Sposób otrzymywania kobaltokompleksowych barwników formazylowych i Przedmiotem wynalazku jest sposób otrzymywa¬ nia kobaltokompleksowych barwników formazylo¬ wych, przeznaczonych do barwienia wlókien pro¬ teinowych i poliamidowych z kapieli obojetnej lub slabo kwasnej. Barwniki takie zawieraja dwie cza¬ steczki zwiazku formazylowego zwiazane komplek¬ sowo z jednym atomem kobaltu.W opsie patentowym nr 55361 opisany zostal spo¬ sób otrzymywania kobaltowanych barwników for¬ mazylowych typu 1:2 polegajacy na wytwarzaniu jednolitych barwników tego rodzaju.Sposobem wedlug wynalazku otrzymuje sie mie¬ szane formazylowe barwniki kobaltokompleksowe typu 1 :2 o wzorze 1, w którym X i Y oznaczaja dwa rózne podstawniki takie jak atom wodoru, grupa nitrowa, atom chloru, grupa sulfonamidowa, itd., wystepujace w polozeniu 4, 5 lub 6 w piers¬ cieniu benzenowym, Ri i R2 moga byc takie same lub rózne i oznaczaja atom wodoru lub nisko- czasteczkowy rodnik alkilowy, K+ oznacza kation metalu alkalicznego, a grupa —SO^NR^ zwiazana jest z pierscieniem benzenowym w polozeniu 3 lub 4.Barwniki takie stanowia rozpuszczalne w wodzie sole alkaliczne barwnych formazylowych komplek¬ sów typu 1 :2, w których atom kobaltu o liczbie koordynacyjnej 6 zwiazany jest z dwoma/czastecz¬ kami zwiazków formazylowych o wzorach 3 i 4P. w których X, Y, Rj i R2 maja wyzej podane zna¬ czenia. 10 15 20 25 30 Otrzymywanie takich barwników polega na sprzeganiu mieszaniny zdwuazowanych dwu róz¬ nych pochodnych 2-aminofenolu, z których jeden lub obydwa nie zawieraja w czasteczce niejonizu¬ jacyeh podstawników ulatwiajacych rozpuszczalnosc w wodzie, z fenylohydrazonem aldehydu benzoeso¬ wego o wzorze 2, w którym Rx i R2 maja wyzej podane znaczenie i nastepnym metalizowaniu mie¬ szaniny utworzonych zwiazków formazylowych o wzorach 3 i 4, w których wszystkie symbole maja wyzej podane znaczenie, dzialaniem soli ko¬ baltu.Kobaltowanie prowadzi sie w temperaturze 20°— 80°C w wodnych roztworach zasadowych od wo¬ dorotlenków alkalicznych, dzialaniem wodnych roz¬ tworów soli kobaltu dwuwartosciowego jak chlor¬ ku, azotanu lub siarczanu kobaltawego. Takie same barwniki otrzymuje sie przy zastosowaniu jako srodka metalizujacego kompleksowych soli trójwar¬ tosciowego kobaltu np. chlorku szescioaminokobal- towego. Zwiazki oddajace atom kobaltu stosuje sie w ilosci jednego mola na dwa mole mieszaniny zwiazków formazylowych.Kobaltowanie mozna prowadzic takze bezposred¬ nio w czasie operacji sprzegania, dodajac sól ko¬ baltu do mieszaniny obydwu zdwuazowanych po¬ chodnych 2-aminofenolu. Jako komponenty czynne do reakcji sprzegania stosuje sie mieszaniny zdwu¬ azowanych: 2-aminofenolu i 4-chloro—2-aminofe¬ nolu; 2-aminofenolu i 4-nitro-2-aminofenolu; 2-aminofenolu i 2-aminofenolo-4-sulfonamidu; 553623 2-aminofenolu i 6-nitro-2-aminofenolo-4-sulfona- midu; 4-chloro-2-aminofenolu i 4-nitro-2-aminofe- liolu; 4-chloro-2-aminofenolu i 2-aminofenolo-4- sulfonamidu; 4-nitro-2-aminofenolu i 2-aminofeno- lo-4-sulfonamidu, 4-chloro-2-aminofenolu i 6-nitro- 2-aminofenolo-4-sulfonamidu lub inne. Jako sklad¬ niki bierne stosuje sie takie hydrazony jak: 4- lub 3-sulfonamidofenylohydrazon aldehydu benzoeso¬ wego, 4- lub 3-sulfonmetyloamidofenylohydrazon aldehydu benzoesowego itd. Na 1 mol skladnika biernego przypada 1 mol takiej mieszaniny dwu skladników czynnych, w której jeden z tych sklad¬ ników stanowi co najmniej i/, mola. Utworzone kobaltokompleksowe barwniki formazylowe typu 1:2 wydziela sie z roztworu po zakonczeniu meta¬ lizowania przez wysolenie i obnizenie zasadowosci roztworu dodatkiem zwiazków wiazacych nadmiar wolnych alkaliów.Otrzymane po odsaczeniu* wysuszeniu past i zmieleniu gotowe barwniki stanowia szaro-ble- kitne lub szaro-czarne proszki rozpuszczalne w wo¬ dzie, dobrze rozpuszczalne w alkoholach, acetonie i estrach z zabarwieniem szaro-blekitnym lub sza¬ rym. Barwia welne, jedwab naturalny i wlókna poliamidowe w odcieniach blekitno-szarych do zielonkawo-szarych o wysokich trwalosciach uzyt¬ kowych^ W ponizszym przykladzie czesci wagowe ozna¬ czaja gramy, a czesci objetosciowe — mililitry.Przyklad. Mieszanine 7,2 czesci wagowych 4-chloro-2-aminofenolu i 7,7 czesci wagowych 4-nitro-2-aminofenolu dwuazuje sie w zwykly spo¬ sób i sprzega z 27,5 czesciami wagowymi 4-sulfon-* amidofenylohydrazonu aldehydu benzoesowego w 400 czesciach objetosciowych wody i 40 czesciach wagowych 30°/o roztworu wodorotlenku sodu.Sprzeganie prowadzi sie w temperaturze 10—20°C w ciagu 1 godziny. Wytworzony roztwór miesza¬ niny zwiazków formazylowych ogrzewa sie do tem¬ peratury 75—80°C i zadaje mieszajac roztworem zawierajacym 11,9 czesci wagowych szesciowodnego chlorku kobaltawego w 100 czesciach objetoscio¬ wych wody. Po 1 godzinie mieszania w temperatu¬ rze 75—80°C utworzony roztwór barwnika kobalto- kompleksowego przesacza sie na cieplo i wytraca barwnik przez wysolenie sola kuchenna i dodatek rozcienczonego kwasu octowego lub wodoroweglanu sodu. Po odsaczeniu, wysuszeniu w temperaturze 60°—°80C i zmieleniu barwnika otrzymuje sie szaro-blekitny proszek rozpuszczalny w wodzie z kolorem szarym, barwiacy welne z kapieli obo- 4 jetnej lub slabo-kwasnej w trwalych odcieniach szarych. PL PL