PL83183B1 - - Google Patents

Description

Srodek barwiacy w postaci trwalych, stezonych roztworów metalokompleksowych barwników azowych Przedmiotem wynalazku jest srodek barwiacy w postaci trwalych, stezonych roztworów metalokom¬ pleksowych barwników azowych.Wiadomo ze stosowanie srodka barwiacego w po¬ staci stezonych roztworów podstawowych barwnika umozliwia unikniecie pewnych wad, które wyste¬ puja przy stosowaniu barwników w postaci drobno zmielonego proszku. Do wad tych nalezy na przy¬ klad pylenie, trudnosci podczas rozpuszczania i pie¬ nienia. Dalsze korzystne cechy srodków barwiacych o postaci stezonych roztworów to mala objetosc i latwosc dozowania. W literaturze opisano szereg stezonych, odpornych na cieplo i mróz roztworów barwników, miedzy innymi roztwory kompleksów 2 : 1 metali z barwnikami azowymi bez grup sul¬ fonowych, jak równiez roztworów posiadajacych charakter soli zwiazków dwuamin alifatycznych lub alkanoloamin z posiadajacymi grupy sulfonowe brawnikami azowymi nie zawierajacymi metalu.Nieoczekiwanie stwierdzono, ze mozna równiez uzyskac stabilne, stezone roztwory kompleksów me¬ tali z barwnikami azowymi zawierajacymi grupy sulfonowe.Srodek barwiacy w postaci trwalych, stezonych roztworów metalokompleksowych barwników azo¬ wych wedlug wynalazku zawiera 10—60%, korzyst¬ nie 10—40°/o wagowych, w przeliczeniu na calkowi¬ ty ciezar srodka barwiacego co najmniej jednego kompleksowo zwiazanego, zawierajacego grupy sul¬ fonowe barwnika azowego w postaci jego soli meta- 2 licznej, w srodowisku organicznego, przynajmniej czesciowo mieszajacego sie z woda rozpuszczalnika, ewentualnie wobec dodatku niejonowego, aniono¬ wego lub kationowego srodka powierzchniowo 5 czynnego i/lub ewentualnie wobec dodatku co najwyzej 5% wagowych rozpuszczalnika nie mie¬ szajacego sie z woda.Przykladami mieszajacych sie z woda rozpusz¬ czalników organicznych sa: glikol etylenowy, gli- 10 kol propylenowy, dwu- i trójetylenoglikol, 2-me- tylopentandiol-2,4, eter metylowy, etylowy lub bu¬ tylowy, glikolu etylenowego, eter metylowy, etylo¬ wy lub butylowy glikolu dwuetylenowego, octan eteru monoetylowego glikolu dwuetylenowego, eter 15 monobutylowy glikolu trójetylenowego, glikol dwu- propylenowy, gliceryna, eter 1,3-dwumetylowy gli¬ ceryny, dwutiog.likol, kwas mrówkowy, kwas oc¬ towy, kwas mlekowy, formamid, N, N-dwumeity- loformamid, N, N-dwumetyloacetamid, N, N-dwu- 20 metylometoksyacetamid, N, N, N', N'-czterome/ty- lomocznik.Oprócz powyzszych jako rozpuszczalniki stoso¬ wac mozna laktany i laktony lub zwiazki zawie¬ rajace ewentualnie grupe C = O obok grupy 25 C = N, jak na przyklad N-metylopirolidon, 1,5- -dwumetylopirolidon, 7-butyrolakton, acetonitryl, /? -hydroksypropionitryl, estry takie jak mleczan etylu, weglan etylenu, monooctan dwuetylenogliko- lu, maslan etoksylu, ketony i hydroksyketoiny, jak 30 na przyklad keton metyloetylowy, alkohol dwuace- 83 18383 183 3 tonowy, acetonyloaceton, monoalkohole, takie jak alkohol izopropylowy, 2-hydroksy metyldczteroihy- dropiran, alkohol czterowodoroifurfurylowy, glice- rynoforma'1, zwiazki siarki taMe, jak sulfolan (czte- rometylenosulfon, czterohydrotiofeno-S-dwutlenek) 5 lub sulfolen (2,3- lub 2,5-dwuhydirotiofeno-S-dwu¬ tlenek) i ich a i fi podstawilone pochodne, szcze¬ gólnie alkilowe Lub hydnofesyalkiLlowie, dwumetylo- sulfotlenek, zwiazki fosforowe jak na przyklad trójarnid kwasu szesciometylofosforowegp, dwu- io -(dwumetyloamido) metanofosforain^ proste zwiazki heterocykliczne, jak na przyklad czteirowodoroifiu- ran, pirydyna, dioksan, gllikoloformal (1,3-dioksa- lan) rózne ciala stale, takie jak kaprolaktam, trój- metylooetan, amid kwasu mlekowego lub cztero- is hydrbksymetylornetan (pcmtaerytryt).Zgodnie z wynalazkiem rcietalokompleksowe bar¬ wniki azowe zawierajace grupy sulfonowe stosuje sie w postaci ich soli metalicznych, ma przyklad w postaci ich soli sodowych, pfotasowych lub ma- 20 gnezowych. Do stosowania nadaja sie na przyklad kompleksy 1:1 niklu, 1: 1 miedzi lub chromu, 1 : 2 kobaltu, a szczególnie 1:2 chromu, korzystnie z barwnikami monoazowymi, lecz równiez z barw¬ nikami dwu- i poliazowymi. W przypadku kom- 25 pleksów 1 : 2 obie czasteczki barwnika moga byc takie same lub rózne. Kazda czasteczka barwnika azowego zawierac powinna co najmniej i korzyst¬ nie tylko jedna grupe sulfonowa. Szczególnie war¬ tosciowi sa barwniki o-kariboksy-o^hydrtoksy- i o, 30 o'-dwuhydroksyaizowe typu niaft^enoazonoftalenu, bnzenoazonaftalenu, benzenoaizochinizyny, amidu kwasu benzenoazooctowego z podstawnikami, kor rzystnie grupami nitrowymi iliuib chlorowca/mi.Takimi metalokoimpleksowymi -barwnikami sa np. 35 czairno zabarwiony mieszany kompleks chromowy barwnika o wzorze 1 (C. I. 15711), brazowo zabar¬ wiony kompleks ¦chromowy 1 :2 z barwników o wzorach 1 i 2, oliwkowozielono zabarwiony kom¬ pleks chromowy 1:2 z barwników o wzorach 3 40 i 1, niebiesko zabarwiony kompleks chnomowy 1 : 2 z barwników o wzorach 4 i 5, brazowo zabarwio¬ ny kompleks chromowy 1 : 2 z barwników o wzo¬ rach 6 i 2, brazowo zabarwiony kompleks chromo¬ wy 1:2 z barwników 10 wzorach 7 i 8, kompleks 45 chromowy 1 :2 wytworzony z 1 mola barwnika m-cnoazowego otrzymanego przez sprzegniecie zdwu- azowanego i-hydroksy-2-amino-4-chloirioibenzenu i 2-hydroksynaftalenu, i z 1 mola barwnika disazo- wego, otrzymanego przez sprzegniecie zdwuazowa- 50 nego kwasu l-amMo-2-hydroksy-4-fenyloazonafta- lenosulfonowego-6 i l-:fenylo-3-metylopirazolonu-5, albo kompleks chromowy 1: 2 wytworzony z 1 mo¬ la barwnika monoazowego, otrzymanego przez sprzegniecie zdwuazowarnego kwasu l-hydroksy-2- 55 -amino-6-nitrobenzenosulf'onoweigo-4 i l-fenylo^3- -metylopirazolonu-5, i z 1 mola barwnika disazo- wego, otrzymanego przez sprzegniecie zdwuazorwa- nego 3-amMo^4-hyidroksyazdbenzenu i l-fenylo-3- -metylopdrazolonu-5.Barwniki te mozna stosowac w postaci miesza¬ nin z barwnikami typu podobnego lub innego, na przyklad z barwnikami azowymi nie tworzacymi kompleksów z metalami. Szczególnie interesujace sa kompleksy o stosunkowo wysokim ciezarze cza- €0 steczkowym. Do tej grupy naleza kompleksy 1 :1 barwników azowych szeregu maftalenoazonaftalenu z miedzia, a zwlaszcza chromem, mieszane kom¬ pleksy 1:2 kobaltu a szczególnie chromu z barw¬ nikami azowymi poprzednio wskazanych typów, jak równiez 'kompleksy barwników azowych i azome- tynowych, w których jedna z obu czasteczek barw¬ nika jest barwnikiem dwuazometynowym lub azo- azometynowym.Skladniki srodka barwiacego mozna mieszac w temperaturze pokojowej lub podwyzszonej. Nie¬ kiedy celowe jest dodatnie niewielkich ilosci nie¬ jonowego srodka powierzchniowo czynnego. Roz¬ twory barwnika moga równiez zawierac wode, lecz w ilosciach nie przekraczajacych 10—'20p/o.Wprowadza sie takze niekiedy dodatek substan¬ cji zapobiegajacych plesnieniu i pienieniu. Doda¬ tek niewielkich ilosci mocznika, tiomocznika, pen- taerytrytu itp. zapobiega na przyklad niepozadanej krystalizacji. W razie potrzeby mozna stosowac równiez dyspergatory, które rozpuszcza sie w roz¬ puszczalnikach lub mieszaninie rozpuszczalników, tworzacej roztwór. Preparaty nie powinny nato¬ miast zawierac zagestników. Korzystne jest do¬ bieranie skladników w takich ilosciach, aby ste¬ zenie barwnika wynioslo 10—60 lub 10-^40% wa¬ gowych.Z reguly zawartosc barwnika wynosi co najmniej 15, a korzystnie co najwyzej 20% wagowych. Po rozcienczeniu woda, srodek wedlug wynalazku po¬ winien wskazywac korzystnie odczyn od slabo alka¬ licznego do slabo kwasnego.Pomimo duzego stezenia barwnika srodek bar¬ wiacy wedlug wynalazku wykazuje charakter roz¬ tworów wlasciwych lub koloidalnych i pozostaje ciekly nawet przy pewnym przesyceniu, równiez w temperaturze pbnizej 0°C.Podczas dlugiego nawet skladowania nie obser¬ wuje sie wykrystalizowania lub rozkladu barwni¬ ka. Zaskakujacy jest fakt, ze imetaliokompleksy barwników, pomimo obecnosci bardzo silnie hy- drofilowych grup sulfonowych rozpuszczaja sie i daja sie zatezac w rozpuszczalnikach organicznych, a stezone roztwory prawdziwe iulb koloidalne po¬ zostaja niezmienione przy dluzszym nawet sklado¬ waniu bez dodatku srodków itioksotiropowych.Zaleta tego sposobu sporzadzania roztworów jest równiez to, ze nie jest konieczne odsalanie barw¬ nika, poniewaz sole nieorganiczne w rozpuszczal¬ nikach organicznych nie rozpuszczaja sie lub roz¬ puszczaja sie slabo i rnioga byc usuniete przez fil¬ trowanie lub wirowanie. Temperature i czas roz¬ puszczania dobiera sie doswiadczalnie dla danego barwnika i rozpuszczalnika {mieszaniny rozpusz¬ czalników).Srodek barwiacy wedlug wynalazku miesza sie w kazdym stosunku z woda, a czesciowo z odpo¬ wiednimi rozpuszczalnikami organicznymi i daje sie latwo dozowac objetosciowo. Wprowadzaniu tych roztworów do kapieli farbiarskiej nie towa¬ rzyszy zbrylanie barwnika, nawet jezeli czynnosc te wykonuje sie w temlperaturze pokojowej. Nato¬ miast w przypadku stosowania barwników w po¬ staci proszku w celu calkowitego rozpuszczenia lub rozproszenia barwnika konieczne jest czesto5 wstepne przygotowanie w podwyzszonej tempera¬ turze roztworu stezonego.Srodki wedlug wynalazku nadaja sie szczególnie ao sporzadzania kapieli do barwienia papieru i ^lókien tekstylnych, przede wszystkim wlókien za- 5 wiewajacych azot, takich jak na przyklad syntetycz¬ ne wlókna poliamidowe przy uzyciu znanych metod stosowanych do barwienia barwnikami kwasowymi.Nadaja sie one równiez do produkcji atramentów, atramentów do rejestratorów, tuszu do stempli i 10 tasm maszyn do pisania iitp.W ponizej podanych przykladach, o ile nie za¬ znaczono inaczej, czesci i procenty oznaczaja czes¬ ci i procenty wagowe, a tempera/ture wyrazono w stopniach Celsjusza. 15 Przyklad I. 60 czesci barwnika C.I.15711 wprowadza sie w temperaturze 50—60°C do mie¬ szaniny 30 czesci dwumetylofotrimamidu, 20 czesci alkoholu dwuacetonowego i 90 czesci glikolu dwiu- etylenowego. W tetf temperaturze roztwór utrzymuje 20 sie w ciagu 2 godzin, a nastetpnie miesza, sie w ciagu 3 godzin w temperaturze pokojowej. Po od¬ wirowaniu czesci nierozpuszczonych uzyskuje sie trwaly roztwór barwnika.Przyklad II. 35 czesci oliwkowozielonego 25 kompleksu chromowego 1 : 2 z barwników o wzo¬ rach 3 i 1 mieszajac wprowadza sie w tempera¬ turze 50—60° do mieszaniny 25 czesci dwuimety- lo«fionnmamidu, 20 czesci alkoholu dwuacetonowego, 10 czesci trójaimddu kwasu szesciomeftylofosforowe- 30 go i 10 czesci glikolu dwuetylenowego. Mieszanie kontynuuje sie w temperaturze 50—60° w ciagu 2 godzin, nastepnie wylacza sie ogrzewanie i miesza roztwór w ciagu dalszych 3 giodzim. Po odwirowa¬ niu substancji nie rozpuszczonych otrzymuje sie 35 81 czesci stabilnego roztworu.Przyklad III. 30 czesci .barwnika C.I.15711 wprowadza sie w temperaturze 60° do mieszaniny 15 czesci dwumetyloformamidu, 10 czesci alkoholu dwuetylenowego, dolbrze mieszajac. Mieszanie klon- 40 tynuuje sie w tej salmej temperaturze w ciagu 2 godzin a nastepnie w ciagu 3 godzin po wylaczeniu ogrzewania. Po odwirowaniu czesci nierozpuszczo¬ nych otrzymuje sie 82 czesci roztworu o stosun¬ kowo wysokiej lepkosci, który nie wykazuje ten- 45 dencji do krystalizacji przy dlugotrwalym nawet skladowaniu.Przyklad IV. Roztwór (barwnika C.I.15711 wy¬ kazujacy wlasciwosci podobne do omówionych w przykladzie III, uzyskuje sie stosujac mieszanine 50 15 czesci dwumetyloformamidu, 10 czesci alkoholu dwuacetonowego, 10 czesci dwumetylosulfotlenku i 35 czesci glikolu dwuetylenowego^.Przyklad V. Trwaly roztwór barwnika CI. 15711 otrzymuje sie analogicznie jak w przykladzie 55 IV, stosujac mieszanine 15 czesci dwumetyloifiorma- midu, 10 czesci alkoholu dwiuaceltonowego, 22,5 cze¬ sci eteru dwuetylenio^likolomonoibutylowego i 22,5 czesci glikolu dwuetylenowego.Przyklad VI. 30 czesci oliwkowozielonego 6o kompleksu chromowego 1:2 z barwników o wzo¬ rach 3 i 1 mieszajac dodaje sie w temperaturze 50^60° do mieszaniny 20 czesci dwlumetyloiforma- midu, 20 czesci alkoholu dwuacetonowego, 12 czes¬ ci eteru dwuetylenoglikolomonoetyliowego i 18 czes- 65 6 ci glikiolu dwuetylenowego. Mieszanie kontynuuje sie w ciagu 2 godzin w podwyzszonej temperatw.ze w ciagu 'dalszych 3 godzin po wylaczeniu ogrzewa¬ nia. Czesci nierozpusizczione odwirowuje sie otrzy¬ mujac 83 czesci bardzo trwalego roztworu.Przyklad VII. 50 czesci kompleksu chromo¬ wego 1 : 2 wytworzonego z 1 mola barwnika mono- azowego, który otrzymano przez sprzegniecie zdwu- azowarnego l-hydroksy-2-amino-4-chlorobenzenu i 2-hydroksynaftalenu, i z 1 mola barwnika disa- zowego, który otrzymano przez ^pirzegniiecie zdwur azowanego kwasu l-aminio-2-hydroksy-4-fenylo- azonaiftaleinpsulfonowego-6 i l-fenylo-3-metylopara- zolonu-5, mieszajac dodaje sie w temperaturze 50—60° do mieszaniny 15 czesci glikolu dwuety¬ lenowego, 10 czesci eteru dwuetylenoglikolomono- etylowego, 5 czesci dwumetyloacetamidu i 20 czes¬ ci dwumetyloformamidu. W powyzszej temperatu¬ rze kontynuuje sie mieszanie w ciagu 2 godzin, a nastepnie, po wylaczeniu ogrzejwania w ciagu dailszych 3 godzin. Po odwirowaniu substancji nie¬ rozpuszczonych otrzymuje sie 46 czesci trwalego roztworu barwnika- Przyklad VIII. 45 czesci kompleksu chromo¬ wego 1: 2 wytworzonego z 1 mola barwnika mo- noazowego, który otrzymano przez sprzegniecie zdwuazowanego kwasu l-hydroksy-2-amino-6-ni- tnobenzemosultfonowego-4 i l-lfenylo-3-metylopirazo- loinu-5, i z 1 mola barwnika disazoiwego, który otrzymano przez sprzegniecie zdwuazowanego 3- -amino-4-hydroksyazobenzenu i l-fenylo-3-metylo- pirazplonu-5, 'mieszajac dodaje sie w temperaturze 50—60° do mieszaniny 10 czesci glikolu dwuetyle¬ nowego, 10 czesci eteru dwuetylenoglikolomonoety- iowego, 50 czesci dwuetyloaeetaimidu i 30 czesci dwumetyloformaimidu.Mieszanie kontynuuje sie w ciagu 2 godzin w podwyzszonej temperaturze, a nastepnie, po wyla¬ czeniu ogrzewania w ciagu dalszych 3 godzin. Sub¬ stancje nierozpusaczone odwirowuje sie otrzymu¬ jac 75 czesci trwalego roztworu barwnika.Przyklad IX. Do mieszaniny 21 czesci dwu¬ metyloformamidu, 15 czesci alkoholu dwuacetono¬ wego i 64 czesci glikolu dwuetylenowego dodaje sie mieszajac w temperaturze 50—60° kolejno 4,5 czesci dyspergatora na osnowie kwasu dwunafty- lometanodwusulfonowego, 0,7 czesci 45% wodnego alkalicznego roztworu preparatu na osnowie trój- chlorofenplu zabezpieczajacego przed plesnieniem i 42 czesci barwnika C.I.15711. Mieszanie kontymuu- uje sie w ciagu 2 godzin w temperaturze 50—60°, nastepnie wylacza sie ogrzewanie i miesza w cia¬ gu dalszych 3 godzin. Substancje nierozpuszczone odwirowuje sie otrzymujac 1'30 czesci trwalego roz¬ tworu o stosunkowo wysokiej lepkosci.Przyklad X. 46 czesci brazowego kompleksu chromowego 1:2 z barwników o wzorach 1 i 2 mieszajac wprowadza sie w temperaturze 50—60° do mieszaniny rozpuszczalnikowej, skladajacej sie z 19 czesci alkoholu czterowodorofurfurylowego, 81 czesci glikolu dwuetylenowego i 38 czesci alkoho¬ lu dwuacetonowego, mieszanine miesza sie w tej temperaturze w ciagu 2 godzin, nastepnie wylacza sie ogrzewanie i nadal miesza sie w ciagu 3 go¬ dzin. Nierozipuszezone substancje oddziela sie dro- 183 183 S ga odwirowania. Otrzymuje sie 165 czesci roztwo¬ ru, który jest trwaly w temperaturze od —10 do +60° w ciagu dluzszego okresu czasu.Przyklad XI. Jesli stosowana w przykladzie X ilosc glikolu dwuetylenowego zastapi sie przez glikol etylenowy, to otrzymuje sie roztwór barw¬ nika o podobnych wlasciwosciach.Przyklad XII. Analogicznie jak w przykladzie il rozpuszcza sie 70 czesci identycznego barwni¬ ka w mieszaninie 30 czesci alkoholu czterowodoro- furfurylowego i 180 czesci glikolu dwuetylenowego.Otrzymuje sie 257 czesci trwalego noztworu.Przyklad XIII. Jesli stosowana w przykladzie XII mieszanine rozpuszczalnikowa zastapi sie mie¬ szanina 30 czesci alkoholu czterowodoirofurfurylo- wego, 56 czesci alkoholu dwuacetonolwego, 62 czes¬ ci glikolu etylenowego i 62 czesci glikolu dwuety¬ lenowego, to otrzymuje sie 255 czesci trwalego roz¬ tworu.Przyklad XIV. Jesli stosowany w przykladzie X glikol dwuetylenowy zastapi sie przez glikol brójetylenowy lub przez glikol 1,2-propylenowy, to otrzymuje sie bardzo trwale roztwory.Przyklad XV. 50 czesci barwnika, omówio¬ nego w przykladzie X, analogicznie rozpuszcza sie w mieszaninie 21 czesci alkoholu czterowodorofur- furylowegO', 45 czesci laikoholu dwuaicetonowejgo i 84 czesci glikolu dwuetylenowego i otrzymuje sie 186 czesci trwalego roztworu barwnika.Przyklad XVI. Jesli zamiast mieszaniny roz¬ puszczalnikowej, podanej w przykladzie XV stosu¬ je sie mieszanine, skladajaca sie z 29 czesci alko¬ holu czterowodorofiurtfurylowego, 62 czescii alkoholu P -etoksyettylowego, 58 czesci glikolu dwuetylenowe¬ go, w której rozpuszcza sie 69 czesci barwnika, to po oddzieleniu substancji nierozpuszczalnych otrzy¬ muje sie 251 czesci roztworu barwnika.Przyklad XVII. 69 czesci omówionego w przy¬ kladzie X barwnika analogicznie jak tamze roz¬ puszcza sie w 93 czesciach alkoholu dwuacetonowe¬ go i 114 czesciach glikolu dwuetylenowego. Po od¬ dzieleniu nierozpuszczonych czastek otrzymuje sie 247 czesci trwalej, rzadkiej pasty barwnika.Przyklad XVIII. 69 czesci balrwnika, stosowa¬ nego w przykladzie X, rozpuszcza sie w 93 czes¬ ciach alkoholu fi -etoksyetylenoWego, i 114 czes¬ ciach glikolu etylenowego.Po oddzieleniu nierozpuszczonych czastek na dro¬ dze odwirowania, otrzymuje sie 247 czesci trwalego, rzadkiego noztworu barwnika.Przyklad XIX. 105 czesci oliwkowozielonego kompleksu chromowego 1 : 2 z barwników o wzo¬ rach 3 i 1 mieszajajc wprowadza sie w tempera¬ turze 50—60° do mieszaniny rozpuszczalnikowej, skladajacej sie z 56 czesci alkoholu czterowodoro- furxurylowego^ 54 czesci alkoholu dwuacetonowego, 33 czesci monoeteru etylowego glikolu dwuetyleno- wego i' 50 czesci glikolu dwuetylenowego, razem z 1,8 czesci 45% wodnoalkalLcznego roztworu srod¬ ka na Osnowie trójehloroienolu zabezpieczajacego przed plesnia, calosc miesza sie w ciagu 2 godzin w 'tej temperaturze, nastepnie ogrzewanie wylacza sie i miesza nadal w ciagu 3 godzin. Nierozpusz- czone czastki oddziela sie na drodze odwirowania.Otrzymuje sie 248 czesci rzadkiej, bardzo trwalej pasty.Przyklad XX. Jesli ilosc monoeteru etylowe¬ go glikolu dwuetylenowego w przykladzie XIX, za- 5 stapi sie odipowiednio glikolem dwuetylenowym, to otrzymuje sie 249 czesci rzadkiej pasty z prawie jednakowymi wlasciwosciami.Przyklad XXI. Jesli stosowana w przykla¬ dzie XIX mieszanine rozpuszczalnikowa zastapi sie 10 przez 56 czesci alkoholu czterowodorofursfuTydowe- go i 137 czesci glikolu dwuetylenowego, to otrzy¬ muje sie 251 czesci 'bardzo trwalej i dosc rzadkiej pasty.Przyklad XXII. Jesli zawartosc glikolu dwu- 15 etylenowego stosowana w przykladzie XX zastapi sie glikolem etylenowym, to otrzymuje sie 251 cze¬ sci rzadkiego, trwalego roztworu.Przyklad XXIII. Jesli stosowana w przykla¬ dzie XIX mieszanine rozpuszczalnikowa zastapi sile 20 49 czesciami alkoholu czterowodorofurfurylowego, 73 czesci glikolu etylenowego i 73 czesci glikolu dwuetylenowego, to otrzymuje sie 252 czesci trwa¬ lej, rzadkiej pasty.Przyklad XXIV. 129 czesci niebieskiego kom¬ pleksu chromowego 1 : 2 z barwników o wzorach 4 i 5 miesza sie analogicznie jak w przykladzie XIX, z mieszanina 27 czesci atoholu cztercwodo- rofurfurylowego, 54 czesci alkoholu dwuaceitonO- wego i 90 czesci glikolu dwuetylenowego. Otrzy¬ muje sie 266 czesci plynnej pasty, trwalej podczas dlugiego skladowania, Przyklad XXV. 168 czesci 'barwnika, stoso¬ wanego w przykladzie XXIV, iroizpuszcza sie, ana¬ logicznie jak w przykladzie XIX, w mieszaninie 47 czesci glikolu dwuetylenowego i 143 czesci gli¬ kolu etylenowego, lacznie z 2 czesciami 45% wod- no-alkalicznego roztworu sródkia na osnowie trój- chloirofenolu zabezpieczajacego przed plesnia.Otrzymuje sie 366 czesci latwo lejnej cieczy, wy- 40 kazujacej dlugoterminowa trwalosc podczas skla¬ dowania,. Ciecz te mozna rozcienczyc iloscia 10% wody, nie powodujac utraty jej wyjatkowo dobrej trwalosci (podczas skladowania. m Przyklad XXVI. 84 czesci brazowego kom- 45 pleksu chromowego^ 1: 2 z barwników o wzorach 6 i 2 rozpuszcza sie, analogicznie jak w przykladzie XIX, w mieszaninie 30 czesci alkoholu czterowodo- rofurfuryloiwego, 60 czesci alkoholu dwuacetonowe¬ go i 111 czesci glikolu dwuetylenowego. Po oddzie¬ leniu nierozpuszczonych substancji otrzymuje sie 220 czesci rzadkiej, trwalej pasty.Przyklad XXVII. Jesli zamiast mieszaniny rozpuszczalnikowej, podanej w przykladzie XXVI stosuje sie mieszanine 30 czesci alkoholu cztero- 55 wodorofurfurylowego, 30 czesci sulfotienku dwu- metylowego, 30 czesci alkoholu dwuacetonowiego i 111 czesci alkoholu dwuetylenowego, otrzymuje sie paste o podobnych wlasciwosciach.Przyklad XXVIII. 105 czesci czarnego kom- 60 pleksu chromowego (€.1.15711) z barwnika o wzo¬ rze 1, mieszajac w|prowadza sie w 50—60°C do mieszaniny 40 czesci alkoholu czterowodorotfurfu- rylowego^ 29 czesci alkoholu dwuacetonowego, 124 czesci glikolu dwuetylenowego i 1,8 czesci 45% ' w wodno-alkalicznego roztworu srodka na osnowie 30 35 509 83183 10 trójchlorofenolu zabezpieczajacego przed plesnia, i miesza sie w tej temperaturze w ciagu 2 godzin.Po wylaczeniu ogrzewania calosc miesza sie nadal w ciagu 3 godzin a nastepnie oddziela sie substan¬ cje nierozpuszczone na drodze odwirowania. Otrzy¬ muje sie 268 czesci dosc gestej lecz latwo lejnej pasty, która wykazuje znakomita trwalosc podczas skladowania (w temperaturze od —20° do +60°C).Przyklad XXIX. Jesli w przykladzie XXVIII zastapi sie glikol dwuetylenowy przez glikol ety¬ lenowy, to otrzymuje sie 282 czesci pasty o podob¬ nych wlasciwosciach. Pasta ta zachowuje swoja znakomita trwalosc podczas skladowania nawet po rozcienczeiniu iloscia 10% wody.Przyklad XXX. 140 czesci barwnika, stoso¬ wanego w przykladzie XXVIII, rozpuszcza sie ana¬ logicznie w mieszaninie 54 czesci alkohoki cztero- wodoroifurfurylowego, 204 ?zesci glikolu etyleno¬ wego i 2 czesci wspomnianego srodka, zabezpie¬ czajacego przed (plesnia. Otrzymuje sie 378 czesci dosc rzadkiej pasty bardzo trwalej podczas skla¬ dowania.Równiez i te paste mozna rozcienczyc iloscia 10% wody, nie obnizalj-ac jej trwalosci podczas skladowania.Przyklad XXXI. Jesli w pirzykladzie XXX glikol etylenowy zastapi sie glikolem dwueityleno- wym, to otrzymuje sie 384 czesci dosc gestej, ale latwo lejnej pasty, która swa znakomita trwalosc podczas skladowania utrzymuje nawet po rozcien¬ czeniu iloscia 10*/o wody, wykazujac przy tym znacznie nizsza lepkosc.Przyklad XXXII. Jesli stosowana w przy¬ kladzie XXX mieszanine rozpuszczalnikowa zasta¬ pi sie mieszanina 54 czesci alkoholu czterowodoro- furfurylowego, 51 czesci glikolu dwuetylenowego i 153 czesci glikolu etylenowego^ to otrzymuje sie dosc rzadka paste trwala podczas skladowania, da¬ jaca sie rozcienczyc iloscia 10% wody bez obnize¬ nia swoich znakomitych wlasciwosci.Przyklad XXXIII. 50 -czesci brazowego kom¬ pleksu chromowego 1^2 z barwników o wzorach 7 i 8 rozpuszcza sie w znany sposób w mieszani¬ nie rozpuszczalnikowej, skladajacej sie z 29 czesci glikolu dwuetylenowego, 14 czesci alkoholu dwu- acetonowego i 7 czesci dwumetyloformamidu.Otrzymuje sie 77 czesci trwalego roztworu.Przyklad XXXIV. Mieszanine 47 czesci czar¬ nego kompleksu chromowego, omówionego w przy¬ kladzie XXVIII, 15 czesci niebieskiego barwnika o wzorze 9, 81 czesci zóltego kompleksu kobalto¬ wego 2 :1 barwnika o wzorze 10 oraz 53 czesci po¬ maranczowego kompleksu chromowego 2 :1 barw¬ nika o wzorze 111 rozpuszcza sie w znany sposób w mieszaninie rozpuszczalnikowej, skladajacej sie z 49 czesci alkoholu * czterowodorofutrfurylowego, 28 czesci alkoholu dwuacetonowego i 127 czesci gli¬ kolu dwuetyleiiofwegio.Otrzymuje sie 350 czesci cieczy bardzo trwalej podczas skladowania. PL

Claims (8)

1. Zastrzezenia patentowe 1. Srodek barwiacy w postaci trwalych, stezo^ nych roztworów metalokompleksowych barwników azowych, korzystnie 1:1-nikiolwych, zwlaszcza 1:1 miedziowych lub 1:1-chromowych, a szczególnie 1 : 2-kobaltowych lub 1: 2^chromowy,ch komple¬ ksów barwników Or4sariboksy-o'-hydix)ksyaBOwych 5 lub Q,0'-dwiuhydroksyazowyiclh, znamienny tym, ze zawiera 10—60*/o, korzystnie 10—40% wagowych, w przeliczeniu na calkowity ciezar srodka barwia¬ cego, co najmniej jednego kompleksowo zwiazane¬ go, zawierajacego grupy sulfonowe bairwnika azo- wego w postaci jego eoli metalicznej, w srodowis¬ ku organicznego przynajmniej czesciowo mieszaja¬ cego sie z woda rozpuszczaWka, skladajacego sie z dwu- lub trójwodorotlenowych niskoczasteczko- wych alkoholi lub ich eterów, korzystnie takich, jak glikol etylenowy, glikol dwuetylenowy, glikol trój- etyienowy, gliceryna, tioglikoi dwuetylenowy, aUbo rozpuszczalnych w wodzie alifatycznych kwasów karboksylowych lub amidów kwasów kariboksylo- wych, korzystnie takich, jak formamid, N, N-dwu- metyljoformalmid, kwas mrówkowy, kwas octowy lodowaty lub kwas proipionowy, albo laktamów, laktonów lub ewentualnie zawierajacych grupy hydroksylowe nitryli, estrów, ketonów lub eterów, alkoholu dwftiacetonowegio, alkoholu czterowódoro- furfurylowego, sulfotlenku dwumetylowego, sulfo- lanu, sulfolenu, szesciometylotrójamidu kwasu fos¬ forowego lub N-metylopirolidonów albo w srodo¬ wisku mieszanin takich rozpuszczalników, ewentu¬ alnie wobec dodatku niejonowego, anionowego lub kationowego srlodka powierzchmorwo czynnego. 2. Srodek wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze zawiera srodowisko rozpuszczalnikowe o tempera¬ turze wrzenia powyzej 80°C. 3. Srodek wedlug zastrz. 1, znamienny tym, 'ze jako metalokonrplekisowy barwnik azowy zawiera 1 : 2-ohromowy kompleks barwników monoazowych, z których jeden wykazuje tylko jedyna grupe sul¬ fonowa a oba zawieraja po co najmniej jednej gru¬ pie nitrowej i/lub atomie chlorowca. 4. Srodek barwiacy w postaci trwalych, stezo¬ nych roztworów metaiokomlpleksowych barwników azówych, korzystnie 1:1-niklowych, zwlaszcza 1:1- miedziowych lub 1 :1-chromotwych, a szczególnie 1 : 2-kobaltowych luib 1 : 2^chromowych komplek¬ sów barwników o-karfooksy-o'-hydroksyazowych lub 0,0'-dwuhydroksyazowych, znamienny tym, ze zawiera 10—60p/o, korzystnie 10—4Q°/o wagowych, w przeliczeniu na calkowity ciezar srodka barwiace¬ go, co najmniej jednego kompleksowo zwiazanego, zawierajacego grupy sulfonowe barwnika azpwego w postaci jego soli metalicznej, w srodowisku or¬ ganicznego, przynajmniej czesciowo mieszajacego sie z woda rozpuszczalnika, skladajacego sie z dwu- lub trójwodorotlenowych niskbczasteczkowych al¬ koholi lub ich eterów, korzystnie takich, jak glikol etylenowy, glikol dwuetylenowy, glikol trójetyle- nowy, gliceryna, tioglikoi dwuetylenowy, albo roz¬ puszczalnych w wodzie, cieklych, nisskoczasteczko- wyoh alifatycznych kwasów karlboksylowych lub amidów kwasów karboksylowych, korzystnie takich, jak formamid, N, N-dwulmetyloformamid, kwas mrówkowy, kwas octowy lodowaty lub kwas pro- pionowy, albo laktamów, laktonów, lub ewentual- 15 20 25 30 35 40 45 50 55 609 83 183 10 trójchlorofenolu zabezpieczajacego przed plesnia, i miesza sie w tej temperaturze w ciagu 2 godzin. Po wylaczeniu ogrzewania calosc miesza sie nadal w ciagu 3 godzin a nastepnie oddziela sie substan¬ cje nierozpuszczone na drodze odwirowania. Otrzy¬ muje sie 268 czesci dosc gestej lecz latwo lejnej pasty, która wykazuje znakomita trwalosc podczas skladowania (w temperaturze od —'20° do +60°C). Przyklad XXIX. Jesli w przykladzie XXVIII zastajpa sie glikol dwuetylenowy przez glikol ety¬ lenowy, to otrzymuje sie 282 czesci pasty o podob¬ nych wlasciwosciach. Pasta ta zachowuje swoja znakomita trwalosc podczas skladowania nawet po rozcienczeniu iloscia 1-0% wody. Przyklad XXX. 140 czesci barwnika, stoso¬ wanego w przykladzie XXVIII, rozpuszcza sie ana¬ logicznie w mieszaninie 54 czesci alkohoki cztero- wodoroifurfurylowego, 204 czesci glikolu etyleno¬ wego i 2 czesci wspominianego srodka, zabezpie¬ czajacego przed plesnia. Otrzymuje sie 378 czesci dosc rzadkiej pasty 'bardzo trwalej podczas skla¬ dowania. Równiez i te paste mozna rozcienczyc iloscia 10% wody, nie obnizajac jej trwalosci podczas skladowania. Przyklad XXXI. Jesli w przykladzie XXX glikol etylenowy zastapi sie glikolem dwuetyleno- wym, to otrzymuje sie 384 czesci dosc gestej, ale latwo lejnej pasty, która swa znakomita trwalosc podczas skladowania utrzymuje nawet po rozcien¬ czeniu iloscia 10% wody, wykazujac przy tym znacznie nizsza lepkosc. Przyklad XXXII. Jesli stosowana w przy¬ kladzie XXX mieszanine rozpuszczalnikowa zasta¬ pi sie mieszanina 54 czesci alkoholu czterowodóro- furfurylowego, 51 czesci glikolu dwuetylenowego i 153 czesci glikolu etylenowego:, to otrzymuje sie dosc rzadka paste trwala podczas skladowania, da¬ jaca sie rozcienczyc iloscia 10% wody bez obnize¬ nia swoich znakomitych wlasciwosci. Przyklad XXXIII. 50 czesci brazotwego kom¬ pleksu chromowego 1^2 z barwników o wzorach 7 i 8 rozpuszcza sie w znany sposób w mieszani¬ nie rozpuszczalnikowej, skladajacej sie z 29 czesci glikolu dwuetylenowego, 14 czesci alkoholu dwu- acetonowego i 7 czesci dwumetyloformamidu. Otrzymuje sie 77 czesci trwalego roztworu. Przyklad XXXIV. Mieszanine 47 czesci czar¬ nego kompleksu chromowego, omówionego w przy¬ kladzie XXVIII, 15 czesci niebieskiego barwnika o wzorze 9, 81 czesci zóltego kompleksu kobalto¬ wego 2 :1 barwnika o wzorze 10 oraz 53 czesci po¬ maranczowego kompleksu chromowego 2 : 1 barw¬ nika o wzorze 111 rozpuszcza sie w znany sposób w mieszaninie rozpuszczalnikowej, skladajacej sie z 49 czesci alkoholu' czterowodorofurfurylowego^ 28 czesci alkoholu dwuacetonowego i 127 czesci gli¬ kolu dwuetylenowego. Otrzymuje sie 350 czesci cieczy bardzo trwalej podczas skladowania. Zastrzezenia patentowe 1. Srodek barwiacy w postaci trwalych, stezo^ nych roztworów metalokoimpleksowych barwników azowych, korzystnie 1 : 1-niklowych, zwlaszcza 1:1 miedziowych lub 1:1-chromowych, a szczególnie 1 : 2-kobaltowych lub 1 : 2-chromowych komple¬ ksów barwników K-kar1boksy-o'-hydroksyazowych 5 lub 0,0'-dwiULhydroksyazowyclh, znamienny tym, ze zawiera 10—60%, korzystnie 10—40% wagowych, w przeliczeniu na calkowity ciezar srodka barwia¬ cego, co najmniej jednego kompleksowo zwiazane¬ go, zawierajacego grupy sulfonowe bairwnika azo- wego w postaci jego soli metalicznej, w srodowis¬ ku organicznego przynajmniej czesciowo mieszaja¬ cego sie z woda rozpuszcza]niika, skladajacego sie z dwu- iub trójwodorotlenoWych niskoczasteczko- wych alkoholi lub ich eterów, korzystnie takich, j,ak glikol etylenowy, glikol dwuetylenowy, glikol trój- etylenowy, gliceryna, tioglikol dwuetylenowy, ailbo rozpuszczalnych w wodzie alifatycznych kwasów karboksylowych lub amidów kwasów karboksylo- wych, korzystnie takich, jak formamid, N, N-dwu- metyloformamid, kwas mrówkowy, kwas octowy lodowaty lufo kwais propionowy, alibo laktamów, laktonów lub ewentualnie zawierajacych grupy hydroksylowe nitryli, estrów, ketonów lub eterów, alkoholu dwaiacetonowegiO, alkoholu czterowodolro- furfurylowego, sulfotlenku dwumetylowego, sulfo- lanu, sulfoienu, szesciorcietylotrójamidu kwasu fos¬ forowego lub N-metylopdrolidonów albo w srodo¬ wisku mieszanin takich rozpuszczalników, ewentu¬ alnie wobec dodatku niejonowego, anionowego lub kationowego srlodka powierzchniowo czynnego.
2. 2. Srodek wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze zawiera srodowisko rozpuszczalnikowe o tempera¬ turze wrzenia powyzej 80°C.
3. 3. Srodek wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze jako metalokonrpleksowy barwnik azowy zawiera 1 : 2-chromowy kompleks barwników monoazowych, z których jeden wykazuje tylko jedyna grupe sul¬ fonowa a oba zawieraja po co najmniej jednej gru¬ pie nitrowej i/lufo atomie chlorowca.
4. 4. Srodek barwiacy w postaci trwalych, stezo¬ nych roztwlorów metaio^ornipleksowych barwników azowych, korzystnie 1: 1-niklowych, zwlaszcza 1:1- miedziowyeh lub 1 : l-chromowych, a szczególnie 1 : 2-kobaltowych lub 1 : 2-chiromowych komplek¬ sów barwników o-karfooksy-of-hydroksyazowych lub 0,0'-dwuhydroksyazowych, znamienny tym, ze zawiera 10—60%, korzystnie 10—40% wagowych, w przeliczeniu na calkowity ciezar srodka barwiace¬ go, co najmniej jednego kompleksowo zwiazanego, zawierajacego grupy sulfonowe barwnika aziowego w postaci jego soli metalicznej, w srodowisku or¬ ganicznego, przynajmniej czesciowo mieszajacego sie z woda rozpuszczalnika, skladajacego sie z dwu- lufo trójwodorotlenowych niskoczasteczkowych al¬ koholi lub ich eterów, korzystnie takich, jak glikol etylenowy, glikol dwuetylenowy, glikol trójetyle- nowy, gliceryna, tioglikol dwuetylenowy, albo roz¬ puszczalnych w wodzie, cieklych, niskoczasteczko- wych alifatycznych kwasów karlboksylowych lub amidów kwasów karboksylowych, korzystnie takich, jak formamid, N, N-dwutoetyloformaimid, kwas mrówkowy, kwas octowy lodowaty lub kwas pro¬ pionowy, albo laktamów, laktonów, lub ewentual- 15 20 25 30 35 40 45 50 55 6083 183 li nie zawierajacych grupy hydroksylowe nitryli, es¬ trów, ketonów lub eterów, alkoholu dwuacetono- wego, alkoholu czterowodorofurfurylowego, siuiltfo- tlenku dwumetylowego, sulfolanu, sulfolenu, szes- cionaetylotrójamidu kwasu fosforowego lub N-rne- tylopirolidonów albo w srodowisku mieszanin ta¬ kich rozpuszczalników, ewentualnie wobec dodatku niejonowego, anionowego lub kartiolnowego srodka powierzchniowo czynnego, oraz co najwyzej 5% wagowych rozpuszczaloika nie mieszajacego sie z woda.
5. 5. Srodek wedlug zastrz. 4, znamienny tym, ze jako metalokompleksowy barwnik azowy zawiera 1 : 1-miedziowy lub zwlaszcza 1 : 1-chromowy kom¬ pleks barwników azowych szeregu naftalencazona- ftalenowego, albo mieszany kompleks 1 :2-kobal- towy lub zwlaszcza mieszany kompleks 1 : 2-ch'iiO- mowy barwników azowych szeregu naftalenoazo- 12 naftalenu, benzenoazcnaftalenu, benzenoazopirazo- lanu lub benzenoazoacetamidu.
6. 6. Srodek wedlug zastrz. 4, znamienny tym, ze _ jako metalokompleksowy barwnik azowy zawiera 1 : 2-kolbaltowy lub zwlaszcza 1: 2-chiromowy kom¬ pleks barwników azowych lub azometynowych, w których jedna z obu czastek barwnika stanowi barwnik disazoazometynowy lub azoazomeitynowy. 10
7. 7. Srodek wedlug zasitrz. 4, znamienny tym, ze jako metalokompleksowy barwnik azowy zawiera 1 :2-chromowy kompleks barwników 0,0'-dwiuhy- droksymonoazowych szeregu naftalenoazonaftaleniu, benzenoazonacftalenu, benzenoazopirazoloniu lub ben- 15 zenoazoacetoacetamidu.
8. 8. Srodek wedlug zastrz. 4, znamienny tym, ze zawiera co najmniej 15p/o, a korzystnie 20*7o wa¬ gowych, metaliokompleksowego barwnika azowego. oh ho NaO*S-^jV~N = N Wzór i OH NO, ¦^-rfCH5 HO^Sf^ S03Nq Wzór 5 Wzór 2 kyJ^N^N C CONH^ ^ 0H Cx Ci HO XCH3 U 6 «&•«*•« W- INzór 6 Wzór J83 183 OH N=M CH* HOANN S05No ^ Wzór 7 f\~H-H-(\m N-N HO Wzór 8 / 0,Na () S03Na Wzór 9 OH N=N-C-CONH-^ HO-C-CH, Cl S02NHCH3 Wzór 10 OH N = N CH, S0,NH. HO K «""2 Cl Wzór # PL