzymanych w nich postaciach roboczych, takich jak gotowe roztwory, emulsje* piany, zawiesiny, proszki, pasty i granulaty. Stosowanie ich odby¬ wa sie w zwykly sposób, np. przez rozpylanie, rozpalanie w postaci mgly, opryskiwanie, podlewa¬ nie i rozsypywanie.Stosowane dawki kombinacji substancji czyn¬ nych srodka wedlug wynalazku moga zmieniac sie w okreslonym zakresie. Zazwyczaj stosuje sie ?dawki 0,5—20 kg/ha, a najkorzystniej 2—15 kg/ha.Kombinacje substancji czynnych srodka wedlug wynalazku mozna stosowac przed wzejscieim ro¬ slin i/lub po ich wzejsciu. Korzystnie stosuje sie je po wzejsciu.Dobre dzialanie .chwastobójcze kombinacji sub¬ stancji czynnych srodka wedlug wynalazku ilu¬ struje nastepujacy przyklad. Chociaz poszczególne substancje czynne wykazuja slabe dzialanie chwa¬ stobójcze to ich kombinacja wykazuje bardzo sze¬ rokie dzialanie chwastobójcze, przekraczajace zwy¬ kle dodawanie sie dzialania poszczególnych sub¬ stancji czynnych.Synergiczny efekt srodków chwastobójczych wy¬ stepuje * wówczas, gdy dzialanie chwastobójcze kombinacji substancji czynnych jest wieksze niz dzialanie tych substancji czynnych zastosowanych oddzielnie.Oczekiwana skutecznosc dzialania mieszaniny dwóch srodków chwastobójczych oblicza sie w na¬ stepujacy sposób (porównaj Colby S. R., "Calcu- lating synergistic and antagonistic responses of herbicide combinations", Weeds 15, strony 20—22, 1967): Jezeli oznaczy sie przez X procentowa sku- ponadaddytywne i oznacza to, ze wystepuje efekt synergiczny.Z tablicy umieszczonej w przykladzie wynika jednoczesnie ze wyznaczona skutecznosc dzialania chwastobójczego kombinacji substancji czynnych srodka wedlug wynalazku jest w przypadku zwalczania chwastów wieksza niz skutecznosc ob¬ liczona, co oznacza, ze ma tu miejsce rzeczywisty efekt synergiczny.Przyklad. Test stosowany po wzejsciu ro¬ slin (Post-emergence-Test). W celu otrzymania wlasciwego preparatu substancji czynnej 1 czesc wagowa substancji czynnej miesza sie z 5 czes¬ ciami wagowymi acetonu, stosowanego jako roz¬ puszczalnik, dodaje 1 czesc wagowa eteru alkilo- arylopoliglikolowego, stosowanego jako emulgator i tak otrzymany koncentrat rozciencza woda az do pozadanego stezenia. Takim preparatem substan¬ cji czynnej opryskuje sie testowane rosliny o wy¬ sokosci 5—15 cm, zuzywajac na jednostke po¬ wierzchni podane w tablicy ilosci substancji czyn¬ nych. Stezenie preparatu, stosowanego do opry¬ skiwania jest tak dobrane, ze stosujac 2000 1 wody na 1 ha uzyskuje sie dawki substancji czynnej podane w tablicy. Po uplywie trzech tygodni oce¬ nia sie stopien uszkodzenia roslin, wyrazajac go w procentach, odniesionych do niepoddawanyeh dzialaniu preparatu roslin kontrolnych. Wartosc 0% oznacza tu brak dzialania (jak w przypadku niepoddawanyeh dzialaniu preparatu roslin kon¬ trolnych) a wartosc 1006/o oznacza calkowite znisz¬ czenie. Substancje czynne, ich dawki oraz uzyska¬ ne wyniki podaje sie w tablicy.Tablica Test stosowany po wzejsciu roslin (Post-emergence-Test) Substancja czynna lub kombinacja substancji czynnych Znany zwiazek o wzorze 1 Znany zwiazek o wzorze 3 Kombinacja substancji czynnych o wzorze 1 i 3 srodka wedlug wynalazku Dawka substancji czynnej kg/ha 3 1,5 1,5 1,5 + 1,5 3,0 + 1,5 Buraki znal.*) obi.**) 0 0 0 20 0 20 Digitaria spec. znal.*) obi.**) 80 1Ó0 82 100 86 Poa annua znal.*) obi.**) 80 50 90 65 95 86 Galium aparine znal.*) obi.**) 100 80 0 100 80 100 100 1 *) uszkodzenie znalezione doswiadczalnie, **) uszkodzenie obliczone wedlug wzoru tecznosc dzialania srodka chwastobójczego A, sto- wanego w dawce p kg/ha a przez Y oznaczy sie procentowa skutecznosc dzialania srodka chwasto¬ bójczego B, stosowanego w dawce q kg/ha, to 55 oczekiwana skutecznosc E mieszaniny srodków chwastobójczych A i B, stosowanych w dawkach wynoszacych odpowiednio p i q kg/ha mozna przedstawic wzorem XY 60 E = X+Y 100 Jezeli rzeczywista skutecznosc dzialania miesza¬ niny substancji czynnych jest wiejksza niz obliczo¬ na, wówczas kombinacja ich wykazuje dzialanie 65 PL

Claims (3)

1. Zastrzezenia patentowe 1. Srodek do selektywnego zwalczania chwastów w uprawach buraków zawierajacy substancje czynna oraz staly lub ciekly nosnik i/lub srodki powierzchniowo-czynne, znamienny tym, ze jako substancje czynna zawiera mieszanine skladajaca sie z 3-metylo-4-amino-6-fenylo-l,2,4-triazynonu-5 o wzorze 1 i z pochodnej kwasu 4-fenoksy-feno- ksyalkanokarboksylowego o wzorze 2, w którym R i R1 oznaczaja niezaleznie od siebie atom wodoru lub atom chlorowca, n i n1 oznaczaja niezaleznie od siebie liczby calkowite 1—3, R2 oznacza atom wodoru lub grupe alkilowa o 1—4 atomach wegla98 597 a R3 oznacza atom wodoru, grupe alkilowa o 1—4 atomach wegla, kation metalu alkalicznego lub ka¬ tion dwumetyloamoniowy, przy czym stosunek wa¬ gowy zwiazku o wzorze 1 do zwiazku o wzorze 2 wynosi 1 : 0,1 do 1 : 5, korzystnie 1 : 0,1 do 1 : 3. 8
2. 2. Srodek wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze zawiera mieszanine substancji czynnych, skladaja¬ ca sie z 3-metylo-4-amino-6-fenylo-l,2,4-triazyno- nu o wzorze 1 i z pochodnej kwasu 4-fenoksy- -fenoksyalkanokarboksylowego o wzorze
3. 3. o A C N-NH. N C -ChL N n K i Wzór 1 R2 O O-CH-C-O-R- Wzór 2 a^^-0^O^°"CH "C00GH • Cl ca Wzór 3 L,ZG Zakl. Nr 3 w Pat), zam. 698-78 nakl. 100+20 egz. Cena 45 zl PL