Pierwszenstwo: Opublikowano: 28.11.1966 (P 113 237) 02.XI.1965 Niemiecka Republika Demokra¬ tyczna 5.Y.1970 KI. 22 a, ,/^ MKP C 09 b ^m UKD Wspóltwórcy wynalazku: Erhard Schick, Hans Walter Modrow, Kurt Lippold Wlasciciel patentu: VEB Farbenfabrik Wolfen, Wolfen (Niemiecka Re¬ publika Demokratyczna) Sposób wytwarzania bezposrednich niebieskich barwników disazowych Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarza¬ nia bezposrednich niebieskich barwników disazo¬ wych.Znane sa sposoby otrzymywania róznych bezpo¬ srednich niebieskich barwników disazowych. Na przyklad barwniki disazowe o wzorze 1, otrzymu¬ je sie przez dzialanie tetrazowanym 4, 4,-dwuami- no-3, 3,-dwumetoksydwufenyleim w srodowisku al¬ kalicznym na kwas l-amino-8-naftolo-2, 4-sulfo- nowy. Barwnik ten zabarwia celuloze na jaskrawe odcienie blekitu. Bardziej odporny na swiatlo barw¬ nik o wzorze 2 otrzymuje sie przez sprzeganie te- trazowanego 4, 4,-dwuaimdno-3, 3'idwuimetoksyfe- nylu z kwasem l-naftolo-3, 8-dwusulfonowym i przeprowadzenie otrzymanego barwnika dilsazo- wego w kompleksowy barwnik miedziowy.Tego rodzaju barwniki charakteryzuja sie wprawdzie duza odpornoscia na dzialanie swiatla, lecz nie sa zbyt odporne na gotowanie.Celem wynalazku jest otrzymanie barwnika ze szczególnym uwzglednieniem osiagniecia poprawy tych wlasciwosci.Stwierdzono, ze otrzymuje sie bezposrednie nie¬ bieskie barwniki wysokiej jakosci o wzorze 3, w którym X oznacza reszte acylowa lub aroilowa, jezeli tetrazowany 4, 4,-dwuamino-3, 3'-dwuineto- ksydwufenyl podda sie sprzeganiu w roztworze al¬ kalicznym kolejno z acylowanym lub aroilowanym kwasem l-amino-8-naitolo-3, 6-dwusulfonowym, 2 a nastepnie z acylowanym lub aroilowanym kwa¬ sem 2-aniino-5-naftolo-7Hsulfonowym utrzymujac molowy stosunek wszyskich trzech skladników sprzegania jak 1:1:1 i nastepnie wytworzony 5 barwnik disazowy umieszczony w srodowisku wodno-amoniakalnym o wartosci pH okolo 10 w obecnosci zasady organicznej np, mono, dwu lub trójetenoloaminy podda sie reakcji z latwo rozpu¬ szczalna sola miedzi, w celu wytworzenia komplek- 10 su miedziowego barwnika disazowego.Wedlug podanego sposobu postepowania otrzy¬ muje sie zawsze barwnik niesymetryczny, poniewaz przy prowadzeniu pierwszego sprzegania przy uzy¬ ciu obu reagentów w stosunku równomolowym, ]5 najpierw reaguje tylko jedna dwuazowa grupa te- trazowanej pochodnej dwufenylu i jak to widoczne jest z nizej podanego przykladu, reakcja ta prze¬ biega bardzo szybko. Wytworzony |H. pierwszym sprzeganiu barwnik monoaaowy, zawierajacy je- 20 scze druga aktywna grupe dwuazowa poddaje sie nastepnie drugiemu sprzeganiu ze skladnikiem biernym o odmiennej budowie od poprzednio uzy¬ tego, utrzymujac równiez równomolarne stosunki obu skladników. To drugie sprzeganie trwa jak to 25 wykazuje nizej podany przyklad, okolo 10 godzin.Barwniki wedlug wynalazku w porównaniu z do¬ tychczas wytwarzanymi charakteryzuja" sie znacz¬ nie wieksza odpornoscia na gotowanie, dzialanie swiatla oraz znacznie lepsza zdolnoscia* wyrówny- 80 wania. 5982959829 3 4 Ponizszy przyklad, w którym czesci oznaczaja czesci wagowe, wyjasnia blizej wynalazek.Przyklad. 12,2 czesci 4, 4,-dwuamino-3, 3'- -dwumetoksydwufenylu rozpuszcza sie w 100 cze¬ sciach wody i 24 czesciach kwasu solnego o steze¬ niu 20° Be i dwuazuje w temperaturze 8—10°C 14 czesciami azotynu sodowego. Do mieszaniny tej wprowadza sie w ciagu 15 minut roztwór, zlozony z 18,1 czesci kwasu l-acetyloamino-8-naftolo-3, 6- -dwusulfonowego i 10 czesci weglanu sodowego, rozpuszczonych w 150 czesciach wody.Nastepnie dodaje sie 50 czesci chlorku sodowego i natychmiast w temperaturze 0°C, wprowadza sie roztwór zlozony z 14,1 czesci kwasu 2-acetyloami- no-5-naftolo-7-sulfonowego i 5 czesci sody, rozpu¬ szczonych w 100 czesciach wody. Po uplywie 10 godzin sprzeganie jest zakonczone. Otrzymany barwnik wysala sie 50 czesciami chlorku sodowe¬ go, odsacza, a nastepnie zawiesza w 400 czesciach wody i po wprowadzeniu do zawiesiny 10 czesci roztworu amoniakalnego wa do temperatury 80°C, po czym zadaje roztwo¬ rem zlozonym z 25 czesci siarczanu miedzi, 50 cze¬ sci roztworu amoniakalnego i 250 czesci wody, oraz 5 czesci monoetamoloaminy i ogrzewa, utrzy¬ mujac mieszanine w ciagu 7 godzin w tempera¬ turze 95—100°C. Nastepnie dodaje isie 20 czesci we¬ glanu sodowego i barwnik wysala 100 czesciami Chlorku sodowego i odsacza. Po wysuszeniu w tem¬ peraturze 80—OO^C otrzymuje sie barwnik w po- 5 staci niebiesko-czarnego krystalicznego proszku.Zabarwia on równomiernie wlókna celulozy na ja¬ skrawy blekit o wysokiej odpornosci na dzialanie swiatla i gotowanie. PL PL