Przedmiotem niniejszego wynalazku jest sposób rozciagania tasmy z krótkich wlókien lykowych polegajacy na wywieraniu na powierzchnie roz¬ ciaganej tasmy nacisku skierowanego pod niewiel¬ kim katem od 1 do 5° wzgledem normalnej do tej powierzchni oraz urzadzenie do stosowania tego sposobu stanowiace lej rozciagowo-zgeszczajacy, wyposazony w powierzchniowy element dociskowy nachylony pod katem a do powierzchni tasmy i do¬ ciskany do niej z regulowana sila.W wyniku przeróbki wlókien lykowych na przy¬ klad wlókien lnu, konopi itp. w roszarniach otrzy¬ muje sie dwa rodzaje wlókien, wlókno trzepane dlugie (którego dlugosc dla lnu wynosi na przy¬ klad okolo 50 do 70 cm) oraz wlókno krótkie, tzw. wytrzepki lub pakuly (o dlugosci dla lnu do 40 cm). Przy dalszej przeróbce wlókna dlugiego w przedzalni, polegajacej na jego rozczesywaniu otrzymuje sie wlókno techniczne oraz tzw. wycze- sy, które stanowia wlókna krótkie o dlugosci okolo 20 cm.Wyczesy i wytrzepki czyli krótkie wlókna lyko¬ we podlegaja dalszej przeróbce polegajacej na mieszaniu róznych ich gatunków przy równoczes¬ nym zwilzaniu emulsja zawierajaca mydlo i lug sodowy, a .nastepnie spulchnianiu mieszaniny, ukladaniu jej warstwami na przenosniku tasmo¬ wym, a nastepnie na poddaniu wlókien przerób¬ ce na zgrzeblarkach wstepnych i nawijaniu scie- nionej i wyrównanej tasmy na role. 2 Tasma jest nastepnie przerabiana na zgrzeblar¬ kach, na których podlega oczyszczeniu i wyrów¬ naniu na ciagarkach, które scieniaja ja i wyrów¬ nuja kierunek wlókien, a nastepnie na niedoprze- 5 dzarkach, z których otrzymuje sie niedoprzed przerabiany dalej na przedzarkach w gotowa przedze.W znanych dotychczas procesach wstepnej prze¬ róbki krótkich wlókien lykowych (wytrzepki czy- 10 li pakuly i wyczeski) stosuje sie reczne lub me¬ chaniczne mieszanie wlókien z równoczesnym ich emulsjowaniem czyli zraszaniem emulsja, a na¬ stepnie spulchnianie na zasilarce wyposazonej w pionowy uiglony przenosnik szczebelkowy i w 15 pracujace ipo obydwu jego stronach wahadlowe uklady grzebieni, przy czym grzebienie pracujace po jednej stronie przenosnika sluza do wyrówny¬ wania pokladu zabieranej przezen masy wlókien¬ nej, a pracujace po drugiej jego stronie — do wy- 20 skubywania i stracania wyskubanych iwlólkien. Wy¬ chodzaca z zasilarki spulchniona masa wlókienna jest ukladana warstwami na przenosniku tasmo¬ wym, zaopatrzonym w walek ukladajacy, tworzac tasme. 25 W celu pocienienia tej tasmy stosuje sie obec¬ nie przeróbke wstepna na urzadzeniu podobnym do zgrzeblarki i wyposazonym w beben iglowy, zgrzebniki które zgrzebla wlókno oraz zwrotniki, które podaja je z powrotem na beben. Wlókna 30 z bebna zgrzeblacego sa nastepnie zbierane przez 5144851448 3 15 walki wydajace i ksztaltowane w postaci tasmy o przekroju cienszym niz tasma wejsciowa.Zasadnicza wada tego procesu jest wystepujace w czasie zgrzeblenia skracanie wlókien do 30% dlugosci pierwotnej wplywajac na zmniejszenie * wytrzymalosci i zwiekszenie nierównomiernosci produktu koncowego (przedzy). Badania które do¬ prowadzily do wynalazku wykazaly, ze w przy¬ padku tasmy utworzonej z krótkich wlókien ly¬ kowych i majacej stosunkowo duza grubosc i sze- 10 rokosc nie jest konieczna w celu jej scienienia przeróbka tasmy na urzadzeniach zgrzeblacych.Okazalo sie mianowicie, ze tasme taka mozna w wystarczajacym'\ stophju scieniac przez rozcia¬ ganie. " * ¦ Znane sposoby rozciagania stosowane w prze¬ róbce wlókien lykowych na przyklad rozciaganie za pomoca krazków wyciagowych o zwiekszonej predkosci przy dodatkowym stosowaniu ruchome- w go pola iglastego, powodujactgo przesuniecie po¬ szczególnych wlókien w tasmie — nie moze miec zastosowania do rozciagania tasm z krótkich wló¬ kien lykowych, ze wzgledu na jej zbyt duza gru¬ bosc (wynoszaca kilkanascie centymetrów). 25 Z tego powodu nie daje równiez pozytywnych wyników rozciaganie tasm z krótkich wlókien ly¬ kowych za pomoca walków owinietych tasma, lub za pomoca dwóch przenosników, miedzy które jest wprowadzana tasma. Badania, które doprowadzily 30 do wynalazku wykazaly, ze wewnetrzne tarcie miedzy wlóknami umozliwiajace ich wzajemne przesuniecie mozna uzyskac przez zastosowanie na¬ cisku o kierunku nachylonym pod niewielkim ka¬ tem wzgledem normalnej do ipowierzchni tasmy 35 przeciwbieznie do kierunku ruchu.Nacisk taki, mozna praktycznie uzyskac na przy¬ klad za pomoca plyty nachylonej pod niewielkim katem do ipowierzchni tasmy i dociskanej do niej okreslona sila regulowana w zaleznosci od gru- 40 bosci i szerokosci tasmy. Nacisk taki wywoluje powstanie sil tarcia miedzy wlóknami i ich wza¬ jemne przesuniecie umozliwiajac zwiekszenie szyb¬ kosci wyciagania i odpowiednie scienienie tasmy. 45 Doswiadczenie wykazalo, ze za pomoca sposo¬ bu wedlug wynalazku mozna uzyskac okolo 6-krot- ne scienienie tasmy z krótkich wlókien lyko¬ wych wystarczajace w procesie wstepnego przygo¬ towania tasmy do przedzenia. 50 Sposób rozciagania tasmy z krótkich wlókien lykowych wedlug wynalazku jest przy tym znacz¬ nie wydajniejszy w porównaniu do stosowanego obecnie procesu scieniania tasmy za pomoca urza¬ dzen podobnych do zgrzeblarki i eliminuje skra- 55 canie wlókna. Dzieki temu przedza uzyskiwana z tasmy rozciaganej sposobem wedlug wynalazku jest bardziej wytrzymala i ma wyzsza jakosc w porównaniu do przedzy otrzymywanej znanymi sposobami. 60 Sposób wedlug wynalazku umozliwia ponad¬ to rozciaganie tasmy o dowolnej, praktycznie sto¬ sowanej szerokosci i grubosci podczas gdy w przy¬ padku obróbki na zgrzeblarkach mozna stosowac tylko tasmy o szerokosci nieprzekraczajacej 65 150 mm, wskutek tego ukazuje sle dalsze zwiek¬ szenie wydajnosci procesu.Urzadzenie do stosowania sposobu wedlug wy¬ nalazku sklada sie z ukladu walków zasilajacych, powodujacych zakleszczenie wprowadzanej do tas¬ my, z leja rozciagowo-zgeszczajacego, z walków wyciagowych, powodujacych przeciaganie tasmy przez lej oraz z ukladu walków dociskajacych sprasowujacych tasme przed wprowadzeniem jej na zwijarke.Wynalazek jest przykladowo wyjasniony na ry¬ sunku, na którym fig. 1 przedstawia schemat urza¬ dzenia do rozciagania tasmy z krótkich wlókien lykowych w przekroju podluznym, fig. 2 — w wi¬ doku z góry, fig. 3 — przykladowa konstrukcje urzadzenia do rozciagania w widoku z boku, a fig. 4 — czesciowy przekrój przez lej rozciagom' wo-zges zezajacy wzdluz linii AA na fig. 3.Sposób rozciagania tasm z krótkich wlókien ly¬ kowych wedlug wynalazku polega na zastosowaniu nacisku o wartosci okolo 0,05 do 0,1 kG/cm2, któ¬ rego wypadkowa jest nachylona pod katem a wy¬ noszacym 2 do 5° do normalnej wzgledem po¬ wierzchni tasmy, przeciwbieznie do kierunku ru¬ chu, dzieki czemu wywoluje sie wewnatrz tasmy powstawanie sil tarcia, powodujacych wzajemne przesuniecie wlókien a równoczesnie zmniejszenie przekroju tasmy.Urzadzenie sluzace do stosowania sposobu we¬ dlug wynalazku, którego schemat jest przedsta¬ wiony na fig. 1 i 2 sklada sie z zespolu walków zasilajacych z leja rozciagowo-zgeszczajacego, ze¬ spolu walków wyciagowych i zespolu walków prasujacych.Zespól walków zasilajacych sklada sie z dwóch napedzanych przeciwbieznie z jednakowymi pred¬ kosciami obwodowymi walków 1 i 2 oraz z opie¬ rajacego sie na nich walka zakleszczajacego 3 o wiekszej srednicy, który obraca sie wskutek od¬ dzialywania sil tarcia owijajacej go tasmy 4.Lej rozciagowy zgeszczajacy sklada sie z glad¬ kiej .podstawy 5, po której przesuwa sie tasma oraz z plyty dociskowej 6, dociskanej do tasmy si¬ la P nachylona pod katem a wzgledem normalnej do jej powierzchni. Ten kierunek sily mozna uzys¬ kac przez nachylenie roboczej plyty 6 pod ka¬ tem a do powierzchni roboczej podstawy 5. W rzu¬ cie poziomym podstawa 5 jest zaopatrzona w zbiez¬ ne scianki boczne 7, tworzace lej, który powoduje równoczesnie zmniejszenie szerokosci tasmy 4.Zespól walków wyciagowych sklada sie z dwóch walków 8 i 9 napedzanych wspólbieznie oraz z do¬ ciskanego do nich z sila okolo 20 kG/cm biezacy szerokosci tasmy i napedzanego wspólbieznie wal¬ ka dociskowego 10.Zespól prasujacy sklada sie z ukladu napedza¬ nych wspólbieznie walków 13 oraz z dociskanych do nich z sila okolo 15 kG/cm biezacy szerokosci tasmy i napedzanych wspólbieznie walków 11.Po wyjsciu z zespolów walków prasujacych roz¬ ciagnieta i scieniona tasma 12 wprowadzana jest na nieuwidoczniona na rysunku zwijarke, która zwija ja w rulon.Urzadzenie, którego przyklad konstrukcji jest przedstawiony na fig. 3 i 4, sklada sie z korpu-5 51448 S su 14, do którego przymocowane sa poszczególne wymienione uprzednio zespoly robocze. Lej roz- ciagowo-zgeszczajacy urzadzenia jest przy tym zaopatrzony w prowadnice 16, w których sa osa¬ dzone przesuwnie lapy dociskowe 15, dociikane elastycznie za pomoca srub 17 i sprezyn 18. Pro¬ wadnice 16 sa przy tym nachylone pod katem a wzgledem normalnej do powierzchni podstawy 5, umozliwiajac wywabcie odpowiednio skierowane¬ go nacisku.Wal dociskowy 10 zespolu walków wyciagowych jest wyposazony w lozjrska 19 osadzone przesuw¬ nie w prowadnicach 20 i dociskane za pomoca srub 21 i sprezyn 22, cO umozliwia uzyskanie ela¬ stycznego i regulowanego nacisku tego walka.Równiez lozyska 23 walków li zespolu walków prasujacych sa osadzone przesuwnie w prowadni¬ cach 24 i dociskane za pomoca srub 25.Mechanizm napedowy urzadzenia wedlug wyna¬ lazku zlozony jest z silnika 26 i z przekladni o zmiennej predkosci 27 napedzajacej za pomoca kól zebatych 28 zespól walków wyciagowych i zespól walków prasujacych. Natomiast kola zebate 29 ze¬ spolu walków zasilajacych sa napedzane przez przenosnik podajacy tasme 4.Dzialanie opisanego wyzej urzadzenia jest na¬ stepujace.Tasma 4 podawana jest z przenosnika poziomego urzadzenia spulchniajacego na zespól walków za¬ silajacych 1, 2, 3, w którym po zakleszczeniu zo¬ staje jej nadana okreslona predkosc. Nastepnie tas¬ ma przeciagana jest za pomoca zespolu walków wyciagowych 8, 9, 10 o predkosci walków zasila¬ jacych przez lej rozciagowo-zgeszczajacy 5, 6, 7.W czasie przeciagania oddzialywujacy na po¬ wierzchnie tasmy nacisk P skierowany pod katem a do normalnej wzgledem tej powierzchni powo¬ duje ,powstanie wewnetrznych sil tarcia, które wy¬ woluja jednakowe dla wszystkich wlókien ich przesuniecia. Równoczesnie nachylenie plyty doci¬ skowej 6 i prowadnic ibocznych 7 powoduje zmniej¬ szenie przekroju poprzecznego tasmy i odpowied¬ nio jej scienienie.Po przejsciu przez zespól walków wyciagowych 8, 9, 10 tasma zostaje sprasowana w zespole wal- 15 20 ków prasujacych 11, 13. Rozciagnieta i sprasowa¬ na tasma 12 o odpowiednio zmniejszonym przekro¬ ju jest nawijana na nieuwidOcznionej na rysunku zwijarce, i Sposób wedlug wynalazku i urzadzenie do stoso¬ wania tego sposobu moze znalezc zastosowanie zwlaszcza do rozciagania tasm z krótkich wlókien lykowych o duzej grubosci i szerokosci. lo PL