Pierwszenstwo: Opublikowano: 17.Y.1968 (P 126 997) 16.VII.1973 67732 KI. 22a,45/16 MKP 0091 M/16 C08V *iS/lfc UKD Wspóltwórcy wynalazku: Janusz Osinski, Ryszard Salagacki, Wieslaw Cieslak Wlasciciel patentu: Pabianickie Zaklady Farmaceutyczne „Polfa" Przedsiebior¬ stwo Panstwowe, Pabianice (Polska) Sposób wytwarzania mieszanych, kompleksowych barwników azowych typu 1:2, zawierajacych chrom Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarzania mieszanych, kompleksowych barwników azowych typu 1 : 2, zawierajacych chrom, przeznaczonych do barwie¬ nia wlókien proteinowych i poliamidowych z obojet¬ nych luib slabo kwasnych kapieli faibiarskich.Znane jest z brytyjskiego opisu patentowego nr 924520, ze przez chromowanie mieszaniny dwu barwników monoazowyoh w równych stosunkach molo¬ wych o ogólnych wzorach 1 i 2 w którym R' i R" sa resztami orto-hydroksybenzenu zawierajacymi grupy nitrowe i wolnymi od grup sulfonowych oraz karboksy- lowych, mozna otrzymac nierozpuszczalne w wodzie barwniki metalokompleksowe barwiace wlókna poliami¬ dowe i poliuretanowe na kolory szare, niebieskie i bru¬ natne. Natomiast z norweskiego opisu patentowego nr 83439 i brytyjskiego opisu patentowego nr 788157 wiadomo, ze na drodze sprzegania zdwuazowanego 6^ni- tro-2-aminofenoilo-4-sulfonamidu z 2-naiftolem otrzymu¬ je sie barwnik chromowo kompleksowy typu 1 : 2, bar¬ wiacy welne na kolor czarny z wyraznym odcieniem czerwonym. Zbyt czerwony odcien tego barwnika nie pozwala uzyskac na welnie intensywnych czerni.Stwierdzono obecnie, ze poddajac chromowaniu do kompleksu typu 1 : 2 mieszanine dwóch barwników mo- noazowych o ogólnym wzorze 3 i 4, w których X ozna¬ cza wodór, nizszy alkil lub nizszy hydroksyaflkil zmie¬ szanych w stosunku molowym 55—85 :45—15, uzyskuje sie mieszanine trzech barwników chromowokamplekso- wych skladajaca sie z jednego kompleksu asymetryczne¬ go zawierajacego barwniki o wzorach 3 i 4 oraz dwóch 10 15 20 25 30 kompleksów symetrycznych barwnika o wzorze 3 i barw¬ nika o wzorze 4 charakteryzujacym sie znacznym po¬ glebieniem barwy koncowego produktu.Wyjsciowe barwniki monoazowe 3 i 4 moga byc otrzymane osobno poprzez sprzeganie zdwuazowanego 6-nitro-2-amino-fenolo-4-fulfonamidu, 6-nitro-2-aminofe- nolo-4-(N-aJlkUo)sulfonaimdu, 6-nitro-2^aaniaofenolo-4-N- (hydroksyalkilo)sulfonamidu z 2-nafóolem i 1-acetylo- amino-7-naftolem lub tez w jednym zabiegu po zmie¬ szaniu w odpowiednim stosunku skladników biernych.Chromowanie otrzymanej mieszaniny barwników mono- azowych przeprowadza sie w [roztworze wodnym znany¬ mi metodami przy uzyciu np. chromosalicylanu sodo- wo-potasowego w takich ilosciach, aby na 1 gramoatom chromu przypadaly 2 mole bairwnika. Otrzymane barw¬ niki chromowokomirleksowe wydziela sie z roztworu przez wysolenie i ewentualne zobojetnienie, a nastepnie suszy w temperaturze 80—90°C.Uzyskane wedlug wynalazku barwniki posiadaja bar¬ dziej intensywny i korzystny odcien charakterystyczny dla glebokich czerni. Wykazuja zdolnosc równego kry¬ cia, lepsze wyczerpywanie z obojetnej kapieli farbiar- skiej oraz dobra rezerwe jedwabiu octanowego. Moga sluzyc do barwienia welny, wlókien poliamidowych i skór, a takze sporzadzania kompozycji do barwienia pólwemy.Wyniki, które mozna osiagnac dzieki wynalazkowi, to znaczy sposobem chromowania mieszaniny dwóch zwiaz¬ ków monoazowych 3 i 4 nie moga byc osiagniete przy mechanicznym wytworzeniu mieszaniny z obu komplek- 6773267732 sów otrzymanych z oddzielnie metalizowanych zwiaz¬ ków monoazowycri.Sposób wedlug wynalazku jest blizej wyjasniony iw ponizszych (przykladach.Przyklad I. 414 czesci wagowych zwiazku mono- azowego otrzymanego przez sprzeganie zdwuazowanego 6-nitro-2-aminofenolo-4-sulfoniamidu z mieszanina za¬ wierajaca 60% molowych 2-naftolu i 40% molowych l-acetyloamino-7-naftolu miesza sie w 1000 czesciach objetosciowych wody z dodatkiem 6,6 czesci objetoscio- wych 42% nowego roztworu wodorotlenku sodowego. Do otrzymanego roztworu w temperaturze 90—95°C dodaje sie 200 czesci objetosciowych roztworu chromosalicyla- nu^dowopotasowego zawierajacego 2,86 gramoatomu * chromu. MetitóowAnie trwa okolo 10 godzin w tempe¬ raturze wazenia roztworu. Barwnik wysala sie przez do¬ danie soli kuchennej i zobojetnienie roztworu barwnika rozcienczonym kwasem solnym. iPo odsaczeniu i wysu¬ szeniu otrzymuje sie czarny proszek barwiacy welne, jedwab naturalny, wlókna poliamidowe i skóre z ka¬ pieli obojetnej lub slabo kwasnej na kolor czarny o zie¬ lonkawym odcieniu.Przyklad II. 32,3 czesci wagowych zwiazku mo- noazowego otrzymanego przez sprzeganie zdwuazowa¬ nego 6-nitro-2-aminofenotlo-4'(N-metylo)sulfionamidu z 2-nalftolem miesza sie z 9,2 czesciami wagowymi zwiaz- 10 15 20 25 ku monoazowego otrzymanego przez sprzeganie zdwu¬ azowanego 6^itro-2-aminoifenolo-4n(N-inetylo)siilfon- amidu z l-acetyloamino-7nnaitoleni w 1000 czesciach objetosciowych wody z dodatkiem 6,6 czesci objetoscio¬ wych 42%-owego roztworu wodorotlenku sodowego.Do otrzymanego roztworu w temperaturze 90—95 °C dodaje sie 200 czesci objetosciowych roztworu chromo- salicylanu sodowopotasowego zawierajacego 2,86 g gra¬ moatomu chromu. Metalizowanie trwa okolo 10 godzin w temperaturze wrzenia roztworu. Barwnik wydziela sie przez dodanie soli kuchennej i zobojetnienie (roztworu barwnika rozcienczonym kwasem solnym. Po odsacze¬ niu i wysuszeniu otrzymuje sie czarny proszek barwia¬ cy welne, jedwab naturalny, wlókna poliamidowe i skó¬ re z kapieli obojetnej lub slabo kwasnej na kolor czarny. PL PL